Loading...
Монгол анагаах ухааны бүлээн зүү заслын эмнэл зүйн хэрэглээ болон үйлдлийн механизмын тайлбарлах тухай
Зохиогч
Он
2025 оны арван хоёрдугаар сарын 5
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
21
Issue
6
Start Page
205
End Page
209
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Удирдгал: Монголын уламжлалт анагаах ухааны гялалзсан сувд гэж нэрлэгдэх бүлээн зүү эмчилгээ нь монгол үндэстний өвчин эмгэгтэй тэмцэх урт хугацааны туршид хуримтлуулсан арвин их туршлагыг өөртөө агуулсан, Монгол уламжлалт анагаах ухааны зайлшгүй чухал бүрэлдэхүүн хэсэг юм. Энэхүү эмчилгээ нь зүүг дулааны нөлөөтэй хослуулан өвөрмөц аргаар тавих бөгөөд өөрийн гэсэн онцлог, онолын үндэслэлээр тайлбарлагддаг. Түүний онолын суурь нь монгол анагаах ухааны “хий, шар, бадган”-ы онол болон “хүйтэн–халууны тэнцвэрийн зарчим”-д тулгуурладаг. Орчин үеийн судалгаагаар бүлээн зүүний үйлдлийн механизм нь зөвхөн нэг чиглэлд хязгаарлагдахгүй бөгөөд дулааны нөлөө болон мэдрэл–дотоод шүүрэл–дархлааны олон талт зохицуулалтын үр дүнд өвдөлт намдаах, үрэвсэл дарах, мэдрэл хамгаалах зэрэг нөлөөг үзүүлдэг болохыг тогтоосон. Гэсэн хэдий ч өнөөгийн байдлаар бүлээн зүү эмчилгээний молекул түвшний үйлдлийн механизм хангалттай судлагдаагүй, мөн түүний клиник хэрэглээний үр дүнг системтэйгээр дүгнэсэн судалгаа хомс байна. Зорилго: Монгол эмнэлгийн бүлээн зүү эмчилгээний үйлдлийн механизмыг орчин үеийн судалгаанд тулгуурлан цогцоор нь тодорхойлох, түүний өвдөлт бүхий эмгэгүүд, мэдрэл болон сэтгэцийн гаралтай эмгэгийн үеийн эмнэлзүйн үр дүнг нэгтгэн дүгнэх, уламжлалт эмчилгээг орчин үеийн технологитой хослуулан сайжруулах боломжийг судалж, эмчилгээний үр дүнг дээшлүүлэх, олон улсын түвшинд таниулах онолын үндэслэл боловсруулахад чиглэж байна. Арга, аргачлал: Туршилт судалгаа болон клиник судалгааны хэвлэлийн эх сурвалжийг ашиглаж дүгнэлт хийсэн. Үр дүн: Үйлдлийн механизм: Бүлээн зүү нь мэдрэлийн зохицуулалт, үрэвслийн эсрэг ба өвдөлт намдаах, дархлаа зохицуулалт гэх олон салбард нөлөлнө.Эмнэлзүйн хэрэглээ: Өвдөлт бүхий өвчний үед өвдөлтийг намдаан, мэдрэлийн гаралтай эмгэгийн үед нойрны чанарыг сайжруулдаг; мөн чих шуугих шинжийг багасгадаг нь дотор чихний цусны бичил эргэлтийг сайжруулсантай холбоотой байж болох юм. Сэтгэцийн эмгэгийн үед сэтгэл гутралын хандлагатай хулганын зан үйлийг хэвийн болгодог болох нь тодорхойлогдсон. Дүгнэлт: Монгол эмнэлгийн бүлээн зүү эмчилгээ нь олон талт эмчилгээний үйлдлийг үзүүлдэг бөгөөд үр дүн нь уламжлалт болон орчин үеийн шинжлэх ухааны судалгаагаар батлагдсан байна.Цаашид тус эмчилгээний молекул түвшний судалгааг гүнзгийрүүлэх, төхөөрөмжийн стандартыг сайжруулах, архаг өвчний нөхөн сэргээх ба өвчнөөс урьдчилансэргийлэх зорилгоор анагаах ухаанд өргөжүүлэн хэрэглэх шаардлагатай.
Background: Warm acupuncture therapy in Mongolian medicine is an important component of traditional Mongolian medicine, characterized by acupuncture and warm stimulation. Based on the three theories (Heyi, Xila, Badagan) and the principle of cold heat balance, it regulates the circulation of qi and blood and immune function in the human body, and is widely used to treat cold diseases, joint diseases, and neurological diseases. Its history can be traced back to the “moxibustion technique” recorded in the “Huang Di Nei Jing” during the Qin and Han dynasties, and through long-term practice, it has integrated traditional Chinese medicine meridian theory with nomadic medical experience to form a unique diagnosis and treatment system. Modern research has shown that warm acupunctures exhibit significant analgesic, anti-inflammatory, and neuroprotective effects through their thermal effects and multi-target regulation of the neuroendocrine immune network. However, their molecular mechanisms and clinical translation still need to be systematically investigated. Aim: This study aims to synthesize recent research results, clarify the mechanism of action of Mongolian medicine warm acupuncture (such as neurotransmitter regulation, gene expression regulation, gut microbiota intervention, etc.), summarize its clinical application progress in painful diseases, mental disorders, and osteoarthritis, and explore the optimization path of modern technology for traditional therapies, providing theoretical basis for improving the standard of efÏcacy and promoting internationalization. Materials and Methods: Combining literature analysis with experimental research, integrating multidisciplinary evidence. Results: Mechanism of action: Neuroregulation: Warm acupuncture inhibits PAX8 (Paired Box Gene 8) protein expression by upregulating miR-101a, improves hippocampal neuron activity, and regulates the sleep wake cycle; Activate the brain gut axis, promote the production of short chain fatty acids, increase serum 5-HT (5-Hydroxytryptamine) levels, and alleviate depressive symptoms. Anti-inflammatory and analgesic: reduce pro-inflammatory factors such as IL-6 (Interleukin-6) and TNF – α (Tumor Necrosis Factor-alpha, inhibit COX-2 (Cyclooxygenase-2) activity, and block pain signal transduction. Immune regulation: Enhance macrophage phagocytic function, balance TH1/TH2 cell (T helper cell type 1/ T helper cell type 2) ratio, and improve immune disorders induced by chronic stress. Clinical application: Pain related diseases: The total effective rate of treating knee osteoarthritis is 94.7%, significantly relieving morning stiffness and limited mobility; Reduce VAS scores for lower back and leg pain in patients with lumbar disc herniation by more than 40%. Neurological disorders: Improve the sleep quality of elderly insomnia patients and regulate serum NPY (Neuropeptide Y) and 5-HT1A levels; Relieving tinnitus symptoms may be related to improving ear microcirculation. Mental disorders: improve behavioral abnormalities in depressed rats by regulating gut microbiota (such as increasing the abundance of SCFAs producing bacteria) and brain gut peptide secretion. Conclusion: Mongolian medicine warm acupuncture exerts therapeutic effects through multiple targets and pathways, combining traditional medical characteristics with modern scientific verification. It has significant advantages in pain management and intervention for mental illnesses. In the future, it is necessary to further deepen its molecular mechanism research, promote device standardization, and expand its application in chronic disease rehabilitation and preventive medicine, providing scientific support for the modernization of ethnic medicine.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1316
Эшлэл
Дилина (DILINA), Г.Одонцэцэг, Г.Чойжамц. Монгол анагаах ухааны бүлээн зүү заслын эмнэл зүйн хэрэглээ болон үйлдлийн механизмын тайлбарлах тухай. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2025;21(6):205-209.