Loading...
Сэндэн-4 тангийн эрт цагийн болон эдүгээ цагийн хэрэглээний тойм
Зохиогч
Он
2023 оны арван нэгдүгээр сарын 3
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
19
Issue
5
Start Page
198
End Page
202
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Удиртгал: Уламжлалт анагаах ухаанд яс, үений үрэвсэлт өвчнийг (Osteoartrithis) шар усны өвчний ангилалд хамааруулж, үндсэн зургаан өвчний нэг болгодог. Онол ёсоор бол шар ус эрүүл хэвийн байдлаас тэнцвэрээ алдан арвидах, хорогдох, хямралдах хувиралтаар бие махбодыг хорлодог. Одоогоор олдож байгаа нэн эртний баримтаас үзэхэд Монголын уламжлалт анагаах ухааны төвөд, манж, монгол хэлээр бичсэн эртний сурвалж бичгүүдэд шар ус, түүний үүсэлт, үүрэг, хувиралт, өвчин болох ёс, эмчлэх аргын талаарх мэдээ, баримтууд ялангуяа Сэндэн-4 тангийн тухай цөөнгүй тэмдэглэгдэн үлджээ. Зорилго: Сэндэн-4 тангийн эрт цагийн болон эдүгээ цагийн хэрэглээг судар ном, сурвалжуудаас тодруулах. Арга, аргачлал: Уламжлалт анагаах ухааны судрууд нь уг гарал, бүтцийн хувьд олон шинжлэх ухааныг хамардаг учраас шинжлэх ухаанд түгээмэл хэрэглэдэг системийн нийтлэг аргуудыг ашиглах нь нэн зохимжтой байдаг2. Үр дүн: Сэндэн-4 тангийн эртний сурвалж ном болох товчоор “Анагаах ухааны дөрвөн үндэс” дэлгэрэнгүй нэр нь “Рашааны зүрхэн найман гишүүнт нууц увдисын үндсээс увдисын үндэс хэмээх оршивай” номын 59 дүгээр бүлгийн шар усны өвчнийг засах бүлэгт: засахуйн арга нь ер хийгээд ялгалтай хоёр буй. Ерийн засахуй аргад идээ, ундаа, явдал дөрөв, эм, заслыг цагаан, хар шар усны өвчинд өөр өөрт нь шүтүүлтүгэй. Дүгнэлт: 1. Лувсандоржийн “Рашааны шим” сударт сэндэн 80, арүр 45 хийгээд цагаан жилз 40, шар мод 40 хувь хийж найруулсан тангаар шар усны халууныг эмчилнэ хэмээн бичээд энэ нь Сэндэн-4 тан хэмээн алдаршив гэж онцлон тэмдэглэжээ. 2. Ц.Сүрэнжав эмч өөрийн бүтээлдээ Сэндэн-4 тангийн найрлагыг Жигмэдданзанжамцын “Үзэгсдийн баясгалан” сударт тулгуурлан арүр, жүрүр тус бүр 3.2 гр, барүр 9.4 гр, сэндэн 16 граммыг нарийн талхдаж сайтар нийлүүлж найруулна гэсэн стандарт гаргасан байна.
Background: Traditional Mongolian medicine has developed dozens of methods for diagnosis, treatment, and prevention of diseases in the course of 5000 years of historical development. Today, some of these methods are still used to protect the health of our population. In the ancient medical texts of traditional Mongolian medicine, written in Tibetan, Manchu, and Mongolian languages, information, and facts about shar us (yellow water), its origin, role, mechanism of transformation into disease, and treatment methods were recorded. In particular, there have been many mentions of Seng ldeng-4 decoction for the treatment of shar us. Aim: To clarify the past and present use of Seng ldeng-4 decoction from ancient medical books and sources. Materials and Methods: We used the following study methods: multipurpose system method, manuscripts, primary source methods, and checklist method. Results: The ancient medical books clearly recorded the early use of Seng ldeng-4 decoction. Especially in Mongolian ancient researcher, Jigmeddanzanjamts wrote in his book “mthong ba dga’ byed”: Seng ldeng-4 decoction will be composed with four raw materials such as barura, arura, jurura, and seng lden. It is noted to cure swelling and edema. Seng ldeng-4 decoction is mainly used to remove the warmth of shar us (yellow water) and dry edema. Conclusions: 1. Luvsandorji’s “Ambrosia Essence” sutra will be composed by seng lden 080, arura 045, white jilze (Gentiana crassicaulis Duthie ex Burk) 040, and yellow wood (Berberis sibirica) 040. It is written that this decoction will cure the warm disease of shar us. Since then, it has become known as Seng ldeng-4 decoction. 2. Doctor Ts. Surenjav in his work, based on Jigmeddanzanjamts’ “mthong ba dga’ byed” medical sutra, made a standard for the composition of Seng ldeng-4 decoction, that 3.2 grams of arura and jurura, 9.4 grams of barura, and 16 grams of seng ldeng should be carefully mixed together. Currently,
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/954
Эшлэл
Жинган, Хөгжилт, Э.Сансархуяг, Т.Ариунжаргал, Ш.Болд. Сэндэн-4 тангийн эрт цагийн болон эдүгээ цагийн хэрэглээний тойм. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2023;19(5):198-202.