Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 6 of 6
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хүүхэд, өсвөр насныхны дундах халдварт бус өвчний зарим эрсдэлт хүчин зүйлсийг судалсан дүн
    (2026-05-22)
    П.Ариунзаяа
    ;
    А.Ууганбаяр
    ;
    П.Солонго
    ;
    Б.Анандашири
    ;
    Б.Туяажаргал
    Үндэслэл: 2017-2021 онуудад 2-19 насны хүүхдийн таргалалтын тархалт 19.7% буюу 14.7 сая орчим хүүхэд, 2-5 насныхны дунд 12.7%, 6-11 насныхны хувьд 22.2% байсан байсан байна. Мөн дэлхийн нийтээр шүдний цоорол (шүд цоорох өвчин-ШЦӨ буюу амны хөндийн эмгэг) нь хамгийн түгээмэл тохиолддог халдварт бус өвчин бөгөөд өвдөлт, халдвар зэргээр хүндэрч шүдийг авахад хүргэдэг, амьдралын чанарт нөлөөлдөг өвчин юм. 2010 оноос хойш Монгол улсад хүүхэд, өсвөр насныхны дунд илүүдэл жин эрс нэмэгдсэн ба дээрх асуудал бага наснаас эхэлж байна. 2018 онд 5 хүртэлх насны 6 хүүхдийн нэг, өсвөр насны 8 хүүхэд тутмын нэг нь илүүдэл жинтэй байсан байна. Зорилго: Хүүхэд өсвөр үеийнхний дундах халдварт бус өвчний зарим эрсдэлийг судлах. Арга, аргачлал: Энэхүү судалгааг Улаанбаатар хотын 9 дүүргийн ӨЭМТ-ийг түшиглэн агшингийн загвараар гүйцэтгэж, 6–17 насны 622 хүүхдийг хамруулсан. Оролцогчдын биеийн жин, өндөр, бүсэлхийн тойргийг хэмжиж БЖИ-ийг тооцоолсон бөгөөд амны хөндийн үзлэгээр DMFT индексийг тодорхойлсон. Хүүхдийн хоол тэжээлийн байдлыг нас, хүйсийн өсөлтийн муруйд тулгуурлан үнэлж, хэвийн жин, илүүдэл жин, таргалалт гэж ангилсан. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан хүүхэд, өсвөр үеийнхний илүүдэл жин ба таргалалтын түвшинг үнэлэхэд 10.29% (n=64) нь илүүдэл жинтэй, 9.97% (n=62) нь таргалалттай байв. Илүүдэл жин эмэгтэй хүүхдүүдэд илүү түгээмэл байсан бол таргалалтын тархалт эрэгтэй хүүхдүүдэд харьцангуй өндөр байлаа (p<0.001). Шүдний цоорлын түвшинг үнэлэхэд оролцогчдын 37.6% (n=234) нь шүдний цооролгүй (DMFT=0), 48.1% (n=299) нь бага зэргийн (DMFT=1-2), 14.3% нь дунд болон хүнд зэргийн (DMFT≥3) цооролтой байв. Шүдний цоорлын нийт тархалт 62.38% байсан бөгөөд насны бүлгээр ялгаатай байж, 6-9 насанд хамгийн өндөр (69.9%), 15-17 насанд бага (46.1%) байгаа нь ач холбогдол бүхий байна. (p<0.001) Биеийн жингийн ангилал болон шүдний цоорлын хоорондын хамаарлыг үнэлэхэд DMFT=0 бүлэгт хэвийн жин давамгай (50.0%) байсан бол DMFT=1-2 бүлэгт хэвийн жингийн хувь 60.54% болж өссөн байна. Нас, хүйсийг тохируулсан логистик регрессийн шинжилгээгээр биеийн жингийн түвшин нь шүдний цооролтой статистикийн ач холбогдол бүхий холбоогүй байсан боловч 6–9 насны хүүхдүүд шүдний цооролтой байх магадлал өндөр байв (OR=0.39, 95% CI: 0.24-0.63, p<0.001) Дүгнэлт: 1.Халдварт бус өвчний эрсдэлт хүчин зүйлсийн дундаас илүүдэл жин, таргалалт нь хүүхдүүдийн дунд зонхилж байгаа бөгөөд 5 хүүхэд тутмын 1 нь илүүдэл жинтэй буюу таргалалттай байна. Эрэгтэй хүүхдүүдэд эмэгтэйчүүдтэй харьцуулахад хоёр дахин өндөр байна. (p<0.001). 2. Судалгаанд оролцогчдын дунд цоорлын тархалт 90.7 хувь, эрчим 6.4 (маш их) байна. Цоорлын тархалт эрчмийг насны бүлгээр авч үзвэл 6-10 насанд хамгийн өндөр буюу тархалт 93.5 хувь, эрчим 7.3 байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Блок сургалтын зохион байгуулалт болон орчны үнэлгээг судалсан дүн
    (2026-05-22)
    Б.Туяажаргал
    ;
    ; ;
    Б.Батхүү
    ;
    П.Ариунзаяа
    Үндэслэл: Сүүлийн хагас зуун жилийн туршид анагаах ухааны боловсрол нь уламжлалт багш төвтэй загвараас оюутан төвтэй, чадамжид суурилсан, интеграцчилсан сургалтын хөтөлбөрт шилжих томоохон шинэчлэлийг туулж ирсэн. Harden RM нарын SPICES загвар нь энэхүү өөрчлөлтийн үзэл баримтлалын суурийг тавьж, интеграци нь орчин үеийн анагаах ухааны боловсролын хамгийн чухал зарчмуудын нэг болсон. Монгол Улсын анагаах ухааны боловсролын систем нь уламжлалт загвараас олон улсын стандартад нийцсэн орчин үеийн хандлагад шилжих өвөрмөц замналыг туулж ирсэн бөгөөд Анагаах Ухааны Сургууль (АУС) нь 1990-аад оноос эхлэн сургалтын хөтөлбөрөө босоо интеграцилагдсан блок сургалтын загварт шилжүүлсэн. Гэвч энэхүү шинэчлэгдсэн блок сургалтын хөтөлбөрийн чанар, үр нөлөөг оюутнуудын үнэлгээгээр системтэйгээр судалсан судалгаа хомс байсаар байна. Зорилго: “Хүний их эмч” бэлтгэх блок хөтөлбөрт чанарт өгөх оюутнуудын үнэлгээг судлаж нөлөөлөх хүчин зүйлсийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Судалгааг аналитик судалгааны агшингийн загвараар 2023 оны 1-р сараас 2026 оны 1-р сарын хооронд асуумжийн аргаар гүйцэтгэв. АШУҮИС-ийн АУС-ийн Хүний их эмч мэргэжлээр 3-6-р дамжаанд суралцаж буй нийт 1692 оюутнаас давхаргачилсан санамсаргүй түүврийн аргаар 1130 оюутан (эх олонлогийн 66.8%) хамрагдсан. Судалгаанд хамрагдагсдын дундаж нас нь 22.18±1.43 жил ба эдгээрээс 79.7% нь эмэгтэй, 20.3% нь эрэгтэй байсан. Сургалтын чанарыг сургалтын агуулга (59 асуулт), сургалтын орчин (59 асуулт), зохион байгуулалт (59 асуулт) гэсэн гурван хэмжигдэхүүнээр 5 онооны Ликертийн хэмжүүр (5–санал бүрэн нийлнэ, 4–ихэнхдээ санал нийлнэ, 3–дунд зэрэг нийлнэ, 2–ихэнхдээ санал нийлэхгүй, 1–огт санал нийлэхгүй) ашиглан үнэлсэн. Асуумжийн дотоод найдвартай байдлыг Кронбахын α, блок хоорондын ялгааг нэг хүчин зүйлт ANOVA болон Tukey HSD тест, хэмжигдэхүүн хоорондын хамаарлыг Пирсоны корреляци, сургалтын агуулгад нөлөөлөх хүчин зүйлсийг олон хүчин зүйлт шугаман регрессээр тус тус шинжилсэн. Статистик үнэн магадлалыг 95%-ийн түвшинд (p<0.05) баталгаажуулав. Үр дүн: Судалгаанд ашигласан асуумжийн дотоод нийцэл бүх 7 блокт өндөр байв (Кронбахын α=0.888–0.937). Нийт дундаж оноо сургалт агуулгад 4.00±0.78, сургалтын орчинд 3.91±0.85, зохион байгуулалтад 3.92±0.82 байв. Блок 6 нь сургалтын агуулга (4.15±0.74), сургалтын орчин (4.04±0.81), зохион байгуулалт (4.03±0.81) гэсэн бүх үзүүлэлтээр хамгийн өндөр үнэлэгдсэн бол Блок 1А хамгийн бага дундаж оноо авсан (3.82–3.92). ANOVA шинжилгээгээр блок хоорондын ялгаа бүх гурван хэмжигдэхүүнд статистик ач холбогдолтой (p≤0.005) байсан ч нөлөөллийн хэмжигдэхүүн маш бага (Partial η²=0.003–0.006) байв. Tukey HSD тестээр Блок 6 нь Блок 1А-аас агуулгын хувьд 0.226 оноогоор (95% CI:0.103–0.349, p<0.001), зохион байгуулалтын хувьд 0.206 оноогоор (95% CI:0.078–0.334, p<0.001) өндөр үнэлэгдсэн. Сургалтын агуулга, орчин, зохион байгуулалт хооронд хүчтэй эерэг корреляци илэрсэн (r=0.747–0.820, p<0.001). Дамжаа нь гурван үнэлгээний хэмжигдэхүүнтэй сул сөрөг корреляци үзүүлсэн (r=(-0.033)-(-0.045), p<0.05). Олон хүчин зүйлт шугаман регрессийн шинжилгээгээр сургалтын орчин (β=0.348, p<0.001) ба зохион байгуулалт (β=0.487, p<0.001) нь сургалт агуулгын үнэлгээний нийт дисперсийн 63.6%-ийг тайлбарласан (R²=0.636, F(2,5894)=5143.82, p<0.001). Дүгнэлт: Судалгааны үр дүнгээс үзэхэд оюутнууд интеграцчилсан блок сургалтын агуулга, сургалтын орчин, зохион байгуулалтыг ерөнхийдөө эерэгээр үнэлсэн бөгөөд ахлах дамжааны блокуудын үнэлгээ илүү өндөр, хоорондоо хүчтэй эерэг хамааралтай байсан нь эдгээр хүчин зүйлүүд харилцан уялдаатайгаар оюутны сэтгэл ханамжид нөлөөлж байгааг харууллаа. Түүнчлэн олон хүчин зүйлт шугаман регрессийн шинжилгээгээр сургалтын зохион байгуулалт, сургалтын орчин нь сургалтын агуулгын үнэлгээнд хамгийн өндөр нөлөө үзүүлж байсан тул сургалтын чанар, оюутны үнэлэмжийг сайжруулахад хичээлийн зохион байгуулалт, сургалтын орчныг боловсронгуй болгох нь чухал байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хүний их эмч бэлтгэдэг блок сургалтын хөтөлбөрт багшийн заах арга зүй болон үнэлгээний үзүүлэх нөлөөг судалсан дүн
    (2026-05-22) ; ;
    Б.Туяажаргал
    ;
    Б.Батхүү
    ;
    П.Ариунзаяа
    Үндэслэл: Дэлхийн хэмжээнд анагаахын боловсрол нь уламжлалт хичээлд суурилсан загвараас суралцагч төвтэй, үр дүнд суурилсан, интеграцчилсан сургалтын тогтолцоо руу шилжиж байна. Ийм хандлага нь мэдлэгийг салангид бус, уялдаа холбоотойгоор эзэмшүүлэх, эмнэлзүйн сэтгэлгээ болон бодит чадварыг хөгжүүлэхэд чиглэдэг. Монгол Улсад энэхүү чиг хандлагын хүрээнд АШУҮИС нь Хүний их эмч бэлтгэх зургаан блок бүхий интеграцчилсан сургалтын хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж байгаа боловч багшийн заах арга зүй болон үнэлгээний тогтолцоо сургалтын үр дүнд хэрхэн нөлөөлж буйг цогцоор нь судалсан судалгаа хангалтгүй хэвээр байна. Зорилго: Хүний их эмч бэлтгэх блок сургалтын хөтөлбөрт суралцагсдын өгсөн үнэлгээнд тулгуурлан багшийн заах арга зүй болон үнэлгээний тогтолцооны сургалтын үр дүнд үзүүлэх нөлөөг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Энэхүү судалгааг ретроспектив судалгааны загвараар 2023–2026 оны хооронд АШУҮИС-ийн АУС-ийн 3–6-р дамжааны нийт 1130 суралцагчийг хамруулан гүйцэтгэсэн. Давхаргачилсан санамсаргүй түүвэрлэлтийн аргаар бүрдүүлсэн түүвэр нь эх олонлогийн 66.8%-ийг төлөөлсөн. Өгөгдөл цуглуулахад Ликертийн 5 шатлалд суурилсан 185 асуулт бүхий бүтэцчилсэн асуумжийг ашигласан. Өгөгдлийг SPSS26.0 программаар боловсруулж, дескриптив статистик, Independent t-test, ANOVA, Tukey post-hoc, multiple regression шинжилгээг хийсэн. Хэмжилтийн найдвартай байдлыг Cronbach’s alpha (0.90–0.98)-аар үнэлсэн. Үр дүн: Суралцагсдын ерөнхий үнэлгээний дундаж 4.00±0.73 оноо байсан нь сургалтыг дунджаас дээгүүр түвшинд үнэлж байгааг харуулж байна. Дамжаа ахих тусам үнэлгээ буурах хандлага ажиглагдсан бөгөөд 6-р дамжааны суралцагсад хамгийн бага үнэлгээ өгсөн (M≈3.92). Блок 3 болон Блок 4-ийн хувьд дамжаа хоорондын ялгаа статистикийн хувьд ач холбогдолтой байсан (p<0.05) нь онолоос эмнэлзүйн дадлагад шилжих үе шатанд сургалтын уялдаа алдагдаж буйг илтгэнэ. Блок 5, 6-д дамжаа хоорондын ялгаа ажиглагдаагүй бөгөөд үнэлгээ харьцангуй өндөр, тогтвортой (M≈4.10-4.15) байсан. Регрессийн шинжилгээгээр багшийн заах арга зүй болон үнэлгээний үзүүлэлтүүд нь сургалтын үр дүнд статистикийн хувьд хүчтэй нөлөө үзүүлж байгаа нь тогтоогдсон (β=0.289-0.610). Загварын тайлбарлах чадвар өндөр байсан (R²=0.6680.774) нь сургалтын үр дүнгийн өөрчлөлтийн 67-77%-ийг эдгээр хүчин зүйлс тайлбарлаж байгааг илтгэнэ. Зарим загварт дисперсийн инфляцийн коэффициент (VIF) өндөр утга авсан нь хувьсагчид хоорондоо нягт уялдаатай байгааг харуулав. Дүгнэлт: Багшийн заах арга зүй болон үнэлгээний тогтолцоо нь сургалтын үр дүнд шийдвэрлэх нөлөө үзүүлдэг болох нь тогтоогдсон (R²=0.668–0.774). Суралцагсдын үнэлгээ дунджаас дээгүүр байсан ч дамжаа ахих тусам буурах хандлага ажиглагдсан нь шүүмжлэлт эргэцүүллийн үзэгдлийг илэрхийлж байгаа бол Блок 3, 4-д онолоос эмнэлзүйд шилжих үе шатны уялдаа хангалтгүй байгааг харуулж байна. Иймд сургалтын хөтөлбөрийг чадамжид суурилсан байдлаар хөгжүүлэх, заах арга зүй болон үнэлгээний тогтолцоог практик чадварт нийцүүлэн шинэчлэн сайжруулах нь зүйтэй гэж үзэж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    SARS-CoV-2 seroprevalence in Mongolia: Results from a national population survey
    (Elsevier BV, 2021-12) ; ;
    Le, Linh-Vi
    ;
    ;
    BACKGROUND: With the global spread of severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) in early 2020, Mongolia implemented rapid emergency measures and did not report local transmission until November 2020. We conducted a national seroprevalence survey to monitor the burden of SARS-CoV-2 in Mongolia in the months surrounding the first local transmission. METHODS: During October-December 2020, participants were randomly selected using age stratification and invited for interviews and blood samples at local primary health centres. We screened for total SARS-CoV-2 antibodies, followed by two-step quantitative SARS-CoV-2 IgG serology tests for positive samples. Weighted and test-adjusted seroprevalences were estimated. We used chi-square, Fisher's exact and other tests to identify variables associated with seropositivity. FINDINGS: A total of 5000 subjects were enrolled. We detected SARS-CoV-2 IgG antibodies in 72 samples. Crude seroprevalence of SARS-CoV-2 antibodies was 1·44% (95%CI,1·21-1·67). Population weighted and test-adjusted seroprevalences were 1·36% (95%CI,1·11-1·63) and 1·45% (95%CI,1·11-1·63), respectively. Age, sex, geographical, and occupational factors were not associated with seropositivity (p>0·05). Symptoms and signs within past 3 months and seropositivity were not associated at the time of the survey (p>0·05). INTERPRETATION: SARS-CoV-2 seroprevalence in Mongolia was low in the first year of the pandemic potentially due to strong public health measures, including border restrictions, educational facilities closure, earlier adoption of mask-wearing and others. Our findings suggest large-scale community transmission could not have occurred up to November 2020 in Mongolia. Additional serosurveys are needed to monitor the local pandemic dynamic and estimate how far from herd immunity Mongolia will be following-up with vaccination programme in 2021 and 2022. FUNDING: World Health Organisation, WHO UNITY Studies initiative, with funding by the COVID-19 Solidarity Response Fund and the German Federal Ministry of Health (BMG) COVID-19 Research and development. TRANSLATION: Cyrillic and Traditional Mongolian translation of abstract is available on appendix section.
    Scopus© Citations 14
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    SARS-CoV-2 seroepidemiology in Mongolia, 2020-2021: a longitudinal national study
    (Elsevier BV, 2023-04) ;
    Bailie, Christopher R
    ;
    ;
    Price, David J
    ;
    BACKGROUND: The COVID-19 pandemic has global impacts but is relatively understudied in developing countries. Mongolia, a lower-middle-income country, instituted strict control measures in early 2020 and avoided widespread transmission until vaccines became available in February, 2021. Mongolia achieved its 60% vaccination coverage goal by July 2021. We investigated the distribution and determinants of SARS-CoV-2 seroprevalence in Mongolia over 2020 and 2021. METHODS: We performed a longitudinal seroepidemiologic study aligned with WHO's Unity Studies protocols. We collected data from a panel of 5000 individuals in four rounds between October 2020 and December 2021. We selected participants through local health centres across Mongolia by age-stratified multi-stage cluster sampling. We tested serum for the presence of total antibodies against SARS-CoV-2 receptor-binding domain, and levels of anti-SARS-CoV-2 spike IgG and neutralising antibodies. We linked participant data with national mortality, COVID-19 case, and vaccination registries. We estimated population seroprevalence and vaccine uptake, as well as unvaccinated population prior-infection prevalence. FINDINGS: At the final round in late 2021, 82% (n = 4088) of participants completed follow-up. Estimated seroprevalence increased from 1.5% (95% CI: 1.2-2.0), to 82.3% (95% CI: 79.5-84.8) between late-2020 and late-2021. At the final round an estimated 62.4% (95% CI: 60.2-64.5) of the population were vaccinated, and of the unvaccinated population 64.5% (95% CI: 59.7-69.0) had been infected. Cumulative case ascertainment in the unvaccinated was 22.8% (95% CI: 19.1%-26.9%) and the overall infection-fatality ratio was 0.100% (95% CI: 0.088-0.124). Health workers had higher odds for being COVID-19 confirmed cases at all rounds. Males (1.72 (95% CI: 1.33-2.22)) and adults aged 20 and above (12.70 (95% CI: 8.14-20.26)) had higher odds for seroconverting by mid-2021. Among the seropositive, 87.1% (95% CI: 82.3%-90.8%) had SARS-CoV-2 neutralising antibodies by late 2021. INTERPRETATION: Our study enabled tracking of SARS-CoV-2 serological markers in the Mongolian population over one year. We found low SARS-CoV-2 seroprevalence in 2020 and early 2021, with seropositivity increasing over a 3-month interval in 2021 due to vaccine roll out and rapid infection of most of the unvaccinated population. Despite high seroprevalence in Mongolia amongst both vaccinated and unvaccinated individuals by end-2021, the SARS-CoV-2 Omicron immune escape variant caused a substantial epidemic. FUNDING: World Health Organization, WHO UNITY Studies initiative, with funding by the COVID-19 Solidarity Response Fund and the German Federal Ministry of Health (BMG) COVID-19 Research and development. The Ministry of Health, Mongolia partially funded this study.
    Scopus© Citations 7