Loading...
Азийн төлөгч өвс (Achillea asiatica Serg.) ургамлын гистохими ба чанарын шинжилгээний зарим үзүүлэлтүүдийн судалгаа
Зохиогч
Ж.Эрдэнэчимэг
Б.Нурдана
Л.Дэнсмаа
Ч.Хонгорзул
Б.Туяацэцэг
Ц.Жаргал
Г.Энхжин
С.Уранбайгаль
Ц.Амаржаргал
Он
2026 оны хоёрдугаар сарын 3
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
1
Start Page
6
End Page
11
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Achillea төрлийн ургамлууд нь уламжлалт болон орчин үеийн анагаах ухаанд өргөн хэрэглэгддэг, биологийн идэвхт хоёрдогч метаболитоор баялаг гэдгээрээ онцлог. Эгэл төлөгч өвс (Achillea millefolium L.) дээр хийсэн фитохими, гистохимийн судалгаанууд элбэг боловч Монгол оронд тархсан Азийн төлөгч өвс (Achillea asiatica Serg.) нь харьцангуй бага судлагдсан хэвээр байна. Иймээс уг ургамлын биологийн идэвхт нэгдлийн тархалт, полифенолт нэгдлийн агууламж, хандлалтын оновчтой нөхцөлийг тодорхойлох нь шинжлэх ухаан болон практик ач холбогдолтой юм. Зорилго: Азийн төлөгч өвс (Achillea asiatica Serg.) ургамлын гистохимийн аргаар биологийн идэвхт бодисыг таних, полифенолт нэгдлийн агууламж болон хандлалтын оновчтой нөхцөлийг тогтоох, мөн түүхий эдийн бүрэн ба дотоод шингээх коэффициентыг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Судалгаанд 2025 оны 8-р сард Төв аймгийн Эрдэнэ сумаас түүсэн ургамлын газрын дээд хэсгийг ашиглав. Гистохимийн шинжилгээг калийн бихромат, төмрийн (III) хлорид, метилен хөх, люголь, драгондроффын урвалж ашиглан ишний хөндлөн зүслэг болон цэцгийн дэлбээнд хийж, гэрлийн микроскопоор ажиглав. Полифенолт нэгдлийн агууламжийг Фолин–Чиколтьтийн аргаар тодорхойлж, галлийн хүчилд шилжүүлэн тооцоолов. Хандлалтын судалгаанд 1, 2, 3 мм ширхэгтэй нунтагласан түүхий эдийг 20–80%-ийн этилийн спиртээр хандлав. Мөн ургамлын түүхий эдийн бүрэн болон дотоод шингээх коэффициентыг стандарт аргачлалаар тодорхойлов. Үр дүн: Гистохимийн шинжилгээгээр эфирийн тос, полифенолт нэгдлүүд (таннин, флавоноид), цардуул илэрч, алкалоид илрээгүй. Полифенолт нэгдлүүд нь иш болон цэцгийн аль алинд илэрсэн боловч дамжуулах эдүүдэд илүү тод хуримтлагдсан байв. Полифенолын нийт агууламж 1 мм шигшүүрийн фракц, 70–80%-ийн этилийн спиртээр хандалсан дээжинд хамгийн өндөр (0.421%) байлаа. 60%-ийн этилийн спиртэд түүхий эдийн бүрэн шингээх коэффициент 5.74, дотоод шингээх коэффициент 1.885 гэж тодорхойлогдов. Дүгнэлт: Азийн төлөгч өвс (Achillea asiatica Serg.) нь полифенолт нэгдлээр баялаг бөгөөд тэдгээрийн анатомийн тархалт нь ургамлын хамгаалах болон биологийн идэвхтэй шууд холбоотой байна. Полифенолт нэгдлийг ялган авахад 1 мм ширхэгтэй түүхий эд, 70–80%-ийн этилийн спирт хамгийн тохиромжтой нөхцөл болохыг тогтоов. Энэхүү судалгаа нь Азийн төлөгч өвсийг эмийн болон фитопрепаратын түүхий эд болгон стандартчлах, цаашдын судалгаанд ашиглах суурь мэдээлэл болж байна.
Background: Plants of the genus Achillea are widely used in both traditional and modern medicine and are known to be rich in biologically active secondary metabolites. Numerous phytochemical and histochemical studies have been conducted on Achillea millefolium L.; however, Achillea asiatica Serg., which is widely distributed in Mongolia, remains comparatively underexplored. Therefore, investigating the distribution of biologically active compounds, the content of polyphenolic compounds, and the optimal extraction conditions of this species is of significant scientific and practical importance. Aim: The aim of this study was to identify biologically active compounds in Achillea asiatica Serg. using histochemical methods, to determine the content of polyphenolic compounds and optimal extraction conditions, and to evaluate the total and internal absorption coefÏcients of the plant raw material. Materials and Methods: The aerial parts of Achillea asiatica Serg. were collected in August 2025 from Erdene soum, Tuv province, Mongolia. Histochemical analysis was performed on transverse stem sections and flower petals using potassium dichromate, ferric chloride (III), methylene blue, Lugol’s iodine, and Dragendorff’s reagent, followed by observation under a light microscope. The total polyphenolic content was determined using the Folin–Ciocalteu method and expressed as gallic acid equivalents. Extraction experiments were conducted using powdered plant material sieved to particle sizes of 1, 2, and 3 mm and extracted with 20–80% ethanol. In addition, the total and internal absorption coefÏcients of the plant material were determined according to standard procedures. Results: Histochemical analysis revealed the presence of essential oils, polyphenolic compounds (tannins and flavonoids), and starch, while alkaloids were not detected. Polyphenolic compounds were observed in both stems and flowers, with more pronounced accumulation in the vascular tissues. The highest total polyphenolic content (0.421%) was obtained from the 1 mm particle-size fraction extracted with 70–80% ethanol. Using 60% ethanol, the total absorption coefÏcient of the plant material was determined to be 5.74, and the internal absorption coefÏcient was 1.885. Conclution: Achillea asiatica Serg. is rich in polyphenolic compounds, and their anatomical distribution is closely associated with the plant’s protective and biological functions. The use of 1 mm particle-size material and 70–80% ethanol was identified as the most suitable condition for extracting polyphenolic compounds. These findings provide a scientific basis for the standardization of Achillea asiatica Serg. as a medicinal and phytopharmaceutical raw material and support its further pharmacognostic and phytochemical investigation.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1566
Эшлэл
Ж.Эрдэнэчимэг, Б.Нурдана, Л.Дэнсмаа, Ч.Хонгорзул, Б.Туяацэцэг, Ц.Жаргал нар. Азийн төлөгч өвс (Achillea asiatica Serg.) ургамлын гистохими ба чанарын шинжилгээний зарим үзүүлэлтүүдийн судалгаа. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(1):6-11.