Loading...
Настнуудыг шимжүүлэх, идэрчүүдийг хүчжүүлэх талаар Монгол мэргэд бүтээлүүддээ онцлог ялгаа бүхий бичсэн нь
Зохиогч
М.Энхбаяр
Он
2021 оны зургаадугаар сарын 10
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
17
Issue
7
Start Page
116
End Page
120
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Сурвалж, тайлбар бүтээлүүдийн шимжүүлэх, хүчжүүлэх Монгол бүлгүүдтэй Монгол мэргэдийн бүтээлүүдийг түүвэрлэж харьцуулж Анагаах ухаан судлаж ижил төстэй хийгээд, онцлог ялгаатай байдлыг тодруулах нь Урт наслуулах Монгол мэргэдийн уламжлалт анагаах ухаанд оруулсан шинэчлэл, Онцлог баяжуулалтыг нотолгоожуулахын зэрэгцээ эмчилгээнд нэвтрүүлэх, цаашид судалгааны эх хэрэглэгдэхүүн сонгох зэрэг олон талын ач холбогдолтой юм. Зорилго: Монгол мэргэдүүд бүтээлдээ нас уртасгах, шимжүүлэх, хүчжүүлэх жор найрлагын онцлог ялгаатай бичсэнийг тодруулах. Хэрэглэгдэхүүн, арга: Судалгааны эх хэрэглэгдэхүүн: "Анагаах ухааны дөрвөн үндэс" зохиолын “Номлохуйн үндэс” Эмийн чадлыг үзүүлсэн 20-р бүлэг, Увдисын үндэсний 90, 91-р бүлэг Монголын мэргэдийн бүтээлүүдтэй харьцуулан 1. Эх бичиг, сурвалж судлалын харьцуулах арга, 2. Герменевтикийн арга, 3. Задлан шинжлэхнэгтгэн дүгнэх аргаар судалгааг хийлээ. Үр дүн: Ишбалжир “Дөрвөн рашаан” бүтээлдээ уламжлалт шимжүүлэх найрлага дээр харааг сайжруулахад Ава, илчийг ихэсгэхэд мангаг нэмэлт хийж эрдэм, чадлыг нэмж үйлчлэх хүрээг өргөтгөхөөр бичжээ. Лүнрэг Дандар “Арүрийн эрхэс” бүтээлдээ уламжлалт Дажид-13 найрлагын зарим түүхий эдийг оруулах, яаралтай үед олдохгүй түүхий эдийг бусад түүхий эдүүдийг хольж хэрэглэж орлуулах, Жалцан-Одсэр “Гарын авлагат туслах рашаан эмийн найруулга” бүтээлдээ Банлаг-13 найрлагад их махыг үхрийн, зарим ховор түүхий эдийг тэдгээрийн махаар орлуулж хэрэглэхээр заажээ. Монголын ууган оточ ламын гэгээн Лувсанданзанжанцан “Увдисын рашааны цацрал” бүтээлдээ далиар шимжүүлэх, Гүнгийн зуугийн гэгээн Ишданзанваанжил өөрийн бүтээлдээ туйплангийн шимжүүлэх найрлагыг бичсэн нь уламжлалт сурвалж, тайлбарууд болон бусад бүтээлүүдэд бичигдээгүй нь онцлог ялгаатай байна. Дүгнэлт: 1. Монгол мэргэдүүд сурвалж, тайлбаруудад бичигдсэн уламжлан дамжиж ирсэн шимжүүлэх, хүчжүүлэх үйлдэлтэй үндсэн жоруудын бүрэлдэхүүнийг өөрчлөх, өөрийн орны эмийн түүхий эдүүдээр орлуулах, шинээр нэмэр, хачир тавих болон найрлагын технологит өөрчлөлт оруулсан нь уламжлалт анагаах ухааныг баяжуулан шинэчилж Монголын тодотоголтой анагаах ухааны өөрийн хөрсөнд бий болгосны нотолгоо болж байна. 2. Монгол мэргэдийн бүтээлүүдээс авч үзвэл шимжүүлэх аргыг уламжлан авахын хамт эрэл хайгуул хийж Монгол орны байгаль цаг, агаар, хүн ардын онцлогт тохирсон өвөрмөц онцлог бүхий шинэ найрлагуудыг бий болгож эмийн технологи, нэмэр хачир тавих ёс, хэрэглэх үеийн идээ, ундаа, баримтлах явдал, мөрийн дэглэм сахих гам, тарины увдис шингээж хүч оруулах болон тэдгээрийн үр дүнг тодорхой бичсэнээс үзвэл нотолгоо түшсэн анагаах ухааны хөгжилд хувь нэмэр оруулсаны баталгаа болж байна.
Purpose: To clarify that Mongolian sages have written special recipes to live longer, nourish and strengthening Materials and methods: In the research we selected Four Tantras as a study source. We compared chapter 20 of Root tantra, chapter 90 and 91 of Instructional tantra with Mongolian ancient scholars works. We used the following methods: 1. Comparison method 2. Hermeneutics method 3. Analysis method. Results: In the “Four springs” by Ishbaljir, ava added to nourishing recipes to improve eyesight, mangag added to strengthening recipes to increase body heat. In the “ArUriin erkhes” by Lunreg Dandar, it mentioned replacing some ingredients by other raw materials that cannot be found in emergency to traditional Dajid-13 recipe and in the book “Manual auxiliary mineral medicine”, states main meat of Bayalag-13 ingredients can be substituted by beef and some other rare materials by its meats. In the “Uvidasiin rashaanii tsastral” by Luvsandanzanjantsan, Dali is used to nourishing recipes, in the article by Ishdanzanvaanjil, tuiplan was written that it is very important for longevity and to support the elder’s health. Conclusion: 1. Mongolian sages have changed the composition of traditional recipes for nourishing and strengthening, replaced them with local raw materials, made new additives and side dishes, and changed the technology of ingredients. It is a proof that traditional medicine has been enriched and renewed and Mongolian medicine has been created on its own soil. 2. According to the works of Mongolian sages, in addition to inheriting the method of nourishing, they have been researching and creating new ingredients that are unique to the nature, weather and people of Mongolia. Moreover, when using the traditional prescription patients need to change life style and adherence food restriction and warm regime and absorbed charming mantra. It is a testament to the contribution of evidence-based medicine development.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/467
Эшлэл
М.Энхбаяр, С.Сээсрэгдорж. Настнуудыг шимжүүлэх, идэрчүүдийг хүчжүүлэх талаар Монгол мэргэд бүтээлүүддээ онцлог ялгаа бүхий бичсэн нь. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2021;17(7):116-120.