Loading...
Баян-Өлгий аймгийн зарим сумдын нохойн популяци дахь гельминтофауныг судалсан дүн
Зохиогч
М.Цэрэнлхам
С.Ганзориг
Б.Чинчулуун
Ш.Оюунтуяа
Д.Адъяасүрэн
У.Өнөрсайхан
А.Гүрбадам
Г.Булган
Г.Баттуул
Он
2026 оны тавдугаар сарын 22
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
5
Start Page
25
End Page
29
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Сystic echinococcosis (CE) буюу бэтэг нь нохойноос хүнд халдварладаг зооноз юм. Төв Азийн 270 сая хүн СЕ-ийн эрсдэлтэй бүсэд амьдардаг. Зоонозын халдвар үүсгэгчид нь хүн, мал, нохойн шилжилт хөдөлгөөн болон худалдаа, хил дамнасан харилцаатай холбоотойгоор улс орнуудын хооронд тархдэг тул урьдчилан сэргийлэх шаардлагатай. Зорилго: Баян-Өлгий аймгийн зарим сумын нохойн популяци дахь гельминтофауныг судлан, зоонозын халдваруудыг илрүүлэх. Арга, аргачлал: Баян-Өлгий аймгийн ОХУ болон БНХАУ-тай хиллэн оршиж буй 7 сумыг зорилтот түүврийн аргаар сонгож, бэтэг өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх хэвлийн хөндийн хэт авиа шинжилгээнд хамрагдсан 300 иргэдийн гэрийн нохойг нь туулгах зөвшөөрөл авч, гельминтоксыг 5мг/ кг-аар өгч, 95 нохойны туулгалтын дараах баасны дээжийг цуглуулж, гельминтүүдийн өндөг илрүүлж, гельминтофауныг судлав. Тaeniidae-ийн өндөгтэй дээжээс ДНХ ялгахдаа ДНХ ялгах цомог (Qiagen kit, Stool DNA kit, Germany) ашиглан, митохондрийн cox1 генийг F/COI, R/COI праймер ашиглан ПГУ-аар олшруулж, халдварлалтын түвшинг тодорхойлов. Үр дүн: Баян-Өлгий аймгийн нохойн популяцийн гельминтофауныг Taeniidae-ийн овог болон Ascaris төрөлд багтах гельминтүүдээс гадна Toxocara саnis, Trichurus vulpis, Macracanthorhynchus catulinus, Oncicola canis, Strongyloides canis, Alaria саnis зүйлийн гельминтүүд бүрдүүлж байна. Нохдын 10.5% Taeniidae, 4.2% T. canis, 3.2% S. canis, 2.1% A. canis, 2.1% Ascaris, 2.1% T. vulpis, 3.2% O. canis, 5.2% M. catulinus-аар халдварласан бөгөөд эдгээр зүйлүүдээс Т. саnis, T.vulpis, A. саnis болон Taeniidae-ийн овгийн гельминтүүд нь нохойноос хүнд халдварладаг зооноз өвчин үүсгэгчид юм. Taeniidae-ийн өндөг илэрсэн 10 дээжнээс ДНХ ялган, СО I праймер ашиглан cox I генийг олшруулахад 9 (90%)-д 880 хос суурь бүхий зурвас илэрч, халдварлалттай болох нь батлагдав. Дүгнэлт: Баян-Өлгий аймгийн зарим сумын нохойн популяцийн гельминтофауныг 1 овог, 1 төрөл, 6 зүйлийн гельминт бүрдүүлж байна. Баян-Өлгий аймгийн зарим сумын нохдын 9.0% Taeniidae-ийн халдвартай байна.
Background: More than 60 zoonotic diseases can be transmitted from dogs (Canis lupus familiar’s) to humans, one of which is cystic echinococcosis (CE). Approximately 270 million people in Central Asia live in areas at risk for CE, and Mongolia is included in this region. The transmission of zoonotic infection is facilitated by the movement of humans, livestock, and dogs, as well as trade and cross-border interactions between countries. Aim: To determine the helminth fauna in the dog populations of selected soums of Bayan-Ulgii Province, identify zoonotic pathogens, and investigate Taeniidae infection. Materials and Methods: Seven soums of Bayan-Ulgii province bordering the Russian Federation and the People’s Republic of China were selected using a targeted sampling approach. Domestic dogs belonging to 300 individuals who underwent abdominal ultrasound screening for cystic echinococcosis were included after obtaining consent for deworming. Anthelmintic treatment (5 mg/kg) was administered, and fecal samples from 95 dogs were collected post-treatment. Helminth eggs were identified to determine the helminth fauna. DNA was extracted from samples positive for Taeniidae eggs using a DNA extraction kit (Qiagen, Stool DNA kit, Germany). The mitochondrial cox1 gene was amplified by PCR using F/COI and R/COI primers to determine infection status. Results:The helminth fauna of the dog population in Bayan-Ulgii province consisted of members of the Taeniidae family and the genus Ascaris, as well as Toxocara canis, Trichuris vulpis, Macracanthorhynchus catulinus, Oncicola canis, Strongyloides canis, and Alaria canis. Prevalence rates were as follows Taeniidae 10.5%, T. canis 4.2%, S. canis 3.2%, A. canis 2.1%, Ascaris 2.1%, T. vulpis 2.1%, O.canis 3.2%, M. catulinus 5.2%. Among these, T. canis, T. vulpis, A. canis, and members of the Taeniidae family are zoonotic parasites transmissible from dogs to humans. DNA was extracted from 10 samples positive for Taeniidae eggs. Amplification of the cox1 gene using COI primers revealed an 880 bp band in 9 samples (90%), confirming infection. Conclusions: 1. The helminth fauna of dogs in selected soums of Bayan-Ulgii Province consisted of helminths belonging to 1 family, 1 genus, and 6 species. 2. Taeniidae infection was detected in 9.0% of dogs in the selected soums of Bayan-Ulgii Province.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1680
Эшлэл
Б.Отгонзаяа, М.Цэрэнлхам, С.Ганзориг, Б.Чинчулуун, Ш.Оюунтуяа, Д.Адъяасүрэн нар. Баян-Өлгий аймгийн зарим сумдын нохойн популяци дахь гельминтофауныг судалсан дүн. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(5):25-29.