Loading...
Монгол оронд ургадаг зарим зүйл сапонин агуулсан ургамлуудын амсрын эсийн судалгаа
Зохиогч
Б.Нурдана
Б.Хулангоо
Л.Дэнсмаа
Б.Энхтуул
Б.Мөнхзул
Э.Буянжаргал
Д.Энхжаргал
Д.Төртүших
Ц.Амаржаргал
Он
2025 оны аравдугаар сарын 20
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
21
Issue
5
Start Page
33
End Page
38
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Сапонин нь ургамлын хоёрдогч метаболит бөгөөд ургамлын хамгаалалтын механизм болон физиологийн үйл явцад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Амсрын эсүүд нь ургамлын эсийн хийн солилцоо, усны тэнцвэрийг хангахад чухал үүрэгтэй тул сапонин ихээр агуулсан ургамлын төрөл зүйлүүдийн амсрын эсийн анатомийн болон биохимийн онцлогийг судалснаар эдгээр нэгдлүүд болон эсийн механизмийн харилцан үйлчлэлийн шинж чанарыг судлах нь бидний судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Сапонин агуулсан эмийн ургамлуудын амсрын эсийн бүтэц, хэлбэр, үйл ажиллагааг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Монгол орны зарим зүйл сапонин агуулсан ургамлын амсрын эсийн бүтэц, байрлал, тоо, эпидермисийн онцлогийг судлахаар 2024 оны 6-9 сард, Булган, Төв аймаг, Горхи-Тэрэлжээс 9 зүйл эмийн ургамлыг цуглуулж, бичил бэлтгэмэл бэлтгэн макроскопийн болон микроскопийн аргаар судлан үзэв. Үр дүн: Судалгааны үр дүнд Сэгсгэр яргуйжин (Anemone crinita Juz.) нь 1 мм2 талбайд хамгийн олон амсрын эс (107), эпидермисийн эс (229)-тэй бөгөөд энэ нь хуурай орчинд дасан зохицох, хамгаалах үүрэгтэй. Байгалийн гиш (Vivia baicalensis (Turcz.)B.Fedtsch.) нь хамгийн өндөр амсрын индекс (39.6)-тэй бөгөөд ууршилтын зохицуулалтад онцгой үүрэгтэй. Амсрын эсийн бүтэц ургамлын төрөл зүйлээс хамаарч өөр өөр байсан бөгөөд Ацан ажгана, Байгалын гиш зэрэг ургамал нь аномоцит хэлбэрийн амсрын эстэй байв. Харин Өндөр гэзэг цэцэг, Буриад хонин зажилуур зэрэг ургамлын амсрын эс азиноцит хэлбэртэй, Нарийн навчит зүрхэн цэцэг, Цацагт инж буурал, Наран холтсон цэцэг, Ойн яргуйжин, Сэгсгэр яргуйжин зэрэг ургамлууд парацит хэлбэрийн амсрын эстэй байв. Дүгнэлт: Сэгсгэр яргуйжин нь хамгийн олон амсрын эстэй байснаар өндөр идэвхтэй хийн солилцоо болон усны зохицуулалтын өндөр чадвартай мөн эпидермис эсийн тоо хамгийн өндөр байгаа нь гадаад орчноос хамгаалах чадвар сайтай байгааг илтгэж байна.
Background: Saponins are secondary metabolites in plants that play an important role in defense mechanisms and physiological processes. Since stomatal cells are crucial for gas exchange and water balance in plant tissues, studying the anatomical and biochemical features of stomatal cells in saponin-rich plant species provides insight into the interactions between these compounds and cellular mechanisms. This serves as the basis of our study. Aim: To determine the structure, types, and functions of stomatal cells in saponin-containing medicinal plants. Materials and Methods: During June–September 2024, nine species of saponin-containing medicinal plants were collected from Bulgan, Tuv provinces, and “Gorkhi-Terelj National Park” in Mongolia. Prepared microscopic specimens were examined using macroscopic and microscopic techniques to study the structure, position, number, and epidermal features of stomatal cells. Results: The study revealed that Anemone crinita Juz. exhibited the highest stomatal density (107 stomata/mm²) and epidermal cell density (229 cells/mm²), indicating strong adaptation and protective capacity in arid conditions. Vicia baicalensis (Turcz.) B. Fedtsch. showed the highest stomatal index (39.6), highlighting its significant role in regulating transpiration. Stomatal types varied among species: • Anomocytic stomata were observed in Potentilla multifida and Vicia baicalensis. • Anisocytic stomata were found in Delphinium grandiflorum and Ranunculus borealis. • Paracytic stomata were present in Gentiana algida, Adenophora remotiflora, Helianthemum nummularium, Anemone crinita, and Ranunculus acris. Conclution: In the study of the structure, form, and number of stomatal cells in saponin-containing plants growing in Mongolia, Anemone crinita Juz. was found to have the highest number of stomatal and epidermal cells, indicating its high efÏciency in gas exchange, water regulation, and protection against external stress. Furthermore, Vicia baicalensis (Turcz.) B.Fedtsch. showed the highest stomatal index, confirming its strong capacity for active regulation of gas exchange. The variation in stomatal cell types among plant species was identified as playing an important role in ecological and biological adaptation as well as protective mechanisms.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1255
Эшлэл
Б.Нурдана, Б.Хулангоо, Л.Дэнсмаа, Р.Норовням, Б.Энхтуул, Б.Мөнхзул нар. Монгол оронд ургадаг зарим зүйл сапонин агуулсан ургамлуудын амсрын эсийн судалгаа. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2025;21(5):33-38.