Loading...
Будан барбад (leptopyrum fumarioides l. Reichenb.) Ургамалын химийн бүтэц найрлагын судалгаа
Зохиогч
Ц.Солонго
Р.Байгалмаа
А.Солонго
Б.Баясгалан
Он
2026 оны хоёрдугаар сарын 3
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
1
Start Page
43
End Page
48
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Монгол оронд харьцангүй өргөн тархацтай холтсон цэцгийн (Ranunculaceae) овгийн будан барбад (Leptopyrum fumarioides (L.) Reichenb.) ургамал нь Монгол орны хуурай хээр газар ургадаг нэг наст өвслөг ургамал бөгөөд сүүлийн жилүүдэд дэлхийн дахинаа уламжлалт анагаах ухааны эмчилгээ байгалийн гаралтай бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх нь нэмэгдэж байгаагийн зэрэгцээ энэхүү эмийн ургамлын элементийн судалгаа нь (макро, микро, хүнд металл) ургамлын шим тэжээлийн үнэ цэнэ, эмчилгээний үр нөлөө, аюулгүй байдал, стандартчилалыг нотлох нь суурь судалгааны үндэслэл болж байна. Зорилго: Будан барбад ургамалын химийн элемент, бүтэц найрлагыг судлах. Зорилт: 1. Ургамлын дээжийг бэлтгэн ургамалд агуулагдах хөнгөн цагааны исэл, цахиурын исэл, төмрийн болон кальцийн оксид тодорхойлох, 2. Ургамалд агуулагдах эрдэс элементийг тогтоох, 3. Ургамалд хүнд металл агуулагдаж буй эсэхийг судлах. Арга, аргачлал: Будан барбад (Leptopyrum fumarioides (L.) Reichenb.) ургамлыг Төв аймгийн Алтанбулаг сумын нутгаас 2023 оны 6-р сард цэцэглэлтийн үед түүж зохих журмын дагуу хатааж судалгаанд ашигласан. Ургамлын макроэлeмэнтүүд; микроэлeмэнтүүд; ультра микро элементүүдийн тоон агуулгыг орчин үeийн нарийвчлал сайтай рентген флуоресценцийн тоон шинжилгээ (XRF) шинжилгээ хийв. Үр дүн: Будан барбад ургамлын эх дээж үндсэнд цахиурын исэл 15.99%, хандлагдсаны дараах дээж 33.69%, TiO2 исэл эх дээжид 0.16%, хандлагдан үлдсэн ургамлын шаарт 0.379%, хөнгөн цагааны исэл эх дээжид 3.54% байсан. Хандлагдсан үлдэгдэлд 7.52 %, Fe2O3 исэл их дээжид 1.14%, хандлагдсан үлдэгдэлд 2.51% үлдсэн бол бусад ислүүд болох CaO, K2O, P2O5 зэрэг ислүүд хандандаа үлдсэн байна. Будан барбад ургамалд Cu-40.5 мг/кг, Zn - 211 мг/кг, хром 8.5 мг/кг, Ni 8 мг/кг, Zn 211 mg/kg ба Cu 40.5 mg/kgийн төвшин нь бусад зүйл ургамлынхтай харьцуулахад харьцангуй их агуулагдаж байгаа нь тогтоогдов. Дүгнэлт: 1. Будан барбад ургамлын эх дээж үндсэнд цахиурын исэл 15.99%, хандлагдсаны дараах дээж 33.69%, TiO2 исэл эх дээжид 0.16%, хандлагдан үлдсэн ургамлын шаарт 0.379%, хөнгөн цагааны исэл эх дээжид 3.54% байсан. Хандлагдсан үлдэгдэлд 7.52 %, Fe2O3 исэл их дээжид 1.14%, хандлагдсан үлдэгдэлд 2.51% үлдсэн бол бусад ислүүд болох CaO, K2O, P2O5 зэрэг ислүүд хандандаа үлдсэн байна. 2. Будан барбад ургамалд Cu - 40.5 мг/кг, Zn - 211 мг/кг, хром 8.5 мг/кг, Ni 8 мг/кг. Zn 211 mg/kg ба Cu 40.5 mg/kgийн төвшин нь ихэнх ургамлын хэвийн хүрээнээс илүү ч ургамлын физиологид шууд хортой гэж тодорхойлох хангалттай өндөр төвшин биш (эхний хордолтын төвшнээс доогуур). Харин Rb, 49 мг/кг, Zr 69 мг/кг бусад элементүүдээс ялгүй их байна. Эдгээр нь магадгүй будан барбад ургамал нь тариалан талбайн орчим харьцангүй бохирдолтой хөрсөнд ургадаг учир зарим элементийг өөртөө шингээх чадвартай холбоотой байж болзошгүй. 3. Харин газрын ховор элементүүд цeри Ce, иттeрби Yb зэрэг элементүүд энэ ерөнхий диапазоны доогуур байгаа тул хэвийн хэмжээнд гэж харж болно. Будан барбад ургамалд эд эсийн үндсэн бүрэлдэхүүнд ордог маш олон ферментийн үйлчилгээнд оролцохоос гадна цусны бүлэгнэлтийн системийг бүрдүүлдэг микро элементүүд байгааг тодорхойлов.
Background: Leptopyrum fumarioides (L.) Reichenb a relatively widely distributed annual herbaceous plant belonging to the Ranunculaceae family, grows predominantly in the dry steppe regions of Mongolia. In recent years, the global use of traditional medicine and natural products has increased substantially. In this context, elemental studies of medicinal plants including macroelements, microelements, and heavy metals provide a fundamental scientific basis for evaluating their nutritional value, therapeutic efÏcacy, safety, and standardization. Therefore, the investigation of the elemental composition of Leptopyrum fumarioides (L.) Reichenb is of significant importance as a foundational study supporting its medicinal application. Aim: To investigate the chemical elements, present in Leptopyrum fumarioides (L.) Reichenb. Objectives: 1. 1.To prepare plant samples and determine the contents of aluminum oxide, silicon dioxide, iron oxides, and calcium oxide in the plant material. 2. To identify and quantify the mineral elements present in the plant material. 3. 3.To investigate the heavy metals in the plant material. Materials and Methods: Leptopyrum fumarioides (L.) Reichenb were collected from Altanbulag soum, Töv Province, Mongolia, during the flowering stage in June 2023. The collected plant materials were air dried in accordance with standard procedures and used for analysis. The quantitative contents of macroelements, microelements, and ultra-trace elements in the plant were determined using high precision X ray fluorescence (XRF) analysis. Results: In the raw plant material of Leptopyrum fumarioides (L.) Reichenb, the silicon dioxide (SiO₂) content was 15.99%, which increased to 33.69% in the extracted residue. Titanium dioxide (TiO₂) was present at 0.16% in the raw material and 0.379% in the plant residue. Aluminum oxide (Al₂O₃) was 3.54% in the raw material and 7.52% in the extracted residue. Iron oxide (Fe₂O₃) was 1.14% in the raw material and 2.51% in the residue. Other oxides, including calcium oxide (CaO), potassium oxide (K₂O), and phosphorus pentoxide (P₂O₅), remained in the extracts. The concentrations of trace elements in the plant were determined as follows: copper (Cu) 40.5 mg/kg, zinc (Zn) 211 mg/kg, chromium (Cr) 8.5 mg/kg, and nickel (Ni) 8 mg/kg. The levels of Zn (211 mg/kg) and Cu (40.5 mg/kg) were found to be relatively higher compared to those reported in other plant species. Conclusions: 1. In the raw plant material of Leptopyrum fumarioides (L.) Reichenb, silicon dioxide (SiO₂) content was 15.99%, increasing to 33.69% in the extracted residue. Titanium dioxide (TiO₂) was 0.16% in the raw material and 0.379% in the residue. Aluminum oxide (Al₂O₃) was 3.54% in the raw material and 7.52% in the extracted residue. Iron oxide (Fe₂O₃) was 1.14% in the raw material and 2.51% in the residue. Other oxides, including calcium oxide (CaO), potassium oxide (K₂O), and phosphorus pentoxide (P₂O₅), were retained in the extracts. 2. The trace element analysis revealed the following concentrations: copper (Cu) 40.5 mg/kg, zinc (Zn) 211 mg/kg, chromium (Cr) 8.5 mg/kg, and nickel (Ni) 8 mg/kg. The levels of Zn (211 mg/kg) and Cu (40.5 mg/kg) were higher than those typically found in most plants; however, these concentrations are below the threshold considered toxic to plant physiology. Rubidium (Rb) at 49 mg/kg and zirconium (Zr) at 69 mg/kg were also relatively high compared to other elements. This may be related to the ability of Leptopyrum fumarioides (L.) Reichenb to accumulate certain elements when growing in moderately contaminated soils near cultivated fields. 3. Rare earth elements, such as cerium (Ce) and ytterbium (Yb), were found to be below the general concentration range and can be considered within normal limits. Furthermore, the plant contains numerous trace elements that participate in various enzymatic activities and contribute to the components of the blood coagulation system.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1572
Эшлэл
Ц.Солонго, Р.Байгалмаа, А.Солонго, Б.Баясгалан. Будан барбад (leptopyrum fumarioides l. Reichenb.) Ургамалын химийн бүтэц найрлагын судалгаа. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(1):43-48.