Loading...
Сурагчдын анхаарал дутах, хэт хөдөлгөөнтөх эмгэг болон цусан дахь хар тугалгыг судалсан дүн
Зохиогч
Он
2026 оны гуравдугаар сарын 30
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
2
Start Page
92
End Page
96
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: ДЭМБ-аас хар тугалгад өртөх аюулгүй түвшин гэж тодорхойлоогүй ба хүүхэд нь насанд хүрэгчидтэй харьцуулахад 4-5 дахин их хар тугалгыг биедээ шингээдэг ба цусан дахь хар тугалгын түвшин 3.5 мкг/дл хүрэхэд оюуны чадавх буурах, анхаарал төвлөрүүлэх чадвар алдагдах, сурах үйл явцад хүндрэл үүсэх цаашлаад оюуны хомсдол, зан үйлийн эмгэг үүсэх үр дагаварт хүргэдэг. Хүүхэд, өсвөр үеийнхний мэдрэлийн тогтолцоо болон цус-тархины хориг бүрэн хөгжөөгүй байдаг тул хар тугалгын нейротоксик нөлөөнд маш мэдрэмтгий байдаг. Хар тугалга нь допаминергийн, глутаматорергийн ба холинергийн замуудыг багтаасан хэд хэдэн нейротрансмиттерийн тогтолцоог гэмтээдэг. Эдгээр системийн үйл ажиллагааны алдагдал, ялангуяа допаминергийн замуудын өөрчлөлт нь АДХХЭ-ийн шинж тэмдгүүдтэй нягт холбоотой байна. Бага насны хүүхэд хар тугалгад өртөж, хордох эрсдэл маш өндөр байдаг ба насанд хүрэгчдээс 4-5 дахин их хар тугалгыг биедээ шингээдэг. Мөн хүүхдүүдийн төрөлхийн сониуч зан, гар хуруу ба тоглоомоо амаар хөхөх зэрэг хүүхдийн насанд тохиолдох зан үйл нь хар тугалгаар бохирлогдсон тоос, хөрс, будаг, эд зүйлстэй хүрэлцэх эрсдэлийг улам нэмэгдүүлдэг. Монгол улсад өмнө нь хүүхдийн анхаарал дутах, хэт хөдөлгөөнтөх эмгэг ба үсэнд агуулагдах хар тугалгын түвшинг холбон судалсан судалгаа хийгдсэн байгаа ч цусан дахь тугалгын түвшинтэй холбон судалсан судалгаа хийгдээгүй байна. Цусан дах хар тугалгын түвшин хүүхдийн анхаарал дутах, хэт хөдөлгөөнтөх эмгэгт нөлөөлдөг эсэхийг тодорхойлсноор уг эмгэгээс урьдчилан сэргийлэх, эмнэлзүйн шинжүүдийг бууруулах нэмэлт эмчилгээний арга хэмжээ боловсруулахад шинжлэх ухааны үндэслэл болж, эмнэлзүйд ашиглах боломжтой юм. Зорилго: Хүүхдийн анхаарал дутах, хэт хөдөлгөөнтөх эмгэгийг цусан дахь хар тугалгын түвшинтэй холбон судлах. Арга, аргачлал: Судалгааг өрхөд суурилсан аналитик судалгааны агшны загварыг ашиглан 6-14 насны 306 хүүхдийг хамруулах шалгуурын дагуу санамсаргүй түүвэрлэн эцэг, эх буюу асран хамгаалагч, анги удирдсан багшаас анхаарал дутах, хэт хөдөлгөөнтөх эмгэгийн тохиолдлыг илрүүлэх Вандербильтийн асуумж авч, цусан дахь хар тугалгын түвшинг тодорхойлох шинжилгээг “NIOSH8005” стандарт аргын дагуу Индукцийн холбоот плазмын спектрометр (ICP-OES) багаж ашиглан MNS ISO 17025:2018 итгэмжлэгдсэн лабораторид шинжилсэн. Үр дүн: Судалгаанд оролцсон хүүхдийн 34(11.1%) нь АДХХЭ илэрсэний 67.64% нь эрэгтэй, 32.35% эмэгтэй байв. Хүйсийн харьцаа хөвгүүд охидод 2:1 буюу хөвгүүд охидоос 3.6 дахин их тохиолджээ (OR=3.675, 95% CI:2.276-6.210, p<.0001). АДХХЭ-ийн эмнэлзүйн 3 хэлбэр байдгаас анхаарал дутах хэлбэр 38.2% (13), хэт хөдөлгөөнтөх хэлбэр 52.9% (18), хавсарсан хэлбэртэй 8.8% (3) тохиолдсон ба эмнэлзүйн хэлбэр, хүйсийн байдлыг харьцуулахад эрэгтэй хүүхдэд хэт хөдөлгөөнтөх хэлбэр 60.9% (14), эмэгтэйд анхаарал дутах хэлбэр 45.5% (5) илүү тохиолдсон. Хүүхдийн цусан дахь хар тугалгын түвшний дундаж хэмжээ 4.8±2.33 мкг/дл байсан бол АДХХЭ-тэй хүүхдэд 6.16±2.47 мкг/ дл, эмгэггүй хүүхдэд 4.75±2.31 мкг/дл буюу судалгааны бүлэгт статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай байна. АДХХЭ үүсэхэд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг хүүхдийн өвчлөлийн байдалтай холбон судлахад хүүхэд цус багадалт, рахит, тураал, цочмог халууралт өвчнөөр олон дахин өвдөх нь статистик ялгаа бүхий эрсдэлт хүчин зүйлс байна (p=0.012). Харин хурц богино хугацаанд үргэлжилсэн өвчнүүд эрсдэлт хүчин зүйлс болоогүй байна. Дүгнэлт: 1. Сурагчдын дунд АДХХЭ-ийн тархалт 11.1% ба хүйсийн хувьд хөвгүүд охидоос илүү АДХХЭ-ээр өвчилж байна. 2. Анхаарал дутах, хэт хөдөлгөөнтөх эмгэгээр өвчлөхөд цусан дахь хар тугалгын түвшин нөлөөлж байна.
Background: The World Health Organization (WHO) states that no safe level of lead exposure has been established and compared with adults, children absorb approximately four to five times more lead into their bodies. When blood lead levels reach 3.5 µg/dL, which may lead to decreased intellectual capacity, impaired attention, and learning difÏculties, potentially resulting in intellectual disability and behavioral disorders. The nervous system and blood–brain barrier in children and adolescents are not fully developed, making them highly susceptible to the neurotoxic effects of lead. Lead disrupts several neurotransmitter systems, including dopaminergic, glutamatergic, and cholinergic pathways. Dysfunction in these systems—particularly alterations in dopaminergic pathways—is closely associated with symptoms of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). In Mongolia, previous studies have investigated the association between ADHD and lead levels in hair samples among children; however, no studies have examined the relationship between blood lead levels and ADHD. Determining whether blood lead levels influence ADHD in children will provide a scientific basis for preventive measures and the development of additional treatment strategies to reduce clinical symptoms and support clinical practice. Aim: To investigate the association between blood lead levels and ADHD among school children. Materials and Methods: A household-based analytical cross-sectional study was conducted. A total of 306 children aged 6-14 years were randomly selected according to the study inclusion criteria. The Vanderbilt ADHD Diagnostic Questionnaire was administered to parents/guardians and classroom teachers to identify ADHD cases. Blood samples were analyzed to determine blood lead levels using the NIOSH 8005 standard method with Inductively Coupled Plasma Optical Emission Spectrometry (ICP-OES) in a laboratory accredited under MNS ISO 17025:2018. Additionally, data on lead exposure risk factors were collected using a 15-item questionnaire administered to parents or guardians through the Google Forms platform. Results: Among the participants, 34 children were diagnosed with ADHD. Of these cases, 67.64% were male and 32.35% were female, yielding a male-to-female ratio of approximately 2:1. Boys were 3.6 times more likely to have ADHD than girls (OR=3.675; 95% CI: 2.276-6.210; p<0.0001). Regarding ADHD subtypes, the predominantly inattentive type accounted for 38.2% (n=13), the predominantly hyperactive type for 52.9% (n=18), and the combined type for 8.8% (n=3). When comparing clinical subtypes by sex, the hyperactive type was more common among boys (60.9%, n=14), whereas the inattentive type was more common among girls (45.5%, n=5). The mean blood lead level among all children was 4.8±2.33 µg/dL. Among children with ADHD, the mean level was 6.16±2.47 µg/dL, while among children without ADHD it was 4.75±2.31 µg/dL, indicating a statistically significant difference between the groups. In examining factors influencing the development of ADHD in relation to children’s morbidity status, repeated illnesses such as anemia, rickets, malnutrition, and recurrent acute febrile diseases were identified as statistically significant risk factors (p=0.012). In contrast, acute conditions of short duration were not found to be significant risk factors. Conclusions: 1. Among the children included in the study, 34 (11.1%) were diagnosed with ADHD, and the prevalence was higher in boys than in girls. 2. Blood lead levels showed a statistically significant association with Attention Deficit Hyperactivity Disorder in children.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1628
Эшлэл
Э.Содном, М.Еркебулан, Э.Эрдэнэчимэг, Б.Амгалан. Сурагчдын анхаарал дутах, хэт хөдөлгөөнтөх эмгэг болон цусан дахь хар тугалгыг судалсан дүн. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(2):92-96.