Loading...
Монгол улсын насанд хүрэгчдийн архи, тамхины хэрэглээ: Хүн амд суурилсан судалгааны үр дүн
Зохиогч
Он
2024 оны арван хоёрдугаар сарын 21
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
20
Issue
8
Start Page
66
End Page
71
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Дэлхий дахинд нийт нас баралтын гуравны хоёроос илүү хувь нь халдварт бус өвчнөөс (ХБӨ) шалтгаалж байгаа бөгөөд эдгээр нас баралтын 75 хувь нь бага, дунд орлоготой орнуудад тохиолдож байна. ХБӨ-ийн хамгийн том эрсдэлт хүчин зүйлс нь архи, тамхи зэрэг зан үйлийн хүчин зүйлс бөгөөд дэлхий дахинд тамхи, согтууруулах ундааны хэрэглээ нь 8 сая орчим хүний нас баралтын шалтгаан болж байна. Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын (ДЭМБ) мэдээлснээр архины хэрэглээ нь зүрх судасны өвчин, хорт хавдар, амьсгалын замын архаг өвчин, чихрийн шижин зэрэг ХБӨ-ийн гол эрсдэлт хүчин зүйлсийн нэг болдог. Тамхины хэрэглээ нь мөн эрт нас баралт болон хөгжлийн бэрхшээл үүсгэдэг гол шалтгаануудын нэг юм. Монгол Улсад архи, тамхины хэрэглээ нь хүн амын дунд түгээмэл бөгөөд 2019 оноос хойших хугацаанд хүн амын дундах хэрэглээний талаар хангалттай судалгаа хийгдээгүй байгаа нь энэхүү судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Монгол Улсын насанд хүрэгчдийн архи, тамхины хэрэглээний өнөөгийн байдлыг үнэлэх. Арга, аргачлал: Энэхүү судалгааг 2022 оны 5 сараас 2023 оны 5 сар хүртэлх хугацаанд Монгол Улсын 18 ба түүнээс дээш насны хүн амыг хамруулан хийж гүйцэтгэв. Ингэхдээ асуумж болон лабораторийн шинжилгээний аргыг ашиглан мэдээлэл цуглуулсан. Бид судалгаанд хамрагдагсдын архи, тамхины хэрэглээг үнэлэхдээ хүн ам зүйн мэдээлэл, амьдралын хэв маяг, эрүүл мэндийн байдлын талаарх асуултуудыг багтаасан асуумжийг ашиглав. Мэдээлэлд дүн шинжилгээ хийхдээ тоон болон чанарын судалгааны аргыг тус тус хослуулан ашиглалаа. Үр дүн: Судалгаанд нийт 447,409 хүн хамрагдсанаас тамхины хэрэглээний нийт түвшин 17.6% байсан ба эрэгтэйчүүдийн 38.5%, эмэгтэйчүүдийн 4.8% нь тамхи хэрэглэдэг гэж хариулсан байна. Архины хэрэглээний түвшин нь нийт хүн амын 12.3%-д хүрч, эрэгтэйчүүдийн 14.6%, эмэгтэйчүүдийн 4.0% нь архи хэрэглэдэг болох нь судалгааны үр дүнгээр тодорхойлогдлоо. Түүнчлэн согтууруулах ундааг хэтрүүлэн хэрэглэх нь нийт архи хэрэглэдэг хүмүүсийн 30%-д тохиолдож байна. Архи, тамхины хэрэглээ нь ихэвчлэн боловсролын түвшин багатай, гэр бүлээс салсан эсвэл гэрлээгүй хүмүүст өндөр байгаа нь тогтоогдсон. Түүнчлэн архи, тамхины хэрэглээ нь амьдралын чанарт сөргөөр нөлөөлж, эрүүл мэндэд учруулах аюулыг нэмэгдүүлж байгаа тогтоогдлоо. Дүгнэлт: Монгол Улсын нийт эрэгтэйчүүдийн дунд архи, тамхины хэрэглээ нь эмэгтэйчүүдтэй харьцуулахад хэд дахин их байна. Боловсролын түвшин болон гэр бүлийн байдал нь архи, тамхины хэрэглээний түвшинд нөлөөлөх гол хүчин зүйлс болж байна. Архийг хэтрүүлэн хэрэглэх нь эрэгтэйчүүдийн дунд түгээмэл ба энэ нь эрүүл мэндийн томоохон аюул болсныг илтгэж байна. Монгол Улсад архи, тамхины хэрэглээний эсрэг үр дүнтэй бодлого, хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх шаардлагатай байгааг харуулж байна. Төрөөс эрүүл мэндийн боловсрол, урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг нэмэгдүүлж, архи, тамхины хэрэглээг бууруулахын тулд зорилтот арга хэмжээ авах зайлшгүй шаардлагатай байна.
Background: Non-communicable diseases (NCDs) are the leading cause of death worldwide, accounting for more than two-thirds of all fatalities, with the majority occurring in lowand middle-income countries. Tobacco and alcohol consumption are major behavioral risk factors contributing to the burden of NCDs. In Mongolia, both alcohol and tobacco use remain widespread, but recent national data is limited. Aim: To assess the prevalence of alcohol and tobacco use among adults in Mongolia and identify demographic factors associated with their consumption. Materials and Methods: A cross-sectional study was conducted between May 2022 and May 2023 across multiple regions of Mongolia. Participants aged 18 years and older were surveyed to gather demographic information and assess alcohol and tobacco consumption behaviors. The survey included questions on education, marital status, location (urban or rural), and lifestyle habits such as smoking and alcohol consumption. Data were collected through face-to-face interviews and analyzed using quantitative statistical methods to determine the prevalence and associated demographic factors. Results: A total of 447,409 individuals participated in the study. The overall prevalence of tobacco use was 17.6%. Among male participants, 38.5% reported smoking, while only 4.8% of female participants were smokers. Alcohol consumption was reported by 12.3% of the total population, with a significant difference between genders: 14.6% of men and 4.0% of women reported alcohol use. Additionally, excessive drinking was prevalent among 30% of the alcohol users, particularly among males. The study revealed that tobacco and alcohol consumption were more common among individuals with lower educational levels, those who were divorced or unmarried, and residents of rural areas compared to their urban counterparts. Conclusion: The findings indicate that tobacco and alcohol consumption are significant public health issues in Mongolia, particularly among men. Men are more likely to engage in both smoking and alcohol use compared to women. Additionally, lower education levels, unmarried status, and living in rural areas are associated with higher consumption rates of both alcohol and tobacco. The high prevalence of smoking and heavy drinking among men presents serious health risks, contributing to the country’s burden of NCDs, such as cardiovascular diseases and cancers. These findings highlight the urgent need for effective public health policies and preventive programs in Mongolia aimed at reducing alcohol and tobacco consumption, particularly among high-risk groups. Strengthening healthcare systems and promoting awareness through targeted education campaigns are critical steps toward mitigating the health risks associated with these behaviors.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1184
Эшлэл
Д.Баярболд, Д.Даваалхам, Б.Азжаргал, Б.Ундрах, Э.Нямбаяр, Э.Энхтөгөлдөр нар. Монгол улсын насанд хүрэгчдийн архи, тамхины хэрэглээ: Хүн амд суурилсан судалгааны үр дүн. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2024;20(8):66-71.