Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 3 of 3
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Ясны хугаралд нөлөөлөх зарим эрсдэлт хүчин зүйлийг судалсан дүн
    (2025-01-01)
    Б.Энхтуул
    ;
    Б.Ариунзаяа
    ;
    ;
    Н.Түвшинбаяр
    ;
    Үндэслэл: Ясны сийрэгжилтийн шалтгаант хугарал нь хувь хүний эрүүл мэнд төдийгүй улс орны эдийн засагт ихээхэн тулгамдаж буй асуудал хэвээр байна. Ясны сийрэгжилт нь удмын, дааврын, эрдсийн, амьдралын хэв маягтай холбоотой олон хүчин зүйлийн нөлөөгөөр ясны бичил бүтцэд өөрчлөлт орсноор ясны нягт буурдаг архаг өвчин юм. Энэ эмгэг нь эмнэлзүйн шинж тэмдэг төдийлөн илэрдэггүй хэдий ч гол хүндрэл нь хугарал, түүнээс үүдэлтэй хөдөлмөрийн чадвар алдалт, хөгжлийн бэрхшээл бөгөөд хувь хүний амьдралын чанар, өвчтөний гэр бүл, улс орны нийгэм, эдийн засагт ихээхэн сөргөөр нөлөөлсөөр байна. Монгол улсад ясны нягтын удаан хугацааны өөрчлөлт, хугаралд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг даган тодорхойлсон судалгааны ажил одоогоор хийгдээгүй байна. Зорилго: Судалгаанд оролцогчдын ясны нягтын 10 жилийн дараах өөрчлөлт болон ясны хугаралд нөлөөлөх зарим хүчин зүйлийг тогтоох. Арга, аргачлал: Бид энэхүү судалгааг АШУҮИС, Био-Анагаахын сургуулийн Эмгэг физиологийн тэнхимийг түшиглэн, ажиглалтын судалгааны проспектив когорт загвар ашиглан хийж гүйцэтгэсэн. 2014 онд Эрүүл мэндийн яамны захиалгаар Шинжлэх Ухаан Технологийн Сангийн санхүүжилтээр хийгдсэн үндэсний хэмжээний “Монгол хүний ясны сийрэгжилтэд нөлөөлөх зарим эрсдэлт ба эмгэг жамын хүчин зүйлийн судалгаа”-нд хамрагдсан Улаанбаатар хотын эрүүл болон остеопенитэй байсан 133 оролцогчийг 2023 оны 11 сараас 2024 оны 1 сар хүртэлх хугацаанд дахин хамруулж асуумж судалгаа аван (5 бүлэг, 97 асуулт), ясны нягтыг 8ипН§М М Ы -О т т (В еа тт ей , ^ А ) ясны хэт авиан оношилгооны багажаар хэмжилт хийлээ. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдагсдын дундаж нас 54.4±9.6 (N=133) ба 33.1% (п=44) нь эрэгтэй, 66.9% (п=89) нь эмэгтэй байв. Нийт оролцогчдын 51.1% ясны хугарлын өгүүлэмжтэй байсан ба шуу яс 10.5%, бусад хугарал 40.7%-ийг эзэлж байв. Ясны хугарал нь өндөр настай болон ясны сийрэгжилттэй хүмүүст их байлаа (р<0.05). Ясны хугаралтай бүлэгт ясны нягтын Т-оноо хугаралгүй бүлэгтэй харьцуулахад бага байлаа (р<0.05). Д аминдэм хэрэглэхгүй байх нь ясны хугарал үүсэхэд нөлөөлөх эрсдэлт хүчин зүйл болох нь нотлогдлоо (р<0.05). Дүгнэлт: Ясны хугарал нь өндөр настай болон ясны сийрэгжилттэй хүмүүст илүү байна. Д аминдэмийн хэрэглээ хангалтгүй байх нь ясны хугарлын бодитой эрсдэл болж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Нойрны хямралын зарим эрсдэлт хүчин зүйлийг судалсан нь
    (2025-01-01) ;
    Б.Энхтуул
    ;
    Үндэслэл: Нойр нь бие махбодын амин чухал хэрэгцээг хангадаг био Нойрны хэмнэлт үйл явцын нэг ба үргэлжлэх хугацаа нь тухайн хүний нас, өөрчлөлт дээд мэдрэлийн үйл ажиллагааны хэв шинж зэрэг олон хүчин зүйлээс Сэтгэл түгшилт хамаардаг. Сүүлийн жилүүдэд нийгэм, эдийн засгийн байдал, амьдралын Сэтгэл гутрал хэвшил, ажил мэргэжлийн онцлогоос хамааран нойрны өөрчлөлтэй Глюкоз хэдий ч эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээ авч чаддаггүй тохиолдол Эрсдэлт хүчин цөөнгүй байна. Зорилго: Нойрны хямралыг үнэлэн, эрсдэлт зарим зүйл хүчин зүйл болон цусны глюкозын түвшинг тодорхойлж, холбон судлах. Арга, аргачлал: Судалгаанд “Богд-Уул” сувилалд нойргүйдлийн бус шалтгааны улмаас 2024 оны 12 сараас 2025 оны 03 сарын хооронд хэвтэн сувилуулсан сувилуулагчдаас 18-аас дээш насны, 209 хүнийг хүйс харгалзахгүйгээр, санамсаргүй түүврийн аргаар сонгон хамруулж, агшингийн судалгааны загвараар хийж гүйцэтгэв. Нойрны хямралыг Р8^1 (РШъЪшдЬ 81еер ^иа1йу 1пйех) ба нойрны хямралд нөлөөлөх түгээмэл шалтгаан болох сэтгэл түгшилтийг 8ТА1 (81а1е-Тгай Апхь е1у 1шеп1огу буюу Спильберг-Ханины) болон сэтгэл гутралыг СЕ8-Э (СеШег Юг ЕрШетю1одю 81и&е§ ^ергеккюп 8са1е) нийтэд нээлттэй, сорилоор тус тус үнэлж, оноонд үндэслэн ангилсан. Цусны глюкозын түвшинг автомат глюкометр (Туюп Вю АС500, Тайвань) ашиглан, өглөө өлөн үед ба орой унтахын өмнө тодорхойлов. Үр дүн: Судалгаанд 18-89 насны, нийт 209 хүн хамрагдсан ба дундаж нас 49.61±17.64 жил (эрэгтэйчүүд 52.23±2.52 жил, эмэгтэйчүүд 48.65±1.39 жил) байлаа. Оролцогчдын 25.4% (п=53) эрэгтэйчүүд, 74.6% (п=156) эмэгтэйчүүд байв. Судалгаанд оролцогчдын 45.9% (п=96) нойрны өөрчлөлтгүй, харин 54.1%-д (п=113) нойрны хямрал илэрсэн ба Р8^1 асуумжаар дундаж оноо нь 6.21±3.56 (нойрны хямралтай бүлэгт 8.75±2.63, хэвийн нойртой бүлэгт 3.10±1.61, р<0.05) байсан. Цусны глюкозын хэмжээ нойрны хямралтай бүлэгт (п=89) өлөн үед 6.15±1.88 тто1/1, унтахын өмнө 6.82±2.70 тто1/1 нь (р=0.001), хэвийн нойртой бүлэгт (п=40) өлөн үед 5.19±0.74 тто1/1, унтахын өмнө 6.53±1.13 тто1/1 буюу тоон утгаар ялгаатай ч бодит өөрчлөлт ажиглагдсангүй (р>0.05). Харин өлөн үеийн глюкозын түвшин ба одоогийн суурь сэтгэл түгшилт (г=0.245; р=0.021), орой унтах үеийн глюкоз болон нас (г=0.209; р=0.049) тус тус шууд, сул хамааралтай болох нь тодорхойлогдсон. Р8^1 сорилын үнэлгээгээр тогтоогдсон нойрны хямрал нь одоогийн сэтгэл түгшилт (г=0.309; р=0.0001), байнгын сэтгэл түгшилт (г=0.451; р=0.000) болон сэтгэл гутралтай (г=0.312; р=0.000) тус бүр шууд, дунд зэргийн хамааралтай байв. Одоогийн сэтгэл түгшилт нь суурь сэтгэл түгшилт (1=0.478; р=0.000) болон сэтгэл гутралтай (г=0.436; р=0.000), суурь сэтгэл түгшилт сэтгэл гутралтай (г=0.515; р=0.000) тус бүр шууд, дунд зэргийн хамааралтай байна. Одоогийн сэтгэл түгшилт (ОК=1.038 С195%; 1.000:1.076) суурь сэтгэл түгшилт (ОК=1.088; С195%; 1.041:1.137) зэрэг нь нойрны хямралд хүргэх эрсдэлт хүчин зүйлс болж байна. Дүгнэлт: Нойрны хямралд одоогийн сэтгэл түгшилт нь цусны глюкозын өлөн үеийн хэмжээнээс хамаарч, 1.038 дахин, суурь сэтгэл түгшилт 1.088 дахин эрсдэл болж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Нойрны хямрал ба зан үйлийн эрсдэлт зарим хүчин зүйлийг тодорхойлсон нь
    Үндэслэл: Нойр нь бие махбодын дотоод орчны тэнцвэр, сэтгэл зүйн болон танин мэдэхүйн тогтвортой байдлыг хадгалахад чухал үүрэгтэй. Ялангуяа аксоныг нөхөн сэргээх, ой санамжийг шинэчлэх замаар бие махбодын болон сэтгэцийн эрүүл мэндийг хадгалах үндсэн процесс юм. Иймээс нойрны эмгэг, нойрны хямрал нь эрхтэн тогтолцооны үйл ажиллагааны өөрчлөлт төдийгүй зан үйлийн эрсдэлд хүргэж болно. Зорилго: Нойрны хямралыг үнэлэн, эрсдэлт зарим хүчин зүйлийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Бид “Богд-Уул” сувилалд нойргүйдлийн бус шалтгааны улмаас 2024 оны 12 сараас 2025 оны 03 сарын хооронд хэвтэн, сувилуулсан сувилуулагчдаас 18-аас 89 насны, 209 хүнийг эрэгтэй, эмэгтэй хүйсийг харгалзахгүйгээр, санамсаргүй түүврийн аргаар сонгон хамруулж, агшингийн судалгааны загвараар хийж гүйцэтгэв. Нойрны хямралыг PSQI (Pittsburgh Sleep Quality Index), сэтгэл түгшилтийг STAI (State-Trait Anxiety Inventory буюу СпильбергХанины) сорилоор, гутралыг CES-D (Center for Epidemiologic Studies Depression Scale) нийтэд нээлттэй сорилоор тус бүр илрүүлэн, нойрны хямралд нөлөөлж болохуйц амьдралын хэв маягийг асуумж судалгаагаар үнэллээ. PSQI сорилоор 5-аас дээш оноотой бол нойрны хямралтай, сэтгэл түгшилтийг илрүүлэх STAI (State-Trait Anxiety Inventory буюу Спильберг-Ханины) сорилоор 0-1.4 оноо бол сэтгэл түгшилтгүй, 1.5-1.9 бол хөнгөн, 2.0-2.9 бол дунд, 3.0-3.4 хүнд зэрэг, 3.5-4.0 бол гүнзгий сэтгэл түгшилттэй хэмээн дүгнэв. Сэтгэл гутралыг илрүүлэх CES-D (Center for Epidemiologic Studies Depression Scale) сорилоор сэтгэл гутралгүй (0-15 оноо), дунд зэрэг (15-21 оноо), хүнд зэргийн (22≤ оноо) сэтгэл гутралтай хэмээн үнэлж, ангилсан. Үр дүн: Судалгаанд 18-89 насны, нийт 209 хүн хамрагдсан ба дундаж нас 49.61±17.64 жил (эрэгтэйчүүд 52.23±2.52 жил, эмэгтэйчүүд 48.65±1.39 жил) байлаа. Судалгаанд хамрагдагсадын 25.4% (n=53) нь эрэгтэйчүүд, 74.6% (n=156) нь эмэгтэйчүүд байв. PSQI сорилоор судалгаанд оролцогчдын 45.9% (n=96) нь нойрны өөрчлөлтгүй, 54.1% (n=113) нь нойрны хямралтай болох нь тогтоогдсон. Нойрны хямрал тодорхойлогдсон хүмүүсийн 79.6% (n=90) нь эмэгтэй, 20.4% (n=23) нь эрэгтэй байв. Сэтгэл зүйн байдлыг үнэлэхэд нийт оролцогчдын 23.4% (n=49) нь стресс хүчин зүйлд байнга өртдөг, 70.8% (n=148) нь одоогийн сэтгэл түгшилттэй, 85.6% (n=179) нь суурь сэтгэл түгшилттэй, 23.4% (n=49) нь сэтгэл гутралтай тодорхойлогдсон. Сэтгэл зүйн байдлыг бүлэг хооронд тодорхойлоход хэвийн нойртой бүлэгт сэтгэл түгшилтгүй (42.7%) болон хөнгөн хэлбэр (37.5%) зонхилж байсан бол нойрны хямралтай оролцогчдын 70 гаруй хувьд хөнгөн (34.5%) ба дунд (36.3%) зэрэг, түүнчлэн, хүнд хэлбэр (11.5%) тус тус тодорхойлогдсон нь хэвийн нойртой бүлгээс 2.6 дахин илүү тогтоогдсон. Суурь сэтгэл түгшилтийн хувьд ч дээрхтэй ижил буюу хэвийн нойртой хүмүүсийн дунд суурь сэтгэл түгшилтгүй (28.1%) ба хөнгөн (46.9%) зэрэг давамгайлж, харин нойр хямарсан оролцогчдод дунд (41.6%) ба хүнд (20.4%) зэргийн түгшилт талаас илүү хувь тодорхойлогджээ. Хэвийн нойртой хүмүүсийн 85.5% сэтгэл гутралгүй байсан бол нойр хямарсан бүлгийн 30 гаруй хувьд дунд ба хүнд зэргийн гутрал (тус бүр 15.9%) тохиолдож байв. Нойрны хямрал ба одоогийн сэтгэл түгшилт (r=0.309; p=0.000), суурь сэтгэл түгшилт (r=0.451; p=0.000), сэтгэл гутрал (r=0.312; p=0.000) тус бүр шууд, дунд зэргийн хамааралтай, харин оройн цагаар оюуны ачаалалтай ажил хийх (Phi=0.216; X2=9.754, df=1, p=0.002), нойрны хэмнэл тогтмол бус байх (Phi=0.181; X2=6.880, df=1, p=0.009), стресс хүчин зүйлийн нөлөөнд байнга өртөх (Phi= 0.254; X2= 13.470, df=1, p=0.000) зэрэг нь сул хамааралтай байсан. Нойрны хямралд оройн цагаар оюуны ачаалалтай ажил хийх (OR=6.660; CI95%; 1.501:29.546), стресс хүчин зүйлийн нөлөөнд байнга өртөх (OR=4.904; CI95%; 1.973:12.189), оройн цагаар өтгөн цай, кофе уух (OR=3.288; CI95%; 1.010:10.700), нойрны тогтмол бус хэмнэлтэй байх (OR=2.096; CI95%; 1.122:3.916), суурь сэтгэл түгшилт (OR=1.088; CI95%; 1.041:1.137), одоогийн сэтгэл түгшилт (OR=1.038; CI95%; 1.000:1.076) зэрэг нь эрсдэлт хүчин зүйл болж байна. Дүгнэлт: Нойрны хямралд оройн цагаар оюуны ачаалалтай ажил хийх, стресс хүчин зүйлийн нөлөө, оройн цагаар өтгөн цай, кофе уух, тогтмол бус нойрны хэмнэлтэй байх, одоогийн болон суурь сэтгэл түгшилт зэрэг нь тус тус эрсдэл болж байгаа тодорхойлогдлоо.