Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00

АШУҮИС — Судалгааны мэдээлэл (CRIS)

Permanent URI for this communityhttps://library.mnums.edu.mn/handle/123456789/5001

Browse

Search Results

Now showing 1 - 10 of 15
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Туршилтын амьтанд үүсгэсэн чихрийн шижин хэв шинж 2 эмгэгт Саппарин шахмал эмийн үзүүлсэн зарим үр дүн
    (2026-09-15)
    DA WA
    ;
    Б.Дэжидмаа
    ;
    Ч.Эрдэнэчимэг
    ;
    А.Ану
    ;
    Ч.Чимэдрагчаа
    Үндэслэл: Чихрийн шижин өвчин нь дотоод шүүрэл, тэжээлийн бодисын солилцооны өвчлөлийн 2020 онд 42.9 хувийг эзэлж, 10000 хүн амд 111.4 байгаа нь өнгөрсөн он (2019 онд 82.9)-оос 28.5%-иар нэмэгдсэн байна. Энэ нь чихрийн шижин өвчний тархалт хойшид улам нэмэгдэх хандлагатай байгааг харуулж байна. Монголын уламжлалт анагаах ухаанд Саппарин шахмал эмийг цусны эмгэг болон элэгний өвчнийг эмчлэхэд хэрэглэдэг. Энэхүү эм нь C. jubata, C. sappan, Z. ofÏcinale болон H.rhamnoides гэсэн дөрвөн үндсэн найрлагатай. Зорилго: Туршилтын харханд өндөр өөх тос бүхий хоол ба бага тунтай стрептозоциноор үүсгэсэн чихрийн шижингийн эмгэг загварын үед Саппарин эмийн үзүүлэх нөлөөг судлах. Арга, аргачлал: Бид Bailu Duan (2017) нарын аргаар 40 толгой вистар үүлдрийн харх ашиглан өндөр өөх тостой хоолыг 28 хоног өгсний дараа стрептозотоцин (35 мг/кг) хэвлийн хөндийд тарьж чихрийн шижин 2 хэв шинжийн эмгэг загвар үүсгэсэн. Стрептозотоциныг тарьснаас хойш 21 хоногийн турш Саппариныг 89 ба 178 мг/кг тунгаар диабет үүсгэсэн харханд амаар өгсөн.Туршилтын төгсгөлд Инсулин, GLUT4, SOD, GLP1 хэмжээг 14 ба 21 хоногийн дараа ELISA аргаар үйлдвэрлэгчийн протоколын дагуу тодорхойлсон. Үр дүн: Өлөн үеийн глюкозын хэмжээнд 14, 21 хоногийн дараа судалгааны бүлэг болох Саппарины 89 мг/кг тунд 33%, 178 мг/ кг тунд 22.5%-иар хяналттай харьцуулахад буурсан нь тогтоогдсон (p=0.05). Глюкозын ачаалалтай сорилд Саппаринаар эмчилсэн бүлгийн 89 мг/кг тунд эмгэг хяналттай харьцуулахад эхний хэмжилтээр глюкоз 31% нэмэгдсэн бол 30, минутад 10%, 120 минутад 30%-иар буурсан байна (p=0.04). Цусан дахь инсулиний хэмжээнд Саппарин эмийн 89 мг/кг тунд инсулин нь 14 дэх хоногт 20%, 21 дэх хоногт 19.8%-иар эмгэг хяналттай харьцуулахад багассан бол 178 мг/кг тунгийн бүлэгт 15 ба 20%-иар бууруулсан нь эрүүл хяналттай ойролцоо байна (p=0.05). Харин Саппарины 89 ба178 мг/кг тунгаар эмчилсэн бүлэгт HOMA-IR нь хугацаанаас хамааралтай 42-46%-иар буурсан нь статистикийн хувьд магадлал илэрсэн байна (p=0.05). Дүгнэлт: Харханд үүсгэсэн чихрийн хэв шинж 2 эмгэг загварын үед Саппарин эм нь глюкозын хэмжээ бууруулах, инсулиныг багасгах, инсулин тэсвэржилт буюу HOMA-IR багасгах, өөх тосны солилцоонд эерэг нөлөөтэй байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Туршилтын амьтанд өдөөсөн архаг сульдлын эмгэг загварт Иммунофлю эмийн үрэвслийн цитокинд үзүүлсэн зарим үр дүн
    (2026-05-22)
    Б.Анхбаяр
    ;
    Б.Дэжидмаа
    ;
    Ч.Эрдэнэчимэг
    ;
    А.Ану
    ;
    Ч.Чимэдрагчаа
    Үндэслэл: Архаг сульдлын хам шинж (CFS) нь анагаах ухаанд одоогоор бүрэн тайлбарлагдаагүй эмгэг ба шалтгаан тодорхойгүй, эмнэлзүйд бие сульдаж ядрах, бага зэрэг халуурах, булчингаар өвдөх, толгой эргэх, сэтгэл санаа хямрах, мартамхай болох, нойр сэргэг болох зэрэг шинжээр илэрдэг эмгэг юм. Шинж тэмдгүүд нь бие махбод, оюун санааны ачааллын үед улам дорддог боловч амрах үед бүрэн сайжирдаггүй ба одоогоор анагаах ухаанд архаг сульдлыг эмчлэх үр дүнтэй батлагдсан эмчилгээ дутагдалтай байна. Иймээс бид Мана-4 танд ордог найрлагуудаас бүрдсэн Иммунофлю уусдаг мөхлөгийг гаргаж авсан бөгөөд уг эмийн архаг сульдлын эсрэг үйлдлийн судалгаа хийгдээгүй байгаа нь уг судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Мана-4 тангаас технологийн шинэчлэл хийн гарган авсан Иммунофлю эмийн архаг сульдлын үед үзүүлэх нөлөөг судлан тогтоох. Арга, аргачлал: Бид Бид Jia Wang, Chengxin Sun (2013) нарын аргаар архаг сульдалын эмгэг загвар үүсгэн сийвэнгийн IL-1β, IL-2, IL-5, IL-10, IL-17a цитокины хэмжээг ELISA аргаар, цөхрөлийн төлөвийг “Албадан сэлэлтийн сорил” (Forced swim test) сорилоор үнэлэн Иммунофлю эмийн үзүүлэх нөлөөг судлан тогтоосон. Үр дүн: Бид архаг сульдлын эмгэг загварт Иммунофлю эмийг хэрхэн нөлөөлж буйг 100, 200, 400 мг/кг тунд сийвэнгийн интерлейкин (IL) IL-1β, IL-2, IL-5, IL-10, IL-17a цитокины хэмжээ, “Албадан сэлэлтийн сорил” (Forced swim test) сорилоор цөхрөлийн төлөвийг үнэлсэн. Харханд албадан сэлэлтээр өдөөсөн архаг сульдалын эмгэг загварт сийвэнгийн IL2 үзүүлэлтэд Иммунофлю эмийн бүлгийг эмгэг хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад 100 мг/кг тундаа 23.8%иар, Иммунал 50 мг/кг тундаа 23.3%-иар тус тус статистик магадлалтай нэмэгдүүлсэн(p<0.05). Мөн IL17a цитокины хэмжээнд Иммунофлю эмийн бүлгийг эмгэг хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад 200 мг/кг тундаа 23.7%-иар бууруулсан байна. Албадан сэлэлтийн сорил (Forced swim test) -оор амьтны хөвөх төлвийг үнэлэхэд Иммунал 50 мг/кг (52.03±9.3 сек) тунгаар өгсөн бүлгийг эмгэг хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад 31.6%-иар (*p=0.038), Иммунофлю 100 мг/кг (49.19±8.54 сек) тунгаар өгсөн бүлэг 35.3%-иар (*p=0.01) тус тус бууруулсан бол бусад бүлэгт статистик магадлал бүхий ялгаа илрээгүй. Дүгнэлт: 1. Архаг сульдалын эмгэг загварын үеийн сийвэнгийн цитокины хөдлөл зүйд IL2 хэмжээнд Иммунофлю эм 100 мг/кг тундаа 23.8%-иар нэмэгдүүлж дархлааг дэмжиж байна. Мөн IL17a цитокины хэмжээнд Иммунофлю уламжлалт эмийн 200 мг/кг тундаа 23.7%-иар бууруулж үрэвслийн эсрэг нөлөөтэй байна. 2. Албадан сэлэлтээр өдөөсөн архаг сульдалын эмгэг загварт Иммунофлю уламжлалт эм 100 мг/кг тундаа 35.3%-иар амьтны цөхрөл, сульдлыг бууруулж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Колсаурин сироп эмийн цочмог бронхит оноштой үйлчлүүлэгчдийн амьдралын чанарт үзүүлсэн нөлөө
    (2026-04-16)
    А.Ану
    ;
    Ч.Чимэдрагчаа
    ;
    Г.Цэвэлмаа
    ;
    Ц.Олонбаяр
    ;
    А.Алтантунгалаг
    Үндэслэл: Амьсгалын тогтолцооны өвчин хүн амын өвчлөлийн тэргүүлэх 5 шалтгааны эхний байранд орсоор байгаа бөгөөд 2021 оны байдлаар 10 000 хүн ам тутамд 788.4 тохиолдол бүртгэгдсэн байна. Үүнээс цочмог бронхит 9.3 хувийг эзэлж байна. Олон улсад мөрдөж буй “Насанд хүрэгчдийн цочмог бронхит” өвчний оношилгоо эмчилгээний удирдамжид шинж тэмдэг 1-3 долоо хоногийн дараа аяндаа арилдаг ч амьдралын чанарыг бууруулдаг байна. Иймд Колсаурин сироп байгалийн гаралтай үр дүн сайтай, хор, гаж нөлөө багатай өвдөлт намдаах, үрэвслийн эсрэг үйлдэлтэй энэхүү шинэ эмийн эмнэлзүйн судалгааг хийж, эмнэлгийн практикт нэвтрүүлснээр эх орны үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний нэр төрөл нэмэгдэн нийгэм, эдийн засгийн чухал ач холбогдолтой юм. Зорилго: Насанд хүрэгчдийн цочмог бронхит оношлогдсон хүмүүст Колсаурин сироп эмийг хэрэглэн амьдралын чанарт үзүүлэх нөлөөг судлах. Арга, аргачлал: Бид эмнэлзүйн II шатны судалгаа хий ёс зүйн зөвшөөрлийг ЭМЯ-ны Анагаах Ухааны Ёс зүйн Хяналтын Хорооны 2024 оны 05 сарын 27-ны өдрийн хурлаар (№24/049) хэлэлцэн судалгаа эхлүүлэх зөвшөөрөл авсан. СХНЭ-т хэвтэн эмчлүүлж буй цочмог бронхитоор өвчилсөн насанд хүрэгчид (n=97) хамрагдан таниулсан зөвшөөрлийн хуудсыг танилцуулан өөрийн сайн дурын зөвшөөрлийн дагуу судалгаанд оролцуулсан. Судалгааг санамсаргүй хяналтат эмнэлзүй (Randomized Clinical Trials)-н судалгааны харьцуулах хяналттай аргыг ашиглан давхар нууцлалтайгаар явуулсан. Амьдралын чанарыг үнэлэхдээ лейстерийн ханиалгыг үнэлэх асуумж (ханиалгатай холбоотой амьдралын чанарыг үнэлдэг 19 асуулт)-ыг аван үр дүнг тооцсон. Үр дүн: Лейстерийн ханиалгыг үнэлэх асуумжийн нийт оноонд стандарт эмчилгээтэй колсаурин сиропын бүлгийг эмчилгээний дараахыг өмнөхтэй харьцуулахад 49.0%-иар нэмэгдсэн (p<0.001). Үүнээс харахад стандарт эмчилгээтэй колсаурин сиропын бүлэг амьдралын чанар мэдэгдэхүйц сайжирсан байна. Энэхүү асуумж нь ханиалгатай холбоотой амьдралын чанарыг 3 чиглэлд (биеийн, сэтгэл зүйн, нийгмийн) үнэлдэг бөгөөд эмчилгээний өмнөх дундаж оноо нь бүх чиглэлд харьцангуй бага байсан нь оролцогчдын амьдралын чанар буурсан байсан. Харин биеийн чиглэлд колсаурин бүлэгт 57.0%-иар, сэтгэл зүйн чиглэлд 57.1%-иар, нийгмийн чиглэлд 38.2%-иар тус тус статистик ач холбогдолтой нэмэгдсэн (p<0.001). Энэ нь ханиалгын давтамж, хүндрэлийг бууруулах, зовуурь багассанаар өдөр тутмын үйл ажиллагаа хэвийн болох, стресс, ядаргаа, сэтгэл санааны сөрөг нөлөөг бууруулах, нийгмийн идэвх зэрэг амьдралын чанарыг сайжруулж байна. Дүгнэлт: Колсаурин сироп эмийн бүлэгт эмчилгээний өмнө ханиалгаснаар ажиллах чадвар хязгаарлагдаж, шөнө сэрдэг байсан бол, эмчилгээний дараа нь зовуурь эрс багасаж амьдралын чанар сайжирсан нь тогтоогдлоо.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Харханд албадан сэлэлтээр өдөөсөн архаг сульдалд Иммунофлю (Мана-4) эмийн үзүүлсэн нөлөө
    (2026-03-30)
    Б.Анхбаяр
    ;
    Б.Дэжидмаа
    ;
    Ч.Эрдэнэчимэг
    ;
    А.Ану
    ;
    Ч.Чимэдрагчаа
    Үндэслэл: Мана-4 танг уламжлалт анагаах ухааны эх сурвалжуудад халууныг боловсруулах, хижиг халуун, цайвар бор бадган, цусан хатгалгыг дарах үйлдэлтэй хэмээсэн байдаг. Ч.Чимэдрагчаа (2002) нар Мана-4 тангийн халуун боловсруулах, үрэвслийн эсрэг, дархлаа дэмжих үйлдэлтэй болохыг судлан тогтоожээ. Архаг сульдлын хам шинж нь эмнэлзүйд ядрах, халуурах, толгой өвдөх сэтгэл санаа хямрах, мартамхай болох, нойр сэргэг болох шинжээр ирдэг эмгэг юм. Сүүлийн үед нийгмийн хөгжлийг даган хүмүүсийн амьдралын хэмнэл, ажлын ачаалал нэмэгдэж бие, хэл, сэтгэлийн хямрал ихэссэнээс мэдрэл, дотоод шүүрлийн системийн үйл ажиллагаа алдагдах, хямрах, дархлааны чадамж доройтон улмаар архаг сульдлын хам шинжийн өвчлөл жилээс жилд нэмэгдсээр байгаа нь дэлхийн олон судлаачдын анхаарлыг их татаж байна. Гэвч тус эмгэгийн шалтгаан, өвчний хөгжлийн эмгэг жам бүрэн тодорхойгүй, эмчилгээний үр дүнтэй, тохиромжтой аргыг одоо хүртэл эрэлхийлсээр байна. Иймээс бид Мана-4 танд ордог найрлагуудаас бүрдсэн Иммунофлю уусдаг мөхлөгийг гаргаж авсан бөгөөд уг эмийн архаг сульдлын эсрэг үйлдлийн судалгаа хийгдээгүй байгаа нь уг судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Уламжлалт анагаах ухаанд өргөн хэрэглэгддэг Мана-4 тангаас гарган авсан Иммунофлю эмийн архаг сульдлын эсрэг нөлөөг судлан тогтоох. Арга аргачлал: Бид Jia Wang (2013) нарын аргаар албадан сэлэлтээр өдөөсөн архаг сульдалын эмгэг загвар үүсгэн авир төрхийн үнэлгээ хийж хөдөлгөөний идэвх (open field test), айдас түгшүүр (elevated plus maze) зэрэг сорилуудаар Иммунофлю уламжлалт эмийн үзүүлэх нөлөөг судлан тогтоосон. Үр дүн: Бид архаг сульдлын эмгэг загварт Иммунофлю эмийг хэрхэн нөлөөлж буйг 100, 200, 400 мг/кг тунд авир төрхийн үнэлгээ хийж үнэлсэн. Задгай талбайн сорил (Open field test)-оор Иммунофлю бүлгийн амьтдыг эмгэг хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад төвөөр дамжин гарсан тоонд аль ч тундаа статистик ялгаа илрээгүй (p>0.05). Харин босоо хөдөлгөөний идэвхийг Иммунал 50 мг/кг тунгаар өгсөн бүлгийг эмгэг хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад 80.4%-иар (p=0.024), Иммунофлю 100 мг/кг тундаа 82.6%-иар (p=0.003), Иммунофлю 200 мг/кг тундаа 77.4%иар (p=0.035) статистик магадлалтай нэмэгдүүлсэн. Үүнээс харахад Иммунофлю эм 100, 200 мг/кг тундаа хөдөлгөөний идэвхийг нэмэгдүүлж байна. Амьтны сэтгэл түгшил, авир төрхийг үнэлдэг өргөгдсөн “Нэмэх” хэлбэрт замын сорилоор Иммунал 50 мг/кг тунгаар өгсөн бүлгийн амьтдыг эмгэг хяналтын бүлгийн амьтадтай харьцуулахад голын 10х10 талбайд байсан хугацаа 53.3%-иар (p=0.021), нээлттэй талбайд байсан хугацаа 61.4%-иар (p=0.032) тус тус статистик магадлалтай нэмэгдсэн. Мөн Иммунофлю бүлгийн амьтдыг эмгэг хяналтын бүлгийн амьтадтай харьцуулахад голын 10х10 талбайд гарсан тоо, байсан хугацаа, нээлттэй талбайд гарсан тоонд статистик ялгаа илрээгүй (p>0.05). Харин нээлттэй талбайд байсан хугацаанд Иммунофлю 200 мг/кг тундаа 60.6%-иар (p=0.026) нэмэгдүүлсэн байгаа нь айдас түгшүүрийг бууруулж байна. Дүгнэлт: Албадан сэлэлтээр өдөөсөн архаг сульдалын эмгэг загварт Иммунофлю эм 100, 200 мг/кг тундаа хөдөлгөөний идэвхийг 77.4-82.6%-иар нэмэгдүүлсэн. Айдас түгшүүрийг 200 мг/кг тундаа 60.6%-иар бууруулж, 100 мг/кг тундаа 35.3%-иар амьтны цөхрөл, сульдлыг бууруулж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Туршилтын амьтанд цууны хүчлээр үүсгэсэн өвдөлтийн үед ache фермент, ltb4 медиаторт баданга хүдрийн заар (moschus moschiferus l)-ын үзүүлэх нөлөө
    (2020-01-01)
    Ч.Чимэдрагчаа
    ;
    Б.Дэжидмаа
    ;
    А.Ану
    ;
    Ц.Мөнхтуул
    ;
    Б.Дагвацэрэн
    ДЭМБ-аас гаргасан уриалгад уламжлалт анагаах ухаанд хэрэглэж буй эм тан, эмчилгээний аргуудыг нотолгоожуулах зайлшгүй шаардлагатай бөгөөд бид Монголын уламжлалт анагаах ухаанд түгээмэл хэрэглэж ирсэн эмийн түүхий эд болох Баданга хүдрийн заарын өвдөлт намдаах үйлдлийг судлан тодорхойлохыг зорилоо. Захын гаралтай өвдөлтийн эмгэг загварыг лабораторын цагаан хулганы хэвлийн хөндийд 1%-ийн цууны хүчлийн уусмалыг тарьж (0.1мл/10г) өвдөлт үүсгэн түүний гадаад илрэл болох “эвхрэлт”-ийн тоог 20 минутын турш тоолж үнэлэн, тархины эдийн LTB4 медиатор, сийвэнгийн AChE ферментийг ELISA аргаар тодорхойлсон. Хүдрийн заар 118 мг/кг тундаа 36%-аар (p<0.01), Хүдрийн заар 236 мг/кг тундаа 27.9%-аар (p<0.05), Хүдрийн заар 590 мг/ кг тундаа 41.2%-аар (p<0.01) өвдөлтийн хариу урвалын тоо бууруулсан. LTB4 медиаторын хэмжээнд хүдрийн заар 118 мг/кг тундаа 33.4%-аар (p<0.05), хүдрийн заар 236 мг/кг тундаа 22.1%-аар (p>0.05), хүдрийн заар 590 мг/кг 45.3%-аар (p<0.01) бууруулсан байна. Мөн AChE ферментийн хэмжээнд хүдрийн заар 118 мг/кг тунд 19.9%-аар (p<0.05), хүдрийн заар 590 мг/кг 17.8%-аар (p<0.05) нэмэгдүүлсэн байна. Баданга хүдрийн заар (Moschus moschiferus L) нь LTB4 медиаторын хэмжээг бууруулж өвдөлт намдаах, үрэвсэл дарах нөлөө үзүүлж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Халифорте капсултай эмийн чанар, аюулгүй байдлын үзүүлэлтийг тодорхойлсон үр дүн
    (2020-01-01)
    У.Мядагбадам
    ;
    Ч.Эрдэнэчимэг
    ;
    ЛЭнхзаяа
    ;
    Б.Дэжидмаа
    ;
    Ч.Чимэдрагчаа
    Уламжлалт анагаах ухаанд өргөн хэрэглэгддэг “Жамц-4 тан” эмийг сонгон авч технологийн боловсруулалт хийн, капсултай эмийн хэлбэрт оруулсан ба энэхүү бэлдмэлийн чанар, аюулгүй байдлын үзүүлэлтийг тодорхойлох зайлшгүй шаардлагатай байгаа юм. Капсултай эмийн ерөнхий үзүүлэлт болох гадна байдал, дундаж жин, задралтыг МУҮФ-н аргачлалын дагуу тодорхойлов. Эмэнд агуулагдах биологийн идэвхт бодисыг нимгэн үет хроматографийн аргаар илрүүлж, БИБ-ийн агууламжийг спектрофотометр болон ӨИШХ-ийн аргаар тодорхойлов. Халифорте капсултай эмэнд кверцетин, жинжерол, галлын хүчил, пиперин агуулагдаж байгааг НҮХ-ийн аргаар илрүүлсэн ба тэдгээрийн Rf утга харгалзан 0.89, 0.76, 0.86, 0.21 байв. Халифорте капсултай эмийн дундаж жин 0,355±0,013, задралт 6.8833±1.07 минут, 2.386±0.032% полифенолт нэгдэл, 0.019±0.0015% жинжерол агуулагдаж байв. Гарган авсан капсултай эм нь 0.35 г дундаж жинтэй, бага зэрэг гашуун, халуун халуун амттай, өвөрмөц хурц үнэртэй байлаа.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Капсаицинаар үүсгэсэн бүдүүн гэдэсний үрэвслийн үеийн өвдөлтөнд хүдрийн заарын үзүүлсэн нөлөө
    (2020-01-01)
    Ч.Чимэдрагчаа
    ;
    Б.Дэжидмаа
    ;
    Ц.Мөнхтуул
    ;
    А.Ану
    ;
    Б.Дагвацэрэн
    Хүдрийн заар (Moschus moschiferus L) нь гараг адын өвчин болон халуун дарах өвдөлт хатгалга намдаах, нян нядлах зорилгоор өргөн хэрэглэгдэж ирсэн. Капсаицинаар үүсгэсэн бүдүүн гэдэсний үрэвслийн үеийн өвдөлтөнд хүдрийн заарын үзүүлэх нөлөөг судлахаар зорилоо. Эмгэг загварыг (J.M. Laird 2001) нарын аргаар 10%-ийн 50 µl капсаицины уусмалыг туршилтын амьтны шулуун гэдсээр шахаж бүдүүн гэдэсний үрэвсэл үүсгэсэн. 15 минутын дараа тархины гипотламусын хэсгээс эд авч эндотелин болон TRPV1 рецепторыг тодорхойлсон. Эмгэг загварыг үүсгэхээс өмнө 4 хоногийн турш эрүүл болон хяналтын бүлэгт нэрмэл ус, харьцуулах бүлэгт морфин 2 мг/кг, туршилтын бүлэгт хүдрийн заарыг 118 мг/кг, 236 мг/кг, 590 мг/кг тунгаар амаар уулгасан. Үр дүнгээс үзэхэд хүдрийн заарын бүлгүүдийг хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад TRPV1 рецептор нь 6162 хувь (p=0.001), Эндотелин-1 уургийн хэмжээг 18-24.1 хувь (p=0.01)-аар тус тус бууруулж байна. Үүнээс үзэхэд хүдрийн заар нь капсаицинээр үүсгэгдсэн цочмог үрэвсэл, өвдөлтийн үед TRPV1 рецептор ба эндотелин-1 уургийн хэмжээг бууруулах замаар үрэвсэл намдаах буюу өвдөлтийн бууруулах нөлөөтэй байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Төрсний дараах умайн эргэн хөгжилд Шимшин-6 эмийн үзүүлэх нөлөөг туршилтын амьтанд судалсан дүн
    (2025-10-20)
    Ж.Номин-Эрдэнэ
    ;
    Б.Дэжидмаа
    ;
    Ч.Эрдэнэчимэг
    ;
    Д.Мөнхцэцэг
    ;
    Ч.Чимэдрагчаа
    Үндэслэл: Шимшин-6 эм нь гишүүнэ, чацаргана, гажа, руда, хэл цоргигч давс, хужир гэсэн 6 найралтаас бүрдэх бөгөөд сарын хир хоригдсон, эмэгтэйн цус бүрэлдсэн өвчний үед хэрэглэгддэг уламжлалт эм юм. Төрсний дараа умайн агшилтыг сайжруулах, цус алдалт болон үрэвслээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор өргөн хэрэглэгдэж буй Шимшин-6 эмийн үйлдлийг нотолгоожуулах зорилгоор судалгааг хийсэн. Зорилго: Шимшин-6 эмийн хархны төрсний дараах умайн эргэн хөгжилд үзүүлэх нөлөөг судлах. Арга, аргачлал: Судалгааг Уламжлалт Анагаах Ухааны Технологийн Хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний төвийг түшиглэн туршилт судалгааны загвараар Zheng ZH (2019) нарын аргаар хийсэн. Хархнуудыг төрсний дараа 4 бүлэгт хуваан Шимшин-6 шахмал эм (ШШЭ) 180мг/кг ба 90 мг/кг тунгаар, Шимшин-6 талх эм (ШТЭ) 163 мг/кг тунгаар, хяналтын бүлэгт физиологийн уусмалыг өдөрт 2 удаа нийт 5 хоног уулган эстроген, прогестрон даавар, TNFα, TGF-β1, TGF-β3 цитокины түвшинг ELISA-ын аргаар тодорхойлсон. Судалгааны төгсгөлд амьтдыг ёс зүйн дагуу егүүтгэн умайг авч жинг тодорхойлон, эд судлалын шинжилгээнд умайн салстын зузаан, булчин давхаргын бүтэц, булчирхайг үнэлсэн. Үр дүн: Төрсний дараах загвар бүлгийн хархны умайн жин хээлгүй хяналтын бүлгийн амьтнаас 46.13% (p=0.001) нэмэгдсэн бөгөөд Шимшин-6 эм хэрэглэсэн бүлэгт загвар бүлэгтэй харьцуулахад умайн жин 15.9-25.3% хүртэл буурсан (p=0.001) байв. ШШЭ нь 90мг/кг, 180 мг/кг тунд эстроген дааврыг бууруулах (p=0.0008) нөлөөтэй байна. TNF-α хэмжээ загвар бүлэгт 42.0±2.9 пг/ мл, хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад 12.0% нэмэгдсэн ба ШШЭ нь 90 мг/кг тунд 36.2±1.3 пг/мл хүртэл бууруулсан байв (p=0.05). Шимшин-6 эм хэрэглэсэн бүлгүүдэд TGFβ1 хэмжээг нэмэгдүүлэх (p=0.006), TGFβ3 хэмжээг ихэсгэх (p=0.01) нөлөө үзүүлсэн. Умайн эд судлалын шинжилгээнд ШШЭ 90 мг/кг, ШТЭ 162 мг/кг хэрэглэсэн бүлэгт үрэвсэлт, цусархаг өөрчлөлт багассан, булчингийн давхаргын агшилт илүүтэй явагдаж эхэлсэн, булчингийн ширхэг эрэмбэлэгдсэн байв. Дүгнэлт: Шимшин-6 уламжлалт эм нь хархны төрсний дараах умайн эргэн хөгжлийг дэмжих нөлөөтэй байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Архинд донтох эмгэгийн үеийн сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилтэд алкуремон уламжлалт эмийн үзүүлэх нөлөөг судалсан нь
    (2024-12-21)
    Б.Ундармаа
    ;
    Ч.Чимэдрагчаа
    ;
    Д.Оюунчимэг
    ;
    Э.Минжмаа
    ;
    С.Золжаргал
    Үндэслэл: Дэлхий дахинд 2 тэрбум гаруй хүн архи, согтууруулах ундааг хэрэглэдэг ба тэдний 80 гаруй сая нь архи, согтууруулах ундааны хэрэглээнээс үүдэлтэй эмгэгтэй гэж ДЭМБ мэдээлжээ. Монгол улсын хэмжээнд хийсэн судалгаагаар 2023 оны байдлаар архинд донтох эмгэг 1994 онтой харьцуулахад 30 дахин нэмэгдсэн бөгөөд архинд донтох эмгэгтэй хүмүүсийн 46.6% нь архаг ядаргаа, сэтгэл түгших, сэтгэл гутрал, органик бус нойрны эмгэгтэй байна. Монголын уламжлалт анагаах ухаанд архины өвчний үед хэрэглэж ирсэн “Чаннадсэлши буюу Архины өвчнийг арилгагч дөрөв” хэмээх жор бий бөгөөд уг жорын талаар сурвалж зохиолд архи эсвэл усаар даруулж ууваас архинд согтсон архи хүсдэг нэгэн согтуугийн хязгаараас магад сэрнэ хэмээн ёгт үгээр тэмдэглэсэн байдаг. УАУТХ-нд 2015-2017 онд хэрэгжсэн төслийн хүрээнд энэхүү жорын хими, технологи, фармакологийн судалгааг хийж гүйцэтгэсэн ба алкуремон шахмал эмийн эмнэлзүйн судалгааг хийж, эмчилгээний практикт нэвтрүүлэх шаардлагатай байгаа нь энэхүү судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Архинд донтох эмгэгийн үеийн сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилтийн үед Алкуремон уламжлалт эмийн үзүүлэх нөлөөг судлах. Арга, аргачлал: Судалгааг эмнэлзүйн туршилт судалгааны загвараар, дескриптив судалгааны аргаар Аддиктологи, зан үйл, сэтгэл заслын төвийг түшиглэн хийсэн. Архинд донтох эмгэг оношлогдсон (ICD-10, F10.1 F10.2), судалгаанд хамруулах шалгуурыг хангасан, судалгаанд хамрагдахыг зөвшөөрсөн, 45 хүнийг хамруулан, Алкуремон 0.5 гр шахмал эмийг 1 удаад 2 ширхгээр өглөө, оройд 30 хоногийн турш уулгаж, эмчилгээний өмнө сэтгэл засал эмчилгээнд хамруулав. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан архинд донтох эмгэгтэй хүмүүсийг оношийн бүлгээр ангилахад ICD-10 F10.2 буюу Архины хараат байдлын хамшинж оноштой 53.3% (n=24), F10.1 буюу Архийг хортой үр дагавар өгөхүйц хэрэглэх оноштой 46.7% (n=21) байв. Архины хамаарлыг Мичиганы сорилоор үнэлэхэд, эмчилгээний өмнө архины хараат байдлын дундаж оноо 32.24±11.23 буюу архины хамаарлын III үед хамаарагдаж байсан бол эмчилгээний дараа 30.40±10.01 оноо болж буурсан нь (P=0.03 t=2.17) статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай байлаа. Сэтгэл гутралын түвшинг Цунгийн сорилоор үнэлэхэд эмчилгээний өмнө сэтгэл гутралын дундаж оноо 45.17±9.67 байсан бол эмчилгээний дараа 30.06±7.61 оноо болж статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай буурсан (P=0.0001 t=7.97). Сэтгэл түгшилтийн зэргийг Гамильтоны сорилоор үнэлэхэд, эмчилгээний өмнө сэтгэл түгшилтийн дундаж оноо 23.62±13.72 буюу хүнд зэргийн сэтгэл түгшилттэй байсан бол эмчилгээний дараа 8.91±7.99 оноо буюу дунд зэргийн сэтгэл түгшилт болж буурсан нь (P=0.0001 t=7.19) статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай байлаа. Архинд донтох эмгэгтэй хүмүүсийн архины хэрэглээнд нөлөөлөх зарим хүчин зүйлсийн хамаарлыг Pearson’s test ашиглан үнэлж үзэхэд судалгаанд хамрагдсан хүмүүсийн архи хэрэглэсэн нас 21.06±5.66 жил, архи хэтрүүлэн уусан жил 9.13±5.32, архины хараат байдлыг үнэлэхэд 33.40±9.72 оноо, сэтгэл гутралын түвшин 45.03±9.92 оноо, сэтгэл түгшлийн зэрэг 23.83±12.03 оноо тус тус байлаа. Дүгнэлт: Алкуремон уламжлалт эм нь архинд донтох эмгэгийн үеийн сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилтийг бууруулах (P< 0.05) үр дүнтэй байна. Архины хараат байдал нь сэтгэл гутралын түвшинтэй (r=0.52), сэтгэл түгших эмгэгтэй эерэг, хүчтэй хамааралтай болох нь (r=0.57) тодорхойлогдлоо.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Дөрвөн хлорт нүүрстөрөгчөөр үүсгэсэн элэгний архаг үрэвслийн үеийн биохимийн зарим үзүүлэлтэнд Тунгалаг-5 уламжлалт эмийн үзүүлсэн нөлөө
    (2022-06-12)
    Л.Сэлэнгэ
    ;
    Б.Дэжидмаа
    ;
    Ч.Чимэдрагчаа
    Үндэслэл: Тунгалаг-5 уламжлалт эм нь анар, шинца, сүгмэл, бибилэн, Ферритиний хэмжээ гүргэм гэсэн түүхий эдээс бүрдэх ба уламжлалт анагаах ухаанд хоол Ээлэгний архаг боловсруулалт, ходоод, элэгний үйл ажиллагааг дэмжих зорилгоор үрэвсэл хэрэглэдэг байна. Зорилго: Уламжлалт анагаах ухаанд хэрэглэгдэж ирсэн Тунгалаг-5 эмийн элэг хамгаалах үйлдлийг судлах. Зорилт: Дөрвөн хлорт нүүрстөрөгчөөр үүсгэсэн элэгний архаг үрэвслийн эмгэг загварт Тунгалаг-5 эмийн үзүүлэх нөлөөг сийвэнгийн биохимийн зарим үзүүлэлтээр үнэлэн судлах. Арга, аргачлал: Элэгний архаг үрэвслийн эмгэг загварыг Gi-ppeum Lee, Won-IL Jeong (2005) нарын аргачлалаар эмгэг загвар үүсгэсэн. Судалгааны бүлгүүдийг эрүүл, хяналт, Тунгалаг-5 140 мг/кг, Карсил 50 мг/кг гэж хуваасан ба бөгөөд туршилтын 1,2,3 дахь саруудад биохимийн үзүүлэлтээр эмчилгээний нөлөөг үнэлэв. Судалгааны ажлын үр дүнг Graphpad prism 8 программыг ашиглан хийж гүйцэтгэв. Үр дүн: Тунгалаг-5 эм нь элэгний архаг үрэвслийн АсАТын үзүүлэлтийг хяналттай харьцуулахад судалгааны 1 дэх сард 11.1%, 2 дахь сард 4.0%-иар, 3 дахь сард 9.7%-иар тус тус багасгасан. Мөн АлАТ-ын хэмжээ нь Тунгалаг-5 эмийн бүлэгт 1 дэх сард 35.5%-иар, 2 дахь сард 20.0%-иар, 3 дахь сард 17.1%-иар тус тус багассан. Харин альбумины түвшинг 2 дахь сард 15.7%, 3 дахь сард 37.6%-иар тус тус нэмэгдүүлж байгаа нь тогтоогдсон. Мөн ШФ хэмжээ нь Тунгалаг-5 эмийн бүлэгт 1, 2, 3 дахь саруудад хяналтын бүлгээс 43.0%, 54.1%, 66.6%-иар багассан. Элэгний архаг үрэвслийн үеийн ферритин нь хяналтын бүлэгт 1 дэх сарын байдлаар 156.7±8.6 (нг/мл), буюу 20.5%, 2 дахь сард 264.9±13.7 (нг/мл), буюу 1 дахин, 3 дахь сард 292.9±7.12 (нг/мл) тодорхойлогдсон ба эрүүл амьтны үзүүлэлтээс даруй 1.25 дахин өссөн байв. Хэлцэмж: Тунгалаг-5 эм нь элэг хамгаалах олон талт хам үйлдлээс шалтгаалан цусан дахь төмрийн ионы илүүдлийг багасгах нөлөө үзүүлж болзошгүй ба Э.Сугаржав нарын судалгааны дүнгээр уг эм нь хүчтэй антиоксидант нөлөөтэй (IC50=0.28мкг/мл) болохыг тодорхойлсон юм6. Бидний судалгаанд ч мөн элэгний архаг үрэвслийн үед оношлогооны ач холбогдолтой ферритинийг 2-3 сараас 28.1%, 25.5%-иар тус тус бууруулсан. Дүгнэлт: Тунгалаг-5 уламжлалт эм нь хордлогын шалтгаант элэгний архаг үрэвслийн үеийн АсАТ, АлАТ, ШФ, ферритиний хэмжээг бууруулах ба альбумины хэмжээг нэмэгдүүлэх нөлөөтэй байна.