Loading...
Уламжлалт анагаах ухаанд ёл шувуу (Gypaetus barbatus)-ны сангасыг эмчилгээнд хэрэглэж ирснийг тэмдэглэсэн зарим сурвалж зохиолыг тодруулан судлах нь
Зохиогч
Он
2026 оны хоёрдугаар сарын 3
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
1
Start Page
240
End Page
244
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Ёл шувуу (Gypaetus barbatus)-ны сангасыг уламжлалт анагаах ухаанд олон жилийн турш эмийн түүхий эд болгон ашиглаж ирсэн түүхтэй. Ёл шувуу нь өөрийн өвөрмөц биологийн онцлогтой бөгөөд түүний сангасыг уламжлалт эмийн жорын бүрэлдэхүүнд оруулан хэрэглэж иржээ. Уг түүхий эдийг голчлон хоол боловсруулах эрхтний хямрал, хавдар, шарх, сэтгэцийн гаралтай зарим эмгэгийг эмчлэхэд ашигладаг байсан талаар сурвалжуудад тэмдэглэсэн байдаг. Гэсэн хэдий ч ёл шувууны сангасны эмчилгээний хэрэглээг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр судалсан ажил хязгаарлагдмал байгаа нь энэхүү судалгааны ажлын үндэслэл боллоо. Зорилго: Уламжлалт анагаах ухаанд ёл шувууны сангасыг эмчилгээний зориулалтаар хэрэглэж ирсэн талаарх зарим сурвалж, зохиолуудад тэмдэглэн үлдээсэн мэдээллийг нэгтгэн тоймлох. Арга, аргачлал: Энэхүү судалгаанд эх сурвалж болон түүхийн судалгааны арга, анализ синтезийн арга, системийн задлан шинжлэх арга, түүхийн харьцүүлалтын аргыг ашиглав. Судалгааг уламжлалт анагаах ухааны сурвалж номнуудаас Ёлын (Gypaetus barbatus) сангасны хүний өвчний эмчилгээнд, ялангуяа ходоодны хавдрын эсрэг хэрэглэж байсан эх сурвалжуудыг тодотгон гаргаж, нэгтгэн дүгнэсэн. Үр дүн: Судалгааны эх сурвалжуудаас үзэхэд ёл шувууны сангас нь Төвд, Монгол, Хятадын уламжлалт анагаах ухаанд эмчилгээний чухал бүрэлдэхүүн хэсэг байж, ялангуяа ясны өвчин, хоол боловсруулах эрхтний эмгэг, үрэвсэлт өвчнийг эмчлэхэд өргөн хэрэглэгдэж ирсэн байна. Ёлын сангасыг уламжлалт анагаах ухаанд ихэвчлэн шарж түлэх, номхотгон боловсруулах аргаар бэлтгэсний дараа эмийн жорын бүрэлдэхүүнд ашигладаг бөгөөд гашуун амттай, бүлээн чанартай, бэтгийг эвдэн бадганыг арилгах, илчийг сэлбэх, эс шингээснийг шимэгдүүлэх, дуршил нээх, хавдрыг ховхлох үйлчилгээтэй хэмээн уламжлалд тэмдэглэсэн байдаг. Кальци, фосфор зэрэг эрдэс бодисоор баялаг найрлагатай тул ясны бодисын солилцоог дэмжих, ясны сийрэгжилтийг бууруулах, шинээр яс үүсэх үйл явцыг идэвхжүүлэхэд тустай гэж уламжлалт сурвалжуудад дурдсан байдаг. Дүгнэлт: Ёл шувуу (Gypaetus barbatus)-ны сангас нь уламжлалт анагаах ухаанд олон зууны турш хэрэглэгдэж ирсэн бөгөөд голчлон ясны өвчин, хоол боловсруулах эрхтний эмгэг, үрэвслийн гаралтай өвчний үед ашиглагдаж иржээ. Уг сангас нь кальци, фосфор зэрэг эрдэс бодисоор баялаг тул яс бэхжүүлэх, хоол шингээлтийг дэмжих, үрэвслийг бууруулах боломжтой хэмээн үздэг. Гэсэн хэдий ч орчин үеийн эмнэлзүйн судалгаа хязгаарлагдмал хэвээр байгаа тул түүний эмчилгээний үр нөлөө, аюулгүй байдлыг баталгаажуулахад чиглэсэн нарийвчилсан судалгаа шаардлагатай байна. Цаашдын судалгаанд ёл шувууны сангасны биологийн идэвх, эмчилгээний боломжийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр тодорхойлох нь зүйтэй.
Background: The feces of the bearded vulture (Gypaetus barbatus) have a long history of use in traditional medicine. Owing to the bird’s unique biological characteristics, its feces have been employed as a medicinal raw material in various traditional medical systems. Traditionally, processed bearded vulture feces have been used primarily to treat digestive disorders, tumors, wounds, and certain mental illnesses. However, academic research on their medicinal use remains limited. The purpose of this study is to analyze selected historical sources documenting the use of bearded vulture feces in traditional medicine and to clarify their therapeutic significance and reported effects. Aim: The objective of this study is to compile and review selected sources, commentaries, and texts that record the therapeutic use of bearded vulture feces in traditional medicine. Materials and Methods: This study employs historical and textual research methods, analytical–synthetic approaches, systematic analysis, and comparative historical methods. Relevant traditional medical literature was examined to identify and synthesize sources documenting the use of bearded vulture feces in the treatment of human diseases, with particular emphasis on gastrointestinal disorders and gastric cancer. Results: The results indicate that bearded vulture feces constituted an important therapeutic component in Tibetan, Mongolian, and Chinese traditional medical systems. Historically, they were primarily used in the treatment of bone-related diseases, digestive system disorders, and inflammatory conditions. The therapeutic significance of bearded vulture feces in traditional medicine can be summarized as follows: 1. Processing and Medicinal Properties: In traditional medical practice, bearded vulture feces are typically roasted or subjected to controlled processing before being incorporated into medicinal prescriptions. They are described as bitter in taste and warming in nature, with effects including resolving masses, eliminating “Badgan,” restoring vital heat, promoting digestion, stimulating appetite, and dispersing tumors. 2. Bone Strengthening Effects: Due to their content of minerals such as calcium and phosphorus, bearded vulture feces were believed to enhance bone strength and support bone regeneration. 3. Digestive Function Enhancement: The organic and biological components of the feces were traditionally thought to support digestive function and improve intestinal activity. 4. Antibacterial and Anti-inflammatory Effects: Certain chemical components of the feces were considered effective in combating inflammation and infection. Conclusion: The feces of the bearded vulture (Gypaetus barbatus) have been used in traditional medicine over a long period, primarily for the treatment of bone diseases, digestive disorders, and inflammatory conditions. They are believed to contain minerals such as calcium and phosphorus, which may contribute to bone strengthening, improved digestion, and anti-inflammatory effects. Nevertheless, due to the limited scope of modern medical research, further studies are required to evaluate their efÏcacy and safety. Future research should focus on elucidating the biological activities and therapeutic applications of bearded vulture feces through interdisciplinary investigation.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1606
Эшлэл
Соёлт (Suyalatu), Б.Батболд, Д.Цэрэндагва. Уламжлалт анагаах ухаанд ёл шувуу (Gypaetus barbatus)-ны сангасыг эмчилгээнд хэрэглэж ирснийг тэмдэглэсэн зарим сурвалж зохиолыг тодруулан судлах нь. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(1):240-244.