Loading...
Хачигт энцефалитын тархварзүй болон эмнэлзүйн онцлог
Зохиогч
Он
2024 оны нэгдүгээр сарын 28
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
20
Issue
2
Start Page
77
End Page
84
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Хачигт энцефалит нь Togaviridae овгийн Flavivirus-аар Хачигт үүсгэгдэж, иксод хачгаар дамжин халдварлаж, ихэвчлэн халууралт, энцефалит хордлого, төв мэдрэлийн тогтолцооны гэмтлээр илэрдэг байгалийн Тархвар судлал голомтот халдварт өвчин юм. Халдвар агуулсан хачгинд хазуулах Эмнэлзүй болон өвчтэй мал, амьтны түүхий сүү, түүхий, шүүрхий мах зэргээр Эсрэг бие халдвар дамждаг. Манай улс 2003 оноос хачигт энцефалитын хүний өвчлөлийн тохиолдлыг оношилж, эмчилж, бүртгэж эхэлсэн. Хачигт энцефалит нь манай улсын хувьд харьцангуй шинэ, бага судлагдсан халдвар тул тархварзүй, эмнэлзүйн онцлогийг илүү нарийвчлан судлах шаардлагатай байна. Зорилго: Хачигт энцефалитаар өвчлөгсөдийн, эмнэлзүй, тархвар судлалын онцлогийг судлах. Арга, аргачлал: Судалгаанд хачигт энцефалитын голомтот бүс, нутагт оршин суудаг, зорчсон, ажил эрхэлдэг гэсэн өгүүлэмжтэй, I.persulcatus зүйлийн хачигт хазуулсан, хачигт энцефалит өвчний эмнэлзүйн шинж тэмдгүүд илэрсэн, фермент холбоот эсрэг биеийн урвал (ФХЭБУ)-аар уг өвчний эсрэг эсрэгбие иммуноглобулин IgM, IgG илэрсэн, 2013-2023 онд ХӨСҮТ-д хэвтэн эмчлүүлсэн тохиолдлуудыг хамруулсан. Эдгээр тохиолдлуудын тархвар судалгааны хуудас, өвчний түүхээс MICROSOFT EXCEL 2010 программд оруулсан тархвар судлал, эмнэлзүй, ийлдэс судлалын шинжилгээний зарим үр дүнгийн мэдээлэл дээр үндэслэн STATA 12.1 программ дээр дескриптив дүн шинжилгээ хийсэн. Үр дүн: 20132023 онд ХӨСҮТ-д оношлогдсон хачигт энцефалит өвчний нийт 90 тохиолдлыг судалгаанд хамруулсан. Судалгаанд хамрагдагсадын 44.4%ийг Улаанбаатар хотын иргэд, 55.6%-ийг 12 аймгаас ХӨСҮТ-д хандаж оношлогдсон иргэд эзэлж байна. Дундаж нас 33±16.8 жил (медиан 30 нас, моод 30 нас, далайц 11 сар ба 81 нас) байна. Нийт тохиолдлуудын 70.7% эрэгтэйчүүд, 37.8% 20-34 насныхан, 22.2%-ийг ажилгүй иргэд эзэлж байна. Судалгаанд хамрагдагсадын I.persulcatus хачигт хазуулсан газарзүйн байршлыг судлахад 75.6% Сэлэнгэ аймгийн 9 суманд, 24.4% Булган, Орхон, Архангай, Дархан-Уул, Төв, Хөвсгөл аймгийн 12 сум, Улаанбаатар хот орчмын Гоодойн зуслан, Гүнт, Богд ууланд хачигт хазуулсан байна. Нийт тохиолдлуудын 41.1% тавдугаар сард, 30.0% нь зургаадугаар сард I.persulcatus хачгийн идэвхжлийн үед хачигт хазуулж, халдварт өртжээ (p=0.001). Судалгаанд хамрагдсан 90 тохиолдолд эмнэлзүйн хэлбэрийг судлахад 73.3% [95%-ийн ИИ 57.0-74.0] халууралт хэлбэр, 13.3% [95%-ийн ИИ 6.0-19.0] мэнэн-энцефалитын хэлбэр, 7.8% [95%-ийн ИИ 2.0-13.0] мэнэн хэлбэр, 5.6% [95%-ийн ИИ 1.0-10.0] саажсан хэлбэр эзэлж байна. Хачигт энцефалитын аль ч эмнэлзүйн хэлбэрийн үед 38-40оС хэм хүртэл халуурах, толгой хүчтэй өвдөх, ядарч сульдах зовиурууд түгээмэл тохиолдож байна. Эмнэлзүйн хэлбэрээс хамаарч мэдрэлийн тогтолцооны талаас гарах зовиурууд харилцан адилгүй байна. Нууц үеийн дундаж хугацаа 10 хоног (стандарт хазайлт ±4.1), моод 10 хоног, далайц 5:21 хоног, хоёрдугаар квартиль (Q2) 9 хоног байна. Өвчлөгсөдөд хачигт энцефалитын эсрэг эсрэгбие иммуноглобулин M илрэх дундаж хугацаа 10.5 хоног байна. Дүгнэлт: Хачигт энцефалит өвчнөөр эрэгтэйчүүд давамгайлан өвчилж, уг өвчний байгалийн голомт бүхий ойн бүсэд орлого олох зорилгоор хушны самар, жимс, эмийн ургамал түүх, мод бэлтгэх, ажил хөдөлмөр эрхлэх үедээ уг халдварт өртөж байна. Эмнэл зүйн хувьд халууралт хэлбэр зонхилон тохиолдож байна.
Background: Tick-borne encephalitis is a disease with natural foci caused by Flavivirus genes of the Togaviridae family. It is transmitted by Ixodes ticks and characterized by fever and central nervous system complications. The disease can be transmitted by infected ticks as well as through the consumption of unpasteurized milk and raw meat from infected animals. Since 2005, our country has ofÏcially reported and diagnosed cases of tick-borne encephalitis. It is considered an emerging infectious disease in our country. Therefore, there is a need to study the more detailed characteristics of the disease’s epidemiology and clinical aspects. Aim: The aim of the study was to characterize the epidemiology and clinical presentation of tick-borne encephalitis. Materials and Methods: All cases of tick-borne encephalitis diagnosed in NCCD between 2013 and 2023 were included in the study based on specific criteria. These criteria encompassed a history of inhabiting, visiting, or working in natural foci known for tick-borne encephalitis, being bitten by Ixodes persulcatus ticks, presenting clinical manifestations, testing positive for IgM and IgG antibodies related to tick-borne encephalitis, and being admitted to the hospital at the NCCD. A descriptive study was conducted using epidemiological, clinical, and certain serological testing data. These data were collected from epidemiological investigation forms and the disease history records of diagnosed tick-borne encephalitis cases, entered into Microsoft Excel 2010. The study data underwent analysis using STATA 12.1 and ArcGIS. Results: The study included a total of 90 newly diagnosed cases of tick-borne encephalitis at the NCCD between 2013 and 2022. Among all diagnosed cases at the NCCD, 44.4% comprised the population in UB, while 55.6% belonged to 12 provinces. The average age of these cases was 33±16.8 years (with a median and mode of 30 years), ranging from 11 months to 81 years old. Of all diagnosed cases, 70.7% were female and unemployed, with 37.8% falling within the 20-34 age group. A significant proportion (75.6%) of diagnosed cases reported tick bites in 9 soums of Selenge province, while 24.4% reported tick bites in 12 soums across Bulgan, Arkhangai, Orkhon, Darkhan-Uul, Tuv, and Khuvsgul provinces, as well as the ‘Goodoin’ camp, ‘Gunt’, and ‘Bogd’ mountain in the suburban area of Ulaanbaatar. Regarding seasonal distribution, 41.1% of diagnosed cases were bitten by I.persulcatus ticks in May, while 30.0% were bitten in June (p=0.001). Clinical manifestations across diagnosed cases included fever (72.2% [95% CI 57.0-74.0]), meningo-encephalitis (13.3% [95% CI 6.0-19.0]), meningitis (7.8% [95% CI 2.0-13.0]), and encephalomyelitis (5.6% [95% CI 1.0-10.0]). Symptoms such as severe headache and fatigue were prevalent across all clinical types. Nervous system manifestations varied depending on the type of disease. The average estimated incubation period was 10 days (standard deviation ±4.1 days, ranging from 5 to 21 days, with Q2-9 days). The average day of antibody detection was 10.5 days. Conclusion: Males were predominantly affected by tick-borne encephalitis while engaging in activities such as picking cedar nuts, berries, and medicinal plants, preparing woods, and working in natural foci of the infection. In clinical observations, fever was the predominant manifestation of tick-borne encephalitis.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1001
Эшлэл
Д.Алтмаа, Д.Энхбаяр, М.Ууганбаяр, Ц.Даариймаа, М.Дорждэрэм, Д.Долгорсүрэн нар. Хачигт энцефалитын тархварзүй болон эмнэлзүйн онцлог. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2024;20(2):77-84.