Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 9 of 9
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Цус, цусан бүтээгдэхүүнд агуулагдах зарим эрдсийн түвшинг хадгалалтын хугацаатай уялдуулан судалсан дүн
    (2024-01-28)
    Г.Одончимэг
    ;
    ;
    Н.Эрдэнэбаяр
    ;
    Л.Баярмагнай
    Үндэслэл: Цус, цусан бүтээгдэхүүн анагаах ухааны салбарт хэрэглэгдэж Даршилсан улаан эхэлсэн цагаас түүнд агуулагдах биохимийн нэгдлүүдийн хадгалалтын эсийн бүтээгдэхүүн хугацаанаас хамаарсан өөрчлөлтийн талаар олон улсын судлаачид Хадгалалтын хугацаа ажиглалтын болон эмнэл зүйн туршилт судалгааг хийж, улмаар том Гиперкалиеми цар хүрээтэй хагалгаа, зүрхний нээлттэй мэс засалд орж буй өвчтөнүүд Гипонатриеми болон эрчимт эмчилгээний тасгийн хүнд өвчтөнүүдэд бэлтгэгдээд удаагүй цус, цусан бүтээгдэхүүн хэрэглэх зөвлөмж гаргасаар ирсэн. Бөөрний хүнд хэлбэрийн эмгэгийн үед калийн бага хэмжээний хэлбэлзэл нь аюулд хүргэхүйц байж болох бөгөөд 1 нэгж улаан эсийн бүтээгдэхүүн хэрэглэхэд калийн түвшин 0.07 ммоль/л–р ихэсдэг гэвэл их хэмжээгээр улаан эсийн бүтээгдэхүүн сэлбэх нь калийн түвшинг огцом нэмэгдүүлдэг ба энэ нь мөн хадгалалтын хугацаатай шууд хамааралтай болохыг судлаачид тогтооосон юм14,16,17. Монгол улсын хувьд Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын санал зөвлөмжийн дагуу цус, цусан бүтээгдэхүүнүүдийг үйлдвэрлэн түгээх үйл ажиллагааг олон улсын чанар стандартыг баримтлан хэрэгжүүлдэг1,9. Одоогийн байдлаар манай оронд цус, цусан бүтээгдэхүүнд агуулагдах эрдсийн түвшин, хадгалалтын хугацааны хамаарлыг тодорхойлсон судалгаа хийгдээгүй байна. Зорилго: Цус, цусан бүтээгдэхүүнд агуулагдах зарим эрдсийн түвшинг хадгалалтын хугацаатай харьцуулан судлах. Арга, аргачлал: Бид судалгаагаа агшингийн загвараар, ЦССҮТ-д цусаа хандивласан 20 донороос бэлтгэсэн 130 даршилсан улаан эсийн бүтээгдэхүүнийг +20C - +60C хэмд хадгалж 1, 7, 14, 21, 28, 35, болон 42 дахь хоногтойд нь натри, хлор, калийн түвшинг тодорхойлов. Ингэхдээ АШУҮИС-ийн Судалгааны ёс зүйн хяналтын хорооны хурлаар хэлэлцүүлж, зөвшөөрөл авч хийж гүйцэтгэв. Лабораторийн шинжилгээг Mindray BS-800M биохимийн бүрэн автомат анализатрын ионселектив электродын аргаар хэмжсэн. Үр дүнг “Stata 14” программыг ашиглан боловсруулав. Үр дүн: Судалгааны эхний өдрийн натрийн дундаж хэмжээ 144.4±4.4 мЭк/л байсан ба 42 дэх өдөр 113.8±5.8 мЭк/л болж буурсан. Калийн дундаж хэмжээ 1 дэх өдөр 8.3±3.2 мЭк/л байсан ба 42 дэх өдрийн калийн дундаж хэмжээ 50.9±5.4 мЭк/л болж өссөн бол хлорын дундаж хэмжээ 107.9±5.3 мЭк/л байсан нь 42 дэх өдрийн хэмжилтэнд 97.5±2.4 мЭк/л болж тус тус буурсан байгаа нь тодорхойлогдлоо. (p<0.001) Дүгнэлт: 1. Даршилсан улаан эсийн бүтээгдэхүүний калийн дундаж хэмжээ хэвийн үзүүлэлтээс их гарсан. Натри болон хлорын түвшин хэвийн хэмжээнээс бага байсан. 2. Даршилсан улаан эсийн бүтээгдэхүүний хадгалалтын хугацаа уртсах тусам электролитуудын түвшин өөрчлөгддөг.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Дорнод аймгийн зарим сумдын тэмээчдийн дунд Гепатит Е вирусийн тархалтын түвшинг тодорхойлсон дүн
    Үндэслэл: Гепатит Е вирус нь Гепевиридаен (Hepadnaviridae) овог, Ортогепевиридаен (Orthohepadnavirus) дэд овог, Паслагепевирусийн төрөлд хамаардаг. Эдгээр нь дэлхий даяар цочмог элэгний үрэвсэл үүсгэдэг гол вирусүүдийн нэг юм. Гепатит Е вирус нь Ази, Африкийн хөгжиж буй олон оронд төдийгүй өндөр хөгжилтэй орнуудад нийгмийн эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудлын нэг болж байгаа бөгөөд ахуйн замаар тухайлбал бохирлогдсон хоол хүнс, усаар дамжин халдварлаж, элэгний эсийг сонгомлоор гэмтээдэг халдварт өвчин болохыг судлаачид тогтоосон байна. Монгол улсын харьцангуй эрүүл хүн амын дунд Гепатит Е вирусийн халдвар 11.7% байгааг судлаачид тогтоосон байна4. Өнөө үед Гепатит Е вирусийн зоонозын 3, 4, 8 дугаар генотип тогтоогдоод байна5. Эдгээрээс уг вирусийн 8-р генотип нь хоёр бөхт тэмээнд илэрдэг байна. Манай орны Говь хээр тал хээр бүс нутагт амьдарч буй малчдын цөөнгүй хэсэг нь хоёр бөхт тэмээ хариулдаг тоо баримт байна. Харин эдгээрт Гепатит Е вирусийн тархалтыг тогтоон эрсдэлт хүчин зүйл байгаа эсэхийг судлах шаардлагатай байгаа нь энэхүү судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Дорнод аймгийн зарим сумдын малчдад Гепатит Е вирусийн тархалтын түвшинг тодорхойлж эрсдэлт хүчин зүйлтэй нь уялдуулан судлах. Арга, аргачлал: Судалгаандаа Дорнод аймгийн Булган, Хөлөнбуйр, Чойбалсан сумдын тэмээчдийн 20-65 насны 276 иргэнийг хамруулсан. Ингэхдээ судалгааны нэг агшингийн загварыг ашиглав санамсаргүй түүврийн аргаар сонгон хамруулсан. Судалгаанд нийт хамрагдагсдаас 32 асуулт бүхий асуумж авч эрсдэлт хүчин зүйл байгаа эсэхийг тодруулсны дараа ийлдсэнд Anti-HEV IgG эсрэг бие байгааг тогтоосон. Судалгааны ажлын үр дүнгийн тоон үзүүлэлтүүдийн статистик боловсруулалтыг хийхдээ SPSS-25.0 программ ашиглан тодорхойлсон. Үр дүн: Судалгаанд нийт хамрагдагсдын (15.6%) 43 гепатит E вирусийн халдвар оношлогдсон ба үүнээс (32.4%) 23 нь 60аас дээш насныхан байлаа. Гепатит Е вирусийн халдвар оношлогдсон судалгаанд хамрагдагчдын асуумж судалгаанд үндэслэн (6.6%) 4 нь Гепатит А вирусээр өмнө нь өвчилж байсан. (18.1%) 39 нь өмнө нь гепатит А вирусээр өвчилж байгаагүй гэсэн статистик ач холбогдол бүхий үр дүн тодорхойлогдлоо. Гепатит Е вирусийн халдвар илэрсэн тохиолдлын (92.7%) 38 нь тэмээний махыг хүнсэндээ байнга буюу хааяа хэрэглэдэг, (82.9%) 34 нь ингэний хоормог хэрэглэдэг гэсэн үр дүн ажиглагдсан ч статистик ач холбогдол бүхий ялгаа ажиглагдсангүй. Дүгнэлт: Дорнод аймгийн тэмээчдийн дунд гепатит Е вирусийн тархалт 15.6% байгаа бөгөөд тэмээ малласан хугацаа болон гепатит Е вирусээр халдварлах эрсдэл нь шууд хамааралтай байна. Дүгнэлт: Дорнод аймгийн тэмээчдийн дунд гепатит Е вирусийн тархалт 15.6% байгаа бөгөөд тэмээ малласан хугацаа болон гепатит Е вирусээр халдварлах эрсдэл нь шууд хамааралтай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Улаанбаатар хотын хүн амын дунд гепатит Е вирусийн тархалт болон 4-р хэлбэрийн генотипийн бүрдлийг тогтоосон нь
    Үндэслэл: Гепатит Е вирусийн шалтгаант элэгний үрэвсэл нь нийгмийн эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудлын нэг болж байна. Монгол улсын эрүүл хүн амын дунд гепатит Е вирусийн тархалт 11% байгаа боловч уг вирусийн шалтгаант элэгний цочмог үрэвслийн тохиолдол бүртгэгдээгүй байна. Зорилго: Уг судалгаа нь Монгол улсад вирусийн шалтгаант элэгний цочмог үрэвслийн шалтгааныг судлах, гепатит Е вирусийн шалтгаант элэгний үрэвслийн тархалтыг тодорхойлох зорилготой. Арга, аргачлал: Улаанбаатар хотод эмнэлзүйн шинжилгээгээр элэгний цочмог үрэвсэл гэж оношлогдсон 302 үйлчлүүлэгчийг судалгаанд хамруулсан. Нийт судалгаанд оролцогчдод ийлдэс судлалын болон молекулын аргаар шинжилгээ хийж элэгний цочмог үрэвслийн шалтгааныг тодорхойлсон. Гепатит Е вирусийн нуклеотидын дарааллыг тогтоов. Судалгааны статистик боловсруулалтыг SPSS 19 программ ашиглан хийв. Үр дүн: Ийлдэс судлалын болон молекулын шинжилгээнд 12 (4.0%) үйлчлүүлэгчид Е хэлбэрийн гепатит вирусийн шалтгаант цочмог элэгний үрэвсэл оношлогдсон. Гепатит Е вирусийн халдвар оношлогдсон 12 оролцогч өвчний анхны шинж тэмдэг эхлэхээс өмнөх 3 сард гадаад оронд зорчоогүй байсан бөгөөд усан хангамжаар халдвар дамжих эрсдэлийг үгүйсгэсэн. Энэхүү судалгаанд илэрсэн HEV-ийн омог нь 97.7-100% манай улсад өмнө нь судлагдсан MNE13227 вирусийн омогтой нуклеотидын дарааллын шинж чанар төстэй байсан ба 97.3% нь Хятад улсад тогтоогдсон гепатит Е вирусийн омгийн геномын дараалалтай төстэй байлаа. Дүгнэлт: Энэхүү судалгааны үр дүнгээр Монгол улсад гепатит Е вирусийн халдварын 4-р хэлбэрийн генотип тохиолдож байгааг илрүүллээ. Улаанбаатар хотын насанд хүрсэн хүн амын дунд гепатит А,В,С,Д вирусийн халдвар зонхилон тохиолдож байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Монгол оронд ургадаг халгай (urtica dioica) ургамлын бүтээгдэхүүний буурал үсэнд үзүүлэх нөлөөг судалсан дүн
    (2024-05-13)
    М.Жадамба
    ;
    ;
    Г.Отгон
    ;
    ;
    Үндэслэл: Үс бууралтах гэдэг нь үсний булцуунд байрлах меланоцит эс, үүдэл эсийн тоо хэмжээ буурч, зохицуулагч ферментийн үйл ажиллагаа алдагдсантай холбоотойгоор илэрч байгаа насжилттай холбоотой физиологийн явц юм. Монгол оронд ургадаг халгай нь поливитаминт ургамал, түүхий эд нь В болон Е, К, С амин дэм, макро болон микроэлементээр баялаг, орлогдох болон үл орлогдох аминхүчлүүд, зарим органик нэгдлүүд агуулсан байгалийн олдоц элбэгтэй бүтээгдэхүүн юм Иймд Монгол оронд ургадаг халгайн түүхий эдээс бэлдсэн үсний бүтээгдэхүүн нь хүний үсний нөсөө үүсэлтэд нөлөөлөх өндөр идэвхтэй антиоксидант бодисууд агуулсан байдаг. Буурал үсэнд хэрэглэдэг импортын бүтээгдэхүүний өртөг өндөр, мөн удаан, урт хугацаанд үргэлжлүүлэн тасралтгүй хэрэглэж байж үр дүн гардаг тул бид импортын бүтээгдэхүүнийг орлохуйц олдоц элбэг, хямд өртөгтэй эх орны бүтээгдэхүүнийг бууралтай үстэй хүмүүст хэрэглэх нь тухайн хүнд гоо сайхны болон эдийн засгийн өндөр үр ашигтай зэрэг нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Халгайн найрлагатай бүтээгдэхүүнийг буурал үстэй харьцангуй эрүүл хүмүүст хэрэглэн үр дүнг тооцох. Арга, аргачлал: Судалгаанд Улаанбаатар хотын оршин суугч, 35-55 насны харьцангуй эрүүл, буурал үстэй хүмүүсийг эмнэлзүйн туршилт судалгааны загвараар, санамсаргүй түүврийн аргаар, хяналтын бүлэгт 42, туршилтын бүлэгт 36, хүйсийн хувьд ижил байхаар сонгож авсан. Туршилтын бүлэгт Халгай салонд хийх эмчилгээний 8 удаагийн үйлчилгээ (7 хоногт 2 удаа), хяналтын бүлэгт багц бүтээгдэхүүний зааварчилгааг өгч гэрээр хэрэглүүлсэн. Туршилтын болон хяналтын бүлэгт судалгааны эхний болон 14, 30 дах хоногуудад трихоскопи, фототрихограмм, үсний тослог, чийглэг, рН шинжилгээг хийж үр дүнг харьцуулан судалсан. Статистик боловсруулалтыг STATA-14 программ ашиглан гүйцэтгэв. Үр дүн: Бүтээгдэхүүн хэрэглэснээс хойш 30 дах хоногт судалгаанд хамрагдагсдын 1см2 талбайд тодорхойлсон үсний дундаж үзүүлэлт хяналтын болон туршилтын бүлэгт (p<0.006) байна. Терминал үсний дундаж үзүүлэлт судалгаанд нийт хамрагдагсдад, хяналтын болон туршилтын бүлэгт нэмэгдэж (p<0.234), веллус үсний дундаж үзүүлэлт судалгаанд нийт хамрагдагсдад, хяналтын болон туршилтын бүлэгт (p<0.098) буурсан байна. Харин цагаан үсний ургалтын дундаж үзүүлэлт нь статистик ач холбогдолгүй (p<0.15) байгаа нь халгайн найрлагатай үсний бүтээгдэхүүн нь хар үсний ургалтыг нэмэгдүүлж байна. Нэг үстэй уутанцрын дундаж хэмжээ нийт судалгаанд хамрагдагсдад болон судалгааны бүлгүүдэд буурсан (p<0.033), 3 болон түүнээс дээш үстэй уутанцрын дундаж хэмжээ туршилтын бүлэгт болон судалгаанд нийт хамрагдагсдад статистик ач холбогдол (p<0.001) бүхий ихэссэн, нийт үсний диаметрийн хэмжээ (16%) өссөн байгаа нь үсний шинэ ургалт эрчимжиж, үс өтгөрч байгааг харуулж байна. Дүгнэлт: 1. Судалгаанд хамрагдсан буурал үстэй хүмүүсийн толгойн орой болон духны хэсэгт бууралталт хамгийн их байна. Толгойн 1 см2 талбайд тоологдсон нийт үсний 89.3% нь терминал үс, 6.5% нь веллус үс, 1 үстэй уутанцар хамгийн их тоологдож, үсний диаметр ази хүний дунджаас 13.75%-иар бага байна. 2. Халгайн найрлагатай бүтээгдэхүүнийг хэрэглэсний дараа нийт үс, терминал үс, нэг уутанцраас гарах үсний тоо нэмэгдсэн нь меланин агуулсан, эрүүл залуу үсний ургалтыг нэмэгдүүлж байна. Хуйхны рH болон үсний диаметр нэмэгдэж тогтвортой эрүүл дундаж үзүүлэлтэд хүрсэн нь халгайн найрлагатай үсний бүтээгдэхүүн хуйхыг эрүүлжүүлэх, хоргүйжүүлэх үйлдэлтэй, байгалийн гаралтай бүтээгдэхүүн болсон байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Scopus© Citations 30
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Prevalence and risk factors of Hepatitis E virus infection among Bactrian camel herders in Bayankhongor province, Mongolia
    (Veterinary World, 2024-07)
    Batmagnai, Enkhbaatar
    ;
    Chimedregzen, Bat-Erdene
    ;
    ;
    Osorjin, Buyankhuu
    ;
    Bazartseren, Boldbaatar
    Scopus© Citations 3
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Correlation between Helicobacter pylori Infection and Gastric Atrophy Examined in the Sera of Mongolian People
    (Multidisciplinary Digital Publishing Institute, 2019-04-03) ;
    Hirofumi Shimomura
    ;
    Kentaro Sugano
    ;
    ;
    Hiroaki Okamoto
    Serum specimens obtained from 680 individuals were examined to measure the amounts of pepsinogens 1 and 2, anti-CagA antibodies, and anti-Helicobacter pylori antibodies. We examined sera obtained from 610 Mongolian individuals living in the capital city, Ulaanbaatar. Seventy serum specimens were collected from Japanese people who were health-screened: These were stored at the gastroenterology laboratory of Jichi Medical University. The sera of the Japanese people were used as a control specimen. Two enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) kits, an E-plate ELISA kit from Eiken Chemical Co., Ltd. (Tokyo, Japan), and a Biohit ELISA kit from Biohit Oyj (Helsinki, Finland), were used for the detection of anti-H. pylori IgG antibodies in the sera of the 610 Mongolian people. An ELISA kit EIA-4138 from DRG Instruments GmbH (Germany) was used for the detection of anti-CagA IgG antibodies in the serum specimens. Serum pepsinogens were detected by an ELISA kit from Biohit Oyj. Of the 610 serum specimens, 385 specimens tested positive for the detection of anti-H. pylori antibodies using the two ELISA kits, and 47 tested negative. For the detection of anti-H. pylori antibodies by the Biohit ELISA kit, 560 and 50 specimens were positive and negative, respectively. The ratio of serum pepsinogen 1/2 was statistically lower (p < 0.0001) in the H. pylori-positive (560 specimens) than in the H. pylori-negative (50 specimens) specimens. However, the levels of serum pepsinogen 1 had no statistical significance (p = 0.465) between the specimens of the H. pylori-positive and -negative specimens. The ratio of serum pepsinogen 1/2 was 6.74 ± 0.12 in the H. pylori-positive specimens, whereas the ratio of serum pepsinogen 1/2 was 12.69 ± 1.02 in the H. pylori-negative specimens. This study demonstrated the high prevalence of H. pylori infection in Mongolian people, including young generations, and the people infected with H. pylori possessed low pepsinogen 1/2 ratios, indicating atrophic gastritis. The serological examinations by the two ELISA kits did not consistently reflect the prevalence of H. pylori infection in Mongolian people.
    Scopus© Citations 4
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Seroprevalence and risk factors of hepatitis E virus infection among Bactrian camel herders in Dornod Province, Mongolia
    (Elsevier BV, 2026-06-23)
    Batsukh Chultem
    ;
    Enkhbaatar Batmagnai
    ;
    Khuntsetseg Altangerel
    ;
    Unurjavkhlan Tsogbadrakh
    ;
    Davaasuren Nergui
    Objectives Hepatitis E virus (HEV) is an emerging zoonotic pathogen that causes viral hepatitis worldwide. Several HEV genotypes have been reported in human and animal populations, and camel-associated HEV genotype 8 has been detected in Bactrian camels. This study aimed to determine anti-HEV immunoglobulin (Ig) G seroprevalence and associated risk factors among camel herders and non-herders in Dornod Province, eastern Mongolia. Methods A cross-sectional study was conducted in 2024–2025 among 276 participants, from three districts of Dornod Province, including 146 camel herders and 130 non-herders. Serum samples were tested for anti-HEV IgG using a commercial enzyme-linked immunosorbent assay kit. Sociodemographic, dietary, health, and environmental data were collected using structured questionnaires. Associations between HEV seropositivity and risk factors were analyzed using univariable logistic regression. Results Overall, 43 (15.6%) of 276 participants were positive for anti-HEV IgG. Seroprevalence was similar among camel herders and non-herders, with 23 (15.8%) of 146 camel herders and 20 (15.4%) of 130 non-herders testing positive. This difference was not statistically significant (χ² test, P = 0.933; Fisher's exact test, P = 1.000). Higher seropositivity was observed among older participants, particularly, those aged ≥ 60 years, and among participants who regularly consumed raw camel milk. Lower educational level and district of residence were also associated with HEV seropositivity. Conclusion Previous HEV exposure is present among residents of Dornod Province, Mongolia; however, seroprevalence did not differ significantly between camel herders and non-herders. Because this study was based on anti-HEV IgG detection only, the infecting HEV genotype could not be determined, and the findings should not be interpreted as evidence of HEV-8 infection specifically. Further molecular studies are needed to identify circulating HEV genotypes and clarify transmission pathways in pastoral communities.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Infection with hepatitis A, B, C, and delta viruses among patients with acute hepatitis in Mongolia
    (Wiley, 2006-05) ;
    Takahashi, Masaharu
    ;
    Endo, Kazunori
    ;
    Buyankhuu, Osorjin
    ;
    Scopus© Citations 41