Loading...
Увдисын нэмсэн арга бүтээл дахь халдварт хижиг өвчний жор найрлагыг судалсан нь
Зохиогч
Он
2021 оны зургаадугаар сарын 10
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
17
Issue
5
Start Page
94
End Page
97
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Монгол анагаах ухааны түүх эх зохиолын үндсэн чиглэл бол хүн зоноос өвчин эмгэгтэй тэмцэж ирсэн гол тулгуур, ойлголтууд хөгжлийн жам ёс үе шат эмч эрдэмтдийн зохиол бүтээлийг судлах асуудал юм. Үүний томоохон төлөөлөгч болох Ютиг Ёндонгомбо VIII зуунд Төвөд хэлээр бичигдсэн “Анагаах ухааны дөрвөн үндэс”-д халдварт хижгийг шалтгаан нөхцөл, мөн чанар, нэр, ялгал, шинж, засах арга зэрэг зургаан зүйлээр үзүүлж, халдварт хижиг (онгорил), бодо, гэдэсний хатгалга, сахуу боом, дагшуур (томуу) хижиг зэрэг таван зүйлээр тэмдэглэж, Дэсрид Санжаажамцын “Увдисын үндэсний нэмсэн арга”-д хижиг дөрвөн зүйл ба нян хижиг арван найм зүйл лугаа нэмсэнээр хорин хоёр буй гэж, хижиг халдварлах зам, эх сурвалж ба сэргийлэн засах зэргийг нарийн тайлбарлав. Халдварт өвчний ихэнх нь бие халуурах шинжтэй бөгөөд өвчлөл цочмог, тусах нь хүнд, өвчний хүч нэмэгдэх нь түргэн, явц богино, эндүүрэл ихтэй бөгөөд өргөнөөр халдварладаг. Иймээс тус бүтээлүүдийг гүнзгийрүүлэн судалж, эм найрлагыг тодруулан гаргах нь онол практикийн ач холбогдол ихтэй байгаа юм. Тус бүтээл нь ‘’Анагаах ухааны дөрвөн үндэс’’-ийн ‘’Увдисын үндэс’’-ийн 92 бүлгийг 133 бүлэг болгон дэлгэрүүлэн авч үзсэний дотор түүний эмчилгээний олон жилийн туршлага дээрээ тулгуурлан бичсэн нян хижиг өвчнийг анагаах талаар 22 бүлэг өвчин бичигдсэн бөгөөд тус бүтээлийн нийт өвчний 18%-ийг эзэлж байна. Тус бүтээлд нийт 549 жор байгаагаас, нэр өгч оноож нэрлэсэн жор 161, нэргүй эмийн түүхий эдүүдийг бичсэн жор 388 байна.
One of the main representative of these studies was Yutig Yondongombo who wrote in VIII century in Tibetan language the book “Four Tantras” in which he described in 6 classifications contagious hot disorder’s cause and condition, essence, name, difference, symptoms and healing/curing method. Also described 5 contagious hot disorder types: balnae, intestinal pain, small pox, diphtheria and inflammation of muscle tissues, and the common cold. In Desrid Sanjaajamts’s book “The Added Method of Oral Instruction Tantra” he thoroughly explained 4 types of contagious hot disorders and 18 bacteria hot disorders which he combined and summed 22 hot disorders in total. He clarified the ways and source of infections and methods for healing recipe and its ingredients. Most contagious diseases common symptoms are fever and illness is acute and severe, progresses to worse condition very quickly, process is short, have many cases of misdiagnosis and widely infected. Therefore, we have chosen this topic because there is crucial need to study thoroughly those books and clarify the recipes and their ingredients which have both theoretical and practical significance. We used methodologies such as 1.Hermeneutic method, 2.Histroical comparative method, 3. Analysis and Synthesis method, and 4.Original text studies and source study for the research. The book contains total of 133 diseases including based on his years of treatment experience and 22 diseases were added regarding to contagious hot disorders, which hold 18% of total diseases in the book. The book has total of 549 recipes including 161 named recipes, and 388 anonymous herbal recipes.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/359
Эшлэл
Б.Алтанзул, Б.Цогт, Ч.Батнайрамдал. Увдисын нэмсэн арга бүтээл дахь халдварт хижиг өвчний жор найрлагыг судалсан нь. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2021;17(5):94-97.