Loading...
Залуу хүмүүст тохиолдох тархины харвалтын тархвар, шалтгаан, эрсдэлт хүчин зүйл: Системт тойм судалгаа
Зохиогч
Он
2025 оны тавдугаар сарын 5
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
21
Issue
4
Start Page
6
End Page
14
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Дэлхий дахины янз бүрийн бүс нутагт тархины харвалтын жилд гарах өвчлөлийн дундаж 100.000 хүн амд 100-336, нас баралт 36136 түвшинд хэлбэлзэж байгаа бөгөөд Монголд жилийн шинэ өвчлөл 100.000-д 220, нас баралт 113 тохиолдож, харвалтын өвчлөлөөр дээгүүр байранд орж байна. Зорилго: Залуу насны хүмүүст тохиолдох тархины цус тасалдах харвалтын тархвар судлал, шалтгаан, эрсдэлийн хүчин зүйлийн талаарх хэвлэлийн эх сурвалжиийг шүүн нэгтгэж, системт тойм судалгаа хийх. Арга, аргачлал: Судалгааны эх сурвалжуудад Cochrane Library, Datebase, Medline, PubMed, Google Scholar, Web of Science зэрэг олон улсын платформд нийтлэгдсэн бүтээлүүдээс “Stroke”, “Definition”, “Epidemiology”, “Etiology”, “Risk factors”, “Young Adult”, “Ischemia”, “Hemorrhage”, “Silent stroke зэрэг түлхүүр үгээр хайлт хийж, цуглуулсан эх сурвалжуудаас холбогдох мэдээ баримт, өгөгдлийг сонгон авч тойм өгүүллийг боловсруулав. Үр дүн: ДЭМБ-ын MONICA төслийн тайланд харвалтын өвчлөл 16 орны 35-64 насны 100.000 хүнд эрэгтэйчүүдэд 101-285, эмэгтэйчүүдэд 47-198 бүртгэгдсэн ба АНУ-д 55-аас доош насны 100.000 хүнд 113.8, түүнээс тархины шигдээс 100.000-д 73.1 ногдож, 10 гаруй хувь нь 55-аас доош насныхан эзэлж байна. Монгол улсад харвалтаар өвчлөгсдийн 21-26%-ийг залуу насныхан эзэлж байгааг сүүлийн үед хийгдсэн судалгаагаар тогтоосон бол Өрнөдийн орнуудад энэ үзүүлэлт 10-13%-ийн түвшинд байна. Залуу насанд тохиох харвалтын уламжлалт шалтгаан, эрсдэлийн хүчин зүйлээс артерийн хипертензи 45-60%, тамхидал 40-60%, архидал 40-50%, зүрхний эмгэг 18-30%, дислипидеми 30%, диабет 13%, таргалалт 7-36%, эрсдэлийн өвөрмөц хүчин зүйлээс мигрень 10-35%, жирэмслэлтээс хамгаалах дааврын хэрэглээ 10-22%, васкулит 6-10%, цусны бүлэгнэлтийн эмгэг 2-10%, судасны хуулрал 6-40%-ийг тус тус эзэлж байна. Шалтгаан зүйн TOAST ангиллаар том судасны өвчин 16-17%, жижиг судасны бөглөрөл 14-15%, зүрхний эмболи 19-20%, бусад тодорхой шалтгаант дэд хэв 22-23%, тодорхой бус шалтгаант дэд хэв 26-27% гэсэн үзүүлэлтээр ялгарч байна. Дүгнэлт: Тархины харвалтын эпидемиологийн үзүүлэлт улс орны хөгжлийн түвшин, бүс нутгийн газарзүйн онцлог, амьдралын хэвмаяг, нас хүйсний хамаарлаар ихээхэн хэлбэлзэлтэй (харвалтын давтамж 100.000/134.9-336.3; нас баралт 100.000/36.7-136.7) байгаа бөгөөд түүний дотор Монгол улс тархины харвалтын давтамж, нас баралтын зэрэглэлээр өндөр үзүүлэлт бүхий орны тоонд хамаарч байна. Залуу насанд тохиолдох тархины шигдээс Өрнөдийн орнуудад 10-13%-ийг эзэлж байгаа бол манай орны хувьд энэ үзүүлэлт 21-26%-д хүрч, шалтгаан эрсдэлийн уламжлалт ба өдөрмөц хэд хэдэн хүчин зүйлээр нөхцөлдөх онцлогтой байна. Тархины харвалт залуужиж байгаа учир шалтгаан, эрсдэлийн хүчин зүйлийг нарийвчлан судалж, оношилгоо, эмчилгээ, урьдчилан сэргийлэх үйл-ажиллагааг эрчимтэй явуулах шаардлагатай байна.
Background: The annual incidence of stroke in different regions of the world ranges from 100 to 336 per 100,000 population, and mortality ranges from 36 to 136, and in Mongolia there are 220 new cases of stroke per 100,000 people and 113 deaths annually, making it one of the countries with the high stroke incidence rate. Aim: To conduct a systematic review of published sources on the epidemiology, causes, and risk factors of ischemic stroke in young people. Materials and Methods: The research sources were searched using keywords such as “Stroke”, “Definition”, “Epidemiology”, “Etiology”, “Risk factors”, “Young Adult”, “Ischemia”, “Hemorrhage”, “Silent stroke” from the works published in international platforms such as Cochrane Library, Datebase, Medline, PubMed, Google Scholar, and Web of Science, and relevant information and data were selected from the collected sources and a review article was developed. Results: According to the WHO MONICA project report, stroke incidence was reported in 16 countries, with 101–285 men and 47–198 women per 100,000 people aged 35–64 years, while in the United States it was 113.8 per 100,000 people under 55 years, of which 73.1 were cerebral infarctions per 100,000 people, and more than 10 percent were under 55 years. A recent study in Mongolia found that 21–26% of stroke patients were young people (20-50 year old), compared with 10–13% in Western countries. Among the traditional causes and risk factors for stroke in young people, arterial hypertension accounts for 45-60%, smoking 40-60%, alcoholism 40-50%, heart disease 18-30%, dyslipidemia 30%, diabetes 13%, obesity 7-36%; among the specific risk factors, migraine accounts for 10-35%, taking hormonal contraceptives 10-22%, vasculitis 6-10%, blood clotting disorders 2-10%, vascular dissection 6-40%. According to the TOAST classification, large vessel disease accounts for 16-17%, small vessel occlusion 14-15%, cardiac embolism 19-20%, other determined etiologies 22-23% and undetermined 26-27%. Conclusion: Epidemiological indicators of stroke vary significantly depending on the level of development of the country, geographical characteristics of the region, lifestyle, age, and gender (stroke incidence rate range: 100–336 per 100,000 population; mortality: 36–136 per 100,000 population). Mongolia is among the countries with high rates of stroke incidence and mortality (incidence rate 220 per 100 000, mortality 113 per 100 000 population). While stroke among young people accounts for 10–13% of all cases in Western countries, this figure reaches 21–26% in Mongolia, which is explained by a combination of traditional and specific risk factors. As stroke is becoming more common among younger populations, it is essential to study its causes and risk factors in detail and to intensify efforts in diagnosis, treatment, and prevention.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1205
Эшлэл
Ц.Дэлгэрмаа, Б.Журамт, Г.Цагаанхүү. Залуу хүмүүст тохиолдох тархины харвалтын тархвар, шалтгаан, эрсдэлт хүчин зүйл: Системт тойм судалгаа. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2025;21(4):6-14.