Orkhontuul, Amgalankhuu

Товч нэр

Бүтэн нэр

Orkhontuul Amgalankhuu

Латин нэр

Orkhontuul Amgalankhuu

Албан тушаал

Судлаач

Харьяалал

Анагаахын Шинжлэх Ухааны Үндэсний Их Сургууль

ORCID

0009-0002-4306-3936

Now showing 1 - 3 of 3

Some of the metrics are blocked by your
consent settings
Шагайн үений гадна хажуугийн холбоосны гэмтлийн сүүлийн арван жилийн тохиолдолд хийсэн дүн шинжилгээ
(2026-02-03)
О.Амгаланхүү
;
А.Шийрэвнямба
;
С.Батсүх
;
Б.Эрдэнэболд
;
С.Золжаргал
Үндэслэл: Шагайн холбоосны гэмтэл нь спорт болон ахуйн ослоос үүдэлтэйгээр түгээмэл тохиолддог, хөдөлмөрийн чадвар алдалт, эрүүл мэндийн ачаалалд хүрэгдэг чухал асуудал юм. Монгол Улсад шагайн холбоосны гэмтлийн тархалт, механизм, улирлын хэлбэлзлийг судалсан судалгаа харьцангуй цөөн байна. Судлаачдын тодорхойлсоноор эрс тэс уур амьсгал, хотжилт, тээврийн зорчих хөдөлгөөний онцлог нь гэмтлийн эрсдэлийг нэмэгдүүлэх боломжтой тул нотолгоонд суурилсан урьдчилан сэргийлэх бодлого боловсруулахад үндэсний өгөгдөл зайлшгүй шаардлагатай байна. Зорилго: Монгол Улсад 2014–2023 оны хооронд бүртгэгдсэн шагайн холбоосны гэмтлийн тархалт, хэв шинж, хүн ам зүйн болон орчны хүчин зүйлсийг тодорхойлж, статистик дүн шинжилгээ хийх. Арга, аргачлал: Бид судалгаандаа өвчтөн тус бүрийн мэдээллийг Гэмтэл согог судлалын үндэсний төвийн статистик тандалт судалгааны албаны мэдээллийн сангаас цахим хэлбэрээр авч, шинжилгээнд хамруулахын өмнө бүрэн нэргүйжүүлэв. Судалгаанд шагайн холбоосны гэмтлийн ICD-10 кодоор бүртгэгдсэн бүх гэмтэлтэй өвчтөнүүдийг хамруулав. Гэмтлийн шалтгаантай оношнуудыг нийт 167 нарийвчилсан ангилалд хувааж, эдгээрийг 59 дэд бүлэг болон 14 үндсэн шалтгааны (этиологийн) бүлэгт нэгтгэн ангилав. Судалгааны ажлын үр дүнгийн тоон үзүүлэлтийн статистик боловсруулалтыг STATA-22.0 программ ашиглан гүйцэтгэж, бүлгүүдийн хоорондын үр дүнгийн ялгааг p<0.05 түвшинд байхад статистик ач холбогдолтой гэж үзэв. Үр дүн: 2014–2023 оны хооронд Монгол Улсад шагайн холбоосны 4,757 гэмтэл бүртгэгдсэн байна. Нийт тохиолдлын 57.7% нь эрэгтэйчүүд тохиолдсоноос давтамж нь 15–44 насны бүлэгт хамгийн өндөр буюу 68.8% ажиглагдсан ба 45-аас дээш насны эмэгтэйчүүд давамгайлж байв. Газарзүйн хувьд гэмтлийн 75% нь Улаанбаатар хотод бүртгэгдсэн байв. Уналт нь гэмтлийн гол шалтгаан болж, нийт тохиолдлын 70%-иас дээш хувийг эзэлсэн бөгөөд өвлийн улиралд давтамж нэмэгдсэн байв. Тээврийн осол хоёр дахь түгээмэл шалтгаан байсан ба мотоциклийн осол хөдөө орон нутгийн эрэгтэйчүүдэд илүү түгээмэл байв. Яаралтай тусламжийн хандалт хугацааны явцад өссөн ч хэвтэн эмчлүүлэх түвшин бага, тогтвортой хэвээр байв. Дүгнэлт: Монгол Улсад шагайн холбоосны гэмтэл нь уналт болон тээврийн ослоос зонхилон үүдэж, өвлийн улирал болон хүн амын хөдөлгөөний нягтрал ихсэх үеэр нэмэгдэж байгаа нь тодорхойлогдлоо. Гэмтлийн тусламж үйлчилгээний ачаалал нь хот суурин газар ахмад насны хүн амын дунд хамгийн өндөр тохиолдож байсан бөгөөд улирлын тодорхой хэлбэлзэл ажиглагдав. Эдгээр үр дүн нь бүс нутгийн онцлогт нийцсэн, зорилтот урьдчилан сэргийлэх стратеги яаралтай хэрэгжүүлэх шаардлагатайг нотолж байна.
Some of the metrics are blocked by your
consent settings
Шагайн үений гадна хажуугийн холбоосны гэмтлийг дурангийн ба нээлттэй мэс заслын аргаар сэргээсэн үр дүн
(2025-05-05)
О.Амгаланхүү
;
А.Шийрэвнямба
;
С.Батсүх
;
Б.Эрдэнэболд
;
С.Золжаргал
Үндэслэл: Шагайн үеэр гадагш хазгай гишгэх хөдөлгөөний үед шагайн үений гадна хажуугийн холбоос (ligamentum talofibularis anterior) гэмтдэг. Шагайн холбоосны нийт гэмтлийн 60-65 хувийг шагай үений гадна хажуугийн холбоосны гэмтэл дангаар эсвэл өсгий тахилзуурын холбоосны (ligamentum calcaneofibularis) гэмтэлтэй хавсарсан байдлаар тохиолддог байна. Сүүлийн жилүүдэд шагайн үений гадна хажуугийн холбоосны гэмтэл амьдралын хэв маяг, эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлж байгаа талаар цөөнгүй судалгаанд дурджээ. Шагайн үеэр гадагш хазгай гишгэх хөдөлгөөн нь гурав буюу түүнээс олон удаа давтагдсан тохиолдолд шагайн үений архаг тогтворгүйтэлд (Chronic Ankle Instability, CAI) хүргэдэг. Шагайн үений тогтворгүйтлийг эмчлэх зорилгоор олон улсад нээлттэй болон дурангийн мэс заслын эмчилгээний аргыг ашигладаг. Монгол Улсад шагайн үений гадна хажуугийн холбоосны гэмтлийг дурангийн ба нээлттэй мэс заслын аргаар эмчилж, түүний эмнэлзүйн үр дүнг үнэлэх шаардлага зүй ёсоор тавигдаж байгаа нь энэхүү судалгааны ажлын үндэслэл боллоо. Зорилго: Шагай үений гадна хажуугийн холбоосны гэмтлээс үүдэлтэй шагайн архаг тогтворгүйтэлийг дурангийн ба нээлттэй мэс заслын аргаар сэргээсэн үр дүнтэй харьцуулан судлах. Арга, аргачлал: Судалгааг эмчлүүлэгчдэд суурилсан эмнэлзүйн туршилт судалгааны загварыг (clinical trial design) ашиглан Улаанбаатар хотын Гэмтэл согог судлалын үндэсний төвийн, Спортын гэмтлийн төвийг түшиглэн 18-55 насны шагайн үений архаг тогтворгүйтэлийг дурангийн мэс заслын аргаар (arthroscopic repair) сэргээсэн 20, нээлттэй мэс заслын аргаар (open repair) сэргээсэн 20 эмчлүүлэгчийг хамруулав. Судалгаанд хамрагдагсдыг дан нууцлал бүхий түүврийн (simple random sampling) аргаар хоёр бүлэгт хувааж мэс заслын үеийн үр дүн (мэс засал үргэлжилсэн хугацаа, чангалуур тавьсан хугацаа, эмнэлэгт хэвтсэн ор хоног) болон үйл ажиллагааны сэргэлтийг (Шагайн үений шургуулганы сорил, Anterior drawer test), (Америкын гэмтэл согог, шагай тавхайн нийгэмлэгийн үнэлгээ, American Orthopedic Foot & Ankle Society score), (Карлссоны үнэлгээг Karlsson score) ашиглаж харьцуулсан. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан нийт үйлчлүүлэгчдийн дундаж нас 27.8 ± 6.3 жил ба үүнээс 60% (24) нь эрэгтэй, 40% (16 хүн) нь эмэгтэй байв. Шагайн үений дурангийн мэс заслыг нээлттэй мэс заслын аргатай харьцуулахад дурангийн мэс заслын үргэлжлэх дундаж хугацаа богино (дуран 45.58±16.6 мин, нээлттэй 67.45±11.4 мин, p=0.0001), чангалуур тавих дундаж хугацаа бага (дуран 30±15 мин, нээлттэй 50±15 мин, p=0.0001) эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлэх дундаж хоногийн тоо цөөн (дуран 4.41±2.57 хоног, нээлттэй 8.70±2.72 хоног) байсан нь хоёр бүлгийн хувьд статистикийн хувьд ач холбогдол бүхий ялгаатай байв. Хоёр бүлгийн үйл ажиллагааны сэргэлтийг мэс заслын дараах нэг болон гурав дахь саруудад Америкийн гэмтэл согог, шагай тавхайн нийгэмлэгийн үнэлгээгээр үнэлэхэд нэг дэхь сард дуран 80.1±5.3 оноо, нээлттэй 75.7±4.2 оноо, гурав дахь сард, дуран 86.3±3.9 оноо, нээлттэй 84.4±3.6 оноо буюу дунджаар дурангийн арга 5–7 оноогоор, Карлссоны үнэлгээ нэг дэхь сард, дуран 77.3±7.4 оноо, нээлттэй 68.2±12 оноо, гурав дахь сард, дуран 83.4±4.8 оноо, нээлттэй 76.2±3.4 оноо байсан нь статистикийн хувьд ач холбогдол бүхий шууд сул хамааралтай байгааг харуулж байна. Дүгнэлт: 1. Дурангийн мэс заслын чангалуур тавьсан, хагалгаа үргэлжилсэн, эмнэлэгт хэвтсэн хугацаа нь нээлттэй мэс засалтай харьцуулахад богино байна. 2. Шагай тахилзуурын гадна хажуугийн холбоосыг дурангийн мэс заслаар эмчлэх арга нь шагайн үений тогтвортой байдлыг богино хугацаанд сайжруулж, эмнэлэгт хэвтэх дундаж ор хоногийг багасгаж байна.
Some of the metrics are blocked by your
consent settings
Өвдөгний урд чагтан холбоосыг гуяны урд дөрвөн толгойт булчингын өнгөц шөрмөс болон өвдөг нугалагч булчингийн шөрмөс ашиглан сэргээсэн богино хугацааны харьцуулсан үр дүн
(2026-04-16)
О.Амгаланхүү
;
А.Шийрэвнямба
;
С.Батсүх
;
Б.Эрдэнэболд
;
С.Золжаргал
Үндэслэл: Өвдөгний урд чагтан холбоос (ACL)-ын гэмтэл нь залуу, идэвхтэй насны хүмүүст хамгийн түгээмэл тохиолддог спортын гэмтлийн нэг бөгөөд ур чадварын алдагдал, урт хугацааны хөдөлгөөний хязгаарлалт, спортын карьерыг эрт дуусгах үндсэн шалтгаан болдог. ACL нөхөн сэргээхэд аутографт шөрмөсний оновчтой сонголт маргаантай хэвээр байгаа бөгөөд Superficial rectus femoris (SRF) ба Hamstring tendon (HT)-ийн үр дүнг харьцуулсан судалгааны тоо хязгаарлагдмал байгаа нь уг судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: ACL нөхөн сэргээхэд SRF ба HT аутографтын эмнэлзүйн болон функциональ үр дүнг харьцуулан үнэлэх. Арга, аргачлал: ГССҮТ-ийн Спортын гэмтлийн төвд хийгдсэн энэхүү санамсаргүй хуваарилалттай, параллель бүлгийн, клиник судалгаанд ACL-ийн бүрэн урагдалтай ≥18 насны 50 өвчтөн хамрагдсан (SRF=25, HT=25). Анхдагч үр дүнгийн шалгуур нь өвдөгний механик тогтворжилт байсан. Хоёрдогч үр дүнгийн шалгуурт өвдөгний үений функциональ гүйцэтгэл, мөн IKDC болон Lysholm оноонууд багтав. Клиник болон функциональ үнэлгээг мэс заслын өмнө болон мэс заслын дараах 1, 3, 6 сарын хяналтын үзлэгүүдэд хийж, бүлгүүдийн хооронд харьцуулсан. Үр дүн: SRF бүлэгт мэс заслын дараах эрт үеийн өвдөлт бага, үйл ажиллагааны сэргэлт хурдан явагдсан нь эрт хөдөлгөөн болон спортод эргэн орох бэлтгэлийг түргэсгэх боломжтойг харуулсан (p<0.01). 3D хөдөлгөөний анализын үнэлгээгээр SRF бүлэгт хөдөлгөөний симметр болон өвдөгний динамик тогтвортой байдал эрт үе шатанд илүү хурдан хэвийншсэн нь энэхүү клиник давуу талыг объектив байдлаар баталгаажуулсан. Харин зургаан сарын дараах тогтворжилт болон функциональ оноонуудын хувьд бүлгүүдийн хооронд статистикийн ялгаа илрээгүй. Дүгнэлт: 1. Монгол Улсад сүүлийн 10 жилийн хугацаанд өвдөгний үений гэмтлийн тархалт нэмэгдэх хандлагатай байгаа нь хүн амын идэвхтэй хөдөлгөөн, спортын оролцоо нэмэгдсэнтэй уялдаж байна. Тархвар зүйн хувьд эдгээр гэмтэл нь голчлон залуу, хөдөлмөрийн насны бүлэгт тохиолдож, нийгэм-эдийн засгийн ачаалал үүсгэх өндөр эрсдэлтэй байна. Судалгаагаар спортын гэмтэл, гэнэтийн эргэлт хөдөлгөөн, буруу буулт болон бэлтгэл, булчингийн хяналтын дутмаг байдал нь гол эрсдэлт хүчин зүйлс болох нь тогтоогдсон бөгөөд энэ нь урьдчилан сэргийлэх стратеги, сургалт болон дасгалжуулалтын хөтөлбөрийг шинжлэх ухаанд суурилан хөгжүүлэх шаардлагатайг харуулж байна. 2. Судалгааны үр дүнгээс харахад SRF графт ашигласан бүлэгт мэс заслын дараах эрт үеийн өвдөлт бага, функциональ сэргэлт хурдан, мөн үйл ажиллагааны үзүүлэлтүүд (хөдөлгөөний симметр, динамик тогтвортой байдал) илүү хурдан хэвийншиж байв. Мөн мэс заслын хугацаа, чангалуур тавьсан хугацаа, спортод эргэн орох хугацаа харьцангуй богино, графтын failure rate болон давтан мэс заслын давтамж бага байсан нь SRF графтын клиник болон биомеханик давуу талыг илтгэж байна.

Orkhontuul, Amgalankhuu

Filters

Settings

Sort By

Results per page