Loading...
15–18 насны эрэгтэй хүүхдүүдийн гэмт хэрэгт холбогдоход нөлөөлөх хүчин зүйлсийг судалсан үр дүн
Зохиогч
Он
2026 оны есдүгээр сарын 15
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
6
Start Page
205
End Page
210
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Монгол орны хувьд хүүхэд, өсвөр насныхны гэмт хэрэгт холбогдох шалтгаан, нөлөөлөх зарим хүчин зүйлсийг судлан тогтоосноор эрсдэлт хүчин зүйлсийг эрт илрүүлэх, урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой. 2021 онд СЭМҮТ-ийн Шүүхийн сэтгэцийн эмгэг судлалын магадлан шинжилгээнд хамрагдсан нийт 1053 тохиолдолдлын 20.7% нь насанд хүрээгүй хүүхэд байсан бол 2022 онд 20.4 хувь (n=251), 2023 онд 19.6 хувь (n=203), 2024 онд 19.4 хувь (n=225), 2025 онд 23.6 хувь (n=318)-ийг тус тус эзэлж байна. Ялангуяа 2025 онд өмнөх оноос 4.2% өссөн байна. Гэвч хүүхэд гэмт хэрэгт холбогдох шалтгаан нөхцөл, холбогдсон гэмт хэргийн талаарх мэдээлэл хангалтгүй байгаа нь уг судалгааг хийх үндэслэл болж байна. Зорилго: Насанд хүрээгүй хүн гэмт хэрэгт холбогдох шалтгаан, нөлөөлөх зарим хүчин зүйлс, хүмүүжигчдийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн байдлыг судлах. Арга, аргачлал: Нэг агшингийн загвараар Сургалт, хүмүүжлийн тусгай байгууллагын 35 хүмүүжигч, ЕБС-ийн 70 сурагч буюу 15-18 насны 105 эрэгтэй хүүхдийг хамруулж, CPSS-5-SR, PBI, KFLS болон тусгай асуумжаар мэдээлэл цуглуулав. Үр дүн: Оролцогчдын дундаж нас 16.69±0.87 жил. Хүмүүжигчдийн 45.7% нь өмнө нь хэрэгт холбогдож байсан бөгөөд 45.7% нь хүчиндэх, 17.1% нь хулгайн гэмт хэрэг үйлдсэн байв. Хүмүүжигчдийн 82.9% нь тамхи татдаг, 71.4% нь согтууруулах ундаа, 20.0% нь бусад бодис хэрэглэж үзсэн нь ЕБС-ийн сурагчидтай харьцуулахад өндөр байв. Олон хүчин зүйлийн шинжилгээгээр хүүхдийн тамхи ба согтууруулах ундааны хэрэглээ, эцгийн архидалт, гэр бүлийн хэрүүл маргаан нь гэмт хэрэгт холбогдоход статистик ач холбогдол бүхий нөлөөлж байв. Гэмтлийн дараах стрессийн эмгэгийн болзошгүй тохиолдол хүмүүжигчдийн 40.0%-д, сурагчдын 27.5%-д илэрсэн. Дүгнэлт: Сургалт, хүмүүжлийн тусгай байгууллагын хүмүүжигчдийн дунд тамхи, согтууруулах ундаа болон бусад бодисын хэрэглээ, гэр бүлийн орчны таагүй нөлөө ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчдаас өндөр байна. Хүүхэд гэмт хэрэгт холбогдох нь гэмтлийн дараах стрессийн эмгэг үүсгэдэг тул сэтгэцийн эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээнд хамруулах шаардлага тулгарч байна.
Background: In the context of Mongolia, identifying and establishing the causes and underlying factors associated with juvenile and adolescent involvement in crime carries substantial practical significance for the early detection of risk factors and the implementation of targeted preventive measures. In 2021, minors accounted for 20.7% of the total 1,053 cases subjected to forensic psychiatric evaluation at the National Center for Mental Health (NCMH). Subsequently, minors constituted 20.4% (n=251) of cases in 2022, 19.6% (n=203) in 2023, 19.4% (n=225) in 2024, and 23.6% (n=318) in 2025. Notably, the proportion observed in 2025 represents a 4.2 percentage point increase compared to the preceding year. Nevertheless, comprehensive empirical data regarding the underlying causes, surrounding conditions, and specific offense types associated with juvenile criminal involvement remain insufÏcient, thereby establishing the primary rationale for conducting this study. Aim: To investigate the underlying causes, contributing risk factors, and mental health status of juvenile offenders involved in criminal activities. Meterials and Methods: A cross-sectional study design was utilized, enrolling a total sample of 105 male adolescents aged 15–18 years. This sample comprised 35 residents from a Specialized Training and Educational Institution (juvenile correctional facility) and 70 control students from general secondary schools. Primary data collection was conducted using the Child PTSD Symptom Scale for DSM-5 Self-Report (CPSS-5-SR), the Parental Bonding Instrument (PBI), the Kidcope / Family Life Scale (KFLS), and a specially designed structured questionnaire. Results: The overall mean age of participants was 16.69±0.87 years. Among the institutionalized juvenile offenders, 45.7% had a history of prior criminal involvement; specifically, 45.7% had committed rape and 17.1% had committed theft. Regarding substance use behaviors, 82.9% of the juvenile offenders reported smoking tobacco, 71.4% consumed alcohol, and 20.0% had experimented with other illicit or controlled substances, all of which were markedly higher than the rates observed among general secondary school students. Multivariate regression analysis demonstrated that adolescent tobacco use, alcohol consumption, paternal alcoholism, and domestic family conflict exerted statistically significant effects on criminal involvement. Furthermore, screen-positive cases for probable Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) were identified in 40.0% of the institutionalized juvenile offenders, compared to 27.5% among the general secondary school students. Conclusion: The prevalence of tobacco, alcohol, and other substance use, alongside adverse family environment influences, is significantly higher among residents of the Specialized Training and Educational Institution compared to general secondary school students. Because juvenile criminal involvement is directly associated with the development of Post-Traumatic Stress Disorder, there is an urgent imperative to integrate targeted mental health care services into rehabilitation and protection efforts.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1772
Эшлэл
Б.Халиунаа, Д.Агиймаа, З.Хишигсүрэн. 15–18 насны эрэгтэй хүүхдүүдийн гэмт хэрэгт холбогдоход нөлөөлөх хүчин зүйлсийг судалсан үр дүн. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(6):205-210.