Loading...
“Хатгах төөнөх тэргүүнтэн хураасан ном дэвтэр” сурвалж зохиол дахь зарим өвөрмөц хатгах аргыг тодруулан тайлбарласан үр дүн
Зохиогч
Он
2024 оны гуравдугаар сарын 20
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
20
Issue
3
Start Page
172
End Page
177
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: “Хатгах төөнөх тэргүүнтэн хураасан ном дэвтэр” сурвалж Зүү хатгах арга зохиол нь анх МЭ 1601 он Мин улсын үед 10 боть 207 бүлэг бичигдсэн, Дан найман зүү төөнө заслын агуулгыг бүхэлд нь багтаан, асуулт хариулт шүлэглэл хатгах арга хэлбэрээр бичигдсэн томоохон цогц эх сурвалж бүтээл юм1. Уг сурвалж Нөхөх хасах зохиолоор дамжин ХАУ-ны зүү, төөнө эмчилгээ анх баруун монголд хатгах арга дэлгэрч, 1660-аад оны үед хятад хэлнээс 4, 6 дугаар боть нь тод монгол үсгээр “Хатгах төөнөх тэргүүтэн хураасан ном, дэвтэр” нэртэйгээр орчуулагдсан байна5. эртний монголчуудаас өнөөг хүртэл зүү төөнө эмчилгээ нь манай орны анагаах ухааны салбарт тодорхой хэмжээгээр нэвтэрсэн боловч өнөөгийн багш, судлаач, оюутан суралцагчдын гар дээр монгол хэлнээ илүү ойлгомжтой, тод томруун судалгааны ажлууд хийгдээгүй байна. Уламжлалт анагаах ухааны зүү төөнө засалтай холбоотой түүх, хөгжлийн талаар дурдсан ололттой талууд байгаа хэдий ч эртний ном судрыг Монгол үндэстэн өөрийн хэлээр бичиж орчуулсан, орчуулгын зохиол болон үндсэн эх сурвалжийн харьцуулсан, дүн шинжлэл хийсэн судалгаа хомс байгаа нь бидний судалгааны үндэслэл болж байна. Зорилго: “Хатгах төөнөх тэргүүтэн хураасан ном, дэвтэр” сурвалж зохиол дах өвөрмөц зүү хатгах аргууд, нөхөх хасах хатгах аргын онцлогийг тодруулан харьцуулан судлах. Арга, аргачлал: Бид судалгаандаа “Хатгах төөнөх тэргүүтэн хураасан ном дэвтэр” хятад эх сурвалж зохиолын 4 дүгээр ботийн агуулга дах зарим өвөрмөц хатгах аргын онцлогийг тодруулж, бусад эртний сурвалж зохиолтой эх бичиг сурвалж судлалын харьцуулах аргаар, магадлан жагсаах аргаар төрөлжүүлэн онцлогийг тодруулж, өвөрмөц үг хэллэгийг задлан шинжлэн тайлбарлаж, нэгтгэн дүгнэх аргыг ашиглан хатгах арга, нөхөх хасах хатгах зарчим, дан болон хавсарсан хатгах аргуудын онцлогийг тодруулав. Үр дүн: Бидний судалгаанд “Хатгах төөнөх тэргүүтэнг хураасан ном, дэвтэр” зохиолд бичигдсэн өвөрмөц хатгалтын арга нь Мин улсын өмнөх үеийн оточ нарын туршлагад үндэслэн сүвийг олох, хумслах, доргиох, сэгсрэх, хаах, тараах, имрэх, үрэх “дан найман арга”-ыг тодруулав7. Имэрч эргүүлэх, доргиох, сэгсрэх, хаах аргууд нь Доү Хан Чин эмчийн 4 аргатай үйлдлээрээ төстэйг тодруулав. Дан найман арга нь Ян Жи Жоү эмчийн зүү нөхөх, хасах хатгах аргын үндсэн зарчим болохыг бүтээлээс илрүүлэв. Мөн зүүний өнгөц, гүн хатгах хэмжээг онолын үндэслэлтэйгээр их нөхөж хасах, бага нөхөж хасах арга гэж 2 ангилсан байна. Тэрээр нөхөх хасах аргын үйлдлийн техник нь зүү хатгах хүч, далайц, зүүний гүн хатгалтын хэмжээнээс хамаарна гэсэн санааг дэвшүүлсэн байна. Тус бүтээлд “Зүү хатгалт нь хэмжээтэй” гэж тэмдэглэсэн нь зүү хатгах арга, техник түүний шинж чанар, онцлог, зүүний сүв дээрх цочролыг хүлээн авч буй хариу урвал зэргээс хамаарч зүүг нөхөх хасах хатгах арга нь харилцан адилгүй үйлдэл үзүүлж болох юм. Өөр өөр хатгах аргачлал, хатгалтын шинж чанар, хэмжээ зэргээс нөхөх хасах аргын үр дүн харилцан адилгүй байна гэсэн үр дүнг илэрхийлж буйг тодруулав. Дүгнэлт: 1. Дан найман аргын имэрч эргүүлэх, доргиох, сэгсрэх хаах аргууд нь Доү Хан Чин оточийн 4 аргатай хатгах үйлдлээрээ ижил төстэй бусад аргууд нь ялгаатай байв. 2. “Зүү нөхөх хасах арга нь хэмжээтэй” зарчим нь《针灸大成》Zhen jiu da cheng,《神应经》Shen ying jing сурвалж зохиолуудад нэршил төст боловч агуулгын хувьд зөрүүтэй байна. Нөхөх хасах арга, аргачлал нь зүү хатгах хүч, далайц хэмжээнээс хамаарч эмчилгээний үр дүн харилцан адилгүй байна.
Background: The “Great Compendium of Acupuncture and Moxibustion” is a comprehensive work that comprises ten volumes and 207 chapters written in the form of questions and answers during the Ming Dynasty in AD 1601. It played a significant role in introducing Traditional Chinese medicine acupuncture treatment to western Mongolia, and in the 1660s, the 4th and 6th volumes were translated into Clear Mongolian Script as “Great Compendium of Acupuncture and Moxibustion”, which has been influential in the field of acupuncture to this day. While acupuncture treatment has made its way into the medical field of our country, it has been challenging for today’s teachers, researchers, and students, as no comprehensive and extensive research on the subject in the Mongolian language has been made. While there have been some studies on the history and development of acupuncture in traditional medicine, the lack of ancient works written and translated into the Mongolian language makes it difÏcult to compare and analyze the translated texts and primary sources, which becomes the reason for our research. Aim: To clarify and compare the characteristics of complementary and subtractive acupuncture methods and unique acupuncture methods in the “Great Compendium of Acupuncture and Moxibustion”. Materials and Methods: Methods: In our research, we clarified the characteristics of some unique puncturing methods in the contents of the 4th volume of “The Great Compendium of Acupuncture and Moxibustion” Chinese literature, using the method of probabilistic list to clarify the characteristics, to analyze and explain the unique words, and to use the summarizing method to characterize the punctuation method, the principle of complementary and subtraction punctuation, single and combined punctuation methods are clarified. Results: In our research, the unique acupuncture method written in the book “The Great Compendium of Acupuncture and Moxibustion” is based on the practical experience of physicians during the pre-Ming period, highlighting the “single eight methods” of finding points, clawing, vibrating, shaking, closing, spreading, twisting, and rubbing; clarifies that the methods of twisting, vibrating, shaking and closing are similar in action to the 4 methods of Dr. Dou Han Qing. The work revealed that the Single Eight Method is the basic principle of Yang Ji Zhou’s method of supplementing and subtracting acupuncture. Also, the length of superficial and depth of the needles is divided into 2 types based on the theory of high and low complementary subtraction method. He put forward the idea that the operation technique of the complementary subtraction method depends on the strength, amplitude and depth of the needling. According to the work, “Acupuncture is sizable” and depending on the method of puncturing technique, its characteristics, features, and the response to the stimulation of the acupuncture point, the complementary and subtraction acupuncture method can have a variety of effects. It is clarified that the results of the complementary subtraction method vary depending on different puncture methods, characteristics and sizes of punctures. Conclusions: 1. Yang Ji Zhou’s Eight Techniques of Spinning, Shaking, Shaking, and Blocking were similar to Dou Han Qing Acupuncturist’s 4 Techniques of 14 Techniques. 2. “针灸大成" and "神应经" are marked with the same name in the literature, but it is marked with differences in theory and meaning.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1047
Эшлэл
С.Отгонбаяр, Ш.Болд, З.Болортулга. “Хатгах төөнөх тэргүүнтэн хураасан ном дэвтэр” сурвалж зохиол дахь зарим өвөрмөц хатгах аргыг тодруулан тайлбарласан үр дүн. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2024;20(3):172-177.