Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 3 of 3
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Баян-Өлгий аймгийн зарим сумдын нохойн популяци дахь гельминтофауныг судалсан дүн
    (2026-05-22) ;
    М.Цэрэнлхам
    ;
    С.Ганзориг
    ;
    Б.Чинчулуун
    ;
    Ш.Оюунтуяа
    Үндэслэл: Сystic echinococcosis (CE) буюу бэтэг нь нохойноос хүнд халдварладаг зооноз юм. Төв Азийн 270 сая хүн СЕ-ийн эрсдэлтэй бүсэд амьдардаг. Зоонозын халдвар үүсгэгчид нь хүн, мал, нохойн шилжилт хөдөлгөөн болон худалдаа, хил дамнасан харилцаатай холбоотойгоор улс орнуудын хооронд тархдэг тул урьдчилан сэргийлэх шаардлагатай. Зорилго: Баян-Өлгий аймгийн зарим сумын нохойн популяци дахь гельминтофауныг судлан, зоонозын халдваруудыг илрүүлэх. Арга, аргачлал: Баян-Өлгий аймгийн ОХУ болон БНХАУ-тай хиллэн оршиж буй 7 сумыг зорилтот түүврийн аргаар сонгож, бэтэг өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх хэвлийн хөндийн хэт авиа шинжилгээнд хамрагдсан 300 иргэдийн гэрийн нохойг нь туулгах зөвшөөрөл авч, гельминтоксыг 5мг/ кг-аар өгч, 95 нохойны туулгалтын дараах баасны дээжийг цуглуулж, гельминтүүдийн өндөг илрүүлж, гельминтофауныг судлав. Тaeniidae-ийн өндөгтэй дээжээс ДНХ ялгахдаа ДНХ ялгах цомог (Qiagen kit, Stool DNA kit, Germany) ашиглан, митохондрийн cox1 генийг F/COI, R/COI праймер ашиглан ПГУ-аар олшруулж, халдварлалтын түвшинг тодорхойлов. Үр дүн: Баян-Өлгий аймгийн нохойн популяцийн гельминтофауныг Taeniidae-ийн овог болон Ascaris төрөлд багтах гельминтүүдээс гадна Toxocara саnis, Trichurus vulpis, Macracanthorhynchus catulinus, Oncicola canis, Strongyloides canis, Alaria саnis зүйлийн гельминтүүд бүрдүүлж байна. Нохдын 10.5% Taeniidae, 4.2% T. canis, 3.2% S. canis, 2.1% A. canis, 2.1% Ascaris, 2.1% T. vulpis, 3.2% O. canis, 5.2% M. catulinus-аар халдварласан бөгөөд эдгээр зүйлүүдээс Т. саnis, T.vulpis, A. саnis болон Taeniidae-ийн овгийн гельминтүүд нь нохойноос хүнд халдварладаг зооноз өвчин үүсгэгчид юм. Taeniidae-ийн өндөг илэрсэн 10 дээжнээс ДНХ ялган, СО I праймер ашиглан cox I генийг олшруулахад 9 (90%)-д 880 хос суурь бүхий зурвас илэрч, халдварлалттай болох нь батлагдав. Дүгнэлт: Баян-Өлгий аймгийн зарим сумын нохойн популяцийн гельминтофауныг 1 овог, 1 төрөл, 6 зүйлийн гельминт бүрдүүлж байна. Баян-Өлгий аймгийн зарим сумын нохдын 9.0% Taeniidae-ийн халдвартай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Сүхбаатар аймгийн зарим сумын нохойн популяци дахь Taeniidae-ийн халдварлалт, эрсдэлт хүчин зүйлсийг судалсан дүн
    (2026-05-22)
    М.Цэрэнлхам
    ;
    ;
    С.Ганзориг
    ;
    Б.Чинчулуун
    ;
    Ш.Оюунтуяа
    Үндэслэл: Taeniidae (Ludwig, 1886) нь Cestoda ангийн томоохон овог юм. Энэхүү овогт багтах зоонозын өвчин үүсгэгч Taenia, Echinococcus нь хөгжиж буй орнуудын нийгэм-эдийн засгийн байдлыг ихээхэн хүндрүүлдэг. Зорилго: Сүхбаатар аймгийн зарим сумын нохойн популяци дахь Taeniidae-ийн халдварлалтыг тодорхойлж, халдварлалтад нөлөөлж буй эрсдэлт хүчин зүйлсийг судлах. Арга, аргачлал: Сүхбаатар аймгийн БНХАУ-тай хил залгаж орших 7 сумын ард иргэдийн тэжээж буй 135 гэрийн нохойг туулган, туулгалтын дараах баасны дээжээс Тaeniidae-ийн өндөг илрүүлэв. Тaeniidae-ийн өндөгтэй дээжээс ДНХ ялгахдаа QIAGEN компаний QIAamp Fast DNA Stool Mini Kit (GERMANY) ашиглав. cox I генийг F/COI, R/ COI праймер ашиглан, ПГУ-аар олшруулж, халдварлалтын батлав. Тaeniidae-ийн халдварлалтад нөлөөлж буй эрдэлт хүчин зүйлсийг нэг ба олон хүчин зүйлсийн логистик регрессийн шинжилгээний аргаар судлав. Үр дүн: 135 нохдын баасны 35 (25.9%)-д Taeniidae-ийн өндөг илрэв. 1 грамм дээж тутамд агуулагдах Taeniidae-ийн өндөгний дундаж тоо харилцан адилгүй байв. Taenidae-ийн өндөг илэрсэн 35 дээжээс ДНХ ялгаж, ПГУ-аар олшруулахад 30 (85.7%)-д 880 хос суурь бүхий зурвас илэрч халдварлалтыг батлав. Нохойн Taeniidae-ийн халдварлалт сум тус бүрээр статистик ач холбогдол бүхий ялгаа (p<0.001)-тай байна. Гэрийн нохдын Taeniidae–ийн халдварлалтад эздийн амьдарч буй орон байр (OR 12.18; 95% CI 1.51–97.89; p<0.019), нохойгоо уяхгүй (OR 8.08; 95% CI 2.19–29.73; p<0.002) байх, нохойгоо малын түүхий эд эрхтнээр хооллодог (OR 265,12; 95% CI 16.2–4561.7; p<0.0001) зэрэг амьдралын хэв маяг нь статистик ач холбогдол өндөртэй эрсдэлт хүчин зүйлс болж байна. Дүгнэлт: Сүхбаатар аймгийн зарим сумын нохдын 22.2% нь Taeniidae-ийн халдвартай байна. Иргэдийн амьдардаг орон байрны нөхцөл, нохойгоо уяхгүй байх, малын түүхий эд, эрхтнээр хооллодог дадал зэрэг нь нохойг Taeniidae-ийн халдварлалтад өртөх эрсдэлт хүчин зүйлс болж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Монгол улсын зарим аймгийн нохойн популяци дахь бэтэг өвчний тархалт
    (2021-03-21) ;
    Б.Чинчулуун
    ;
    И.Айнагуль
    ;
    Б.Уртнасан
    ;
    Д.Алтанчимэг
    Үндэслэл: Д.Тэмүүлэн (2020) нар уйланхайт бэтэг нь Монгол улсын хүн амын дунд газар зүйн бүсээс хамааран 2.0-13.1% тархсан бөгөөд хүүхэд, өндөр настан зэрэг бага боловсролтой хүмүүс халдварт өртөх эрсдэл их байна хэмээн тэмдэглэсэн1 нь тэднийг халдварлуулах эх уурхай болох нохдын дундах бэтэг өвчний тархалтыг судлах шалтгаан боллоо. Зорилго, зорилт: Монгол улсын нохойн популяцийн гельминтофауныг судлан, зоонозын үүсгэгчдийг илрүүлэн, бэтэг өвчний тархалтыг судлах. Материал арга зүй: Монгол улсын газар зүйн 4 бүсийн төлөөлөл болох Баян-Өлгий, Сүхбаатар, Хөвсгөл, Өмнөговь аймгийн харьяат иргэдийн гэрийн тэжээвэр нохдын гельминтофауныг микроскопын шинжилгээгээр илрүүлж, зүйлийн бүрдлийг тодорхойлон, Таеniidae халдвар илэрсэн тохиолдолд молекул биологийн шинжилгээ хийж, зүйлийн бүрдлийг хэв шинжийг ялган дүйж, нохдын дундах бэтэг өвчний тархалтыг тогтоов. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан аймаг, сумдын иргэдийн тэжээж буй 557 нохойн 10.9% Taenia hydatigena, 3.4% Echinococcus granulosus (E.granulosus), 4.1% Echinococcus сanadensis (E.сanadensis), 3.4% Toxocara саnis, 2.7% Strongyloides canis, 3.2% Ascaris төрөл, 2.3% Trichurus vulpis, 2.0% Alaria саnis, 1.4% Oncicola canis, 2.7%-д Macracanthorhynchus catulinus-ийн халдвар илрэв. Монгол улсын нохойн популяцид E.granulosus зүйлийн G1 хэв шинж, E.сanadensis зүйлийн G6/7 хэв шинж тархсан байна. Дүгнэлт: Нохойн популяцийн гельминтофауныг 1 төрөл, 9 зүйлийн гельминт бүрдүүлж байна. Эдгээрээс 5 зүйл нь зоонозын өвчин үүсгэгчид юм. Нохдын дундах бэтэг өвчний тархалт Баян-Өлгий аймагт 5.3%, Хөвсгөл аймагт 5.0%, Өмнөговь аймагт 9.6%, Сүхбаатар аймагт 8.1% байна. Нохдын дундах бэтгийн халдвар нь E.сanadensis зүйлийн G6/G7, E.granulosus зүйлийн G1 хэв шинжээр үүсгэгдэж байна.