Loading...
Шагай болон шагайн доод үений бүтэц түүний гэмтлийн талаар хийгдсэн судалгааны тойм
Зохиогч
Г.Болормаа
Д.Анужин
Д.Уранчимэг
А.Авирмэд
Х.Пүрэвсүрэн
Он
2026 оны тавдугаар сарын 22
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
5
Start Page
315
End Page
319
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Шагайн үений холбоосны анатомийг судлах нь үений тогтвортой байдал, тэнхлэг, хөдөлгөөнд холбоосны гүйцэтгэх үүрэг, үйл ажиллагааны харилцан хамаарал төдийгүй хөдөлгөөн засалч мэргэжилтний сургалт, судалгаанд лавламж хэмжээ, гэмтэл согог судлалын практикт анхдагч тоон мэдээлэл болдог. Эмнэлзүйн практикт үений бэртэл, гэмтлийг зөв оношлох, эмчлэх, гэмтлийн механизмыг ойлгох үндэс суурь болдог.1,2 Шагайн үений гэмтэл нь нийтлэг тохиолддог гэмтэл бөгөөд шагайн гэмтлийн 85 хувийг шагайн холбогч эд болон шөрмөсний гэмтэл эзэлдэг байна.3 Манай орны хувьд шагайн үений гэмтлийн 81.1% нь шинэ, 9.4% нь анхны гэмтэлтэй адил дахисан, 8.1% нь өмнөх гэмтэл дахисан, 0.7% шалтгаан тодорхойгүй байдаг.4 Гэмтлийн механизмаас хамааран тодорхой холбоос болон холбогч эдийг гэмтээж болно.5 Шагайн холбоосны гэмтэл нь шагайн цочмог өвдөлтийн хамгийн түгээмэл шалтгаан болдог. Шагайн архаг өвдөлт нь шагайн холбоосны аль нэг нь бүтцийн алдагдалд хүргэдэг байна.6 Тиймээс бид тойм судалгааг нэгтгэж, холбоосын анатомийн бүтэц, байрлалын онцлогоос шалтгаалан эмнэлзүйд зонхилон тохиолдох гэмтлийг тодорхойлж, урьдчилан сэргийлэх боломжийг судлах нь судалгааны ажлын үндэслэл боллоо. Зорилго: Гаргалгааны аргаар шагай болон шагайн доод үений хэвийн бүтцийг тодорхойлсон болон үений гэмтлийн талаар хийгдсэн судалгааны ажлуудыг тоймлох. Арга, аргачлал: Судалгааны эх сурвалжуудад хайлт хийхдээ эрдмийн бүтээлийг сонгох шалгуурыг боловсруулан Thomson Reuters, Pubmed central database, google scholar, Web of science мөн Эрүүл мэндийн хөгжлийн төв, гэмтэл согог судлалын үндэсний төвийн статистик мэдээ баримт, өгөгдлийг сонгон тоймын стандартын дагуу чанарын үнэлгээ хийж ankle joint, subtalar joint, шагай болон шагайн доод үений гэмтэл зэрэг түлхүүр үгийн хослолоор хайлт хийж сонгов. Цахим эх сурвалжид нийтлэгдсэн шагай болон шагайн доод үе, үений гэмтлийн талаар судалсан бүтээлүүдийн тоймтой эх зохиол судлалын аргаар танилцаж тойм өгүүллийг боловсруулав. Бид нийт 330 гаруй бүтээлийг олж тогтоосон бөгөөд эдгээрээс гаргалгааны аргаар шагай, шагайн үений хэвийн бүтцийг тодорхойлсон болон үений гэмтлийн талаар хийгдсэн голлох хамаарал бүхий нийт 34 эх бүтээлийг хамруулсан болно. Үр дүн: Шагайн үе нь шагайт чөмгөний доод үзүүрийн үений гадаргуу болон шагай ясны булын хооронд үүсдэг. Хөндлөн тэнхлэгээр өлмий, у л р у у нугалах хөдөлгөөн хийнэ. Шагайн үеэр өлмий рүү нугалах хөдөлгөөний далайцын хэвийн хэмжээ 300 хэм, ул руу нугалах хөдөлгөөний далайцын хэвийн хэмжээ 500 хэм байна. Шагайн доорх үе нь шагай ба өсгийн ясны үений хойд гадаргуунууд болон өсгийтэй нийлэх үений хойд гадаргуу хоёрын хооронд үүсдэг. Шагайн доод үеэр саггиталь тэнхлэгээр тавхайгаар дотогш эргэх хөдөлгөөний далайцын хэвийн хэмжээ 350 хэм , гадагш эргэх хөдөлгөөний далайцын хэвийн хэмжээ 200 хэм байна. 7 Шагайн холбооснуудыг анатомийн байрлалаар нь гадна холбоос, дотно холбоос, шаант тахилзуурын доод синдесмоз холбоос гэж н ь 3 бүлэг болгоно.8,9 Шагай, шагайн доорх үений холбоосны гэмтлийн хамгийн түгээмэл шалтгаан нь тавхай дотогш хэт эргэх хөдөлгөөн байдаг. Тавхай дотогш хэт эргэх нь үений уутны гэмтэл, гадна дотно дагуу зэрэгцээ холбоос, шаант тахилзуурын холбоосны гэмтэл хүргэдэг. Мөн шагайн үеэр өлмий рүү, ул руу хэт нугалах нь ихэвчлэн хашлага хоорондын хойд холбоос, шагайн хүзүүний остеохондраль бүс, шаант ясны урд доод ирмэг зэрэг бүтцэд гэмтэл учруулдаг байна.5,10,11 Дүгнэлт: Шагайн үений бүтцийг цогцоор нь судалснаар гэмтлийн механизмыг бүрэн тайлбарлах үндэс суурь болно. Цаашид манай улсад гаргалгааны арга, дүрс оношлогоонд суурилсан биомеханикийн хосолмол судалгаа хийх, эмнэлзүйн үр дүнтэй уялдуулсан, стандартчилсан үнэлгээний протокол боловсруулах шаардлагатай гэж үзэж байна.
Background: The study of the anatomical structure of the ankle joint ligaments is essential for understanding the stability, axis, and movement of the joint, as well as their interrelationship with the function. It also provides fundamental quantitative data for the training and research of physiotherapists, as well as the practice of injury and trauma medicine. Proper diagnosis and treatment of ankle joint injuries, as well as understanding the mechanism of injury, are based on this knowledge. Ankle joint injuries are common, with ligament and tendon injuries accounting for 85% of ankle injuries. In Mongolia, 81.1% of ankle injuries are new, 9.4% are similar to the initial injury, 8.1% are recurrent injuries, and 0.7% have unknown causes. Depending on the mechanism of injury, certain ligaments and connective tissues can be damaged. Ankle ligament injuries are the most common cause of acute ankle pain, and chronic ankle pain is often due to structural changes in the ankle ligaments. Aim: To summarize the research on the normal anatomy of the ankle and subtalar joint, as well as the studies on joint injuries, using the dissection method. Materials and Methods: Literature search was conducted in Thomson Reuters, Pubmed central database, Google Scholar, and Web of Science databases, as well as the statistical data from the Health Development Center and the National Center for Trauma and Orthopedics. Keywords used include: ankle joint, subtalar joint, ankle joint and subtalar joint injuries. A total of 330 publications were identified, and 34 key articles on the normal anatomy of the ankle and subtalar joint, as well as joint injuries, were included in the review. Results: The ankle joint is formed between the distal end of the tibia and the superior articular surface of the talus. It allows plantar flexion and dorsiflexion movements, with a normal range of 30 degrees for plantar flexion and 50 degrees for dorsiflexion. The subtalar joint is formed between the posterior articular surfaces of the talus and calcaneus. It allows inversion and eversion movements, with a normal range of 35 degrees for inversion and 20 degrees for eversion. The ankle ligaments are divided into three groups: lateral, medial, and inferior tibiofibular (syndesmotic) ligaments. The most common cause of ankle joint injuries is excessive inversion of the subtalar joint, leading to injuries to the joint capsule, lateral and medial collateral ligaments, and the syndesmotic ligaments. Excessive plantar flexion and dorsiflexion of the ankle joint can also cause injuries to the posterior talofibular ligament, the osteochondral region of the talar neck, and the anterior-inferior margin of the tibia. Conclusion: Comprehensive study of the ankle joint structure provides the basis for explaining the mechanism of injury. Further research in Mongolia is needed, combining dissection and imaging techniques, to develop standardized evaluation protocols that correlate with clinical outcomes.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1732
Эшлэл
Д.Нямсүрэндэжид, Г.Болормаа, Р.Номиунгэрэл, Д.Анужин, Г.Доржжагдаг, Д.Нямдорж нар. Шагай болон шагайн доод үений бүтэц түүний гэмтлийн талаар хийгдсэн судалгааны тойм. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(5):315-319.