Loading...
Өндөр хэмийн нөлөөгөөр шүдэнд үүсэх бүтцийн өөрчлөлтийг судалсан дүн
Зохиогч
Э.Булгантамир
Д.Мөнхбаатар
Г.Энхтуул
Ц.Отгонсүрэн
Х.Өнөржаргал
Х.Батбаяр
Он
2020 оны хоёрдугаар сарын 15
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
16
Issue
1
Start Page
68
End Page
71
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Хэт өндөр хэмд өртөж нас барсан хүний зөөлөн эд дийлэнх тохиолдолд шатаж үгүй болcноос шүүхийн шинжилгээний байгууллагад цогцсыг танин тогтооход хүндрэлтэй байдал тулгардаг. Хэдий шатаж нас барсан хүний цогцсонд зөөлөн эдийн шинжилгээ хийгдэх боломжгүй болсон байдаг ч бүтэц найрлагын хувьд гадаад орчны таагүй нөлөөг тэсвэрлэх чадвартай хатуу эдүүд үлддэг нь уг нөхцөл байдалд эерэгээр нөлөөлдөг байна. Манай орны хувьд гал түймэрт нас барсан хүний тохиолдол цөөнгүй гарч байгаатай холбогдуулан тухайн цогцсыг танин тогтоох болон амь эрсэдсэн орчны нөхцөлийг тодруулахаар шүдийг ашиглах судалгаа өмнө хийгдэж байгаагүй нь уг судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Судалгааны арга, аргачлал: Судалгааг нэг агшингийн загвараар шүд авхуулах үйлчилгээ хийлгэсэн үйлчлүүлэгчдийн 60 ширхэг араа шүдийг судалгаанд хамруулав. Судалгаанд хамрагдсан шүднүүдийг 100℃, 300℃, 500℃, 700℃ хэмд 30 минутын хугацаанд шатааж, зөөврийн дижитал рентген аппаратын тусламжтайгаар шатаахаас өмнөх болон дараах зургуудыг харьцуулав. Статистик боловсруулалтыг SPSS 25.0 программын тусламжтайгаар тоон анализ хийв. Үр дүн: Судалгаанд 18-72 насны нийт 42 үйлчлүүлэгч хамрагдсаны эрэгтэй, эмэгтэй хүйсийн харьцаа 1:1.6 байв. 100℃ хэмд шатсан тус бүлгийн нийт 15 шүдний рентген зургийг шатаахаас өмнөх зурагтай харьцуулж, үзэхэд ажиглагдахуйц өөрчлөлт илрээгүй байна. 300℃ хэмд шатсан нийт шүднүүдийн 87% нь анатомийн бүтэн байдал нь хадгалагдсан байх ба үлдсэн хувь нь анатомийн бүтэн байдлаа алдсан байна. Шатсан бүх шүдний хатуу эдэд 1.90±0.97 мм урт, 0.11±0.03 мм өргөн, 2-7 ширхэг хугарлын шугам тодорхойлогдоно. Хугарлын шугам үүссэн байршлаар 33% нь паалан болон тугалмайг хамарсан, 67% нь зөвхөн тугалмайг хамарсан байна. Нийт шүднүүдийн 67% нь паалан-тугалмайн зааг 0.29±0.12 мм зайтай хөндийрсөн нь ажиглагдав. 500℃ хэмд шатсан бүх шүднүүдийн анатомийн бүтэн байдлаа алдсан нь ажиглагдлаа. Нийт тохиолдлийн 67% нь цөгц хагарч үгүй болсон бол үлдсэнд нь цөгц бутарч паалан болон тугалмайн үлдэцтэй байна. Шатсан шүднүүдийн зөвхөн тугалмайд 1-5 ширхэг хугарлын шугам тодорхойлогдов. Хугарлын шугам нь 1.91±1.39 мм урт, 0.13±0.59 мм өргөн байв. Цөгц хэсэгчлэн хагарч үгүй болсон тохиолдлуудад паалан-тугалмайн заагт маш олон тооны бичил цуурал үүссэн байх тул хэмжил зүй хийх боломжгүй болов. 700℃ хэмд шатсан бүх шүднүүд анатомийн бүтэн байдлаа алдсан нь ажиглагдлаа. Нийт тохиолдлийн 47% нь цөгц үгүй болсон бол үлдсэнд нь цөгцөнд тугалмайн үлдэцтэй байв. Нийт шүднүүдийн 93 хувьд нь 2-13 ширхэг, 1.48±0.98 мм урт, 0.17±0.07 мм өргөн хугарлын шугам тодорхойлогдов. Хугарлын шугамыг шүдэнд үйлчилсэн хэмтэй харьцуулан судлахад хэм нэмэгдэх тусам хугарлын шугамын тоо нэмэгдэх (r=0.32, p<0.05), хугарлын шугамын өргөн өргөсөх (r=0.36, p<0.01) зүй тогтолтой байх ба харин хугарлын урттай (r=-0.17, p<0.01) хамааралгүй байна. Дүгнэлт: Шүдийг өндөр хэмүүдээр үйлчлэхэд хэм ахих тусам паалан, тугалмай, паалан-тугалмайн зааг зэрэг цөгцний гэмтэл, сурвалжийн хугарал үүсч байна. Шүдний бүтцийн өөрчлөлтүүд нь үйлчлэх хэмээс хамааран (p<0.05, p<0.01) нэмэгдэх зүй тогтолтой байна.
Background: In most cases, the complete destruction of soft tissues caused by heat can make difÏcult for forensic indentification of human remains. Fortunately, of their high resistant composition, hard tissues of human body are the most relatively well preserved after severe fire thus making it important source of information. The fact that in our country, there have been many cases of deaths in fires, and apparent lack of research on heat related changes in teeth subjected to high temperature, made necessities this type of study. Method: A total of 60 permanent teeth were studied. The samples were burned to temperatures of exposure, 100℃, 300℃, 500℃, 700℃, for 30 minutes. Before and after each exposure, periapical radiographs were taken and changes were analyzed. The statistical result was calculated by SPSS 25.0 program. Result: The study involved 42 participants, ages 18-72, with a male and female ratio of 1:1.6. No significant changes were observed in the 15 teeth of the group burned at 100℃. At 300℃, 87% of cases were anatomically preserved, and the rest lost their anatomical integrality. On the hard tissues of all burned teeth 2-7 fracture lines with 1.90±0.97 mm in length and 0.11±0.03 mm in width were determined. In 67% of cases, fracture lines were observed only in dentin, and in 33% fracture lines involved both the enamel and dentin. It was determined that 67% of the all teeth had a 0.29±0.12 mm separation in dentin-enamel junction. All teeth burned at 500℃ had lost their anatomical integrality. In 67% of cases, the crown of tooth was not visualized as it was completely fragmented and lost. As the rest, root with crown’s small portion of enamel and dentin were observed. On the hard tissue of all burned teeth 1-5 fracture lines were observed. The fracture lines were 1.91±1.39 mm in length and 0.13±0.59 mm in width. It was not possible to determine dentin-enamel junction as the reference points were destroyed due to microfractures. All teeth burned at 700℃ had lost their anatomical integrality. In 47% of cases, complete disintergration of the crown occurred, only the root remained. As the rest, root with small portion of coronal dentin were observed. In 97% of cases, 2-13 fracture lines with 1.48±0.98 mm in length and 0.17±0.07 mm in width were determined. When statistically analyzed fracture lines with exposing temperature, the number of fractures lines (r=0.32, p<0.05) and width (r=0.36, p<0.01) increases as temperatures raises. But length of fractures line shows statistically not significant relationship with exposing temperature (r=-0.17, p<0.01). Conclusion: 1. When the teeth are exposed to high temperatures, alterations may develop in enamel, dentin, and dentin-enamel junction with root and crown fractures. 2. Changes in tooth structure are likely to increase (p<0.05, p<0.01) as temperature progresses.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1366
Эшлэл
Э.Булгантамир, Д.Мөнхбаатар, Г.Энхтуул, Ц.Отгонсүрэн, Х.Өнөржаргал, Х.Батбаяр. Өндөр хэмийн нөлөөгөөр шүдэнд үүсэх бүтцийн өөрчлөлтийг судалсан дүн. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2020;16(1):68-71.