Loading...
Ковид-19-ийн дараах сэтгэцийн эрүүл мэндийн өөрчлөлт: проспектив когорт судалгааны үр дүн
Зохиогч
Он
2025 оны арван хоёрдугаар сарын 5
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
21
Issue
6
Start Page
39
End Page
44
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Ковид-19 нь 2019 оны 12-р сард Хятадын Ухань хотод анх бүртгэгдэж, ДЭМБ-аас 2020 оны 3-р сард дэлхийн цар тахал гэж зарласан бөгөөд дэлхий даяар 770 сая хүн халдвар авч, 7 сая нас баралт бүртгэгдсэн. Монгол улсад 2020 оны 3-р сараас халдвар бүртгэгдэн 1 сая гаруй хүн халдвар авч, 2100 нас баралт бүртгэгдсэн байна. Ковид -19 нь хүний олон эрхтэн тогтолцоо ялангуяа төв мэдрэлийн тогтолцоонд нөлөөлснөөр сэтгэцийн талаас сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, нойргүйдэл, сэтгэлийн гэмтлийн дараах стрессийн эмгэг зэрэг шинж тэмдэгийг судлаачид онцлон тэмдэглэсэн байна. Дээрх шинжүүд үүсэхэд биологийн шалтгаан (ACE-2 рецептор, цитокины шуурга) болон сэтгэлзүйн хүчин зүйлс (айдас, нийгмийн тусгаарлалт) хавсран нөлөөлсөн гэж үзэж байна. ДЭМБ-ын судалгаагаар цар тахлын эхний жилд хүн амын дундах сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт 25–40%иар өссөн, халдвар авсан өвчтөнүүдийн 30–60%-д халдвар авсанаас хойш 6–12 сарын дараа ч дээрх шинж тэмдэг үргэлжилсээр байна. Цар тахлын эхний үед Монголд хийсэн агшингийн судалгаагаар судалгаанд хамрагдагсдын 28.7%-д сэтгэл гутрал, 22.4%-д сэтгэл түгшилт илэрсэн байна. Зорилго: Ковид-19-өөр өвчилсөн хүн амын дундах сэтгэл гутрал, түгшүүр, нойргүйдэл, сэтгэлийн гэмтлийн дараах стрессийн эмгэгийг урт хугацаанд дагаж, харьцуулан үнэлэх. Арга, аргачлал: Бид судалгаагаа АШУҮИС-ийн харъяа Монгол-Японы эмнэлэг, Төв эмнэлэг, Монгол Анагаах Ухааны Төв Эмнэлэгийг түшиглэн агшингийн болон проспектив когорт судалгааны аргаар 2021–2023 онд ковид 19 өвчнөөр өвчилсөн 326, хяналтын бүлэгт 133, нийт 459 өвчтөнийг хамруулсан. Судалгааг асуумж судалгааны аргаар хийсэн ба Ковид19-ийн улмаас эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлсэн эхний 14 хоног, эмнэлгээс гарсны дараа 3 сар, 12 сарын дараа сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, нойрны чанар, сэтгэлийн гэмтлийн дараах стрессийн эмгэгийг илрүүлэх стандарт асуумжийг ашигласан. Үр дүн: Судалгаанд Ковид -19-өөр өвчилж эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлсэн 326, хяналтын бүлэгт 133 нийт 459 хүн хамрагдсан ба дундаж нас 46.3±13.8 жил, хүйсийн хувьд 58.4% нь эмэгтэй байв. 12 сарын дараа COVID бүлэгт сэтгэл гутрал (37.3% vs. 16.9%; RR=2.22, 95% CI:1.28–3.83, p=0.003), түгшүүр (28.0% vs. 11.2%; RR=2.49, 95% CI:1.25–4.96, p=0.006) өндөр байв. Нойргүйдэл буурсан (33.3% vs. 49.4%; RR=0.67, p=0.037), PTSD бага (<3%, p>0.05) хэвээр байгаа нь тодорхойлогдлоо. Засварласан харьцуулсан харьцаагаар Ковид нь сэтгэл гутрал (aOR=2.18), түгшүүр (aOR=2.41)-ийн бие даасан хүчин зүйл болох нь харагдаж байна. Эмэгтэй хүйснийхэн болон 40–59 насныхан илүү эрсдэлтэй. Дүгнэлт: КОВИД-19 халдвараар өвчлөгсөд нь эмчлүүлсэний дараах урт хугацаанд сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилтийн шинжүүд үргэлжлүүлэн илэрч байгаа учир ковидын дараах тусламжид сэтгэцийн эмгэгийг илрүүлэх асуумж авч, сэтгэцэд нөлөөт эмийн ба эмийн бус эмчилгээг үргэлжлүүлэн хийх шаардлагатай байна.
Background: COVID-19, first identified in Wuhan, China, in December 2019, was declared a global pandemic by the WHO on March 11, 2020, leading to over 770 million infections and 7 million deaths worldwide. In Mongolia, the first case emerged on March 10, 2020, followed by more than 1 million infections and over 2,100 deaths by 2023. The virus affects the central nervous system, manifesting as depression, anxiety, insomnia, and PTSD through biological pathways (e.g., ACE-2 receptor invasion, cytokine storm) combined with psychological stressors (e.g., fear, isolation). Global studies (WHO Mental Health Atlas 2022; Ettman et al., JAMA 2020; Huang et al., Lancet Psychiatry 2021; Xie et al., BMJ 2022) indicate a 25–40% rise in depression and anxiety during the pandemic’s first year, with 30–60% of infected individuals experiencing persistent symptoms 6–12 months post-infection. In Mongolia, cross-sectional surveys (National Center for Mental Health 2021: 28.7% moderate-to-severe depression, 22.4% high anxiety) have been conducted, but long-term prospective data remain scarce. This study evaluates longitudinal changes in depression, anxiety, insomnia, and PTSD among COVID-19 patients over 12 months, compared to a control group. Aim: To conduct long-term follow-up and comparative assessment of depression, anxiety, insomnia, and post-traumatic stress disorder (PTSD) among individuals who have had COVID-19. Materials and Methods: In this prospective cohort study, 459 adults (326 COVID-19 cases, 133 controls) were recruited from MNUMS-afÏliated hospitals, Central Hospital, and the National Center for Maternal and Child Health between 2021 and 2023. Participants without baseline mental disorders underwent follow-up assessments at 14 days, 3 months, and 12 months using validated scales: PHQ-9 (depression), GAD-7 (anxiety), ISI (insomnia), and PCL-5 (PTSD). Incident cases were identified through baseline exclusion. Data were analyzed via χ² tests, t-tests, relative risk (RR) calculations, and multivariable logistic regression (p < 0.05). Results: Baseline demographics were comparable between groups (mean age 46.3 ± 13.8 years; 58.4% female). At 12 months, the COVID-19 group exhibited higher rates of depression (37.3% vs. 16.9%; RR = 2.22, 95% CI: 1.28–3.83, p = 0.003) and anxiety (28.0% vs. 11.2%; RR = 2.49, 95% CI: 1.25–4.96, p = 0.006). Insomnia was lower in the COVID-19 group (33.3% vs. 49.4%; RR = 0.67, p = 0.037), while PTSD rates remained low (<3%, p > 0.05). Adjusted odds ratios confirmed COVID-19 as an independent predictor of depression (aOR = 2.18) and anxiety (aOR = 2.41). Females and individuals aged 40–59 years were at elevated risk. Conclusions: 123 – аар хийх 1. In the cohort of individuals who had contracted COVID-19, levels of depression after 12 months were 2.2 times higher, levels of anxiety were 2.5 times higher, and levels of insomnia were 0.67 times lower compared to the control group. 2. Post-traumatic stress disorder was observed in 3.1% of participants 14 days post-exposure, but was not detected after 12 months; this resolution is posited to be associated with the adaptive capacity of the population. 3. COVID-19 constitutes a long-term independent risk factor for the onset of depression and anxiety.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1289
Эшлэл
Р.Энхтүвшин, А.Монголжин, Э.Мөнх, А.Еркебулан, Д.Мөнх-Учрал, Энхнаран нар. Ковид-19-ийн дараах сэтгэцийн эрүүл мэндийн өөрчлөлт: проспектив когорт судалгааны үр дүн. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2025;21(6):39-44.