Loading...
Өмхий жавай (Cimicifuga foetida L.) ургамлын гистохимийн болон чанарын шинжилгээний зарим үзүүлэлтийн судалгаа
Зохиогч
Он
2026 оны есдүгээр сарын 15
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
6
Start Page
103
End Page
108
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Өмхий жавай (Cimicifuga foetida L.) нь Холтсон цэцэгтний (Ranunculaceae) овогт хамаарах олон наст өвслөг ургамал бөгөөд Зүүн болон Төв Азийн сэрүүн бүсэд тархдаг1. Уламжлалт анагаах ухаанд уг ургамлыг төрөл бүрийн өвчнийг эмчлэхэд хэрэглэж ирсэн бөгөөд фитохимийн судалгаагаар тритерпеноид, сапонин, фенилпропаноид, флавоноид, фенолт нэгдэл, алкалоид зэрэг биологийн идэвхт нэгдэл агуулагддаг болохыг тогтоосон2. Монгол орны нөхцөлд ургасан Өмхий жавайн биологийн идэвхт нэгдэл болон хандлалтын тохиромжтой нөхцөлийн талаарх судалгаа хомс байна. Зорилго: Өмхий жавай (Cimicifuga foetida L.) ургамлын газрын дээд хэсэгт агуулагдах зарим биологийн идэвхт нэгдэл болон хандлах тохиромжтой нөхцөлийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: 2025 оны 8 дугаар сард Налайх дүүргийн Горхи-Тэрэлжийн бүсээс түүж, бэлтгэсэн ургамлын газрын дээд хэсгийг судалгаанд ашиглав. Биологийн идэвхт нэгдлийг гистохимийн аргаар калийн бихромат, төмрийн (III) хлорид, метилен хөх, Люголь, Драгендорфын урвалж болон тимол–концентрацитай хүхрийн хүчлийн урвалжаар тодорхойлов. Хандлалтын тохиромжтой нөхцөлийг 1, 2, 3 мм-ийн жижиглэлтэй түүхий эдийг 20–80%-ийн этилийн спиртээр хандлан, нийт полифенолт нэгдлийг Фолин–Чиколтьегийн аргаар спектрофотометрээр тодорхойлон үнэлэв. Мөн мацераци, перколяци, хуйлруулж хандлан мацерацийн эрчимжүүлсэн хувилбар болон хэт авианы тусламжтай мацерацийн аргуудыг харьцуулан судлав. Үр дүн: Гистохимийн шинжилгээгээр фенолт нэгдэл, флавоноид, алкалоид, цардуул болон полисахаридын эерэг урвал илэрч, эфирийн тосны урвал сөрөг байв. Нийт полифенолт нэгдлийн агууламж 2 ммийн жижиглэлтэй, 60%-ийн этилийн спиртийн ханданд 0.742% буюу хамгийн өндөр, 3 мм-ийн жижиглэлтэй, 20%-ийн этилийн спиртийн ханданд 0.03882% буюу хамгийн бага байв. Хандлах аргуудаас Хэт авиагаар хандлах мацерацийн эрчимжүүлсэн хувилбарт хандлагдах бодисын хэмжээ 38.3±0.66% буюу хамгийн өндөр үзүүлэлттэй байв. 60%-ийн этилийн спиртээр гарган авсан өтгөн хандны гарц 15%, нийт полифенолт нэгдлийн агууламж 0.43325% байв. Дүгнэлт: 1. Өмхий жавай (Cimicifuga foetida L.) ургамлын ишний хөндлөн зүслэгт фенолт нэгдэл болон флавоноидын бүлгийн полифенолт нэгдэл, түүнчлэн алкалоид, цардуул, полисахаридын эерэг урвал илэрч, эфирийн тосны урвал сөрөг байв. 2. Өмхий жавай (Cimicifuga foetida L.) ургамлын түүхий эдийг 2 мм хэмжээтэй жижиглэж, 60%-ийн этилийн спирт ашиглан, хэт авиагаар хандлах мацерацын эрчимжүүлсэн хувилбараар хандлах нь хамгийн тохиромжтой болохыг тогтоолоо.
Background: Cimicifuga foetida L. is a perennial herbaceous plant belonging to the family Ranunculaceae and is distributed in temperate regions of East and Central Asia1. The plant has traditionally been used in traditional medicine for the treatment of various disorders. Phytochemical studies have demonstrated the presence of biologically active compounds, including triterpenoid saponins, phenylpropanoids, flavonoids, phenolic compounds, and alkaloids2. However, studies on the biologically active constituents and optimal extraction conditions of C. foetida growing under the environmental conditions of Mongolia remain limited. Aim: To identify selected biologically active compounds present in the aerial parts of Cimicifuga foetida L. and to determine the optimal conditions for extraction. Materials and Methods: The aerial parts of Cimicifuga foetida L., collected in August 2025 from the Gorkhi-Terelj area of Nalaikh District, were used as the study material. Biologically active compounds were identified by histochemical methods using potassium dichromate, ferric chloride, methylene blue, Lugol’s solution, Dragendorff’s reagent, and thymol–concentrated sulfuric acid reagent. Optimal extraction conditions were evaluated by extracting raw materials of 1, 2, and 3 mm particle sizes with 20–80% ethanol and determining the total polyphenol content using the Folin–Ciocalteu spectrophotometric method. Maceration, an intensified maceration method using agitation, percolation, and ultrasound-assisted maceration were also compared. Results: Histochemical analysis showed positive reactions for phenolic compounds, flavonoids, alkaloids, starch, and polysaccharides, whereas the reaction for essential oils was negative. The highest total polyphenol content (0.742%) was observed in the extract prepared from 2 mm particle-size material using 60% ethanol, while the lowest content (0.03882%) was observed in the extract prepared from 3 mm particle-size material using 20% ethanol. Among the extraction methods evaluated, ultrasound-assisted maceration produced the highest extractable matter content (38.3 ± 0.66%). The yield of the concentrated extract obtained using 60% ethanol was 15%, with a total polyphenol content of 0.43325%. Conclusion: 1. Positive histochemical reactions for phenolic compounds and flavonoids, as well as alkaloids, starch, and polysaccharides, were observed in the transverse sections of the stems of Cimicifuga foetida L., whereas the reaction for essential oils was negative. 2. The optimal extraction conditions for Cimicifuga foetida L. raw material were determined to be a particle size of 2 mm, extraction with 60% ethanol, and an ultrasound-assisted intensified maceration method.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1754
Эшлэл
Ц.Шинэцэцэг, С.Уранбайгаль, Ц.Амаржаргал, Д.Даваадагва, Б.Пэрлэйдулам. Өмхий жавай (Cimicifuga foetida L.) ургамлын гистохимийн болон чанарын шинжилгээний зарим үзүүлэлтийн судалгаа. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(6):103-108.