Loading...
“Анагаах ухааны цог төгөлдөр дөрвөн үндэс”-ийн “Онолын үндэс”-ийн өвчний ангиллыг тайлбар бүтээлүүдтэй харьцуулан шинжсэн нь
Зохиогч
Он
2022 оны зургаадугаар сарын 12
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
18
Issue
3
Start Page
6
End Page
9
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Уламжлалт өвчний ангиллыг дэлгэрүүлэн судлах нь уламжлалт өвчний оношийн мөн чанарыг тогтоож орчин үеийн анагаах ухааны оноштой дүйцүүлэх ач холбогдолтой хэмээн үзэж зарим сурвалж, тайлбаруудын хүрээнд харьцуулан судаллаа. Үр дүн: “Анагаах ухааны дөрвөн үндэс” сурвалжийн “Номлолын үндэс”-ийн өвчний ангилалд 1. Шүтээний ангиллыг гол болгосон хийгээд эрэгтэй, эмэгтэйн өвчний ангиллыг “Алтан хадмал” тайлбарт нэмэлт хийж бичжээ. “Анагаах ухааны дөрвөн үндэс” сурвалжийн “Номлолын үндэс”-т өвчнийг гэм, эрхэм, орон, язгуурыг баримтлан ангилаад шүтээний ангиллыг эрхэм болгож хорлогдохуун 25-тай холбон дан, хавсарсан, хурсан олон хувилбараар хэмжээлэшгүй олон гэж тодорхойлохдоо хий, шар, бадган гурван гэмийн хүрээнд хязгаарлаж авч үзээд мөн чанарыг баримтлан ерөнхийд нь халуун, хүйтэн 2-т хурааж авч үздэг уламжлал дамжиж ирсэн байна. Уламжлалт анагаах ухааны өвчний ангилал нь хий, шар, бадган гурван гэмийн 1. Дангаар 2. Хавсарч 3. Хурж арвидах, барагдах нийт 101 хувилбарыг эх үндэс болгож цаашид “Алтан хадмал” тайлбарт “Шүтээн”-ий ангилал дахь “Эрхэм”-ийн ангиллыг хорлогдохуун 25-тай холбон тэдгээрийн тус бүрийн дангаар арвидах, барагдах, хямралдах болон хавсарч машид, дээдэд арвидаж, барагдахын үржвэрүүдээр дэлгэрүүлэн нийтдээ 682.870.50 өвчинд ангилсан болох нь тогтоогдож байна. Дүгнэлт: 1. “Анагаах Ухааны Дөрвөн Үндэс” сурвалжид өвчнийг хэмжээлэшгүй ангилсан хэдий ч хий, шар бадган гурван гэмийн хүрээнд хязгаарлан ерөнхийд нь халуун, хүйтэн 2-т ангилсан байна. 2. Өвчний ангиллыг 3 гэмийн дан, хавсарч, хурсаны арвидаж барагдах 101 хувилбар нь цаашид машид дэлгэрэн ангилагдаж байна. 3. Уламжлалт анагаах ухаанд өвчнийг гэм, эрхэм, орон, язгуурыг баримтлан ангилж байгаагаас шүтээний ангиллын эрхэмийн ангиллыг гол болгож гурван гэмийн хүрээнд тэдгээрийн арвидаж, барагдах, хямаралдахыг дан, хавсарсан, хурсантай ялгавартайгаар, хорлогдохуун 25-тай холбон үржиж дэлгэрүүлэн машид тодорхой тооцож гаргажээ.
Background: A detailed study of the classification of traditional diseases is considered to be important to determine the nature of the diagnosis of traditional diseases and to equate them with the diagnosis of modern medicine. Materials and Methods: Hermeneutic methods for translating, interpreting, summarizing and comparing scoure commentariea from Tibetan to Mongolian the concept expressed by the auther is a way that incorporates a wide range of textual analysis. Results: Theanalysis made using the “Secret Quintessential Instructions on the Eight Branches of the Ambrosia Essence Tantra” and “Explanatory Tantra” is mainly focused on the classification of disorder based on gender; male and female and additional information was found in the commentary books “AltanKhadmal” and “Commentaries of the Four Tantras”. “Explanatory Tantra” from the “Four Tantras” reveals that general disorders are classified on the basis of principle energies, principal dominance, location, and type. Classification based on gender is connected to the principal dormancy type, therefore, making it relevant to the 25 affecting factors to define singular, and combined disorders by considering wind, bile, and phlegm elements and eventually classify them into hot and cold disorders. Traditional Mongolian Medicine classifies disorders as singular, 2 elements combined, and 3 elements combined due to the accumulated, increased, and decreased states of the 3 elements, totaling 101 versions of the disorder. In addition, increased, decreased, and disturbed states of 3 principle energies make up a total of 682.870.50 disorders. “AltanKhadmal” commentary book shows that classification on the basis of principal dominance is related to the states of 3 principle elements, 7 bodily constituents, and 3 waste products and their statuses, andthe number of categories that are multiplied and quantified is different from other explanatory books. Conclusion: Traditional Mongolian Medicine classifies disorders on the basis of 3 principle energies, principal dominance, the location, and the type and focuses more on the principal dominance category and states of the 3 principal elements and multiplied by 25 affecting factors and calculated very precisely.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/625
Эшлэл
Д.Бямбадолгор, Ц.Мөнхтуяа, С.Сээсрэгдорж. “Анагаах ухааны цог төгөлдөр дөрвөн үндэс”-ийн “Онолын үндэс”-ийн өвчний ангиллыг тайлбар бүтээлүүдтэй харьцуулан шинжсэн нь. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2022;18(3):6-9.