Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 10 of 21
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    ALDH18A1 Expression Profiling in Non-small Cell Lung Cancer through Bioinformatics and Experimental Approaches
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2026-05-21)
    Wurihan
    ;
    Yirigui
    ;
    Jie Cheng
    ;
    ;
    Objective: Non-small cell lung cancer (NSCLC) is a leading cause of cancer-related death worldwide. The molecular mechanisms of NSCLC are still not fully understood. This study used bioinformatics analysis of public databases to identify potential biomarkers and therapeutic targets. This study used integrated bioinformatics analyses to identify candidate oncogenes associated with in NSCLC. Tissue microarray-based immunohistochemistry was then performed to characterize the protein expression pattern of ALDH18A1 in NSCLC tissues and to preliminarily evaluate its potential as a biomarker. Methods: In this study, TCGA transcriptomic data were analyzed by weighted gene co-expression network analysis (WGCNA), differential expression analysis, least absolute shrinkage and selection operator (LASSO) regression, and random forest analysis to identify ALDH18A1 as a candidate gene in NSCLC. The protein expression of ALDH18A1 was then examined by immunohistochemistry (IHC) using tissue microarrays (TMAs) containing 80 lung squamous cell carcinoma samples, 52 lung adenocarcinoma samples, and their paired adjacent normal tissues. Results: In this study, WGCNA, differential expression analysis, LASSO regression, and random forest analysis identified ALDH18A1 as a key candidate gene in NSCLC. Immunohistochemical analysis showed that the expression level of ALDH18A1 protein was significantly higher in NSCLC tissues than in paired adjacent normal tissues (p < 0.05). Conclusions: ALDH18A1 is markedly upregulated in NSCLC and appears to contribute to tumorigenesis and disease progression, highlighting its promise as a potential diagnostic biomarker and a candidate target for therapeutic intervention.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    A study on structure and functions of organs involved in the formation of Mongolian Khuumii sound
    (Mongolian Journals Online, 2020-10-27)
    Tsagaankhuu, Rentsendorj
    ;
    ; ; ;
    Palamdorj, Ganchimeg
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Efficacy of Marmot Brown Fat in Treatment of Acute Pancreatitis
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2016-06-25) ;
    Dagdanbazar Bodi
    ;
    ; ;
    Ariunaa Zunduin
    Objectives: The brown fat of marmots is called "human meat" among Mongolian people because they abstain from eating it. Our experimental study is the first academic-based study to investigate the effect of marmot brown fat (MBF) on acute pancreatitis (AP). Methods: This study used 82 healthy female Wistar rats (250-280 g). The study rats were divided into 4 groups: (1) relatively healthy (no medication and no AP, n = 10), (2) caerulein-induced AP rats without any treatments (n = 24), (3) AP rats fed by the MBF suspension (n = 24), and (4) AP rats injected with sandostatin (n = 24). The serum a-amylase level (SAAL) and histological examination were observed. Results: Significantly increased SAAL (group 1: 1347.10 ±10.76 units/L vs group 2: 1804.50 ±134.32 units/L) was confirmed in rats with caerulein-induced, mild AP. In both treatment groups 3 and 4, the SAAL was significantly decreased on the fifth day after treatment. Interestingly, advanced damage of pancreatic cells was observed in group 3. Additionally, the health condition of group 3 rats was poor, and spleen and lung tissue damage was detected by histological examination. Conclusion: Our study results suggest that the MBF suspension might be stimulating pancreatic juice secretion, therefore we conclude that the MBF suspension is not beneficial in the treatment of AP.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Anatomical and Physiological Basis of the Mongolian Khuumii
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2023-03-21)
    Tsagaankhuu, Rentsendorj
    ;
    Palamdorj, Ganchimeg
    ;
    Luvsandagva, Byambasuren
    ;
    Objectives: In order to examine each variety of khuumii used by Mongolians, this study compares the anatomical structures involved in the development of khuumii as well as the characteristics and patterns of their functioning.Methods: 50 people between the ages of 18 and 60 were chosen for the cross-sectional study, using a non-random sampling procedure. Statistical analysis was performed using SPSS23 software using questionnaires, X-ray, endoscopy, and acoustic analysis. Results: During the formation of khuumii sound, thoracic cavity, diaphragm, and lungs regulate the intensity of the air reaching the vocal folds, exert pressure on the airways and vibrate the sound waves through air flows passing through the larynx and vocal folds. The mouth-nose cavity as well as the pharynx are responsible for resonating the sound. Khuumii increases the workload of the cardiovascular system by 70-80%. Furthermore, the sound frequency is 2-4 times higher than that of normal speech, and sound volume is 0.5-1 times higher. 95.3% of throat singers do not have a sore throat, 88.4% do not experience heavy breathing, and 74.1% have no hoarseness. Conclusion: The Mongolian throat singing khuumii, including mixed voices and multivoice, iss related to the presence of dual vibration sound sources. Its high overtone form of singing (isgeree khuumii) is related to stenosis at the resonance chambers initiation site (ventricular folds level).
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Монгол хүний бүсэлхийн нугалмын морфометрийн зарим үзүүлэлтүүдийг Соронзон Резонанст Томографийн шинжилгээгээр тодорхойлcон дүн
    (2019-11-18)
    Т.Хонгорзул
    ;
    ;
    Манай оронд хүн амын биеийн хэсгүүдийн болон эрхтний морфометрийн үзүүлэлтүүдийг антропометрийн арга болох соматометр, остеометр, краниаметрийн аргуудаар судлан тогтоосон олон ажлууд хийгдсэн боловч монгол хүний багана нурууны болон нугалам тус бүрийн хэмжээг амьд хүн дээр судлан тогтоох чиглэлээр хийсэн судалгааны материал харьцангуй ховор байгаа тул Монгол хүний бүсэлхийн нугаламын их биеийн морфометрийн зарим үзүүлэлтүүдийг тодорхойлох мөн бүсэлхийн нугалмын нүхний хэмжээг тодорхойлох зорилтуудыг тавин 2015-2018 оны хооронд багана нурууны бүтэн Соронзон Резонанст Томографи хийлгэсэн харьцангуй эрүүл нийт 97 хүнийг судалгаанд хамруулсан. Бүсэлхийн 1-5 нугалам хүртэл морфометрийн хэмжилтүүдийг 11 шинжүүд дээр тулгуурлан см нэгжээр, хүйсээр ангилан хэмжилтүүдийг хийж гүйцэтгэв. Судалгааны дүнгээс үзэхэд Монгол хүний багана нурууны бүсэлхийн нугалмын их биеийн морфометрийн үзүүлэлтүүд нь бүсэлхийн 1-р нугалмаас эхлэн бүсэлхийн 5-р нугалам хүртэл /L1-L5/ аажим жигд бус нэмэгдэж байна. Монгол хүний багана нурууны бүсэлхийн нугалмын нүхний хэмжээ нугалам доошлох тусам аажим багасч байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Бодисын солилцооны хам шинж ба гиперферритинеми хоорондын хамаарлыг судалсан үр дүн
    (2025-01-01)
    Б.Анхбаяр
    ;
    Б.Чулуунбилэг
    ;
    Ж.Амартайван
    ;
    ;
    Э.Сарантуяа
    Үндэслэл: Гиперферритинеми гэдэг нь ийлдсэн дэх ферритиний Ферритин агууламж хэвийн утгаас нэмэгдэхийг хэлдэг бөгөөд дэлхийн хэмжээнд Таргалалт нийт хүн амын 5-25%-д тохиолддог. Элэгний төмрийн хэт ачааллын хам Гипергликеми шинж болон бодисын солилцооны хам шинж (БСХШ) нь хоорондоо хамааралтай бөгөөд энэ нь дэлхий дахинд өвчлөл болон нас баралтын чухал шалтгаануудын нэгд тооцогддог тул судлаачид дээрх хамаарлыг судлах шаардлагатай байна. Олон улсад болон Монгол улсад бодисын солилцооны хам шинж болон зарим эмгэгүүдийн үед төмрийн солилцоо алдагдаж, төмрийн ачаалалд хүргэж байгаа эсэхийг үнэлсэн нотолгоо хомс байна. Иймд бид гиперферритинеми ба БСХШ болон бусад хүчин зүйлсийн хамаарлыг судлахаар зорилоо. Арга, аргачлал: Судалгааг аналитик судалгааны агшингийн загвар ашиглан гүйцэтгэв. Судалгаанд хамруулах шалгуурыг хангасан 159 эрэгтэй хүний мэдээлэлд дүн шинжилгээ хийв. Судалгаанд оролцогчдоос асуумж судалгаа авч, бие махбодын хэмжилтүүдийг хийв. Судалгаанд оролцогчдын венийн цуснаас шинжилгээ авч өлөн үеийн глюкоз, триглицерид, нийт холестрин, ИНЛП, төмрийн түвшинг биохимийн бүрэн автомат анализатораар тодорхойлов. Судалгаанд оролцогчдын ферритиний түвшинг үнэлэхдээ Е И 8А аргыг ашиглан тодорхойлов ф К О 1п§1ттеп1§ ОтЪН, Оегтапу). Бид ийлдсийн ферритиний түвшин 400пд/т1-с дээш тохиолдолд гиперферртинеми гэж үзсэн. БСХШ-г тодорхойлохдоо “Н агтотгей 1” шалгуурыг ашигласан. Судалгааны гиперферритинеми болон хэвийн хоёр бүлэгт чанарын хувьсагч хоорондын ялгааг тооцохдоо Хи-квадрат тест болон Рт§Ъег Ехас1 тест, тоон хувьсагчийн дунджийн ялгааг тооцохдоо Мапп ^ЫШпеу ^ тест ашиглав. Судалгаанд оролцогчдын глюкозын түвшин, өөх тосны үзүүлэлтүүд ба ферритиний түвшин хооронд хамаарлыг үнэлэхдээ спеарманы корреляцийн шинжилгээг ашиглав. Үр дүн: Судалгаанд оролцогчдын 59 (37.1%) нь бодисын солилцооны хам шинжтэй, 33 (20.8%)-д гиперферритинеми тодорхойлогдов. Гиперферритинеми болох эрсдэлийг бодисын солилцооны хам шинжтэй байх нь 3.4 дахин, гипергликемитэй байх нь 3.7 дахин, хэвлийн таргалалттай байх нь 2.2 дахин нэмэгдүүлж байв. Дүгнэлт: Судалгаанд оролцсон эрэгтэй хүмүүсийн ферритиний түвшин өндөр байх нь бодисын солилцооны хам шинж болон түүний зарим үзүүлэлтүүдтэй (хэвлийн тойрог, гипергликеми) ач холбогдол бүхий хамааралтай үнэлэгдэв.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Бодисын солилцооны хам шинжтэй 30-60 насны эрэгтэйчүүдийн биеийн өөх тосны индексүүдийг төмрийн солилцооны зарим үзүүлэлттэй харьцуулан судалсан дүн
    (2023-02-16)
    З.Болорцэцэг
    ;
    М.Лутзул
    ;
    Г.Мөнхтуул
    ;
    ;
    Н.Эрдэнэбаяр
    Үндэслэл: Төмөр нь эсийн амьсгал, эсийн өсөлтөд чухал үүрэг Ферритин гүйцэтгэдэг микроэлемент бөгөөд амьсгалын гинжин урвалд Гепсидин электронийг хүчилтөрөгчид дамжуулахаас гадна эсийн хэвийн бодисын Төмрийн хуримтлал солилцоог хангадаг. Элэг, нойр булчирхай, булчинд илүүдлээр Биеийн өөх тос хуримтлагдсан тохиолдолд реактив хүчилтөрөгчийн хортой төрлийг бий болгодог ба төмрөөр өдөөгдсөн исэлдэлтийн стресс нь эсийн бодисын солилцооны хямрал, гэмтлийн шалтгаан болж элэг өөхлөлт, фиброз өөрчлөлт, глюкозын солилцооны хямрал, дислипипеми зэрэг бодисын солилцооны зарим эмгэг үүсэхэд оролцдог байна. Таргалалт, элэгний өөхлөлттэй холбоотойгоор үрэвслийн дохиолол ихсэх нь элэгнээс гепсидин ялгаралтыг нэмэгдүүлдэг ба үүний дүнд сийвэнгийн ферритин ихсэж, эдэд төмөр хуримтлагддаг. Иймд илүүдэл өөх нь төмрийн солилцооны зохицуулгыг алдагдуулж, төмрийг илүүдлээр хуримтлуулснаар таргалалттай холбоотой бодисын солилцооны эмгэгүүд үүсэх нөхцөл болдог. Зорилго: 30-60 насны эрэгтэйчүүдийн биеийн бүтэц найрлага, өөх тосны үзүүлэлт, төмрийн солилцооны үзүүлэлтүүдийг ашиглан бодисын солилцооны хам шинжтэй болон бодисын солилцооны хам шинжгүй бүлэгт биеийн өөх тосны индексүүд ба төмрийн хуримтлал хоорондын хамаарлыг үнэлэх. Арга, аргачлал: Судалгааг хүн амд суурилсан Аналитик судалгааны Тохиолдол-хяналтын загварыг ашиглан Улаанбаатар хотын 30-60 насны бодисын солилцооны хам шинжтэй 93 эрэгтэй, бодисын солилцооны хам шинжгүй 132 эрэгтэйг судалгаанд хамруулсан ба хоёр бүлгийн төмрийн солилцооны үзүүлэлтийг өөх тосны солилцооны үзүүлэлтүүдтэй харьцуулсан. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан нийт оролцогчдын дундаж нас 45.4±8.4 жил (тохиолдол 46.2±8.5, хяналт 44.8±8.3, р=0.22); биеийн жингийн дундаж индекс (БЖИ) 28.1±4.9 кг/см2 (тохиолдол 30.03±3.5, хяналт 26.8±5.3, р=0.0001); биеийн таргалалтын индекс 25.4±4.4 % (тохиолдол 26.7±3.6%, хяналт 24.5±4.7%, р=0.04); бүсэлхий, ташаан тойргийн дундаж харьцаа (БТ/ТТ) 1.02±0.06 (тохиолдол 1.04±0.04, хяналт 1.003±0.06, р=0.0001) байв. Лабораторийн үзүүлэлтүүдээс триглицерид дундажаар 152.8±175.5 мг/дл (тохиолдол 230.7±246.2, хяналт 97.8±52.5, р=0.0001); ӨНЛП дунджаар 44.6±10.2 мг/дл (тохиолдол 39.1±8.6, хяналт 48.5±9.4, р=0.0001); ферритин дунджаар 337.7±219.4 мг/дл (тохиолдол 380.3±220.1, хяналт 307.7±214.6, р=0.014) гепсидин дунджаар 1.55±0.34 нг/мл (тохиолдол 1.46±0.3, хяналт 1.65±0.3, р=0.02) тус тус хоёр бүлгийн хооронд статистикийн хувьд ач холбогдол бүхий ялгаатай байв. Биеийн өөх тосны индексүүд болон төмрийн хуримтлалыг илэрхийлэгч ферритины хоорондын хамаарлыг үнэлэхэд ферритин болон LAP (r=0.134; p=0.044), AIP (r=0.246; p=0.0001), WHR (r=0.256; p=0.0001) хооронд тус бүр шууд сул хамааралтай буюу өөх тосны индексүүд ихсэхэд сийвэнгийн ферритины агууламж ихсэж байгаа нь статистикийн хувьд ач холбогдолтой байна. Мөн ферритин нь БЖИ (r=0.166; p=0.013) болон бүсэлхий, ташаан тойргийн харьцаа (r=0.256; p=0.0001)-тай статистикийн хувьд ач холбогдол бүхий шууд сул хамааралтай байна. Тохиолдлын бүлгийг хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад төмрийн хуримтлал үүсэх магадлал 2.36 дахин их OR=2.36 (95% CI 1.37-4.06) байв. Дүгнэлт: 1. БСХШ бүхий тохиолдлын бүлэгт БЖИ, БТ/ТТ харьцаа, ийлдсэн дэх ТГ агууламж их, ӨНЛП статистик ач холбогдол бүхий бага байна.Биед агуулагдах өөх тосны индекс болох VAI, LAP, TyG, AIP статистик ач холбогдол бүхий их байлаа. Эдгээр үзүүлэлт нь БСХШ оноо ихсэх тусам даган нэмэгдэж байгаа нь бодисын солилцооны эмгэгүүдтэй хамааралтай болохыг илтгэж байна. 2. БСХШ бүхий тохиолдлын бүлэгт ферритины агууламж БСХШ-гүй хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад статистик ялгаатай их байна. Ийлдсэн дэх ферритиний агууламж нь биеийн өөх тосны индексүүдтэй тоон утгын хувьд сул хамааралтай байгаа хэдий ч өөх тосны солилцооны хямрал нь төмрийн хуримтлал үүсэхэд нөлөөлж болохыг илтгэж байна. БСХШ-тэй хүмүүст төмрийн хуримтлал үүсэх магадлал БСХШ-гүй хүмүүсээс 2.36 дахин их байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Цох хорхойны феромон ба анагаах ухаан дахь хэрэглээ
    (2026-05-22) ;
    Б.Дагданбазар
    ;
    ;
    Д.Энхмаа
    ;
    Үндэслэл: Шавьж бол эмийн шавхагдашгүй эх үүсвэр бөгөөд шавьжны биед агуулагдаж байгаа биологийн идэвхит бодисуудыг судлах зайлшгүй хэрэгтэй юм. Монголын уламжлалт анагаах ухааны эмчилгээнд хэрэглэдэг байсан янз бүрийн шавьж, цох хорхойн тухай мэдээлэл байдаг ч эдгээрийг эх сурвалжийн түвшинд түүвэрлэн харьцуулан бичсэн судалгаа хомс байна. Зорилго: Уламжлалт анагаах ухаанд “Шавьж эмчилгээ”-нд хэрэглэдэг янз бүрийн шавьж хорхой, ялангуяа элдэв цохын төрөл зүйлийн биед агуулагдах феромонт шүүрлүүдийн найрлагын талаарх мэдээлэл ба тэдгээр шавьжийг ямар өвчин эмгэгийн үед хэрэглэдэг байсан талаарх мэдээллийг эх сурвалжуудаас судлан тогтоох. Арга, аргачлал: Энэхүү судалгаанд эх сурвалж болон түүхийн судалгааны арга, анализ синтезийн арга, системийн задлан шинжлэх арга, түүхийн харьцуулалтын аргыг ашиглав. Мэдээллийг уламжлалт анагаах ухааны сурвалж номнуудаас шавьж эмчилгээ, тэр дундаа цох хорхойг ардын эмнэлгийн эмчилгээнд хэрэглэж байсан эх сурвалжуудыг тодотгон гаргаж, нэгтгэн дүгнэв. Үр дүн: Эх сурвалжуудаас үзэхэд монголын уламжлалт анагаах ухааны эмчилгээнд амьтны гаралтай эмийн зүйлийн дотор үе хөлтний хүрээний төлөөлөл болох хавч, аалз, хилэнцэт хорхой, царцаа, зөгий элдэв зүйлийн цох, өт хорхой зэрэг өдий төдий олон янз “эмчилгээний хорхой шавьж” хэрэглэдэг байсан байна. Үүний дотор буглаа цох, шивхэрч цох, хар цохыг уламжлалт анагаах ухаанд судсан туулга хийхэд, үе мөч, булчин махны өвчин, эмэгтэйчүүдийн олон төрөл өвчин, саажиж өрөөл татанхай болох, толгойн өвчин, 11 цанх өвчин бүгдэд нь цох хорхойг тустай гэж заагаад дор бүрд нь зориулалттай жор гаргаж эмчилгээнд хэрэглэдэг байсан байна. Дүгнэлт: Уламжлалт анагаах ухааны эмчилгээнд биологийн ангиллаар шавьжийн ангиас янз бүрийн хорхой, нэн ялангуяа хатуу далавчтаны багийн төлөөллөөс олон янзын цохыг хэрэглэдэг байжээ. Тэдгээрийн бие агуулагдах феромонт шүүрэлд олон төрлийн химийн бодис агуулагддаг байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хөөмийн урлагийн үүсэл, тархацын талаарх мэдээллийг мөшгисөн дүн
    (2019-11-18)
    Ц.Рэнцэндорж
    ;
    П.Ганчимэг
    ;
    Л.Бямбасүрэн
    ;
    Б.Дагданбазар
    ;
    Үндэслэл: Монгол туургатны бий болгож, хөгжүүлж, уламжлуулж ирсэн хөөмийн урлагийг түүх, соёл урлаг, газар зүй, физик, авиа зүй зэрэг шинжлэх ухааны салбар бүрээс сонирхон судлах эрдэмтэн судлаачдын тоо нэмэгдэж үүний хэрээр тэдгээр судлаачдын сүүлийн жилүүдэд хийгдсэн судалгааны ажлын явц, үр дүнтэй танилцаж, цаашдын судалгааны ажлын чиг хандлагыг тодорхойлох шаардлага зүй ёсоор тавигдаж байна. Зорилго: Хөөмийн урлагийн үүсэл, тархацын талаар хийгдсэн судалгааны ажлын хэвлэлийн тоймыг цуглуулан дүн шинжилгээ хийх. Зорилт: 1.Хөөмийн үүсэл тархацын талаарх судалгааны ажил, нэг сэдэвт бүтээлүүдтэй танилцаж хэвлэлийн тоймыг цуглуулах. 2.Хэвлэлийн тоймтой танилцан дүн шижилгээ хийх. 3.Цаашид хийгдэх судалгааны ажлын чиглэлийг тодорхойлох. Арга аргачлал: Монгол хөөмийн урлагийн талаар үндэсний номын сан, СУИС, МУБИС-ийн номын сангуудад хадгалагдаж байгаа ном, эрдэм шинжилгээний сэтгүүл, нэг сэдэвт бүтээлүүд болон олон улсын эрдэм шинжилгээний бүтээлийн цахим сангуудаас авсан эрдэм шинжилгээний ажлуудад эх зохиол судлалын аргаар танилцаж, дүгнэлт хийв. Дүгнэлт: Хөөмийн урлагийг түүх, соёл урлаг, газар зүй, авиа зүйн талаас судалсан эрдэм шинжилгээний ажил цөөнгүй байгаа боловч анатоми бүтэц, үйлзүйтэй холбон судалсан эрдэм шинжилгээний ажил хомс байгаа нь цаашид энэ чиглэлээр хийгдэх судалгааны ажлын цар хүрээг өргөжүүлэх шаардлагатайг илтгэж байна.