Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
library@mnums.edu.mn
/

Batbayar, Batdavaa

Loading...
Thumbnail Image
Товч нэр
Batbayar, Batdavaa
Бүтэн нэр
Batbayar Batdavaa
Латин нэр
Batbayar Batdavaa
Албан тушаал
Судлаач
Харьяалал

Settings

Now showing 1 - 2 of 2
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Ургамлын гаралтай нийлмэл бэлдмэлийн мутаци үүсгэх, ген хордуулах нөлөөллийн аюулгүй байдлын судалгаа
    (2026-04-16)
    Б.Батдаваа
    ;
    М.Туяацэцэг
    ;
    А.Уянгамаа
    ;
    О.Уранзаяа
    ;
    Г.Баттөгс
    Үндэслэл: Ген хордуулах чадварыг тодорхойлсноор хавдар үүсгэх эрсдэлийг бууруулах, шинээр үйлдвэрлэж байгаа эмийн бэлдмэл, эрүүл мэндийн нэмэлт бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг үнэлэх нь хүний эрүүл мэндийг хамгаалах чухал ач холбогдолтой. Иймээс Монгол улсад үйлдвэрлэж буй эмийн бэлдмэл, байгалийн гаралтай бүтээгдэхүүн, уламжлалт эмийн аюулгүй байдлыг Олон улсын стандартын дагуу шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр судлан тогтоох, улсын хэмжээнд бодлого, стандарт боловсруулж хэрэгжүүлэх, арга зүйг нэвтрүүлэх, нутагшуулах, хүний эрүүл мэндийг хамгаалах, хорт хавдар болон удамшлын өвчин, урт хугацааны сөрөг нөлөөнөөс урьдчилан сэргийлэх, эмийн зохистой хэрэглээг төлөвшүүлэх шаардлагатай байна. Зорилго: Ургамлын гаралтай нийлмэл бэлдмэлийн мутаци үүсгэх шинж чанарыг in vitro, ген хордуулах үйлдлийг in vivo нөхцөлд судлах. Арга, аргачлал: Dasiphora fruticose L, Cynara scolymus L, Rosa acicularis L зэрэг ургамлаас ханд бэлтгэж, тодорхой харьцаатайгаар нийлмэл бэлдмэл бэлтгэсэн. Мутаген шинж чанарыг OECD-471 (Bacterial Reverse Mutation Test) удирдамжийн дагуу Salmonella typhimurium TA100 омогт, S9(-) уусмалгүй болон S9(+) уусмалтай нөхцөлд, Muta-chromoplateтм цомгийг ашиглан, нийлмэл бэлдмэлийг 5, 2.5, 1.25, 0.625, 0.3125, 0.1562 мг/мл тунгаар, 96 нүхэнд хийж, урвуу мутацид орсон бактерийн колонийг ягаанаас шар өнгө рүү хувирсан нүхний тоогоор, Salmonella typhimurium TA100, ТА98 омогт, S9(-) уусмалгүй болон S9(+) уусмалтай нөхцөлд, IPHASE Biosciences-н цомгийг ашиглан, бэлдмэлийн 5, 2.5, 1.25, 0.625, 0.3125, 0.1562 мг/плате тунгуудад өсгөвөрлөсний дараа үүссэн бактерийн колонийг тоолж, эерэг хяналтын бүлэгтэй харьцуулан судалсан. Ген хордуулах үйлдлийг OECD-474 удирдамжийн дагуу (Mammalian Erythrocyte Micronucleus Test) Balb/c үүлдрийн хулганын ясны чөмгөнд агуулагдах полихроматик эритроцит (PCE), нормохроматик эритроцит (NCE) болон микронуклеус агуулсан полихроматик эритроцитын тоог үнэлсэн. Үр дүн: Muta-chromoplateтм цомгийг ашигласан судалгаагаар ургамлын гаралтай нийлмэл бэлдмэлийн 5.0-0.1562 мг/мл тунд бактерийн колони ургасан боловч эерэг хяналтын (Aminoanthracene) бүлэгтэй харьцуулахад статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай бага бактерийн колони ургасан (p<0.05) байсан. IPHASE Biosciences-н цомог ашигласан судалгаагаар уг бэлдмэлийн 5.0-0.156 мг/плате тунгийн бүлгүүдэд Salmonella typhimurium TA98, TA100 омогт S9 (-/+) нөхцөлд 30-154 бактерийн колони ургасан ба эерэг хяналтын бүлгүүдтэй харьцуулахад 3 дахин бага байсан. Эерэг хяналт буюу циклофосфамидыг хэрэглэсэн бүлэгт микронуклеус агуулсан полихроматик эритроцит эсийн тоо нэмэгдсэн байна. Дүгнэлт: Ургамлын гаралтай нийлмэл бэлдмэл нь Salmonella typhimurium TA98, TA100 омогт, S9 (-/+) нөхцөлд мутаци илрүүлэх дээрх 2 сорилоор мутаген шинж чанаргүй ба микронуклеус сорилоор ген хордуулах үйлдэлгүй байна.
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Ургамлын гаралтай нийлмэл бэлдмэлийн артерийн даралтад үзүүлэх үйлдлийг судалсан дүн
    (2026-05-22)
    А.Тэгшжаргал
    ;
    Г.Баттөгс
    ;
    Г.Марал-Эрдэнэ
    ;
    Б.Батдаваа
    ;
    Ц.Чимгээ
    Үндэслэл: Стресс, нойргүйдэл, сэтгэл түгшил нь нийгэмд өргөн тархсан сэтгэцийн эмгэгийн нэг бөгөөд хөдөлмөрийн чадвар буурах, амьдралын чанар доройтох, архаг өвчний эрсдэл нэмэгдэх зэрэг сөрөг үр дагаврыг үүсгэдэг. Стрессийн үед симпатик мэдрэлийн тогтолцоо идэвхжиж зүрхний цохилтын тоо ихсэх, судас агших, улмаар артерийн даралт нэмэгдэх зэрэг физиологийн өөрчлөлтүүд илэрдэг ба удаан хугацаанд үргэлжилбэл артерийн даралт ихсэх өвчин болон зүрх судасны бусад эмгэг үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. Сүүлийн жилүүдэд тайвшруулах, нойрсуулах, сэтгэл түгшлийг багасгах үйлдэлтэй эмийн ургамлуудын фармакологийн судалгаа эрчимтэй хийгдэж байна. Иймээс бид уламжлалт анагаах ухаанд тайвшруулах, нойрсуулах, сэтгэл засах зорилгоор хэрэглэж ирсэн Эмийн бамбай, Сибирь хотой ургамлаас нийлмэл бэлдмэл бэлтгэж, артерийн даралтад үзүүлэх үйлдлийг судлах шаардлага тулгарч байна. Зорилго: Ургамлын гаралтай нийлмэл бэлдмэлийн артерийн даралтад нөлөөлөх үйлдлийг судлах. Арга, аргачлал: Бид Эмийн бамбай болон Сибирь хотойн 70%-ийн этанолын ханднаас 30:70 харьцаатайгаар нийлмэл бэлдмэл бэлтгэж, хэвийн үеийн болон АТ II-р үүсгэгдсэн артерийн даралт ихсэлтэд нөлөөлөх үйлдлийн судалгааг C57BL/6 үүлдрийн хулганад 750, 1000 мг/кг тунгаар уулгаж, Softron BP-98AWU аппарат ашиглан, систол болон диастолын даралтыг хэмжиж, бүлэг хооронд харьцуулан судалсан. Үр дүн: Ургамлын гаралтай нийлмэл бэлдмэлийг 750, 1000 мг/кг тунгаар хэрэглэхэд хэвийн үеийн СД-ыг 6.7-12.3%, ДД-ыг 16.0-29.3%-иар тус тус бууруулсан (p<0.05) бол АТ II-ыг хэвлийн хөндийд тарьж үүсгэсэн артерийн даралт ихсэлтийн эмгэг загварын үед СД-ыг 5.9-19.6%, ДД-ыг 6.3-20.1%иар тус тус бууруулсан (p<0.05). Осмотик шахуурга ашиглан АТ II-р артерийн даралт ихсэлтийн эмгэг загвар үүсгэхэд нийлмэл бэлдмэл нь 750 мг/кг тунгаараа СД-ыг 18.2-33.1%, ДД-ыг 16.4-27.8%-иар бууруулж байлаа (p<0.001). Дүгнэлт: Ургамлын гаралтай нийлмэл бэлдмэлийг 750, 1000 мг/кг тунгаар хэрэглэхэд хулганын хэвийн үеийн болон АТ II-р үүсгэгдсэн артерийн даралт ихсэлтийг бууруулах үйлдэлтэй болох нь тогтоогдлоо.