Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00

АШУҮИС — Судалгааны мэдээлэл (CRIS)

Permanent URI for this communityhttps://library.mnums.edu.mn/handle/123456789/5001

Browse

Search Results

Now showing 1 - 10 of 84
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хүүхэд, өсвөр насныхны амиа хорлолтын хэв шинжийг судалсан үр дүн
    (2026-10-30)
    Л.Эрдэнэсувд
    ;
    Б.Батзаяа
    ;
    Б.Нацагсүрэн
    ;
    ;
    Д.Оюунсүрэн
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    15–18 насны эрэгтэй хүүхдүүдийн гэмт хэрэгт холбогдоход нөлөөлөх хүчин зүйлсийг судалсан үр дүн
    (2026-09-15)
    Б.Халиунаа
    ;
    ;
    Үндэслэл: Монгол орны хувьд хүүхэд, өсвөр насныхны гэмт хэрэгт холбогдох шалтгаан, нөлөөлөх зарим хүчин зүйлсийг судлан тогтоосноор эрсдэлт хүчин зүйлсийг эрт илрүүлэх, урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой. 2021 онд СЭМҮТ-ийн Шүүхийн сэтгэцийн эмгэг судлалын магадлан шинжилгээнд хамрагдсан нийт 1053 тохиолдолдлын 20.7% нь насанд хүрээгүй хүүхэд байсан бол 2022 онд 20.4 хувь (n=251), 2023 онд 19.6 хувь (n=203), 2024 онд 19.4 хувь (n=225), 2025 онд 23.6 хувь (n=318)-ийг тус тус эзэлж байна. Ялангуяа 2025 онд өмнөх оноос 4.2% өссөн байна. Гэвч хүүхэд гэмт хэрэгт холбогдох шалтгаан нөхцөл, холбогдсон гэмт хэргийн талаарх мэдээлэл хангалтгүй байгаа нь уг судалгааг хийх үндэслэл болж байна. Зорилго: Насанд хүрээгүй хүн гэмт хэрэгт холбогдох шалтгаан, нөлөөлөх зарим хүчин зүйлс, хүмүүжигчдийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн байдлыг судлах. Арга, аргачлал: Нэг агшингийн загвараар Сургалт, хүмүүжлийн тусгай байгууллагын 35 хүмүүжигч, ЕБС-ийн 70 сурагч буюу 15-18 насны 105 эрэгтэй хүүхдийг хамруулж, CPSS-5-SR, PBI, KFLS болон тусгай асуумжаар мэдээлэл цуглуулав. Үр дүн: Оролцогчдын дундаж нас 16.69±0.87 жил. Хүмүүжигчдийн 45.7% нь өмнө нь хэрэгт холбогдож байсан бөгөөд 45.7% нь хүчиндэх, 17.1% нь хулгайн гэмт хэрэг үйлдсэн байв. Хүмүүжигчдийн 82.9% нь тамхи татдаг, 71.4% нь согтууруулах ундаа, 20.0% нь бусад бодис хэрэглэж үзсэн нь ЕБС-ийн сурагчидтай харьцуулахад өндөр байв. Олон хүчин зүйлийн шинжилгээгээр хүүхдийн тамхи ба согтууруулах ундааны хэрэглээ, эцгийн архидалт, гэр бүлийн хэрүүл маргаан нь гэмт хэрэгт холбогдоход статистик ач холбогдол бүхий нөлөөлж байв. Гэмтлийн дараах стрессийн эмгэгийн болзошгүй тохиолдол хүмүүжигчдийн 40.0%-д, сурагчдын 27.5%-д илэрсэн. Дүгнэлт: Сургалт, хүмүүжлийн тусгай байгууллагын хүмүүжигчдийн дунд тамхи, согтууруулах ундаа болон бусад бодисын хэрэглээ, гэр бүлийн орчны таагүй нөлөө ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчдаас өндөр байна. Хүүхэд гэмт хэрэгт холбогдох нь гэмтлийн дараах стрессийн эмгэг үүсгэдэг тул сэтгэцийн эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээнд хамруулах шаардлага тулгарч байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Энхийг сахиулах ажиллагаанд оролцогчдын нийгэм сэтгэцийн эрүүл мэндийн зарим асуудлыг судалсан нь
    (2026-09-15)
    Н.Өлзийхутаг
    ;
    Д.Оюунсүрэн
    ;
    Үндэслэл: Энхийг сахиулах ажиллагаа (ЭСА) нь цэргийн алба хаагчдаас мэргэжлийн өндөр ур чадвараас гадна бие бялдар, нийгэм-сэтгэл зүйн асар их тэсвэр хатуужлыг шаарддаг онцлогтойг судлаачид тогтоосон байна. Алба хаагчдын сэтгэцийн эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудал, тэр дундаа тулааны үеийн стресст нөлөөлөх эрсдэлт хүчин зүйлсийг иж бүрэн тодорхойлох нь цэргийн багийн байлдааны чадварыг хамгаалахад чухал ач холбогдолтой нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: ЭСА-ийн өмнөх бэлтгэл шат болон ажиллагааны явцад алба хаагчдын нийгэм, сэтгэцийн эрүүл мэндэд гарч буй өөрчлөлт, хувь хүний зан төлөв болон тулааны стресст нөлөөлөх хүчин зүйлсийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Бид энэхүү судалгааг проспектив хяналтын загвараар ажиллагааны өмнөх бэлтгэл үе болон БНӨСУ-д үүрэг гүйцэтгэсэн үе гэсэн хоёр шатанд хуваан хийж гүйцэтгэв. Судалгааны хоёр шатанд бүрэн хамрагдсан 283 албан хаагчийн өгөгдлийг SPSS-26.0 программ ашиглан McNemar, Хи-квадрат, Пирсоны корреляци болон олон хүчин зүйлийн логистик регрессийн шинжилгээгээр боловсруулсан. Үр дүн: Судалгаанд оролцогчдын 92.9% нь эрэгтэй, дундаж нас нь 28.9±5.8 жил байв. Ажиллагааны явцад неврозын шинж (33.9%), танин мэдэхүйн бууралт (15.9%), нойрны хямрал (15.2%) зонхилон илэрсэн ба эмэгтэй алба хаагчдын дунд невроз, нойрны хямрал, сэтгэл түгшилт статистик ач холбогдол бүхий өндөр байв (p<0.05). Олон хүчин зүйлийн логистик регрессийн шинжилгээгээр Гэмтлийн дараах стрессийн эмгэг (ГДСЭ) илэрсэн алба хаагчдын тулааны стресст өртөх эрсдэл 4.22 дахин (aOR=4.22, 95% ИХ: 1.36-13.16, p=0.013), урьд нь хүчтэй стресст өртөж байсан түүхтэй алба хаагчдынх 2.68 дахин (aOR=2.68, 95% ИХ: 1.01-7.11, p=0.048) тус тус их байгаа нь тодорхойлогдлоо. Дүгнэлт: 1. Энхийг сахиулах ажиллагааны явцад анх удаа оролцогчдод тухайн үеийн сэтгэл түгшилт (83.3%; p<0.01) давамгайлсан бол давтан оролцогчдод хуримтлагдсан стрессээс шалтгаалан Невротизм (42.8%), нойрны архаг хямрал (20.7%) болон архины эрсдэлтэй хэрэглээ (15.9%; p<0.01) өндөр байв. Невроз (β=0.22) болон ЭСА-нд оролцсон давтамж нь (β=0.19) нойрны хямралыг гүнзгийрэхэд голлох нөлөөтэй бие даасан хүчин зүйлс болох нь (р<0.001) тогтоогдлоо. 2. Үүрэг гүйцэтгэгчдийн тулааны стресст өртөх эрсдэлийг бие даан нэмэгдүүлэгч гол хүчин зүйлс нь тэдний өмнө нь амьдралдаа туулж байсан хүчтэй стрессийн түүх (aOR=2.68, p=0.048) болон Гэмтлийн дараах стрессийн эмгэг (ГДСЭ)ийн суурь илрэл (aOR=4.22, p=0.013) болох нь логистик регрессийн шинжилгээгээр батлагдсан болно.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хүүхэд, өсвөр насныхны гэмт хэрэгт холбогдож буй зарим шалтгаан, төрлийг судласан дүн
    (2026-09-15)
    Б.Энхмэнд
    ;
    ;
    Үндэслэл: Манай орны хувьд хүүхэд, өсвөр насныхны гэмт хэрэгт холбогдох шалтгаан, нөлөөлөх зарим хүчин зүйлсийг судлан тогтоосноор урьдчилан сэргийлэх, эрт илрүүлэх арга хэмжээ авах үйл ажиллагааг төлөвлөхөд суурь судалгаа болно гэж үзэж байна. 2021 онд “СЭМҮТ-ийн Шүүхийн сэтгэцийн эмгэг судлалын магадлан шинжилгээнд эрүүгийн болон иргэний хэрэгт холбогдолтой 1053 тохиолдолд шинжилгээ хийснээс 218 нь буюу 20.7% нь насанд хүрээгүй хүүхэд байгаа боловч хүүхэд гэмт хэрэгт холбогдох шалтгаан нөхцөл, холбогдсон гэмт хэргийн талаарх мэдээлэл хангалтгүй байгаа нь уг судалгааг хийх үндэслэл болж байна. Зорилго: Хүүхэд, өсвөр насныхан гэмт хэрэгт өртөх зарим шалтгаан, төрлийг судлан тогтоох. Арга, аргачлал: Судалгааг ретроспектив судалгааны загвараар, 20202022 онуудад СЭМҮТ-ийн ШСЭСМШ-нд хамрагдсан 725 баримтад үндэслэн судалгааны баг боловсруулсан 6 бүлэг 85 асуумж бүхий картыг хөтөлсөн. Судалгааны өгөгдөлд STATA программыг ашиглан дүн шинжилгээ хийж, p<0.05 тохиолдолд статистик ач холбогдолтой гэж үзсэн. Үр дүн: Бид СЭМҮТ-ийн Шүүхийн сэтгэцийн эмгэг судлалын магадлан шинжилгээний баримтаас хүүхэдтэй холбоотой хийгдсэн магадлан шинжилгээний баримтад судалгаа хийхэд нийт (n=725) тохиолдлын 72.9% (n=528) нь бэлгийн хүчирхийлэлд өртсөн хохирогч хүүхдүүд байсан бол 27.1% (n=197) нь гэмт хэрэг үйлдсэн хүүхдүүд байлаа. Судалгаанд хамрагдсан охидын магадлан шинжилгээ хийлгэсэн шалтгаан нь бэлгийн хүчирхийлэлд өртсөн асуудал байгаа бол эрэгтэй хүүхдүүдийн хувьд хүүхэд өөрөө гэмт хэрэг үйлдсэн тохиолдол илүү байгаа нь статистик ач холбогдолтой байна (p<0.001). Гэмт хэрэг үйлдсэн хүүхдүүдийн дундаж нас 16.4±1.6 жил, гэмт хэргийн хохирогч хүүхдүүдийн дундаж нас 12.6±3.6 жил байгаагаас үзвэл шүүхийн магадлан шинжилгээнд хамрагдсан хүүхдүүд нь хүйс (p=0.001), насны (p=0.001) хувьд статиcтик ач холбогдол бүхий ялгаатай байна. Дүгнэлт: 1. Хүүхэд өсвөр насныхны 197 (27.1%) нь гэмт хэрэг үйлдсэн учир гэмт хэрэг үйлдэх үеийн сэтгэцийн байдлыг тодорхойлох, 528 (72.9%) нь хохирогч болсон учир үнэн зөв мэдүүлэг өгөх чадвартай эсэхийг тогтоох зорилгоор шүүхийн сэтгэцийн эмгэг судлалын магадлан шинжилгээнд хамруулсан байна. 2. Гэмт хэрэг үйлдсэн 197 тохиолдлын 45.7% нь бэлгийн хүчирхийлэл, 27.4% нь мансууруулах бодистой холбоотой гэмт хэрэг, 13. 2% нь бусдын эрүүл мэндийн эсрэг гэмт хэрэг үйлдсэн ба нийт гэмт хэрэг үйлдсэн тохиолдлын 94.4% нь эрэгтэй хүүхдүүд байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Аутизмын хүрээний эмгэгтэй хүүхдүүдийн ABA эмчилгээний үр дүнгийн судалгаа
    (2026-09-15)
    Б.Баасандорж
    ;
    Э.Хонгорзул
    ;
    Үндэслэл: Аутизмын хүрээний эмгэг (АХЭ) нь нийгмийн харилцааны бэрхшээл, хязгаарлагдмал сонирхол эсвэл давтагдах зан үйлээр илэрдэг мэдрэлийн хөгжлийн эмгэг юм. АХЭ-тэй хүүхдийн эмчилгээний ахиц, үр дүнг богино хугацаанд үнэлэх нь цаашдын эмчилгээний төвлөгөөний зорилтыг тодорхойлох үндэс болдог. Зорилго: Өдөр тутмын хэрэглээний зан үйлийн шинжилгээнд суурилсан (Applied Behavior Analysis, ABA) эмчилгээний эхний 3 сарын үр дүнг аутизмын эмчилгээний үр дүнгийн үнэлгээний (ATEC) оноотой хамааралтай эсэхийг судлах. Арга, аргачлал: Бид судалгааг проспектив, ажиглалтын аргаар хийж АХЭ бүхий 21 хүүхдийг хамруулан асран хамгаалагчдаас 77 асуулт бүхий ATEC үнэлгээг эмчилгээ эхлэхийн өмнө болон 3 сарын дараа бөглүүлж авсан. Хэл яриа ба харилцаа, нийгмийн харилцаа, мэдрэхүй ба танин мэдэхүйн байдал, эрүүл мэнд, бие махбод ба зан үйл гэсэн ATEC-ийн дөрвөн дэд бүлгээр оноог тооцсон. Үр дүн: Оролцогчдын дундаж нас 5.51±1.45 жил, хүйсийн хувьд авч үзвэл76.19% (16) нь эрэгтэй хүүхэд байв. Суурь хүндрэлийн оноо (CGI-S) 4.71±0.72 байсан ба хүүхдүүд долоо хоногт дунджаар 10.00±1.38 цаг ABA эмчилгээнд хамрагдсан. Нийт ATEC үнэлгээний оноо 72.71±7.60-аас 67.14±7.81 болж буурч, дундаж өөрчлөлт -5.57±2.18 оноо буюу -7.66% байв (t=11.706, p<0.001, d=2.55). Хэл яриа, харилцаа -7.05%, нийгмийн харилцаа -6.96%, мэдрэхүй ба танин мэдэхүйн байдал -6.56% өөрчлөгдсөн. Хамгийн их харьцангуй өөрчлөлт эрүүл мэнд, бие махбод ба зан үйлийн хэсэгт ажиглагдсан (-1.90±1.14; -9.80%; p<0.001) ба үнэлгээний бүх дэд бүлэгт Wilcoxon signed-rank сорил p<0.001 байсан. Нийт 16 хүүхэд (76.19%) судалгааны урьдчилан таамагласан 5-аас илүү онооны буурах шалгуурт багтсан. Суурь CGI-S болон эмчилгээний өмнө, дараах ATEC онооны өөрчлөлтийн Pearson хамаарал r=0.466, p=0.033 байсан боловч Spearman шинжилгээнд статистикийн ач холбогдолгүй байв (ρ=0.349, p=0.121). Иймээс уг хамаарлыг тогтвортой таамаглагч гэж үзэх боломжгүй байв. Долоо хоногт ABA эмчилгээнд хамрагдсан цаг, ATEC-ийн онооны өөрчлөлттэй хамааралгүй (r=-0.183, p=0.427), мөн нас хамааралгүй нь тодорхойлогдов. (r=-0.043, p=0.855). Дүгнэлт: Хүүхдүүд ABA эмчилгээнд хамрагдсан хугацаанд ATEC-ийн бүх дэд бүлгүүдэд өөрчлөлт ажиглагдсан нь өөрчлөлтийг өдөр тутамд, богино хугацаанд шууд ажиглагдах боломжтойг илтгэж буй боловч хоёрхон хэмжилтийн цэгтэй тул өөрчлөлтийн хурд, дарааллыг тогтоох боломжгүй байв. Цаашид судалгааны түүврийг нэмэгдүүлэн бүлэгтэй, 6-12 сарын давтан үнэлгээтэй, бие даасан хөгжлийн болон клиник хэмжүүрүүдийг хавсарган хийх шаардлагатай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хорт хавдрыг даван туулагчдын нийгэм-сэтгэл зүйн байдал болон гутаан гадуурхагдсан түвшинг судалсан дүн
    (2026-04-16)
    Б.Ирмүүн
    ;
    Т.Золжаргал
    ;
    Э.Мөнхболор
    ;
    М.Ягаанзул
    ;
    Д.Оюунсүрэн
    Үндэслэл: Хорт хавдар нь бие махбодын эмгэг төдийгүй хувь хүний сэтгэл зүй, нийгмийн харилцаанд гүнзгий нөлөө үзүүлдэг цогц асуудал юм. Хавдрын талаарх олон нийтийн буруу ташаа ойлголт, үхэлтэй адилтгах хандлага болон «өөрөөс нь хамаардаг» хэмээн буруутгах үзэл нь даван туулагчдын дунд нийгмийн гутаан гадуурхалт (стигма)-ыг бий болгодог. Энэхүү гутаан гадуурхалт нь өвчтөний эмчилгээний идэвх, амьдралын чанарт сөргөөр нөлөөлдөг тул даван туулагчдын туршлагад тулгуурлан нийгмийн хандлагыг үнэлэх зайлшгүй шаардлагатай байна. Зорилго: Хорт хавдрыг даван туулагчдын өдөр тутмын амьдралын туршлага, нийгмийн зүгээс ирэх гутаан гадуурхалтыг үнэлж, сэтгэл зүйн хүндрэл болон дэмжлэгийн хүчин зүйлсийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Холимог судалгааны аргыг ашиглав. Тоон судалгаанд Cancer Stigma Scale (CASS) болон Attitudes Toward Cancer Questionnaire (ATCQ) асуумжуудыг орчуулан, агуулгын хүчин төгөлдөр байдлыг (CVI) шинжээчийн багаар үнэлүүлж, туршилт судалгаагаар (FVI) баталгаажуулсан. Чанарын судалгаанд даван туулагчидтай бүлгийн ярилцлага хийж, стресс даван туулах чадварыг сэтгэл зүйн сорилоор үнэлэв. Үр дүн: Тоон судалгаанд 33.82±13.7 насны 207 хүн (68% эмэгтэй) хамрагдлаа. Хавдрын талаарх гутаан гадуурхалд дунд түвшинд өртсөн бөгөөд ялангуяа «өвчний ноцтой байдал» болон «хувь хүний хариуцлага»-тай холбосон сөрөг хандлага давамгайлж байв. Чанарын судалгаагаар онош сонсох үеийн сэтгэл зүйн хариу үйлдэлд эмчийн харилцаа, гэр бүлийн дэмжлэг шийдвэрлэх үүрэгтэй нь тогтоогдлоо. Хэт өрөвдөх эсвэл хөндийрөх нийгмийн хандлага нь сэтгэл зүйн дарамтыг нэмэгдүүлдэг бол энгийн харилцаа, бодит урам зориг нь хамгийн үр дүнтэй дэмжлэг болж байна. Дүгнэлт: Хорт хавдрыг даван туулагчдад үзүүлэх нийгэм-сэтгэл зүйн дэмжлэгийг сайжруулахын тулд эмнэлгийн мэргэжилтнүүдийн харилцааны ур чадварыг дээшлүүлэх, олон нийтийн дунд хавдрын талаарх зөв ойлголтыг төлөвшүүлэх, даван туулагчдын дэмжлэгийн бүлгийн үйл ажиллагааг тогтворжуулах шаардлагатай.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Чихрийн шижинтэй хүмүүсийн дундах нийгэм-сэтгэлзүйн нийлмэл дарамтыг илрүүлэн зарим эрсдэлт хүчин зүйлсийг судалсан дүн
    Үндэслэл: Чихрийн шижинтэй холбоотой сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, стресс нь нийгэм-сэтгэлзүйн дарамтыг үүсгэдэг байна. Монгол улсад сүүлийн жилүүдэд чихрийн шижингийн тархалт хурдацтай нэмэгдэж байгаа ч чихрийн шижинтэй хүмүүсийн нийгэм-сэтгэлзүй, сэтгэцийн эмгэгтэй холбоотой эмнэлзүйн хүчин зүйлсийн талаарх судалгаа хомс байна. Зорилго: Чихрийн шижинтэй хүмүүст илрэх нийгэм-сэтгэлзүй, сэтгэцийн эмгэгтэй холбоотой зарим өөрчлөлтүүдийг өвчний хүндрэл, хяналтын үзүүлэлтүүдтэй холбон судлах. Арга, аргачлал: Судалгааг аналитик судалгааны загвараар нийт чихрийн шижинтэй 172 насанд хүрэгчдийг хамруулан хийж гүйцэтгэсэн. Судалгааны мэдээ, материалыг цуглуулахдаа стандарт үнэлгээний хэрэгслүүд болох Patient Health Questionnaire-9, Generalized Anxiety Disorder-7, Diabetes Distress Scale асуумжуудыг ашиглав. Хоёр ба түүнээс дээш сорилд эерэг илэрсэн тохиолдлыг “Нийгэм-сэтгэлзүйн нийлмэл дарамт” хэмээн тодорхойлсон. Нийгэм-сэтгэлзүйн нийлмэл дарамттай холбоотой хүчин зүйлсийг нэг хүчин зүйлсийн болон олон хүчин зүйлсийн логистик регрессийн шинжилгээ хийж, судалгааны үр дүн тус бүртэй холбоотой нэмэлт статистик загваруудыг боловсруулсан. Үр дүн: Судалгаанд оролцогчдын дундаж нас 58.3±10.4 жил ба 57.6% нь эмэгтэйчүүд, 42.4% эрэгтэйчүүд байна. HbA1c-ийн дундаж утга 9.0% (IQR 7.5–11.0), чихрийн шижингийн үргэлжилсэн дундаж хугацаа 10 жил (IQR 6–16) байлаа. Нийт оролцогчдын 16.9% нь нийгэм-сэтгэлзүйн нийлмэл дарамттай, чихрийн шижинтэй холбоотой нэг архаг хүндрэл 47.7%-д илэрсэн бол 17.0%-д нь хоёр ба түүнээс дээш хүндрэлтэй байв. Сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, чихрийн шижингийн шалтгаант дистрессийн оноонууд хооронд эерэг хамааралтай байлаа (бүгд p<0.001). Нэг хүчин зүйлийн шинжилгээгээр архаг хүндрэл нэгээр нэмэгдэх тутамд нийгэм-сэтгэлзүйн нийлмэл дарамт өсч байна (OR=1.93, 95% CI1.31– 2.87; p=0.001). Нэг хүчин зүйлийн регрессийн шинжилгээгээр HbA1c өндөр байх нь нийгэм-сэтгэлзүйн нийлмэл дарамтын эрсдэлийг нэмэгдүүлж байгаа нь статистик үнэн магадлалтай (1%-иар нэмэгдэх тутам OR=1.14, 95% CI1.01–1.28; p=0.040) байв. Архаг хүндрэлийн тоо болон HbA1c-ийг хамруулсан олон хүчин зүйлсийн шинжилгээгээр архаг хүндрэлийн тоо нь эрсдэлийг нэмэгдүүлэх бие даасан хүчин зүйл (adjusted OR=1.92, 95% CI1.21–3.05; p=0.005) болж байсан. Харин HbA1c нь статистикийн ач холбогдолгүй байв. Нийгэм-сэтгэлзүйн нийлмэл дарамтын тархалт нь хүндрэлээс хамааран өсөх магадлалтай байв. Чихрийн шижингийн архаг хүндрэл илрээгүй оролцогчдын дунд 8.9%, нэг хүндрэлтэй бүлэгт 19.2%, хоёр ба түүнээс дээш хүндрэлтэй бүлэгт нийгэм-сэтгэлзүйн нийлмэл дарамт 37.9% тус тус эзэлж байв. Дунд ба хүнд зэргийн сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, өндөр түвшний чихрийн шижингийн дистрессийн тархалт мөн л адил архаг хүндрэлийн тоо нэмэгдэхийн хэрээр өсч байв. Дүгнэлт: Чихрийн шижинтэй насанд хүрэгчдийн 6 хүн тутмын 1-д нийгэм-сэтгэлзүйн нийлмэл дарамт илэрч байна. Чихрийн шижингийн архаг хүндрэл илрэх нь нийгэм-сэтгэлзүйн нийлмэл дарамт үүсэх эрсдэлийг 3.5 дахин нэмэгдүүлж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Сэтгэцийн эмгэгийн улмаас нийгэмд аюултай үйлдэл хийж болзошгүй эмчлүүлэгчид номхотгох арга хэрэглэсэн тухай протокол хөтөлсөн судалгааны үр дүн
    (2020-01-01)
    Л.Мөнхтуяа
    ;
    ;
    Д.Оюунсүрэн
    ;
    В.Дэлгэрмаа
    ;
    С.Одгэрэл
    Судалгааны үндэслэл: Сэтгэцийн эмгэгтэй эмчлүүлэгчид номхотгох аргыг 300 гаруй жилийн өмнөөс хэрэглэж эхэлсэн түүхтэй бөгөөд дундад зууны үеэс “механикжсан сэтгэл засал” нэрийн дор өвчтөний хөдөлгөөнийг хязгаарлах механик аргуудыг хэрэглэсээр иржээ. 1792 онд Францын эрдэмтэн Ф.Пинель сэтгэцийн эмгэгтэй эмчлүүлэгчид механик аргыг хэрэглэхгүйгээр хамгийн зөөлөн аргыг хэрэглэх санааг дэвшүүлжээ. Манай улсад 1935 оноос эхлэн сэтгэцийн өвчтөний хавчлагагүй байлгах тогтолцоог нэвтрүүлж, 2000 онд батлагдсан Сэтгэцийн эрүүл мэндийн хуульд сэтгэцийн эмгэгтэй хүмүүсийг номхотгох аргуудыг хуульчлан заасан. ДЭМБын (2005) судалгаагаар Монгол улс нь эмчлүүлэгчийг албадан хэвтүүлсэн, номхотгох аргыг хэрэглэсэн тухай мэдээлэл байдаггүй орны жагсаалтанд орсон байдаг тул сэтгэцийн эмгэгтэй эмчлүүлэгчид номхотгох аргыг хэрэглэж буй өнөөгийн байдал, эмчлүүлэгчид номхотгох аргыг хэрэглэсэн тохиолдолд протокол хөтлөх үйл ажиллагааг практикт нэвтрүүлэх боломжийг судлах зорилгоор энэхүү судалгааг хийж байна. Зорилго: Сэтгэцийн эмгэгийн улмаас нийгэмд аюултай үйлдэл хийж болзошгүй эмчлүүлэгчдэд номхотгох арга хэрэглэсэн тухай протокол хөтөлж үр дүнг тооцоход оршино. Судалгааны ажлын ёс зүй: Судалгааг СЭМҮТ-ийн зөвшөөрөл авсан (2019 оны 12-р сарын 2-ны № 1/930) АШУҮИС-ийн Судалгааны Ёс Зүйн Хяналтын хорооны зөвшөөрөл (2020 оны 06-р сарын 12-ны өдрийн № 2020/3-05)-ийг үндэслэн хийв. Арга, аргачлал. Судалгааны баг СЭМҮТ-д хэвтэн эмчлүүлэгчдэд номхотгох арга хэрэглэсэн тохиолдолд номхотгох арга хэрэглэсэн байдлыг бүртгэх 24 асуулт бүхий протоколыг боловсруулж судалгаанд ашигласан. Судалгааны үр дүн: Сэтгэцийн эмгэгийн улмаас нийгэмд аюултай үйлдэл хийж болзошгүй 74 эмчлүүлэгчид номхотгох арга хэрэглэж протоколыг хөтөлсөн байна. Номхотгох арга хэрэглэсэн эмчлүүлэгсэд нь 23-68 насны, хүйсийн хувьд эрэгтэй 48 (64.8%) байгаа нь статистик магадлал бүхий ач холбогдолтой байна (p=0.008). Номхотгох арга хэрэглэсэн эмчлүүлэгсдийн 87.8% нь Улаанбаатар хотын харъяалалтай байсан. Эмчлүүлэгсдийн 66% (n=49)-ийг ар гэрийнхэн нь эмнэлэгт авчирсан, 19% (n=14) нь яаралтай тусламжаар ирсэн гэж өвчний түүхэнд тэмдэглэжээ. Солиорлын хүрээний эмгэг, сэтгэл гутрах эмгэгтэй эмчлүүлэгчид нийгэмд аюултай үйлдэл хийх магадлал хамгийн өндөр хувийг эзэлж байна гэж үзэж болохоор байлаа. Эмчлүүлэгчид номхотгох аргыг хэрэглэх заалтыг 66.2%-д нь эмчлэгч эмч нь, 33.8% (n=25)-д нь жижүүр эмч гаргасан байна. Хэлцэмж: Номхотгох аргыг хэрэглэсэн тохиолдлыг бүртгэх протоколыг боловсронгуй болгон албан ёсоор баталгаажуулсны дараа улсын хэмжээнд ашиглах боломжтой эрхзүйн орчин бүрдэнэ гэж үзэж байна. Дүгнэлт: Цаашид “Номхотгох арга хэрэглэсэн байдлыг бүртгэх” протоколыг олон улсын шаардлагад нийцүүлэн, боловсронгуй болгож өдөр тутмын үйл ажиллагаанд нэвтрүүлэх нь сэтгэцийн эмгэгтэй эмчлүүлэгчдийн эрхийг хамгаалах үйл ажиллагаанд ач холбогдолтой гэж үзэж байна.