Loading...
“Гайхамшигт баясгалангийн хурмын сан” бүтээлийн зарим жор, эмийн түүхий эдийг тодруулах судалгаа
Зохиогч
Он
2021 оны зургаадугаар сарын 10
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
17
Issue
7
Start Page
108
End Page
110
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Монгол эрдэмтэд Энэтхэг, Төвдийн анагаах ухааны ихэнх зохиол бүтээлүүдийг орчуулан шинжилж судлахын зэрэгцээ өөрийн орны ард түмний өвөрмөц ахуй амьдралын онцлогт тохирсон уламжлалт анагаах ухааны дөрвөн ерөндөг болох идээ ундаа, явдал мөр, эмийн болон бариа засал, төөнөх, самнах, шивэх, дэвтээлэг,ороолт, туулга, ханах, хатгах, гэх мэт заслын эмчилгээний олон аргыг багтаасан чухал бүтээлүүдийг Төвд хэлээр туурвиж барласан байдаг. Иймд 1922 онд цөөн хувиар барлагдсан Бурхан урлагч аяга тахимал Чойжамцын найруулсан “Онцар гадон дэр зод буюу Гайхамшигт баясгалангийн хуримын сан” гэдэг 206 хуудастай 360 орчим эмийн жор найрлагыг багтаасан өмнөх үеийн олон ном зохиолыг шүүн үзэж хэрэгтэй ашигтайг нягт хураангуйлан бичсэнээрээ тухайн үедээ эмч нарын гол чухал гарын авлага болж байжээ.2 Тус бүтээл дэх таван цул, зургаан сав эрхтэний эмгэгт хэрэглэгддэг жор, тэдгээрт агуулагддаг эмийн түүхий эдүүдийн тоо болон давтамж, эмийн түүхий эдийн ангилалыг эх бичиг сурвалж судлалын арга болох магдлан жагсаах арга, анализ синтезийн арга, герменевтикийн аргуудыг ашиглан тодорхойллоо. Үүний үр дүн “Гайхамшигт баясгалангийн хурмын сан” бүтээл дэх таван цул, зургаан сав эрхтэний эмгэгт хэрэглэгддэг нийт 252 жор найрлага байсан ба эмийн түүхий эдийг дэлгэрэнгүй бичсэн 102 жор байлаа. Тэдгээрт агуулагддаг эмийн түүхий эдүүдийг түүвэрлэхэд нийт 243 байсан. Түүвэрлэсэн эмийн түүхий эдүүдийг гарал үүслээр нь ангилахад ургамлын гаралтай нь 193, амьтаны гаралтай нь 21, эрдэсийн гаралтай нь 29 түүхий эд байлаа. Мөн 243 эмийн түүхий эдийн давтамжийг тодорхойлоход “Арүр”-30, “Сүгмэл”-29, “Гүргүм”-25 удаа давтагдсан байгаа бол давтагдаагүй 97 эмийн түүхий эд байгааг бид энэ удаагийн судалгаагаар тодрууллаа.
Mongolian scholars have translated and studied many Indian and Tibetan medical texts, as well as traditional treatments such as food, medicine, medicine and bariatric surgery, burns, combs, saturation, stitches, and soaks, which are adapted to the specific life of the people of their country. Important works, including many methods, have been written in Tibetan. Therefore, it is important to note that in 1922, Choijamts, a small-scale Buddhist sculptor, wrote a summary of many of the previous books, including a 206-page, 360-page recipe called “Ontsar Gadon Der Zod or the Wedding Fund of Wonderful Joy.” The recipes used in the five-volume and six-vessel diseases, the number and frequency of drug raw materials contained in them, and the classification of drug raw materials are determined using source methods such as identification, analysis, synthesis, and hermeneutics. . As a result, there are a total of 252 recipes used in the treatment of five monolithic and six vascular diseases in the book “Wonderful Joy Wedding Foundation” and 102 recipes detailing the medicinal raw materials. The total number of samples of medicinal raw materials contained in them was 243. The sampled medicinal raw materials were classified according to their origin into 193 raw materials of plant origin, 21 raw materials of animal origin, and 29 raw materials of mineral origin. In order to determine the frequency of 243 drug raw materials, we found that “Arur” -30, “Sugmel” -29, and “Gurgum” -25 were repeated, while 97 raw materials were not repeated.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/465
Эшлэл
Э.Цэнгүүнбилэг, Б.Болдсайхан, Ж.Байгалмаа. “Гайхамшигт баясгалангийн хурмын сан” бүтээлийн зарим жор, эмийн түүхий эдийг тодруулах судалгаа. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2021;17(7):108-110.