Loading...
Үсхий нохойн хэл (Panzerina lanata (l.)) ургамлын бичил бүтэц ба түүнд агуулагдах зарим биологийн идэвхт бодисын чанарын үнэлгээ
Зохиогч
Ц.Амаржаргал
Б.Энхтуул
Б.Номин
Б.Буянжаргал
Б.Мөнхзул
Б.Билгүүн
Ч.Хонгорзул
С.Уранбайгаль
Он
2026 оны есдүгээр сарын 15
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
6
Start Page
163
End Page
167
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Үсхий нохойн хэл (Panzerina lanata (L.)) нь Монгол орны уул, хээр, говийн бүсийн олон төрлийн экосистемд өргөн тархсан ургамал бөгөөд ардын уламжлалт анагаах ухаанд үе мөч, булчингийн үрэвсэл намдаах, элэгний халуун арилгах, цусны даралт бууруулах, шээс хөөх, хаван болон хавдрын үед хэрэглэж ирсэн. Монгол болон Хятадын уламжлалт анагаах ухаанд ижил төстэй байдлаар ашиглагддаг нь уг ургамлын эмчилгээний ач холбогдол, биологийн идэвх өндөртэйг болохыг харуулж байна. 2019 оноос хойш хийгдсэн цөөнгүй судалгаагаар Үсхий нохойн хэл (Panzerina lanata (L.)) нь фенолт нэгдэл, флавоноид, антиоксидант идэвхтэй бодисоор баялаг болох нь тогтоогдсон боловч Монгол орны нөхцөлд ургадаг зүйлийн бичил бүтэц, гистохимийн онцлогийн судалгаа хомс байгаан бидний судалгааны ажлын үндэслэл боллоо. Зорилго: Үсхий нохойн хэл (Panzerina lanata (L.)) ургамлын бичил бүтцийн онцлогийг тодорхойлж, гистохимийн аргаар цардуул, полисахарид, фенолт нэгдлүүдийн тархцыг илрүүлэх болон нийлбэр полифенолт, флавноид болон антиоксидант идэвхийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Бид бичил бүтцийн шинжилгээнд ус-спирт-глицерин 1:1:1 харьцаатай (Strich-Fleming уусмал) уусмалд 24 цаг дэвтээж зөөлрүүлэн, гар аргаар иш, үндэс, цэцгийн дэлбээн хөндлөн ба тууш зүслэг бэлтгэв. Тунгалагжуулалтад 10% хлоралгидратын уусмал ашиглав. Гистохимийн шинжилгээг калийн бихромат (K₂Cr₂O₇), төмрийн (III) хлорид (FeCl₃), люголь (I₂/KI), тимол(C₁₀H₁₄O)+концентрацитай хүхрийн хүчил (H₂SO₄), метилен хөх (C₁₆H₁₈ClN₃S), драгендорфийн уусмалыг ашиглав. Бэлтгэсэн дээжийг глицеринээр цэвэрлээд Olympus гэрлийн микроскопоор x40, x100 өсгөлтөөр ажиглаж, 12 MP камер ашиглан зургийг баримтжуулав. Үр дүн: Ургамлын үндэс, иш, цэцгийн дэлбээний бичил бүтцийг судлахад үндэсний төв цилиндрт дамжуулах эдүүд болох ксилем, флоэм болон камбийн эдүүд тод ялгарч, зохион байгуулалттай байрласан байв. Хөндлөн болон тууш зүслэгт ксилем, флоэмийн эдүүдийн бүтэц тодорхой ажиглагдсан. Ксилемийн шаталсан хэлбэрийн трахей нь ус, эрдэс бодисын дамжуулалт болон механик бат бөх байдлыг хангаж байлаа. Ишний ксилемд спираль болон шаталсан хэлбэрийн трахейнүүд зэрэгцэн оршиж, механик тогтвортой байдал, бодисын солилцоог дэмжиж байна. Цэцгийн дэлбээ нь давхар ханатай, нэг бөөмт эстэй бөгөөд цэцгийн үр нь меристемийн эдээс тогтож, тасралтгүй эсийн хуваагдлаар ургамлын өсөлт, эдийн ялгаралыг зохицуулж байна. Үсхий нохойн хэл (Panzerina lanata (L.)) ургамлын иш, үндэсний хөндлөн ба тууш зүслэг, мөн цэцгийн дэлбээний зүслэгт эфирийн тос, полифенолт нэгдэл (танин, флавноид), цардуул буйг илрүүлэв. Дүгнэлт: Panzerina lanata (L.)-ийн бичил бүтэц, гистохимийн болон фитохимийн шинжилгээгээр биологийн идэвхт нэгдлүүд илэрч, уг ургамлыг эмийн ургамлын түүхий эдийн чанарын үнэлгээнд ашиглах боломжтойг харууллаа.
Background: Panzerina lanata (L.) is widely distributed across various ecosystems in the mountain, steppe, and Gobi regions of Mongolia and has traditionally been used in folk medicine to alleviate joint and muscle inflammation, reduce liver heat, lower blood pressure, promote diuresis, and treat edema and tumors. Its similar applications in Mongolian and Chinese traditional medicine suggest considerable therapeutic potential and biological activity. Studies conducted since 2019 have reported that P.lanata (L.) is rich in phenolic compounds, flavonoids, and antioxidant-active constituents; however, studies on the microscopic and histochemical characteristics of the species growing under Mongolian conditions remain limited, providing the rationale for this study. Aim: To characterize the microscopic features of Panzerina lanata (L.), determine the distribution of starch, polysaccharides, and phenolic compounds using histochemical methods, and evaluate the total polyphenol and flavonoid contents and antioxidant activity. Materials and Methods: For microscopic analysis, plant materials were softened by soaking for 24 h in a 1:1:1 water– ethanol–glycerin mixture (Strich–Fleming solution), followed by preparation of manual transverse and longitudinal sections of the stems, roots, and petals. A 10% chloral hydrate solution was used for clearing. Histochemical analyses were performed using potassium dichromate (K₂Cr₂O₇), ferric chloride (FeCl₃), Lugol’s solution (I₂/KI), thymol (C₁₀H₁₄O) with concentrated sulfuric acid (H₂SO₄), methylene blue (C₁₆H₁₈ClN₃S), and Dragendorff’s reagent. The prepared sections were cleared with glycerin and examined under an Olympus light microscope at ×40 and ×100 magnifications, with images documented using a 12-MP camera. Results: Microscopic examination of the roots, stems, and petals revealed that the root stele exhibited a polyarchy arrangement, with clearly differentiated xylem, phloem, and cambial tissues in both transverse and longitudinal sections. Scalariform tracheary elements in the xylem contributed to water and mineral transport and mechanical support. The stem xylem contained both spiral and scalariform tracheary elements. The petals consisted of cells with double walls and single nuclei, while the floral seed tissue was composed of meristematic tissue associated with continuous cell division, growth, and tissue differentiation. Histochemical analysis of transverse and longitudinal sections of the stems and roots, as well as petal sections, revealed the presence of essential oils, polyphenolic compounds (tannins and flavonoids), and starch. Conclusion: Microscopic, histochemical, and phytochemical analyses of Panzerina lanata (L.) revealed the presence of biologically active compounds, indicating its potential for use in the quality evaluation of medicinal plant raw materials.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1764
Эшлэл
Ц.Амаржаргал, Б.Энхтуул, Б.Номин, Б.Буянжаргал, Р.Норовням, Б.Мөнхзул нар. Үсхий нохойн хэл (Panzerina lanata (l.)) ургамлын бичил бүтэц ба түүнд агуулагдах зарим биологийн идэвхт бодисын чанарын үнэлгээ. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(6):163-167.