Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 10 of 12
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хүзүүний архаг өвдөлтийг намдаах зүү булах эмчилгээний үр дүн
    (2025-01-01)
    Ван Пинпин
    ;
    У.Номин-Эрдэнэ
    ;
    Ю.Оюунбилэг
    ;
    Лун Фен
    ;
    Үндэслэл: Компьютер, гар утас зэрэг технологийн дэвшлийг дагаад хүзүү, нурууны өвдөлт, бугуйн сувгийн хамшинж зэрэг нь өдөр тутмын амьдралд элбэг тохиолдох болсоныг цөөнгүй судалгаануудад дурдсан байна. Зорилго: хүзүүний архаг өвдөлтийн үед зүү булах аргын эмчилгээний үр дүнг тооцох. Арга, аргачлал: Судалгааг эмнэлзүйн туршилт судалгааны зэрэгцүүлсэн загвараар, дан нууцлалтай, санамсаргүй түүврийн аргаар эмчилгээний (п=40) болон хяналтын (п=40) бүлэгт хуваан хийж гүйцэтгэв. Судалгаанд хүзүүний архаг өвдөлттэй 80 эмчлүүлэгчийг хамруулсан бөгөөд үр дүнг 2 бүлэгт эмчилгээний өмнө болон дараа “Өвдөлтийн зэргийг тодорхойлох тоон шалгуурт үнэлэмж” ^ А 8 ) , “Хүзүүний чадвар алдалтын индекс” (№ ск ШкаЪПйу шйех), “Хүзүүний өвдөлттэй хүмүүсийн амьдралын чанарыг үнэлэх асуумжаар” (Е ^-5^) үнэлж тооцов. Үр дүн: Хүзүүний архаг өвдөлтийн үед зүү эмчилгээ болон зүү булах аргууд нь хүзүүний хөдөлгөөний далайцыг 2-5 хэмээр нэмэгдүүлж байна. Зүү булах арга нь хүзүүний өвдөлтийг стандарт зүү эмчилгээтэй ижил намдаах, хүзүүний чадвар алдалтын индексийг сайжруулж, хүзүүний архаг өвдөлттэй өвчтөний амьдралын чанарыг сайжруулж, ялангуяа сэтгэл гутрал, айдас түгшүүрийн оноог статистик ач холбогдолтойгоор бууруулж байна. Дүгнэлт: 1. Стандарт зүү эмчилгээ болон зүү булах эмчилгээ нь хүзүүний үений архаг өвдөлтийг намдаахад ижил үйлчилгээтэй байна. 2. Зүү булах арга нь энгийн зүү эмчилгээтэй харьцуулахад мөн адил хөдөлгөөний далайцыг нэмэгдүүлж байв. 3. Мөн зүү булах арга нь эмчлүүлэгчийн чадвар алдагдлын индексийг бууруулах, амьдралын чанарыг сайжруулах үйлдэлтэй байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Уламжлалт анагаах ухаанд хэрэглэдэг цөсний өвчний жор найрлагад дүн шинжлэл хийсэн нь
    (2025-01-01)
    Хунаа
    ;
    О.Мөнхчимэг
    ;
    Б.Шилэнцэцэг
    ;
    Үндэслэл: Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас мэдээлснээр жил Цөсний халуун ирэх тусам дэлхийн хүн амын цөсний өвчлөл нэмэгдсээр байна. өвчин АНУ-д цөсний хүүдийн цочмог үрэвсэлтэй тохиолдлын 90%-д цөсний Цөсний хүйтэн хүүдийн гарах хэсэгт, Хартманы уутны хэсэгт саад үүссэн, үлдсэн өвчин 10%-д нь чулуугүй цөсний хүүдийн цочмог үрэвсэл тохиолддог байна. Тайлбар бүтээл Монгол улсын хүн амын 2019 оны Эрүүл мэндийн үзүүлэлтээр хоол Дан эм боловсруулах тогтолцооны өвчлөлийн 2 дугаарт орж цөсний хүүдий, Эртний цөсний зам ба нойр булчирхайн өвчин 14.2%-ийг эзэлж дээрх өвчлөлтэй сурвалж бичиг хамааралтай мэс заслын эзлэх хувь өндөр байна. Уламжлалт анагаах ухааны тулгуур бичиг “Анагаах Ухааны Дөрвөн Үндэс”-ийн Онолын Үндэст өвчин эмгэгийг анагаах ерөндөг нь: явдал мөр, идээ ундаа, эм, засал гэж дөрөв бий хэмээсэн. Биеийн эрүүл ахуйд тустай идээ явдлыг тэнцүүлэхэд анхаарал тавьж байвал өвчин үүсэхгүй гэдэг. Уламжлалт анагаах ухааны сурвалж бүтээлүүдэд цөс нь шарын ерөнхий оронд оршино. Үүнд цөс нь шарын ерөнхий оронд оршиж, шингээгч шарын гол орон мөн. Цөсний шингэн нь цөсний цоргоор дамжин 12 хуруу гэдсэнд ордог нь орчин үеийн анагаах ухааны онолтой дүйцэж байна. Иймээс цөсний гол үйл ажиллагаа нь тунгалаг цөвийн ялгаралтад оролцож, шингээлтийн гурван хүчний голлогч болж, идээ ундааг шингээж, биеийн илчийг ихээр үүсгэнэ. Эм найрлага нь хий шар бадганы сургаал ба таван махбодын сургаалаар удирдамж болгож, өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, анагаах зэрэг бүхэл цогц үзлийг баримталж эмчлэхэд гол үйлдэл үзүүлж буй юм. Өвчний байдлыг үндэслэн эм хэрэглэх арга зам нь эм уулгах, эм шавах, эм түрхэх, эмээр угаах, шулуун гэдсээр эм тавих, эм дусаах, эмээр зайлах, эм соруулах, эмээр утах, дэвтээлгэ, жин тавих, улиралтайгаа тохируулан хэрэглэх, цагийг тохируулан хэрэглэх, эм найрлагыг ээлжлүүлэн хавсаргаж хэрэглэх гэх мэтээр олон зүйл бий. Энэхүү өвчнийг үүсгэх нөхцөл нь манай өнөөгийн амьдралын хэв маяг, үйл явдал, идээ ундааны дадлагатай ойртож ирж байгаатай холбоотой. Уламжлалт анагаах ухааны эм найрлагын үйлдлийг сайтар судалж, цөсний өвчний үед хэрэглэдэг эм найрлагыг хураангуйлан, цөсний өвчний эмчилгээ ба урьдчилан сэргийлэхэд ач холбогдолтой учир энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Цөсний өвчний үед хэрэглэдэг уламжлалт анагаах ухааны эм найрлага, жор судлалын талаар судлан үзэх. Арга, аргачлал: Анагаах ухааны дөрвөн үндэс, түүний тайлбар, сурвалж бүтээлүүдийг түүвэрлэж, герменевтик арга зүй, эх бичиг сурвалж судлалын харьцуулах арга, түүхийн төрөлжүүлэлтийн арга, анализ-синтезийн арга буюу задлан шинжилж, нэгтгэн дүгнэх аргачлал ашигласан. Үр дүн: Цөсний өвчнийг анагаах нийт 43 жор найрлагыг сурвалж бичгээс түүвэрлэн авсан. Засах аргын үүднээс ялгахдаа бүгд адилхан халуун хүйтэн гэж ялган засах арга бичигдсэн байв. Манаг рэнчинжунай-д цөсний халуун өвчний эм найрлыг ангилалгүй бичигдсэн байв. Рашааны дусалд шинэхэн ба хуучин гэж хоёр ялган жороо тайлбарлав. Бусад сурвалж бүтээлд бичигдсэн зүйл нь Анагаах ухааны дөрвөн үндэстэй ижил утгатай байлаа. Анагаах ухааны дөрвөн үндсэнд хураах эм, туулга, өвчний үлдвэрийг нядлах, халууны урхаг хоцорсон үед өгөх эмийг маш тодорхой тайлбарласан. Засал, идээ ундаа, явдал мөр нь сурвалж бүтээлүүдэд ялгаагүй байв. Увдисын үндэсний нэмсэн аргад тарниар засах арга бичигдсэн нь бусад тайлбар бүтээлүүдээс ялгаатай байв. Манаг рэнчинжунай-д цөсний хүйтэн өвчний эм, найрлагыг ангиалалгүй бичигдсэн байв. Рашааны цагаан шүүдэрт эмийн хэмжээг нарийн тоочив. Засал нь увдисын үндэсний нэмсэн арга ба дөрвөн рашаанд ханах ба туулгыг нэмж тайлбарлав. Идээн ундаа, явдал мөрын талаар манаг рэнчинжунайд бичигдээгүй бол бусад сурвалж бүтээлүүдэд ялгаа үгүй ижил байлаа. Дүгнэлт: Уламжлалт тайлбар бүтээлүүдээс цөсний өвчнийг анагаах олон жор илрүүлснээс цөсний халуун өвчнийг анагаах жор болоод дан эмийн тоо нь цөсний хүйтэн өвчнийг анагаах эм найрлагатай харьцуулахад олон байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Уламжлалт Гишүүн-3 тан эмийн мөхлөг эмийн хэлбэрт оруулах судалгааны үр дүн
    (2025-01-01)
    Ц.Бадамцэцэг
    ;
    ;
    Үндэслэл: Монгол уламжлалт анагаах ухаан хөгжихийн хирээр монгол Мөхлөг эмийн эмт бодис эмийн бэлдмэлийн хэрэгцээ ба шаардлага өдрөөс өдөрт хэлбэр нэмэгдэж, эмт бодисын чанар, эм үйлдвэрлэх технологийн шаардлага Өтгөн хатах улам бүр өндөрсөж байна. Эмийн түүхий эдээс гарган авсан бэлдмэлийг Нийлбэр орчин үеийн аргаар стандартчилах нь эмийн чанарыг баталгаажуулах полифенолт төдийгүй эмчилгээний үйлдлийг батлах болно. Уламжлалт анагаах нэгдэл ухаанд Гишүүн-3 тан эм нь зөөлөн туулгах, урвуу арилгагч хийг анагаах, хэвлий хөөх, өтгөн хатах, сарын хир хорогдох үед өргөн хэрэглэгддэг. Иймээс Гишүүн-3 тан эмийг сонгон авч эмийн найрлагыг хэвээр үлдээн мөхлөг эмийн хэлбэрт оруулж хэрэглэхэд илүү хялбар болгох нь бидний судалгааны ажлын үндэслэл боллоо. Зорилго: Уламжлалт анагаах ухаанд өргөн хэрэглэж ирсэн Гишүүн-3 тан эмийг мөхлөг эмийн хэлбэрт оруулан хэрэглэх боломжийг судлах. Арга, аргачлал: Гишүүн-3 тан эмээс өтгөн ханд гарган авахдаа ремацерацийн аргыг, мөхлөг эмийн -------------------------хэлбэрт оруулахад чийгтэй мөхлөгжүүлэх аргыг хэрэглэнв. Гарган авсан мөхлөгийн технологийн параметрүүд болох жижиг хэсгийн хэмжээг МУҮФ-ийн өгүүллийн дагуу, урсах чанарыг И.А. Муравьева, асгарах жинг И.А.Муравьев, Ю.Г.Пшуков нарын, Хауснарийн харьцааг/Наикпег гайо/ Британийн фармакопейн ВР2015 өгүүллийн дагуу тодорхойлов. Мөхлөг эмэнд тавигдах чанарын ерөнхий шалгуур үзүүлэлтийг МУҮФ - 2011 аргачлалын дагуу тодорхойлнв. Гишүүн-3 тан ба мөхлөгт агуулагдах нийлбэр полифенолт нэгдлийн тооны тодорхойлолтыг ЕР-2016-н дагуу спектрофотометрийн аргаар тус тус тодорхойлов. Гишүүн-3 мөлөг эмийн тогтвортой чанарын судалгааг бодис хугацааны аргаар явуулж, эмийн идэвхт бодис ба тогтвортой чанарын судалгаанд тавих ерөнхийн шаардлага МИ8 6439:2014-ын дагуу тодорхойлов. Үр дүн: Гишүүн-3 тангийн өтгөн хандыг тохирох хэмжээгээр жинлэн авч, туслах дүүргэгч бодисоор глюкоз, лактоз, сахароз, лимонь шүүс, Натрийн карбосиметил целлюлоз (ИаСМС), ванил, зөгийн бал ашиглаж 6 загварын мөхлөг эмийг чийтэй мөхлөгжүүлэх аргаар гарган авсан. М6 загварын мөхлөгийг цаашдын судалгаандаа сонгон авч технологийн зааврыг боловсруулав. Гишүүн-3 мөхлөг эмэнд агуулагдах галлын хүчил, полифенолт нимгэн үет хроматографийн аргаар таньж илрүүлэв. Уг мөхлөг эмэнд зонхилон агуулагдах полифенолт нэгдлийн хэмжээг Фолин-Чикальтогийн урвалж ашиглан спектрофотометрийн аргаар тодорхойлоход. Гишүүн-3 танг мөхлөг эмийн хэлбэрт оруулах боломжтой болох нь тодорхойлов. 0.202+0.002% байв. Дүгнэлт: 1. Судалгаанд сонгон авсан 6 загвар бүхий мөхлөг эмийн хэлбэрүүдээс М6 загварын мөхлөг нь мөхлөг эмийн технологийн параметрүүд болон чанарын шалгуур үзүүлэлтийн шаардлага хангаж байгаа тул цаашдын судалгаанд хамгийн тохиромжтой болохыг тогтоож, тус мөхлөг эмийг гарган авах технологийн схемийг боловсруулав. 2. Гарган авсан мөхлөг эмийн чанарын зарим шалгуур үзүүлэлтүүдийг тодорхойлоход чийглэг 1.48±0.16%, жижиг хэсгийн хэмжээ 4.43+0.13%, дисперсжилт буюу тархалт нь 2.0±0.11% минут байсан нь мөхлөг эмэнд тавигдах ерөнхий шаардлагыг хангаж байгаа нь тодорхойлогдлоо.З.Мөхлөг эмэнд агуулагдах нийлбэр полифенолт нэгдлийг спектрофотометрийн аргаар галлын хүчилд шилжүүлснээр тогтооход 0.202+0.002% байв.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Варикоз буюу “Хөлийн хөх судас” бүдүүрэх эмгэгийн үеийн гал зүү эмчилгээний нөлөөг тодорхойлсон дүн
    (2025-01-01)
    А.Хонгорболд
    ;
    Б.Гэндэнсүрэн
    ;
    Н.Нямсайхан
    ;
    Г.Ундрах-Ерөөл
    ;
    Д.Баярцэнгэл
    Үндэслэл: Варикоз буюу хөлийн судас бүдүүрэх үеийн 2-р үе шатанд арьсны гадаргуугаас товойн харагдаж эхэлдэг. Хүндрэх загатнах, өвдөх, үрэвсэх зэрэг шинж тэмдгүүд илэрдэг. Дэлхий дахинд хөлийн судас бүдүүрэх эмгэг нь Хятад, Солонгос, Япон, Монгол, Казакстан улс орнуудад өргөн тохиолддог эмгэг юм. Арга, аргачлал: Хөлийн судас бүдүүрэх эмгэгийг оношлоход цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ, цус бүлэгнэлтийн шинжилгээ, тодосгогчтой соронзон резонанс томографи, хөлийн венийх судасны хэт авианы шинжилгээнд тулгуурлана. Үр дүн: Өвчтөн Б 43 настай эрэгтэй 2 жилийн өмнөөс баруун хөлийн шилбэний судас дагаж халуу төөнөж өвдөнө гэсэн зовуурьтай, цус бүлэгнэлтийн шинжилгээнд РТ, РТ ихэссэн, хөлийн вений судасны хэт авианы шинжилгээнд РегГогап! ^е та 0.45см болж өргөссөн, хавхлагын дутагдалтай. Дүгнэлт: Гуяны дотор талаар 0,68см, шилбэний дотор болон гадар талаар 0.46-0.59см өнгөц вений гогцоотой өвчтөнд гал зүү эмчилгээ хийж шинж тэмдэг болон зовуурь сайжирсан байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Бүсэлхий нурууны үений архаг өвдөлтийг бариа заслаар эмчилсэн үр дүн
    (2026-05-22)
    Л.Ачлалт
    ;
    Н.Оюунцэцэг
    ;
    ; ;
    Үндэслэл: Бүсэлхий нурууны өвдөлтийн нийтлэг шалтгаануудын нэг нь бүсэлхий нурууны үений архаг өвдөлт (LFJOA) бөгөөд бүсэлхий нурууны үений мөгөөрсний доройтол, ясны ургалт зэрэг өөрчлөлтөөр илэрдэг өвчин юм. Энэхүү эмгэг нь амьдралын чанарт сөргөөр нөлөөлөхөөс гадна хөдөлмөрийн чадвар алдалтын гол шалтгаан болоод байна. Иймд уламжлалт болон орчин үеийн эмчилгээний хосолсон аргыг эрэлхийлэх шаардлага нэмэгдэж байгаа энэ үед татлага доорх бариа заслын эмчилгээ үе мөчний үйл ажиллагааг сайжруулах, өвдөлт бууруулах боломжтой юм. Гэхдээ энэ аргын эмнэлзүйн үр дүнг нотолсон судалгаа хомс байгаа тул энэхүү судалгааг хийлээ. Зорилго: Бүсэлхий нурууны үений архаг өвдөлтийг монгол анагаах ухааны татлага доорх бариа заслаар эмчилж үр дүнг үнэлэх. Арга, аргачлал: Судалгааг АШУҮИСийн Монгол Анагаах Ухааны Олон Улсын Сургууль, Монгол Анагаах Ухааны Төв Эмнэлэг, БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны Өвөр Монголын Олон Улсын Монгол Эмнэлгийг түшиглэн санамсаргүй хяналтат эмнэлзүйн туршилт судалгааны зэрэгцүүлсэн загвараар хийлээ. Судалгаанд нийт 60 өвчтнийг хамруулан эмчилгээний бүлэг (n=30) болон хяналтын бүлэгт (n=30) хуваарилж, эмчилгээний 2 курс эмчилсэн бөгөөд үр дүнг нурууны архаг өвдөлтийн VAS асуумж, Освестрийн хөдөлмөрамьдралын чадамжийн индекс (ODI), ажиллах чадварын индекс (WAI) зэргээр үнэлж эмчилгээний үр дүнг тооцлоо. Үр дүн: Нурууны архаг өвдөлтийн индекс эмчилгээний бүлэгт VAS үнэлгээ 5.60-аас 0.33 болж буурсан нь ойролцоогоор 94.1%-иар өвдөлт буурсан. Харин хяналтын бүлэгт VAS үнэлгээ 5.60-аас 4.33 буурсан ба (p=0.001). Булчингийн үйл ажиллагааны хязгаарлалт (ODI) үнэлэхэд эмчилгээний бүлэгт 38.10аас 12.43 болж буурсан нь ойролцоогоор 67.4%-иар буурч (p<0.001). Хяналтын бүлэгт ODI үнэлгээ 37.27-оос 33.17 болж ойролцоогоор 11.0%-ийн бууралт ажиглагдлаа. Эмчилгээний бүлэгт WAI үнэлгээ 25.37-оос 38.23 болж өссөн нь ойролцоогоор 50.7%-ийн нэмэгдэл үзүүлж (p<0.001) байв. Хяналтын бүлэгт WAI үнэлгээ 25.33-аас 27.67 болж өссөн нь ойролцоогоор 9.2%-иар тус тус нэмэгдсэн. Дүгнэлт: Бүсэлхий нурууны үений архаг өвдөлтийн үед бариа заслаар эмчлэхэд өвдөлт багасан, булчингийн үйл ажиллагааны хязгаарлалт мэдэгдэхүйц буурч, хөдөлмөрийн чадвар статистик ач холбогдол бүхий сайжирсан үр дүнтэй байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Анхдагч дисменорейн өвдөлтийн битүү бумбат төөнүүр эмчилгээний үр дүн
    (2026-03-30)
    Чень Шүй (Chen Xue)
    ;
    Шүй Мей (Xue Mei)
    ;
    Ян Чунь Вей (Yan Chun Wei)
    ;
    ;
    Үндэслэл: Анхдагч дисменорей (Primary Dysmenorrhea) нь өсвөр нас болон нөхөн үржихүйн насны эмэгтэйчүүдийн дунд 30–50%-д тохиолддог, хэвлийн доод хүчтэй өвдөлтөөр илэрч амьдралын чанарт сөргөөр нөлөөлдөг нийтлэг эмгэг юм. Орчин үеийн анагаах ухаанд стероид бус үрэвслийн эсрэг эм болон жирэмслэлтээс хамгаалах бэлдмэлүүдийг эмчилгээнд хэрэглэдэг боловч ходоод гэдэсний гаж нөлөө, эсрэг заалт зэрэг сул талтай байдаг. Иймээс эмийн бус эмчилгээ уламжлалт анагаах ухааны “Битүү бумбат төөнүүр” зэрэг аргуудын өвдөлт намдаах болон цусны эргэлтийг сайжруулах үр нөлөөг судлах шаардлага нэмэгдэж байгаа нь энэхүү судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Анхдагч дисменорейн эмчилгээнд “Битүү бумбат төөнүүр”ийн үр нөлөөг үнэлэх. Арга, аргачлал: Монгол Анагаах Ухааны Төв Эмнэлэг, БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны Өвөр Монголын Олон Улсын Монгол Эмнэлгийг түшиглэсэн. Энэхүү судалгааг санамсаргүй хяналттай туршилтын аргаар хийж гүйцэтгэв. Судалгаанд нийт 60 өвчтөн хамрагдах ба тэдгээрийг эмчилгээний бүлэг (n=30) болон хяналтын бүлэг (n=30) гэж хоёр тэнцүү хэсэгт хуваарилсан. Эмчилгээний үр дүнг үнэлэхдээ Өвдөлтийн эрчийг Visual Analogue Scale (VAS)-аар, амьдралын чанарыг EQ-5D-5L асуумжаар, сэтгэлзүйн байдлыг Cox-ийн сарын тэмдгийн шинж тэмдгийн үнэлгээний шалгуураар тус тус үнэлсэн. Үр дүн: Битүү бумбат төөнүүр эмчилгээ хийсэн туршилтын бүлэгт COX үзүүлэлт эмчилгээний эхний үеийнхтэй харьцуулахад 3 сарын дараа ойролцоогоор 99% буурсан бол хяналтын бүлэгт ойролцоогоор 27% буурсан. Мөн VAS болон EQ-5D-5L оноонууд туршилтын бүлэгт эмчилгээний хугацаа уртассах тусам статистикийн ач холбогдолтойгоор мэдэгдэхүйц буурсан (P<0.001) нь битүү бумбат төөнүүр эмчилгээ өвдөлт болон зовуурийг үр дүнтэй бууруулсныг харуулж байна. Дүгнэлт: Бумба төөнүүр эмчилгээ нь анхдагч дисменорейн үед өвдөлт болон дагалдах зовуурьыг мэдэгдэхүйц бууруулж, өвчтөний амьдралын чанарыг сайжруулах үр нөлөөтэй төдийгүй эмчилгээний хугацаа уртассах тусам эмчилгээний үр дүн нэмэгдэж, туршилтын бүлгийн үзүүлэлтүүд хяналтын бүлгээс статистикийн ач холбогдолтойгоор илүү сайжирсан байна. Иймээс бумба төөнүүр эмчилгээ нь анхдагч дисменорейн үед хэрэглэх боломжтой, үр дүнтэй уламжлалт эмчилгээний арга болох нь тодорхойлогдлоо.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Анти-Импотенци-4 бэлдмэлийн биологийн идэвхт бодисын агууламж болон бэлгийн сулралын эмгэг загварт үзүүлсэн зарим үр дүн
    (2026-02-03)
    Б.Ширчинмаа
    ;
    Ч.Чимэдрагчаа
    ;
    А.Ану
    ;
    У.Мядагбадам
    ;
    Үндэслэл: Уламжлалт анагаах ухааны эм найрлага, эмт бодис, амьтны гаралтай түүхий эдийг дэлхий дахинд ашигласаар ирсэн. Эрэгтэйчүүдийн бэлгийн сулрал, доройтолд уламжлалт жор найрлага судлагдсаар байгаа хэдий ч Анти-Импотенци-4 бэлдмэлийн биологийн идэвхт бодисын агууламж болон бэлгийн сулралын эмгэг загварт үзүүлэх нөлөөг судалсан ажил ховор байгаа энэхүү судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Анти-Импотенци-4 ургамал, амьтны гаралтай бэлдмэлд агуулагдах биологийн идэвхит бодис болон хэт исэлдэтийн эсрэг нөлөөг судлах. Арга, аргачлал: Туршилтад вистар үүлдвэрийн 58 эр хархыг эрүүл, хяналт, харьцуулах, туршилт гэсэн 6 бүлэгт хуваан Peng Zou (2019) нарын арга зүйн дагуу архаг стресс үүсгэв. Архаг стрессийг санамсаргүй байдлаар өдөрт 1 удаа 56 хоногийн турш үүсгэсэн. Судалгааны төгсгөлд хэт исэлдэлтийг фермент холбоот урвалаар тодорхойлов. Харин Анти-Импотенци-4 бэлдмэлийн метанолын ханданд агуулагдах найрлагыг тодорхойлохдоо хэт идэвхт шингэний хроматографи–масс спектрометрийн (UPLC-MS) эерэг ион болон сөрөг ионы горимын хроматограмм шинжилгээний аргыг хэрэглэсэн. Үр дүн: Архаг стрессээр үүсгэгдсэн бэлгийн сулралын эмгэг загварт ДНХ-ийн гэмтлийн 8-гидрокси-2′-дезоксигуанозин (8-OHdG)-ийн хэмжээг Анти-Импотенци-4 бэлдмэлийн 42 мг/кг, 84 мг/ кг, 210 мг/кг тундаа 13.3-32.5%-иар, МДА-ийн хэмжээнд эмчилгээний тундаа 7.9-23.7%-иар (p<0.05) бууруулсан байна. исэлдэлтийг хориглох фермент болох СОД-ийн хэмжээнд Анти-Импотенци-4 бэлдмэлийн 42 мг/кг тундаа 34.1%-иар, 84 мг/кг тундаа 38.1%-иар, 210 мг/кг тундаа 44.6%-иар тус тус (p<0.05) нэмэгдсэн. Харин Глютатионы хэмжээнд 37.0-55.4%-иар статистик үнэн магадлалтай ихэссэн байна. Биологийн идэвхит бодисын хувьд өндөр нарийвчлалт шингэний хроматографи– масс спектрометрийн эерэг ионы горимоор 6 төрлийн амин хүчил, флавоноид болон иридоидын ангилалд хамаарах нийт 10 төрлийн нэгдлийг таньж тодорхойлов. UPLC-MS-ийн сөрөг ионы горимын аргыг ашигласан шинжилгээгээр амин хүчил, нүүрс ус, органик хүчил, өөхний хүчил, флавоноид болон фенолт нэгдэл зэрэг нийт 18 төрлийн биологийн идэвхит бодисыг илрүүлсэн. Дүгнэлт: Анти-Импотенци-4 бэлдмэлийн метанолын ханданд амин хүчил, пурины уламжлал, нуклеозид, нүүрсус, органик болон өөхний хүчил, флавоноид, фенолт нэгдэл, иридоид зэрэг биологийн идэвхит бодисууд агуулагдаж байгааг илрүүлэв. Архаг стрессээр үүсгэгдсэн бэлгийн сулралд Анти-Импотенци-4 бэлдмэлийг хэрэглэхэд Супероксиддисмутаза, Глютатионыг нэмэгдүүлж, 8-гидрокси-2′-дезоксигуанозин, МДА-ыг бууруулж байгаа нь хэт исэлдэлтийн эсрэг нөлөөтэй байгааг тодорхойлогдов.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Дотрын өвчинд хэрэглэгдэх, монгол оронд ургадаг эмт ургамлуудын нэршлийг тодруулах
    (2022-06-12)
    Э.Даваадулам
    ;
    Д.Цэнд-Аюуш
    ;
    ;
    Д.Бямбасүрэн
    Үндэслэл: Монгол улсын нутаг дэвсгэр Арктикийн хүйтэн болон Төв Азийн халуун, хуурай уур амьсгалын шилжилтийн заагт байрласан тул үүнээс шалтгаалан 16 хүрээнд хамаарах 306 овгийн 1220 төрлийн 5107 зүйлийн ургамал байдгаас 35 гаруй овог зүйлийн ургамлыг эмчилгээнд ашигладаг.1 Улс орон болгон өөрийн оронд ургадаг эмийн ургамлын талаар дэлгэрэнгүй судалгааг хийж, түүгээр эм, био-бэлдмэл үйлдвэрлэдэг. Зорилго: Таван цул эрхтний өвчний эмчилгээнд түгээмэл ашиглагддаг монгол оронд ургадаг эмт ургамлын талаарх сурвалж зохиолууд дахь оноосон нэр, ургамлын шинж, үйлдэл хэрэглээг тодотгох болно. Арга, аргачлал: Герменевтикийн аргыг ашиглан бичвэрт зохиолууд дахь Монгол оронд ургадаг, фармакологийн өндөр идэвхтэй эмт ургамлын талаарх нэрийн оноолтыг төрөлжүүлэн жагсан. Эх бичиг сурвалж судлалын харьцуулах аргыг ашиглан сурвалж зохиолуудын нийтлэг болон зөрөөтэй зүйлсийг тогтоохын зэрэгцээ, давтагдаж байгаа ерөнхий зүй тогтлыг илрүүлж, учир зүйг танин шинжилсэн. Үр дүн: Судалгаанд Монгол оронд ургадаг 67 төрөл зүйлийн эмт ургамлын шинжлэх ухааны нэршил, сурвалж зохиолууд дахь төвөд нэршил (Анагаах ухааны дөрвөн үндэс, лхантав, шэлгон, шэлпрэн, түнбээдимэд-шэлжимэлон), үйлдэл хэрэглээг тодруулан илэрхийлсэн. Таван цул эрхтний өвчиний эмчилгээнд өргөн хэрэглэгдэх нийт 34 овгийн ургамлын нэршлийг тодруулсан. Дүгнэлт: МУАУ-ны эх сурвалж зохиолууд болон МУАУ-ны орчин үеийн ном зохиолууд дахь дахь таван цул эрхтний өвчнийг анагаах эмт ургамлын нэршлийг тодруулсан.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Аюурвед ба Монгол анагаах ухаанд мэс заслын өвчний ангиллын зарчмын харьцуулалт
    (2026-04-28)
    Э.Даваадулам
    ;
    Н.Батсайхан
    ;
    Үндэслэл: Монголын уламжлалт анагаах ухаан нь Энэтхэгийн Аюурвед, Төвөд болон Хятадын анагаах ухааны олон талт эх сурвалжийн уялдаа холбоонд тулгуурлан хөгжсөн өвөрмөц мэдлэгийн сан юм. Ялангуяа Аюурведийн суурь зохиол болох “Аштанга Хридая Самхита” нь Төвөд, Монголын анагаах ухааны идеологийн үндэс болсон Анагаах ухааны дөрвөн үндэс зохиогдоход гол нөлөө үзүүлсэн гэж судлаачид үздэг. Хэдийгээр МУАУ-ны түүхэн хөгжлийг Б.Жигмэд, Ш.Болд, Я.Ганбаяр нарын эрдэмтэд судалсан боловч Аюурведийн мэс заслын ойлголт Монгол ахуйд хэрхэн нутагшиж, анхны эх сурвалжаасаа хэрхэн хувьссаныг харуулсан текст хоорондын (intertextual) харьцуулсан судалгаа дутмаг байна. Иймд Сүмбэ хамба Ишбалжир, Миндол Номун Хаан Жамбалчойжиданзанпэрэнлэй зэрэг Монгол мэргэдийн бүтээлд туссан АВАУ-ны мэс заслын уламжлалыг илрүүлэн тогтоох нь МУАУ-ны түүхэн төлөвшлийг ойлгоход нэн чухал ач холбогдолтой юм. Зорилго: Монголын уламжлалт анагаах ухааны тодорхой эх сурвалжуудад Аюурведийн анагаах ухааны ойлголт, тэр дундаа өвчний ангилал зүй болон мэс заслын уламжлал хэрхэн туссаныг задлан шинжилж, нэгтгэн дүгнэх аргыг ашиглан, Монгол эмч нарын эмнэлзүйн хэрэглээндээ хэрхэн уламжлан авч, баяжуулсан зүй тогтлыг гаргахад оршино. Арга, аргачлал: Судалгаанд Аюурведийн “Сушрута Самхита” (1907), “Аштанга Хридая Самхита” болон Монголын сурвалж бичгүүд болох Сүмбэ хамба Ишбалжирын “Дөрвөн рашаан” (1994), Миндол Номун Хааны “Увдисын далай” (2014) зэрэг бүтээлүүдийг ашиглав. Судалгааг гүйцэтгэхдээ сэдэвчилсэн кодчилол (Thematic analysis), агуулгын дүн шинжилгээ (Content analysis) болон эх сурвалж харьцуулан судлах аргуудыг ашигласан. Түүнчлэн сурвалж бичиг судлалд мэдээллийг цомхотгох зорилгоор кодлон ангилах (Coding) аргачлалыг хэрэглэв. Үр дүн: Сонгогдсон сурвалж бичгүүдэд агуулгын (Content analysis) болон сэдэвчилсэн кодчиллын (Thematic coding) шинжилгээ хийхэд Аюурведийн арга зүйд суурилсан, мэс ажилбар шаардах 28 төрлийн өвчний ангилал тодорхойлогдов. Үүнд гэмтэл согог, эрхтэн тогтолцооны эмгэгүүдээс гадна халдварт болон арьсны өвчнүүд багтаж байна. Сүмбэ хамба Ишбалжирын “Рашааны цагаан шүүхэр” бүтээлд эдгээр 28 өвчний 42.8%-ийг халдварт эмгэг, 23.8%-ийг бэртэл гэмтэл эзэлж байгаа бол “Увдисын Далай”-д халдварт өвчин 47.05%, бэртэл 24.0%-ийг тус тус эзэлж байна. Хоёр сурвалжид хоёуланд нь найман төрлийн кодоор шинжилгээ хийхэд “Эмчилгээ”-ний код хамгийн өндөр давтамжтай (n=22-25) илэрсэн нь Монгол мэргэд Аюурведийн практик заслын зааврыг түлхүү өвлөн авсныг харууллаа. Дүгнэлт: Аюурведийн мэс заслын болон өвчний ангиллын зарчим нь МУАУ-ны сурвалжуудад механикаар хуулбарлагдаагүй, харин Монгол орны цаг уур, ахуйн онцлогт тохирон системчлэгдсэн байна. Сүмбэ хамба Ишбалжир болон бусад Монгол эрдэмтэд Аюурведийн “Shalya Tantra” буюу мэс заслын ухааныг халдварт өвчин болон бэртэл гэмтлийг анагаах практик арга техникээр баяжуулан хөгжүүлсэн нь МУАУ-ны мэс заслын бие даасан хөгжлийг тодорхойлж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    The Chronic and Acute Toxicity of Traditional Medicines Containing Terminalia chebula
    (Korean Pharmacopuncture Institute, 2023-03)
    Arongqiqige
    ;
    ;
    Song, Wang
    ;
    Xi, Wei Cheng
    ;
    OBJECTIVES: Terminalia chebula, the main ingredient of Altan Arur 5, has been used for many years in traditional medicine. This medicine is more effective than other drugs and is used to treat chronic gastritis and gastrointestinal disorders such as peptic ulcers and esophageal reflux. Other ingredients of Altan Arur 5 are Punica granatum (pomegranate), tulip seeds, black balm, and excreta of Trogopterus xanthipes. The main ingredients of T. chebula are antibacterial and analgesic in traditional medicine. Despite having been used for many years and although many studies have been conducted on the beneficial effects of this medicine and its ingredients, the toxicity of Altan Arur 5 has not yet been elucidated. Therefore, we aimed to study the toxicity of Altan Arur 5 to ensure that it is safe to use. METHODS: Acute and chronic toxicity of Altan Arur 5 were assessed in 10 Kunming mice and 8 Sprague-Dawley rats, respectively, in different doses. In the acute toxicity study, Altan Arur 5 was orally administered to Kunming mice in doses of 12 g/kg, 24 g/kg, and 48 g/kg for 14 days. In the chronic toxicity study, it was orally administered to Sprague-Dawley rats in doses of 1.25 g/kg, 2.5 g/kg, and 5 g/kg for 12 weeks. RESULTS: No significant differences were observed in the relative organ weights for mice treated with Altan Arur 5 compared with those in the control group. Furthermore, no macro- or microstructural changes were noted in the organs of any group. CONCLUSION: Our toxicity testing revealed that the traditional medicine Altan Arur 5 has no toxic effects in vivo.