Loading...
Монгол улс дахь уушгины артерийн цочмог бүлэнт бөглөрлийн эрсдэлт хүчин зүйлс, эмнэлзүйн онцлогийг судалсан дүн
Зохиогч
Б.Чулуунбилэг
Д.Гантогтох
Д.Мөнх-Эрдэнэ
Б.Золзаяа
Ц.Энх-Амгалан
Н.Алтанхуяг
Б.Амгаландарь
Ц.Бадамсэд
Ц.Төмөр-Очир
Б.Солонго
Он
2025 оны арван хоёрдугаар сарын 5
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
21
Issue
6
Start Page
55
End Page
62
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Дэлхий дахинд УАЦББ-ийн шинэ тохиолдол жилд 100 000 хүн амд 39-115 бүртгэгддэг бол барууны орнуудад 60-120/100000, азийн орнуудад 10-20/100000 тархалттай байна. Монгол улсын хүн амын дунд УАЦББ-ийн эрсдэлт хүчин зүйлийн тархалт, эмнэлзүйн илрэлийг судалсан судалгааны ажил харьцангуй ховор байгаа бөгөөд сүүлийн 30 жилд хүн амын зан зүйл, нийгмийн хүчин зүйлээс ихээхэн шалтгаалдаг халдварт бус өвчний нийтлэг эрсдэлт хүчин зүйлийн тархалт нэмэгдэж, түүнчлэн өндөрлөг бүс нутгийнхны дунд уур амьсгалын хүйтэн нөхцөл, гипокси, цус өтгөрлийн байдал зэрэг нь УАЦББ-ийн тохиолдлыг ихэсгэх шалтгаан болж байна. УАЦББ нь үхэлд хүргэх аюултай, архаг хэлбэрт шилжиж, амьдралын чанарыг бууруулдаг ноцтой эмгэг тул түүний эрсдэлт хүчин зүйлс, эмнэлзүйн онцлогийг судлах шаардлагатай байна. Зорилго: Манай оронд тохиолдож буй УАЦББ-ийн эрсдэлт хүчин зүйл, эмнэлзүйн онцлогийг нас болон хүйснээс хамааруулан судалж, лаборатори ба багажийн шинжилгээний өвөрмөц өөрчлөлтийг үнэлэх. Арга, аргачлал: Судалгааг аналитик судалгааны ретроспектив загвар ашиглан гүйцэтгэв. Судалгаанд хамруулах шалгуурыг хангасан 232 хүний мэдээлэлд дүн шинжилгээ хийв. Судалгаанд хамрагдагсдын өвчний түүхээс оролцогчийн ерөнхий мэдээлэл, эрсдэлт хүчин зүйл, хавсарсан өвчин, зовуурь болон бодит үзлэгийн мэдээллийг цуглуулсан. Мөн лабораторийн шинжилгээнд цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ, коагулограмм, иммунологи (Димер, NT-proBNP, тропонин, протейн С, гомоцистейн, С урвалж уураг), багажийн шинжилгээний зарим үзүүлэлтийг судалгаанд ашиглав. УАЦББ байх магадлалыг Вейлс, Женевийн үнэлгээгээр мөн УАЦББ-ийн хүндийн зэргийг хялбаршуулсан sPESI (simplified Pulmonary embolism severity index) үнэлгээгээр тооцсон. Судалгааны нас болон хүйсээр бүлэг хоорондын ялгааг үл хамааралт t тест, бүлэглэсэн хувьсагч хоорондын ялгааг хи-квадрат тест ашиглан боловсруулав. Үр дүн: УАЦББ-тэй оролцогчдын хүйсний хувьд хорт зуршлын хэрэглээ эрэгтэйд статистик ялгаа бүхий өндөр хувьтай байлаа (p<0.001). Хавсарсан өвчтэй оролцогчдоос артерийн гипертензи, уушгины бусад эмгэг эрэгтэйд, харин зүрхний эмгэг эмэгтэй хүйсд харьцангуй өндөр байв (p=0.028). Насны хувьд 65 болон түүнээс дээш настай хүмүүст хавсарсан өвчний тохиолдол болон тогтмол эмийн хэрэглээтэй оролцогчид харьцангуй өндөр үнэлэгдлээ (р<0.001). Судалгаанд оролцогчдын дунд хамгийн түгээмэл илэрсэн зовуурь нь амьсгаадах (90.9%), цээжээр өвдөх (74.2%), ханиах (70.5%), хөлийн өвдөлт (38.9%), цустай ханиах (20.7%), хөхрөлт (9.3%) байлаа. Хүндийн зэргийг хялбаршуулсан оноо (sPESI)-гоор үнэлэхэд 69.8% (162) нь ойрын 30 хоногийн дотор нас барах өндөр эрсдэлтэй үнэлэгдсэн бөгөөд хүйсээр статистик ялгаагүй. Харин насны ангилалаар, ойрын 30 хоногийн дотор нас барах эрсдэл 65-аас дээш насны бүлэгт өндөр тодорхойлогдож байна (P<0.001). Судалгаанд насны бүлэг ахих тусам нейтрофиль/лимфоцитын харьцаа болон тромбоцит/лимфоцитын харьцаа нь ихсэж цочмог үрэвслийг илтгэж байна (p=0.001). Тодосгогчтой КТ-ын шинжилгээгээр оролцогчдын 95 (44.2%) нь уушгины гол салааг хамарсан бөгөөд хүйсийн хувьд ач холбогдол бүхий ялгаагүй. Харин 65-аас дээш насны бүлэгт уушгины артерийн гол салаа бөглөрсөн тохиолдол өндөр хувьтай байна. Дүгнэлт: УАЦББ оношлогдсон хүмүүсийн дунд амьсгаадах, цээжээр өвдөх, ханиах шинж олонтаа илэрсэн. УАЦББ-ийн улмаас 30 хоногийн дотор нас барах эрсдэл эрэгтэйчүүдэд илүү өндөр байгаа ба өвчтөний нас ахих тусам эрсдэл нэмэгдэж байна.
Background: The annual incidence of pulmonary thromboembolism is reported to be 39–115 cases per 100,000 population, with rates of 60–120/100,000 in Western countries and 10–20/100,000 in Asian countries. In Mongolia, few studies revealed the prevalence of risk factors and clinical manifestations of acute pulmonary embolism. Over the past 30 years, the incidence of risk factors for non-communicable diseases, which are mainly triggered by lifestyle and social parameters, has rose. Moreover, environmental conditions such as cold climate, hypoxia, and blood hyperviscosit may contribute to higher incidences of acute pulmonary embolism in high-altitude regions. This condition is potentially fatal and can become impair quality of life. Aim: We aimed to compare risk factors and clinical characteristics based on age and sex, and to evaluate laboratory findings and diagnostic tests among Mongolian patients diagnosed with acute pulmonary embolism. Materials and Methods: This retrospective research included total 232 patients meeting inclusion criteria. The information was collected from patient histories, including general demographics, risk factors, comorbidities, symptoms, and physical examination findings. Laboratory analyses included complete blood count, coagulation profile, and immunological markers (D-dimer, NT-proBNP, troponin, protein C, homocysteine, and C-reactive protein), as well as selected imaging parameters. We used Wells and Geneva scoring systems to assess probability of acute pulmonary embolism and Pulmonary Embolism Severity Index to determine disease severity. Differences by age and sex were analyzed using independent t-tests for continuous variables and chi-square tests for categorical variables. Results: Among participants with acute pulmonary embolism, the prevalence of tobacco and alcohol use was significantly higher among males (p<0.001). Among comorbidities, arterial hypertension and other pulmonary diseases were more common in males, whereas cardiac diseases were more frequent in females (p=0.028). Participants aged 65 years and older showed higher rates of comorbid conditions and regular medication use (p<0.001). The most common symptoms were dyspnea (90.9%), chest pain (74.2%), cough (70.5%), leg pain (38.9%), hemoptysis (20.7%), and cyanosis (9.3%). According to sPESI scoring, 69.8% (n=162) were at high risk of death within 30 days, with no significant difference by sex. However, mortality risk within 30 days was significantly higher in participants aged 65 years and above (p<0.001). As increasing age, the neutrophil-to-lymphocyte ratio and platelet-to-lymphocyte ratio were elevated, indicating an acute inflammatory response (p=0.001). Contrast-enhanced CT scans revealed that 95 participants (44.2%) had main pulmonary artery involvement, with no significant sex difference, though involvement of the main pulmonary artery was more frequent in those aged 65 and older. Conclusion: Dyspnea, chest pain, and cough were the most common symptoms among patients diagnosed with acute pulmonary embolism. The 30-day mortality risk associated with it was higher among males and increased with advancing age.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1292
Эшлэл
Д.Жавзан-Орлом, Б.Чулуунбилэг, Д.Гантогтох, М.Энхтөгөлдөр, Д.Мөнх-Эрдэнэ, Б.Золзаяа нар. Монгол улс дахь уушгины артерийн цочмог бүлэнт бөглөрлийн эрсдэлт хүчин зүйлс, эмнэлзүйн онцлогийг судалсан дүн. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2025;21(6):55-62.