Loading...
Ахмад настны амны хөндийн эрүүл мэндийг ба хооллох чадвартай уялдуулан судалсан дүн
Зохиогч
Он
2026 оны есдүгээр сарын 15
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
6
Start Page
38
End Page
43
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Монгол Улсын хүн амын дундаж наслалт сүүлийн 30 жилд (1995–2025) 8.3 жилээр нэмэгдэж, 2025 онд 72.1 жилд хүрсэн баримт байна (Эрэгтэй 68.1, эмэгтэй 76.2) ҮСХ 2025 . Үүнтэй зэрэгцэн 60-аас дээш насны хүн амын тоо 1990 оноос хойш 2.65 дахин өссөн бөгөөд 2025 оны байдлаар 338 мянга гаруй ахмад настан байгаагаас 60–64 насны бүлэг 241%, 65–69 насны бүлэг 195%-иар өссөн нь хүн амын хөгшрөлийн хурд өндөр байгааг харуулж байна. Энэхүү хүн ам зүйн өөрчлөлт нь ахмад настанд тохирсон амны хөндийн тусламж, шүдэлбэр хийх, сэргээн засах үйлчилгээний эрэлтийг цаашид нэмэгдүүлэх хандлагатай байна. Зорилго: Ахмад настны амны хөндийн эрүүл мэндийн байдалыг хооллох чадвартай уялдуулан судлах. Арга, арагчлал: Бид улаанбаатар хотын Чингэлтэй, Баянгол, Сүхбаатар, Хан-Уул дүүргийн 50 ба түүнээс дээш насны 301 ахмад настныг хамруулсан аналитик судалгааны нэг агшингийн загвараар судалсан. Амны хөндийн эрүүл мэндийг эмнэлзүйн үзлэг Шүдгүйдэл, шүдэлбэрийн хэрэглээ болон 8 бүрэлдэхүүн хэсэгтэй Oral Health Assessment Tool (OHAT)-аар үнэлж, сайн, муу гэсэн хоёр ангилалд хуваав. Хооллох чадварыг стандартчилсан асуумжаар дараах дөрвөн чиглэлээр үнэлэв: 1. хатуу бүтэцтэй хүнс (Бүхэл мах, алим г.м)-ийг хазах, зажлахад хүндрэлтэй эсэх (Шатлалын ангилал); 2.хүссэн хүнсээ тааламжтай идэж чадах эсэх; 3.амны хөндийтэй холбоотой шалтгаанаар хоолны төрөл, хэмжээгээ хязгаарладаг эсэх; 4.амны хөндийн мэдрэг байдал (Халуун, хүйтэн, чихэрлэг зүйлд өвдөх мэдрэмж). Ангиллын хувьсагчид хоорондын хамаарлыг Пирсоны χ² (Хи квадрат) шинжилгээгээр үнэлж, статистик ач холбогдлын түвшинг p<0.05 гэж авав. Насны бүлэг, хүйс зэрэг хүн ам зүйн хувьсагчийг давхар хувьсагч болгон харгалзав. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдагсдын дундаж нас 69.0±7.8 жил байсан бөгөөд үүнээс эмэгтэй 74%, эрэгтэй 26% байв. Судалгаанд хамрагдагсдын 98.6% нь шүдгүйдэлтэй, 23.6% нь бүрэн шүдгүй байв. Авагддаг шүдэлбэрийн хэрэглээ нас ахих тусам нэмэгдэж (χ²=8.83, p=0.032), эмэгтэйчүүдэд (65.9%) эрэгтэйчүүдээс (45.9%) илүү өндөр байв (χ²=8.45, p=0.004). OHAT үнэлгээгээр судалгаанд хамрагдагсдын 21% нь амны хөндийн эрүүл мэндийн байдал муу гэж үнэлэгдсэн бөгөөд энэ нь боловсролын түвшинтэй статистикийн ач холбогдол бүхий хамааралтай байв (χ²=27.69, p<0.001). Хүссэн хүнсээ тааламжтай идэж чаддаг эсэхийг үнэлэхэд (n=240) 27.1% нь “Огт чаддаггүй” гэж хариулсан бөгөөд энэ нь насны бүлэг (p=0.823), хүйс (p=0.405)-тэй статистикийн хувьд ач холбогдол бүхий ялгаа ажиглагдсангүй. Хатуу бүтэцтэй хүнс (Бүхэл мах, алим)-ийг хазах, зажлахад 50.6% нь “Огт хэрэглэж чаддаггүй”, 11.3% нь “Хүндрэлгүй хэрэглэдэг” байв. Хоолны хязгаарлалттай бүлэгт хатуу хүнс идэж чадахгүй хүний хувь (82%) нь хязгаарлалтгүй бүлэгтэй (22%) харьцуулахад мэдэгдэхүйц өндөр байв (χ²=74.1, p<0.001). Амны хөндийн мэдрэг байдал нь хоолны хязгаарлалттай (χ²=11.5, p=0.022) болон амны хөндийн субъектив (Өөрийн үнэлгээт) байдалтай (χ²=7.7, p=0.021) статистикийн ач холбогдолтой хамааралтай байсан бол тодорхой хоолны төрөл (Мах, цитрус жимс гэх мэт)-тэй ач холбогдолтой хамааралгүй байв (p>0.05), энэ нь мэдрэг байдал ерөнхий хоолны хязгаарлалттай холбоотой боловч тодорхой нэг хоол хүнсний зүйлтэй сонгомол холбоогүй болохыг харуулж байна. Дүгнэлт: Ахмад настны амны хөндийн эмнэл зүйн байдал (Шүдгүйдэл, OHAT, мэдрэг байдал) нь тэдний хазах-зажлах чадвар болон хоолны хязгаарлалттай статистикийн өндөр ач холбогдолтой хамааралтай байна. Судалгаанд хамрагдагсдын талаас илүү хувь нь хатуу бүтэцтэй хүнс хэрэглэж чадахгүй, дөрөвний нэгээс олон хувь нь хүссэн хүнсээ тааламжтай идэж огт чаддаггүй байгаа нь ахмад настны хооллох чадварын хязгаарлалт өргөн тархсан, чухал эмнэл зүйн асуудал болохыг харуулж байна.
Background: Life expectancy in Mongolia has increased by 8.3 years over the past three decades (1995–2025), reaching 72.1 years in 2025 (68.1 years for men and 76.2 years for women; National Statistics OfÏce of Mongolia, 2025). Concurrently, the population aged ≥60 years has increased 2.65-fold since 1990, exceeding 338,000 in 2025. Particularly marked increases have been observed among those aged 60–64 years (241%) and 65–69 years (195%), reflecting the rapid pace of population ageing. These demographic changes are expected to increase the demand for age-appropriate oral healthcare, prosthodontic treatment, and oral rehabilitation services. Aim: To assess oral health status among older adults and examine its association with eating ability. Materials and Methods: An analytical cross-sectional study was conducted among 301 adults aged ≥50 years residing in the Chingeltei, Bayangol, Sukhbaatar, and Khan-Uul districts of Ulaanbaatar, Mongolia. Oral health status was assessed through clinical examination, including tooth loss and denture use, and using the eight-item Oral Health Assessment Tool (OHAT). Based on the OHAT assessment, oral health status was categorized as good or poor. Eating ability was assessed using a standardized questionnaire covering four domains: (1) difÏculty biting and chewing hard-textured foods, such as whole pieces of meat and apples, using an ordinal scale; (2) ability to comfortably eat desired foods; (3) restriction of the type or amount of food consumed due to oral health problems; and (4) oral sensitivity to hot, cold, or sweet foods. Associations between categorical variables were assessed using Pearson’s chi-square (χ²) test, with statistical significance set at p<0.05. Demographic variables, including age group and sex, were also considered in the analyses. Results: The mean age of the participants was 69.0±7.8 years; 74% were women and 26% were men. Overall, 98.6% had experienced tooth loss, and 23.6% were completely edentulous. The use of removable dentures increased significantly with age (χ²=8.83, p=0.032) and was more common among women than men (65.9% vs. 45.9%; χ²=8.45, p=0.004). According to the OHAT assessment, 21.0% of participants had poor oral health status, which was significantly associated with educational level (χ²=27.69, p<0.001). Among participants with available data on the ability to comfortably eat desired foods (n=240), 27.1% reported being completely unable to do so. This outcome did not differ significantly by age group (p=0.823) or sex (p=0.405). Regarding hard-textured foods such as whole pieces of meat and apples, 50.6% reported being completely unable to bite or chew them, whereas only 11.3% reported being able to consume them without difÏculty. The proportion unable to consume hard foods was substantially higher among participants with dietary restrictions than among those without restrictions (82% vs. 22%; χ²=74.1, p<0.001). Oral sensitivity was significantly associated with dietary restriction (χ²=11.5, p=0.022) and self-rated oral health status (χ²=7.7, p=0.021), but was not significantly associated with specific food types, such as meat or citrus fruits (p>0.05). These findings suggest that oral sensitivity is associated with overall dietary restriction rather than selective avoidance of particular foods. Conclusion: Oral health problems among older adults are associated with impaired biting and chewing ability and may contribute to dietary restriction. Therefore, nutritional assessment in older adults should extend beyond clinical oral examination to include functional eating ability. A multidisciplinary approach involving dental professionals, geriatricians, and dietitians may provide a more comprehensive assessment of oral health–related nutritional risks in this population.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1743
Эшлэл
Г.Төрбат, Н.Бямбасоёл, Ч.Одгэрэл, Б.Сапаар, Ж.Үржинлхам. Ахмад настны амны хөндийн эрүүл мэндийг ба хооллох чадвартай уялдуулан судалсан дүн. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(6):38-43.