Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 4 of 4
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Сагсай чонын өргөс (Carduus crispus L.) эмийн ургамлаас капсул эмийн хэлбэр гарган авах технологи, чанарын судалгаа
    (2022-04-28)
    О.Жинжийбадам
    ;
    Д.Гэрэлзаяа
    ;
    Б.Даваадулам
    ;
    ;
    Б.Тунгалаг
    Сүүлийн жилүүдэд байгалийн гаралтай ургамлын эм, биологийн идэвхт бүтээгдэхүүн хэрэглэх явдал ихээхэн нэмэгдэж судлаачид анхаарлаа хандуулах болсон.1 Олон улсад элэгний эмгэгийн үед эмчилгээний өндөр идэвхтэй, гаж нөлөө багатай Силимариныг эмчилгээнд өргөн ашигладаг. Силимарин нь Толбот бударгана ургамалд агуулагддаг биофлавоноид юм. Тус ургамал нь Чонын өргөсийн төрлийн ургамлуудаас хамгийн их судлагдсан нь бөгөөд 2000 жилийн өмнөөс элэг болон цөсний замын янз бүрийн үрэвслийн үед өргөнөөр хэрэглэж ирсэн.2 Силимарин нь элэгний гэмтсэн эсийн фосфолипид болон уургийн нийлэгжилтийг идэвхжүүлэн эсийн мембраныг бэхжүүлдэг.3 Бид судалгаандаа монгол оронд өргөн тархсан Чонын өргөсийн төрлийн Сагсай чонын өргөс (C.Crispus L.) ургамлыг сонгон авч, түүнд элэг хамгаалах үйлдэлтэй силимариныг таньж, агууламжийг тодорхойлон капсул эмийн хэлбэрт оруулах технологийн горимыг боловсруулж, чанарыг үнэлж импортыг орлох эмчилгээний өндөр идэвхтэй, гаж нөлөө багатай, байгалийн гаралтай бүтээгдэхүүн гарган практикт нэвтрүүлэх зорилго тавин судалгааг хийлээ. Ургамлын түүхий эдийг МУҮФ болон ҮФӨ-ийн дагуу үнэлэхэд чанарын шаардлага хангаж байсан. Капсул эмийн тохиромжтой туслах бодисуудыг сонгохдоо ургамлын түүхий эд болон шингэн хандаас тохирох хэмжээгээр хэмжин авч дүүргэгч бодисоор лактоз, глюкоз, сорбитол холбогч бодисоор ПВП K30, цардуул, натрийн карбоксиметилцеллюлоз зэргийг ашиглаж чийгтэй мөхлөгжүүлэх аргаар 10 загварын мөхлөг эмийн хэлбэр гарган авч технологийн параметрүүдийг харьцуулсны үндсэн дээр С5 загварын мөхлөгийг сонгож капсулд дүүргэв. С5 загварын мөхлөг нь дүүргэгч бодисоор лактоз, холбогч бодисоор 0.5%-н PVP K30, гулсуулагч тослох бодисоор 1%-н талькийг агуулсан. Гарган авсан капсул эмийн чанарыг үнэлэхэд дундаж жин 303.2 мг, жингийн хэлбэлзэл +1.6%, -2.1%, задралт 6.54±0.13 минут, чийглэг 1.8±0.1%, уусалт 94.4±0.03%, силимарины агууламж 30.5±0.02 мг байсан нь капсул эмэнд тавигдах ерөнхий шаардлагыг хангаж байв.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Сагсай чонын өргөс (Carduuscrispus L.) ургамлын түүхий эдийн чанарын болон тооны үзүүлэлтүүдийгтогтоох судалгаа
    (2021-09-01)
    О.Жинжийбадам
    ;
    ;
    Б.Тунгалаг
    Монгол улсад хоол боловсруулах тогтолцооны өвчлөл 2019 оны байдлаар хүн амын өвчлөлийн хоёрдугаар шалтгаан болж, харин нас баралтын зонхилох шалтгааны дөрөвдүгээрт орж байна. Хоол боловсруулах тогтолцооны шалтгаант нас баралтын 55 хувийг элэгний цирроз ба фиброзын шалтгаант нас баралт эзэлж байна1. Олон улсад элэгний эмгэгийн үед эмчилгээний өндөр идэвхтэй, гаж нөлөө багатай силимариныг эмчилгээнд өргөн ашигладаг. Силимарин нь элэгний гэмтсэн эсийн фосфолипид болон уургийн нийлэгжилтийг идэвхжүүлэн эсийн мембраныг бэхжүүлдэг. Силимариныг архинаас шалтгаалсан элэгний өвчлөл, элэгний цирроз, вируст гепатит, хор болон эмнээс шалтгаалсан элэгний өвчлөлүүдэд өргөн хэрэглэдэг2. Сагсай чонын өргөс нь алкалоид, флавоноид, сапонин, кумарин, аргаах бодис зэрэг бодисуудыг агуулдаг фармакологийн өндөр идэвхтэй, эмчилгээнд өргөн хэрэглэгддэг ургамал юм3. Биологийн идэвхт бодис бүхий силимарин агуулдаг сагсай чонын өргөс (Carduus crispus L.) ургамлын биологийн идэвхт үйлдлийг ашиглан эмчилгээний өндөр идэвхтэй, ургамлын гаралтай, дотоодын үйлдвэрийн эмийг гарган авахад эмийн ургамлын түүхий эдийн чанарын стандартчилалын асуудал чухал билээ. Бид судалгаандаа Сагсай чонын өргөс ургамлыг сонгон авч ургамлын нөөцийг хамгаалах үүднээсэмийн түүхий эдээр зөвхөн ургамлын үрийг бус газрын дээд хэсгийг ашиглах боломж байгаа эсэхийг тогтоох зорилгоор ургамлын бүх хэсгүүдэд силимариныг таньж, түүхий эдийн чанарын үзүүлэлтүүд болон биологийн идэвхт бодис силимарины агууламжийг тогтоосон.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    “Фитонефро-САН” бэлдмэлийн найрлага дахь ургамлын түүхий эдийн чанарын зарим үзүүлэлт
    (2023-05-18)
    И.Ануужин
    ;
    ; ;
    Б.Тунгалаг
    Үндэслэл: Монгол улсад 2021 оны байдлаар хүн амын өвчлөлийн тэргүүлэх шалтгаанд шээс, бэлгийн тогтолцооны өвчлөл дөрөвдүгээрт орж байна. Тухайлбал: 10000 хүн амд ногдох шээс, бэлгийн тогтолцооны өвчин Улаанбаатар хотод 670, орон нутагт 693 ногдож байна. Шээс, бэлгийн тогтолцооны өвчнүүдийн бүтцийг харахад 2021 онд бөөрний сувганцрын өвчнүүд 44 хувь, бөөрний түүдгэнцрийн өвчнүүд 2.6 хувь, бөөрний дутмагшил 2.9 хувь, бөөр чулуужих өвчин 2.1 хувьтай байна. Ургамлын гаралтай эмийн эрүүл мэндэд үзүүлж байгаа ашиг тусыг уламжлалт анагаах ухааны салбарт хэдэн мянган жил ашиглаж байна. Орчин үед эмийн хүртээмж хязгаарлагдмал, хөгжиж буй орнуудад ургамлын гаралтай эм нь эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ үзүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэсээр байна. Бөөр хамгаалах үйлдэлтэй Сөөгөн боролзгоно (Dasiphora fruticosa L.), Артишок (Cynara scolymus L.), Өргөст нохойн хошуу (Rosa acicularis L.) найрлага бүхий “ФитонефроСАН” бэлдмэлийг гарган авахын тулд бэлдмэлийн найрлага дахь ургамлын түүхий эдийн чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойлсноор аюулгүй чанарын баталгаатай бэлдмэлийг эмчилгээний практикт нэвтрүүлэх ач холбогдолтой тул уг судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: “Фитонефро-САН” бэлдмэлийн найрлага дахь ургамлын түүхий эдийн чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Энэхүү судалгааг АШУҮИС-ийн Эм зүйн сургууль, Эм шинжилгээний итгэмжлэгдсэн лаборатори, Эм зохион бүтээх лаборатори, ЭЭХХЗГын Үндэсний Лавлагаа Лаборатори, ШУА-ын Ботаникийн хүрээлэнг түшиглэн 2022 оны 7 сараас 2023 оны 4 сарын хооронд хийж гүйцэтгэв. Сөөгөн боролзгоно ургамлын түүхий эдийн чанарыг MNS 5997:2009 “Сөөгөн боролзгоны цэцэг ба навч”, Артишок ургамлын түүхий эдийн чанарыг MNS 6502:2015 “Таримал Гэрийн заруул /Артишок/-ын навч”, Өргөст нохойн хошуу ургамлын түүхий эдийн чанарыг MNS 0527:2014 “Нохойн хошууны жимсийг түүх, хатаах, тээвэрлэх” болон МУҮФ 2011 аргачлалын дагуу тодорхойлсон. Үр дүн: Сөөгөн боролзгоно ургамлын түүхий эдийн чийглэг 7.30±0.47%, хар тугалга 1.54±0.27%, кадми 0.18±0.47%, органик хольц, эрдэс хольц, ялзарсан хөгцөрсөн ба хортон шавжид идэгдсэн хэсэг илрээгүй, таних урвалаар флавоноид илэрсэн, нийлбэр флавоноид 18.30±0.42%, микробиологийн үзүүлэлтүүд (Агаартан бактери 1г дээжинд 107 КҮН-с ихгүй, Хөгц мөөгөнцөр 1г дээжинд 10 КҮН-с ихгүй, Escherichia coli 1г дээжинд 102 КҮН-с ихгүй, Salmonella илрээгүй) шаардлага хангасан. Артишокын түүхий эдийн чийглэг 5.34±0.08%, хар тугалга 1.91±0.13%, кадми 0.004±0.0008%, эрдэс хольц, ялзарсан хөгцөрсөн ба хортон шавжид идэгдсэн хэсэг илрээгүй, таних урвалаар цинарин илэрсэн, цинарин 0.31±0.03%, микробиологийн үзүүлэлтүүд (Агаартан бактери 1г дээжинд 107 КҮН-с ихгүй, Хөгц мөөгөнцөр 1г дээжинд 105 КҮН-с ихгүй, Escherichia coli 1г дээжинд 102 КҮН-с ихгүй, Salmonella илрээгүй) шаардлага хангасан. Нохойн хошууны түүхий эдийн чийглэг 9.63±0.35%, органик хольц илрээгүй, эрдэс хольц 0.18%, Витамин С 0.0224±0.0003%, микробиологийн үзүүлэлтүүд (Агаартан бактери 1г дээжинд 107 КҮН-с ихгүй, Хөгц мөөгөнцөр 1г дээжинд 105 КҮН-с ихгүй, Escherichia coli 1г дээжинд 102 КҮН-с ихгүй, Salmonella илрээгүй) шаардлага хангасан. Дүгнэлт: “Фитонефро-САН” бэлдмэлийн найрлага дахь ургамлын түүхий эдүүд нь чанарын шаардлага хангаж байна. Сөөгөн боролзгоно Артишок, Нохойн хошуу Түүхий эд Чанарын үзүүлэлт
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Түмэн навчинцарт ортууз (Oxytropis myriophylla (Pall.)DC.) эмийн ургамлын үрийн соёололтын судалгаа
    (2021-09-01)
    Чи.Уянга
    ;
    ;
    Б.Тунгалаг
    Монгол эмийн түүхий эд түмэн навчинцарт ортууз (Оxytropis myriophylla (Pall.)DC.) нь буурцагтны овгийн олон наст өвслөг ургамал бөгөөд монгол эмэнд өргөн хэрэглэдэг, эмчилгээний өргөн хүрээний үйлдэлтэй эмийн ургамал юм. Түмэн навчинцарт ортуузыг тарималжуулахад үрийн хальс нь хатуу бүрхүүлээр хучигдсан байдаг учир тарималжуулан ургуулахад бэрхшээлтэй байдаг. Иймээс бид түмэн навчинцарт ортуузын үрийн соёололтод нөлөөлөх хүчин зүйлүүдийг харьцуулан судалж механик, физик, химийн аргуудыг ашиглаж, 150С болон 250С-н тогтмол дулаантай хайрцагт үрийг соёолуулан, соёололтын эрчим болон соёололтын хувийг тодорхойлсон. Үр дүнгээс харахад механик болон физикийн аргыг хослуулан хэрэглэж, үрийг боловсруулахад соёололт хамгийн их байна. Өөрөөр хэлбэл үрийг зүлгүүрээр зүлгүүрдэж, зүлгүүрдсэний дараагаар 250С усанд дэвтээж, 250С-н тогтмол температуртай хайрцагт ургуулсан үрийн соёололтын эрчим болон соёололтын хувь хамгийн өндөр байна.