Loading...
Нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн боловсролын түвшин, хөтөлбөрийн агуулгын зөрүүнд хийсэн дүн шинжилгээ
Зохиогч
Г.Ариунзаяа
У.Энхбаяр
С.Нандин-эрдэнэ
Б.Батцэцэг
Д.Нармандах
Н.Удвал
Он
2026 оны тавдугаар сарын 22
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
5
Start Page
123
End Page
130
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Дэлхий дахинд залуучуудын бэлгийн болон нөхөн үржихүйн эрүүл мэнд (ББНҮЭМ)-ийн асуудал нийгмийн эрүүл мэндийн тэргүүлэх чиглэл хэвээр байна. Монгол Улсын хувьд БЗДХ-ын нийт тохиолдлын 40 гаруй хувийг 15-24 насныхан эзэлж байгаа нь үндэсний хэмжээний тулгамдсан асуудал боллоо. Өсвөр үеийнхэнд олгож буй эрүүл мэндийн боловсрол нь биологийн мэдлэгт түлхүү төвлөрч, амьдрах ур чадвар, зөвшилцөл, харилцааны асуудлуудыг орхигдуулснаас шалтгаалан суралцагчдын дунд мэдлэг болон дадлын зөрүү гүнзгийрч, эрсдэлт зан үйлд өртөх магадлал өндөр байна. Иймд залуучуудын ББНҮЭМ-ийн бодит хэрэгцээг тодорхойлж, үндэсний сургалтын агуулгыг олон улсын бэлгийн цогц боловсрол (CSE)-ын стандарттай харьцуулан үнэлэх шаардлага тулгарч байгаа нь энэхүү судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Их, дээд сургуулийн суралцагчдын бэлгийн боловсролын түвшинг (KAP) харьцуулан үнэлж, үндэсний сургалтын хөтөлбөрийн агуулгыг олон улсын бэлгийн цогц боловсролын стандарттай харьцуулан, агуулгын зөрүүг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Судалгааг аналитик судалгааны тохиолдол-хяналтын загвараар гүйцэтгэж, нийт 585 суралцагчийг (Шинэ элсэгчид n=289, ахлах дамжаа n=296) санамсаргүй түүвэрлэлтийн аргаар хамрууллаа. Мэдээллийг ЮНЕСКО-ийн CSE стандарт болон үндэсний хөтөлбөрт үндэслэсэн бүтцэт асуумжаар цуглуулж, SPSS 26.0 программ ашиглан x2 болон t-шалгуураар статистик ач холбогдлыг (p<0.05) тооцлоо. Агуулгын шинжилгээг триангуляцийн матриц ашиглан гүйцэтгэв. Үр дүн: Судалгааны бүлгүүдийн хооронд нас (p<0.001), гэр бүлийн байдал (p<0.001) болон амьдрах орчны (p<0.001) хувьд статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай байсан бол хүйс (p=0.183) болон нийгэм-эдийн засгийн статусын хувьд ижил төрлийн байв. Ахлах дамжааны оюутнуудын ББНҮЭМ-ийн мэдлэг, хандлага, дадал шинэ элсэгчдээс бүх асуулт дээр илүү (p<0.001) байлаа. Гэвч мэдлэг болон дадлын зөрүү (Knowledge-Practice Gap) гүнзгий байна. Тухайлбал, шинэ элсэгчдийн 70% нь БЗДХ-ын талаар мэддэг боловч бэлгэвчний тогтмол хэрэглээ ердөө 45% байна. Агуулгын шинжилгээгээр үндэсний хөтөлбөр нь биологийн мэдлэгийг сайн олгож байгаа ч CSE-ийн үндсэн концепц болох “Зөвшилцөл”, “Харилцааны сэтгэл зүй”, “Цахим аюулгүй байдал” зэрэг агуулга орхигдсон болох нь тогтоогдлоо. Онолын мэдлэгт суурилсан сургалт нь залуучуудыг эмнэлгийн тусламж авахаас эмээх байдалд хүргэж байна. Дүгнэлт: Суралцагчдын дунд ББНҮЭМ-ийн мэдлэг ба дадлын зөрүү (p<0.001) өндөр байгаа нь үндэсний сургалтын хөтөлбөрийн агуулгыг олон улсын CSE стандартын дагуу шинэчлэх нэн шаардлагатайг нотолж байна. Залуучуудын эрсдэлт зан үйлийг бууруулахын тулд зөвхөн мэдээлэл өгөх бус, ур чадварт суурилсан “Сургалтын нэгдмэл загвар”-ыг сургууль-эмнэлэг-гэр бүлийн түншлэлд тулгуурлан нэвтрүүлэх нь зүйтэй.
Background: Globally, adolescent sexual and reproductive health (SRH) remains a public health priority within the Sustainable Development Goals. In Mongolia, individuals aged 15-24 account for over 40% of all sexually transmitted infections (STIs), representing a significant national challenge. Current health education for adolescents focuses predominantly on biological knowledge while neglecting life skills, consent, and communication. This focus has led to a deepening “knowledge-practice gap,” increasing vulnerability to risky behaviors. Therefore, it is essential to identify the actual SRH needs of youth and evaluate the national curriculum against international Comprehensive Sexuality Education (CSE) standards. Aim: To compare and evaluate the SRH knowledge, attitudes, and practices (KAP) of university students and to identify content gaps by comparing the national curriculum with international CSE standards. Materials and Methods: An analytical case-control study was conducted among 585 students (freshmen, n=289; senior students, n=296) using random sampling. Data were collected via a structured questionnaire based on UNESCO CSE standards and the national curriculum. Statistical analysis was performed using SPSS 26.0, employing X2 and t-tests for significance (p<0.05). Content analysis was executed using a triangulation matrix. Results: Statistically significant differences were observed between the study groups in terms of age (p<0.001), marital status (p<0.001), and living environment (p<0.001), while groups were homogeneous regarding gender (p=0.183) and socio-economic status. Senior students demonstrated significantly higher levels of SRH knowledge, attitudes, and practices across all variables compared to freshmen (p<0.001). However, a profound knowledge-practice gap persists; for instance, while 70% of freshmen were aware of STI transmission routes, regular condom use was reported at only 45%. Content analysis revealed that while the national curriculum covers biological aspects well, key CSE concepts such as “Consent,” “Psychology of Relationships,” and “Digital Safety” are notably absent. Furthermore, a curriculum based on negative attitudes and “prohibitions” contributes to fear among youth regarding seeking medical assistance. Conclusion: The significant knowledge-practice gap (p<0.001) among students highlights the urgent need to revise the national curriculum in alignment with international CSE standards. To mitigate risky behaviors, it is recommended to transition from information-based teaching to a competency-based “Integrated Learning Model” supported by school-hospital-family partnerships.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1696
Эшлэл
Г.Ариунзаяа, У.Энхбаяр, С.Нандин-эрдэнэ, Б.Батцэцэг, Д.Нармандах, Н.Удвал. Нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн боловсролын түвшин, хөтөлбөрийн агуулгын зөрүүнд хийсэн дүн шинжилгээ. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(5):123-130.