Loading...
Улаан гоёо ургамлын эх сурвалжийн судалгаа
Зохиогч
Он
2026 оны тавдугаар сарын 22
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
5
Start Page
298
End Page
301
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Улаан гоёо (Cynomorium songaricum Rupr.) нь Төв Азийн хуурай бүс нутагт тархсан ховор шимэгч ургамал бөгөөд уламжлалт анагаах ухаанд (УАУ) эртнээс “тоник” буюу тэтгэх зорилгоор хэрэглэгдэж ирсэн. Түүхэн сурвалжууд болон орчин үеийн фармакологийн судалгааны хоорондын уялдаа холбоог тодорхойлох нь уг ургамлын эмчилгээний ач холбогдлыг нотлоход чухал юм. Зорилго: Улаан гоёо ургамлын түүхэн хэрэглээг сурвалж бичгээр тодруулах, орчин үеийн фитохими, фармакологийн судалгааны үр дүнтэй уялдуулан шинжлэх ухааны үндэслэлтэй тайлбар өгөхөд оршино. Арга, аргачлал: Судалгааг түүхэн судалгааны загвар (HRD)-ын хүрээнд гүйцэтгэсэн. Түүхэн-харьцуулсан шинжилгээний аргаар В.И.Грубов (1982), “Бэньцао ганму”, “Бэньцао яньи буи” зэрэг сонгодог эх сурвалжуудыг системчлэн шинжлэв. Үр дүн: Түүхэн сурвалжуудад улаан гоёог “Инь хийг тэтгэж, үрийн шим цусыг нэмэгдүүлнэ” гэж тодорхойлсон нь орчин үеийн судалгаагаар тогтоогдсон 98 төрлийн биологийн идэвхт бодис (флавоноид, тритерпеноид г.м)-ын антиоксидант, нөхөн үржихүйг дэмжих үйлдэлтэй нийцэж байна. Ургамлын аюулгүй байдал болон элэг, ходоод хамгаалах идэвх нь фармакологийн туршилтаар батлагдсан байна. Дүгнэлт: 1. Улаан гоёо (Cynomorium songaricum Rupr.) нь Монголын говийн ховор шимэгч ургамал бөгөөд XIII зууны эх сурвалжид тэмдэглэгдсэн уламжлалт хэрэглээ нь орчин үеийн шинжлэх ухааны судалгааны дүнтэй нийцэж байна. 2. Түүхэн эх сурвалжуудад үрийн шимийг хадгалах, бөөрийг тэтгэх, бэлгийн чадлыг дэмжих, хуурайшлыг чийглэх, саажилт болон сулралыг эмчлэх зэрэг олон талын үйлдлийг дурдсан бол орчин үеийн фитохимийн судалгаагаар флавоноид, полисахарид, тритерпеноид, стероид зэрэг олон бодис илэрч, фармакологийн ач холбогдолтой болох нь батлагдсан. 3. Wei нар (2019) хордлогын үнэлгээг хийж, аюулгүй байдлыг нотолсон бол Enkh-Amgalan нар (2024) экологийн ач холбогдлыг тодруулсан байна. Энэ нь улаан гоёог зөвхөн эмийн ургамал бус, экосистемийн чухал бүрэлдэхүүн болохыг харуулж байна. 4. Иймээс улаан гоёо нь уламжлалт хэрэглээ болон орчин үеийн судалгааны дүнг уялдуулсан, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, эмчилгээний өндөр ач холбогдолтой ургамал болох нь батлагдаж байгаа тул цаашид клиник туршилт, тарималжуулалт, хамгаалалтын арга хэмжээ авах нь зайлшгүй шаардлагатай.
Background: Cynomorium songaricum Rupr., known in Mongolia as Ulaan goyo, is a rare parasitic plant of the Central Asian arid regions that grows on the roots of Nitraria. In Mongolian Traditional Medicine, it has long been used as a tonic to preserve vital essence (semen), tonify the kidneys, enhance sexual vitality, and treat paralysis and limb weakness. Aim: This study aims to clarify the historical use and medicinal significance of Cynomorium songaricum through source evidence and provide a scientific explanation by integrating these findings with modern phytochemical and pharmacological research. Materials and Methods: The study was conducted using a Historical Research Design (HRD). Methods included comparative-historical analysis and philological study of traditional sources. Key materials examined were V.I. Grubov’s botanical keys, the Encyclopedia of Traditional Chinese Medicine (1981), and classical medical texts such as Bencao Gangmu and Bencao Yanyi Bu. Results: Historical records from the 13th-century Yuan dynasty describe the plant’s distribution in the Mongolian Gobi. Traditional texts highlight its ability to tonify “Yin” and increase blood and essence. Modern studies have identified over 90 bioactive compounds, including flavonoids and triterpenoids, which possess antioxidant, hepatoprotective, and anti-inflammatory properties. Specific formulations like Goyo-11 have been shown to assist in gastric ulcer healing, while Goyo-4 helps reduce liver cell damage in chronic alcoholic liver disease. Toxicological evaluations have confirmed its safety profile. Conclusions: 1. The traditional therapeutic applications of Cynomorium songaricum Rupr., as recorded in 13th-century historical sources, closely align with modern scientific evidence. 2. Traditional medicinal claims are validated by contemporary phytochemistry, which identifies bioactive compounds-such as flavonoids, polysaccharides, triterpenoids, and steroids-responsible for its proven pharmacological benefits. 3. Recent studies confirm the plant’s favorable toxicological safety profile and highlight its essential ecological role as a vital component of the desert ecosystem. 4. These findings demonstrate the high therapeutic value of C. songaricum, emphasizing the critical need for future clinical trials, cultivation development, and strategic conservation efforts.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1729
Эшлэл
Т.Төрболд, Д.Энхмаа, О.Зэсэмдорж, Д.Цэрэндагва. Улаан гоёо ургамлын эх сурвалжийн судалгаа. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(5):298-301.