Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
library@mnums.edu.mn
/

Tumenbayar, Oyuntuya

Loading...
Thumbnail Image
Товч нэр
Tumenbayar, Oyuntuya
Бүтэн нэр
Tumenbayar Oyuntuya
Латин нэр
Tumenbayar Oyuntuya
Албан тушаал
Судлаач
Харьяалал
ORCID

Settings

Now showing 1 - 7 of 7
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Molecular epidemiological analysis of Mycobacterium tuberculosis isolates from rural population of nationwide tuberculosis prevalence survey in Mongolia
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2025-12-26)
    Oyuntuya Tumenbayar
    ;
    Tsolmon Boldoo
    ;
    Yoshiro Murase
    ;
    Tsetsegtuya Borolzoi
    ;
    Naranzul Dambaa
    Objective: Mongolia is among the 30 high-burden countries for TB and DR-TB. Whole-genome sequencing (WGS) offers precise insights into TB transmission, strain diversity, and antimicrobial resistance (AMR), which are vital for TB control strategies. This study aimed to investigate the molecular epidemiology, lineage distribution, transmission clustering, and drug resistance patterns of M.tuberculosis collected from rural areas of Mongolia using NGS.Methods: A total of 50,194 individuals were screened in a national TB prevalence survey conducted according to WHO guidelines. From rural participants, 102 TB isolates were obtained; 100 with sufficient DNA quality were subjected to WGS. Bioinformatics analyses included lineage identification, AMR mutation profiling, and phylogenetic and clustering analyses. Results: Among the 100 isolates, lineage 2 (Beijing genotype) accounted for 72.0% and lineage 4 (Euro-American) for 28.0%. The Beijing type was dominant across all regions, especially the central region (84.6%) and showed high clustering (56.4%). A total of 13 clusters (≤12 SNVs) were identified; 86.6% were Beijing strains. MDR-TB comprised 10% of isolates, with 100% of MDR-TB strains belonging to the Beijing genotype. Resistance to isoniazid (23%) was common. Mutations associated with resistance were mainly found in katG, inhA, rpoB, pncA, rpsL, rrs, and embB genes. No resistance was observed to new drugs such as bedaquiline, linezolid, or clofazimine. Conclusions: In rural of Mongolia, M. tuberculosis Lineage 2 (modern Beijing genotype) is predominant, accounting for 72% of cases, with consistent distribution across geographic locations. Beijing strains demonstrated higher drug resistance compared to Euro-American types. Importantly, no resistance was detected to newly introduced TB drugs.
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Монгол Улсад тархсан сүрьеэгийн омгийн хэв шинж, хувилбар, эмэнд тэсвэржилтийг 10 жилийн давтамжтай харьцуулан судалсан дүн
    (2025-01-01)
    Т.Оюунтуяа
    ;
    Б.Цэцэгтуяа
    ;
    Э.Баасансүрэн
    ;
    А.Такаки
    ;
    Д.Наранзул
    Үндэслэл: Сүрьеэ өвчин нь урьдчилан сэргийлэх боломжтой, ихэвчлэн эдгэрдэг боловч коронавирусын халдварын дараа (СОҮТО-19) буюу 2022 оны байдлаар нэг үүсгэгчтэй халдварт өвчнөөс үүдэлтэй нас баралтын хоёрдугаарт бичигдсээр байна1. Арван жилийн давтамжтайгаар тодорхой онуудад ялгасан омгийг дахин сэргээж, дараа үеийн геномын дарааллын шинжилгээг гүйцэтгэснээр түүний хэв шинж, тархвар зүй, эмэнд тэсвэржилт, омгийн хэв шинж түүний хөдлөлзүйг харах боломж бүрдэх юм. Зорилго: Өсгөврийн санд хадгалагдаж буй сүрьеэгийн омгийн хэв шинж, хувилбар, эмэнд тэсвэржилтийн түүхэн цаг хугацааны хандлага, хөдлөлзүйг судлах Арга, аргачлал: Эргэмж чиглэлтэй лабораторид суурилсан судалгааны аргаар ХӨСҮТ-ийн Сүрьеэгийн лавлах лабораторийн өсгөврийн санд хадгалагдаж буй 2010, 2020 оны оношилгооны зорилгоор ялгасан нийт 1000 гаруй омгоос 200 омгийг энгийн санамсаргүй түүврийн аргаар (§тр1е гапйот катрИпд) сонгож О пйЮ ^ Ох&гй №пороге ТесИпо&д^ек ([ОЭТ], Ох&гй, ^ К ) ашиглан бүрэн геномын дараалал тогтоох дараа үеийн технологийн шинжилгээг хийлээ. Р ак ^ мэдээллийн баазыг Олон улсын Микобактерийн нэгдсэн сан руу оруулж, дүн шинжилгээг ТВргоШег, МТВке^, ^ г е е ^ег8&п 1.6.12, ЕР12те программаар хэв шинж, дэд хэв шинж, эмэнд тэсвэржилтийн генийн мутац, тэсвэржилтийн байдлыг тодорхойлсон. Үр дүн: Судалгаанд сонгогдсон сүрьеэгийн омгийн 66.5% нь Улаанбаатар хотын 8 (8/9) дүүргээс сонгогдсон бол 33.5% нь 16 (16/21) аймгаас түүвэрлэгдсэн байна. Судалгаагаар ялгасан сүрьеэгийн омгийн 83.9% (95% ИИ 78.7-89.1) нь хэв шинж 2 буюу орчин үеийн Бээжин хэв шинж, 16.1% (95% ИИ 10.9-21.3) нь хэв шинж 4 буюу Евро-Америк хэв шинж илэрсэн байна. Хөдөөгийн хүн амаас ялгасан омгийг хоттой харьцуулахад Бээжин хэв шинжийн эзлэх хувь бага зэрэг өндөр, Евро-Америк хэв шинжийн тархалт бага байгаа боловч хот, хөдөөгийн хоорондох хэв шинжийн тархалтад статистик ач холбогдол бүхий ялгаа ажиглагдсангүй (р=0.485). Бээжин хэв шинжийн дотор зөвхөн хэв шинж 2.2.1 буюу “Орчин үеийн” Бээжин хэв шинж (100%) илэрсэн бол Евро-Америкийн хэв шинжийн дэд хэв шинж 4 (0.5%), 4.5(1%), 4.1.2.1 буюу Нааг1ет (3%), Латин Америк Медитерренийн ^ А М , 7.5%), таш1у Т (3.5%), 8 1уре (0.5%) тус тус тодорхойлогдсон байна. Хэв шинж 2 нь 2010 онд 80% байсан бол 2020 онд 86% болж бага зэрэг өссөн байна. 2010 (72.16%-87.84%) болон 2020 (79.20-92.80%) оны итгэх интервалууд давхцаж байгаа нь цаг хугацаанаас хамааралтай сүрьеэгийн микобактерийн хэв шинжийн тархалтад мэдэгдэхүйц өөрчлөлт гараагүйг харуулж байна. Сүрьеэгийн эсрэг эмэнд тэсвэржилтийг генийн хэв шинжээр тодорохойлсон дүнгээр Бээжин хэв шинж нь эмэнд тэсвэртэй сүрьеэтэй (олон эмэнд тэсвэртэй, цөөн эмэнд тэсвэртэй, нэг эмэнд тэсвэртэй сүрьеэ) өвчтөнүүдэд зонхилон тархсан төдийгүй, маш олон эмэнд тэсвэртэй сүрьеэгийн урьдал 100% үүсгэсэн байна. Мөн Нааг1ет хэв шинжийн дотор 33% ОЭТС, ^АМ хэв шинжийн дунд ОЭТС 13.3%, цөөн эмэнд тэсвэртэй 6.6% нэг эмэнд тэсвэртэй сүрьеэтэй 13.3%, Ма1п1у Т хэв шинжийн дунд 42.8% нь нэг эмэнд тэсвэртэй байв. Дүгнэлт: Монгол улсын хүн амын дунд идэвхтэй орчил эргэлтэд буй сүрьеэгийн омгийн хэв шинжийн тархалтад цаг хугацаанаас хамааралтай мэдэгдэхүйц өөрчлөлт гараагүй, харьцангуй тогтвортой байна. Сүрьеэгийн эмчилгээнд нэвтрүүлж буй шинэ эмэнд тэсвэржилтийг нөхцөлдүүлэгч генийн мутаци илрээгүй байна. Сүрьеэгийн генотип N 08 Эмэнд тэсвэржилт
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Сүрьеэгийн лабораториудын Xpert MTB/RIF молекулбиологийн шинжилгээний 2018-2022 оны гүйцэтгэлд хийсэн эргэмж судалгааны дүн
    (2023-11-03)
    Т.Энхцэцэг
    ;
    Т.Оюунтуяа
    ;
    Б.Цэцэгтуяа
    ;
    Н.Эрдэнэгэрэл
    ;
    Н.Амаржаргал
    Үндэслэл: 2022 онд гаргасан “Global TB report 2021” тайлан мэдээгээр Монгол улсад сүрьеэгийн өвчлөлийн түвшин 100 000 хүн амд 428 байгаа нь дэлхийн болон НДББ-ийн улс орнуудын дунджаас 3.2-4.4 дахин өндөр байна. Сүрьеэгийн өвчлөлийн тооцоолсон тохиолдол болон шинээр оношлогдсон тохиолдлын хооронд ихээхэн зөрүү байсаар байна. Тооцоолсон тохиолдлуудыг бүрэн илрүүлэхэд сүрьеэгийн тохиолдлыг богино хугацаанд илрүүлэх, эмчилгээг эхлүүлэх, хүнээс хүнд дамжих халдварыг таслан зогсоох явдал чухал ба тохиолдлыг эрт илрүүлэхийн тулд ДЭМБ-ын зөвлөмж болгож буй илүү мэдрэг Xpert MTB/RIF шинжилгээг 2013 оноос эхлэн ашиглаж байна. Зорилго: Сүрьеэгийн оношилгооны лабораториудад хийсэн Xpert MTB/RIF молекулбиологийн шинжилгээний гүйцэтгэлийг үнэлэх, олон улсын түвшинтэй харьцуулан дүгнэх, шинжилгээний үр өгөөжийг нэмэгдүүлэхэд, цаашид хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Судалгааг эргэмж судалгааны загвараар хийж гүйцэтгэв. Уг судалгаанд 2018-2022 оны хооронд сүрьеэгийн лабораториудад хийгдсэн Xpert MTB/RIF шинжилгээний гүйцэтгэлийн мэдээллийг үндэсний хэмжээнд ашиглаж буй (Tubis.mn) цахим бүртгэл болон Сүрьеэгийн лавлах лабораторийн сар тутмын тайлан мэдээг ашиглан тоон аргаар цуглуулж мэдээлэлд дүн шинжилгээ хийсэн. Үр дүнгийн тоон үзүүлэлтийг хувиар болон SPSS-17 программ ашиглан боловсруулалт хийлээ. Үр дүн: Улсын хэмжээнд 2018-2022 оны хооронд нийт оношилгооны зорилгоор 139876 сүрьеэгийн шинжилгээ гүйцэтгэсэн. Үүнээс Xpert MTB/RIF шинжилгээнд 53% (74179) тохиолдлыг хамруулсан ба 12270 (16.6%)-д M.tuberculosis илэрсэн. Уушгины сорьцын дотор M.tuberculosis 15.6% (95% CI: 15.4-15.9) илэрсэн бол уушгины бус сорьцонд 23.6% (95% CI: 22.7-24.5)-ын илрүүлэлттэй байна. M.tuberculosis илэрсэн оношилгооны шинэ тохиолдлын 7.9% нь рифамфицинд тэсвэртэй, 89.9% нь рифампицин мэдрэг байлаа. M.tuberculosis илэрсэн тохиолдлын 2.2%-д рифампицин тэсвэржилтийг тодорхойлох боломжгүй гарсан байна. Нийт бүртгэгдсэн сүрьеэгийн шинэ тохиолдлыг хүйс болон насны ангилалаар авч үзэхэд бүх насны ангилалд эрэгтэйчүүдийн дунд өвчлөл харьцангуй өндөр 60.5% (7426/12270) байна. Xpert MTB/RIF шинжилгээгээр M.tuberculosis илэрсэн нийт тохиолдлыг эергийн зэргээр нь авч үзвэл 20% (2466) нь өндөр, 26% (3202) нь дунд, 35.7% (4381) нь бага, 16.7% (2048) нь маш бага, 1.4% (173) маш багаас бага эерэгээр илэрсэн үзүүлэлттэй байлаа. Дүгнэлт: Xpert MTB/RIF шинжилгээнд оношилгооны тохиолдлын тал хувийг хамруулж байгаа нь хангалтгүй бөгөөд цаашид шинжилгээнд хамрагдалтыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай байна. Сүүлийн 5 жилийн статистикаас үзэхэд молекулбиологийн Xpert MTB/RIF шинжилгээгээр оношлогдсон тохиолдол болон рифампицины тэсвэржилтийн эзлэх хувь жил тутам нэмэгдэж байна.
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Чихрийн шижин хэв шинж 2-той хүмүүсийн дундах уушгины сүрьеэгийн тархалтыг судалсан дүн
    (2025-12-05)
    Б.Цэцэгтуяа
    ;
    Т.Оюунтуяа
    ;
    Г.Нарантуяа
    ;
    А.Өлзий-Утас
    ;
    Д.Даваадулам
    Үндэслэл: Чихрийн шижингийн тархалт жилээс жилд тасралтгүй нэмэгдэж байгаа нь манай оронд төдийгүй дэлхий дахинд сүрьеэтэй тэмцэхэд бэрхшээл учруулж байна. Зорилго: Улаанбаатар хотын төвийн 6 дүүргийн чихрийн шижин хэв шинж 2-той (ЧШХШ-2) хүмүүсийн дундах уушгины сүрьеэгийн тохиолдлыг илрүүлж, холбогдох зарим хүчин зүйлийг судлах. Арга, аргачлал: Судалгааг агшингийн судалгааны загвараар, Улаанбаатар хотын төвийн 6 дүүргийн дотоод шүүрлийн кабинетад хянагдаж буй 18-аас дээш насны ЧШХШ-2-той хүмүүсийг системчилсэн санамсаргүй түүвэрлэлтийн аргаар сонголоо. Асуумж, цээжний гэрлийн шинжилгээгээр сүрьеэгийн болзошгүй тохиолдлыг илрүүлж, цэрийг цуглуулан, түрхэц, Xpert MTB/RIF шинжилгээнд хамруулсан. Шинжилгээгээр сүрьеэ оношлогдсон, эсвэл асуумжаар сүрьеэгийн эмчилгээ хийлгэж байгаа, өмнө нь сүрьеэгээр өвчилж байсан гэсэн өгүүлэмжтэй тохиолдлыг сүрьеэгийн тохиолдлоор бүртгэн тархалтыг тооцсон. Үр дүн: Судалгаанд нийт 1644 ЧШХШ-2той хүн хамрагдсан. Нийт оролцогчдын 836 (50.9%) нь эмэгтэй, дундаж нас 58 (19-89) жил байв. Нийт сүрьеэгийн болзошгүй тохиолдол 10.5% (n=172, 95% CI 9.0-12.0)-ийг эзэлж байв. Сүрьеэгийн болзошгүй 112 тохиолдлоос цэр цуглуулж, лабораторийн шинжилгээнд хамруулж, 10 (8.9%, 95% CI 4.9-15.7) тохиолдолд сүрьеэгийн микобактери илэрсэн. Ханиалгах зовиургүй боловч рентгенд өөрчлөлттэй тохиолдлын 7.2% (6, 95% CI 3.4-14.9) нь сүрьеэ оношлогдсон байна. Асуумжаар сүрьеэгийн эмчилгээтэй 9 (0.5%, 95% CI 0.3-1.0), сүрьеэгээр өвчилсөн өгүүлэмжтэй 53 (3.2%, 95% CI 2.5-4.2) тохиолдол байв. ЧШ-тэй хүмүүсийн дундах сүрьеэгийн тархалт 4.4% (n=72, 95% CI 3.5-5.5) байна. Насны бүлэг, хүйсийн хувьд эрэгтэйчүүдийн дундах тархалт 5.9% (n=48, 95% CI 4.5-7.8), эмэгтэйчүүдтэй (2.9%; 95% CI: 1.2-4.2) харьцуулахад өндөр (p=0.002), сүрьеэгээр өвчлөх эрсдэл 2 дахин их байна. Сүрьеэгийн тархалт насны бүлэг хооронд статистик ач холбогдол бүхий ялгаагүй (p>0.05) хэдий ч нас нэмэгдэхэд тархалт буурч байв. Дүгнэлт: Чихрийн шижин хэв шинж 2-той хүмүүсийн дундах сүрьеэгийн эзлэх хувь 4.4% (n=72, 95% CI 3.5-5.5) байсан ба эрэгтэйчүүдийн дунд тархалт өндөр (p=0.002), нас ахих тутам сүрьеэгийн тархалт буурч байна. Шинж тэмдэггүй боловч рентген зурагт өөрчлөлттэй хүмүүсийн 7.2%-д лабораторийн шинжилгээгээр сүрьеэ илэрсэн байна.
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    A Snapshot of the Tuberculosis situation in Mongolia: in Association with COVID-19
    (2024-11)
    Zanaa, Ankhjargal
    ;
    Paramita, Sekar Ayu
    ;
    Erdenee, Oyunchimeg
    ;
    Jantsansengee, Baigalmaa
    ;
    Tsolmon, Bilegtsaikhan
    Scopus© Citations 1
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Genetic Mutations Associated with Isoniazid Resistance in Mycobacterium tuberculosis in Mongolia
    (2020-06)
    Narmandakh, Erdenegerel
    ;
    Tumenbayar, Oyuntuya
    ;
    Borolzoi, Tsetsegtuya
    ;
    Erkhembayar, Baasansuren
    ;
    Boldoo, Tsolmon
    Globally, mutations in the katG gene account for the majority of isoniazid-resistant strains of Mycobacterium tuberculosis Buyankhishig et al. analyzed a limited number of Mycobacterium tuberculosis strains in Mongolia and found that isoniazid resistance was mainly attributable to inhA mutations (B. Buyankhishig, T. Oyuntuya, B. Tserelmaa, J. Sarantuya, et al., Int J Mycobacteriol 1:40-44, 2012, https://doi.org/10.1016/j.ijmyco.2012.01.007). The GenoType MTBDRplus assay was performed for isolates collected in the First National Tuberculosis Prevalence Survey and the Third Anti-Tuberculosis Drug Resistance Survey to investigate genetic mutations associated with isoniazid resistance in Mycobacterium tuberculosis in Mongolia. Of the 409 isoniazid-resistant isolates detected by the GenoType MTBDRplus assay, 127 (31.1%) were resistant to rifampin, 294 (71.9%) had inhA mutations without katG mutations, 113 (27.6%) had katG mutations without inhA mutations, and 2 (0.5%) had mutations in both the inhA and katG genes. Of the 115 strains with any katG mutation, 114 (99.1%) had mutations in codon 315 (S315T). Of the 296 strains with any inhA mutation, 290 (98.0%) had a C15T mutation. The proportions of isoniazid-resistant strains with katG mutations were 25.3% among new cases and 36.2% among retreatment cases (P = 0.03) and 17.0% among rifampin-susceptible strains and 52.8% among rifampin-resistant strains (P < 0.01). Rifampin resistance was significantly associated with the katG mutation (adjusted odds ratio, 5.36; 95% confidence interval [CI], 3.3 to 8.67, P < 0.001). Mutations in inhA predominated in isoniazid-resistant tuberculosis in Mongolia. However, the proportion of katG mutations in isolates from previously treated cases was higher than in those from new cases, and the proportion in cases with rifampin resistance was higher than in cases without rifampin resistance.
    Scopus© Citations 11