Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00

АШУҮИС — Судалгааны мэдээлэл (CRIS)

Permanent URI for this communityhttps://library.mnums.edu.mn/handle/123456789/5001

Browse

Search Results

Now showing 1 - 10 of 287
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Гемофили А, Б өвчний далд тээгч болон тээгч биш эмэгтэйчүүдэд фенотипын зарим үзүүлэлтийг харьцуулсан дүн
    (2026-09-15)
    М.Пүрэвдорж
    ;
    Б.Батзориг
    ;
    Б.Мөнхцэцэг
    ;
    ;
    A.Болор
    Үндэслэл: Гемофили А, Б өвчин Х-хромосомын ноёлогдогч генээр удамшдаг, цус бүлэгнэлтийн VIII, IX факторын хомсдолын шалтгаант цусархагшлын шинжээр илрэх моногенийн шалтгаант эмгэг юм. Ийм өвчнөөр эрэгтэй хүн өвдөж, эмэгтэй хүн шинж тэмдэггүй далд тээгч болно. Пробандын ураг төрлийн эмэгтэйчүүдийн дунд гетерозигот далд тээгч эмэгчтэйчүүдийг илрүүлэх нь мэс засал болон төрлөгийн дараах цус алдалтын эрсдэлээс сэргийлнэ. Зорилго: Гемофили А, Б-өвчний далд тээгч болон тээгч биш хүмүүсийг илрүүлж фенотипын зарим үзүүлэлтийг харьцуулах. Арга, аргачлал: Судалгаанд Гемофили А (ГА)-тай оноштой 32 эрэгтэйн ураг төрлийн 50 эмэгтэй, Гемофили Б (ГБ) оноштой 8 эрэгтэй ураг төрлийн 13 эмэгтэй, нийт 63 эмэгтэй судалгаанд хамруулж молекул генетикийн шинжилгээгээр пробандад илэрсэн мутацийг тодорхойлж генотипийн тодорхойлсон. Үүнээс гадна далд тээгч 33, тээгч биш 18 эмэгтэйгээс 3 бүлэгтэй 28 асуулттай асуумж авч далд тээгчийн шинж тэмдэгийг харьцуулж статистик тооцооллыг хийж гүйцэтгэсэн. Уг асуумжаар арьс хөхрөх, биений юм үргэлжлэх хугацаа, төрлөгийн дараах цус алдалтын байдал, гэмтэл мэс ажилбарын дараах цус алдалт зэргийг тодруулсан. Асуумж судалгааны үр дүнг молекул генетикийн шинжилгээгээр далд тээгч болон далд тээгч бус хоёр бүлэгт харьцуулсан. Тоон үзүүлэлтийг харьцуулахдаа Mann-Whitney U тест, чанарын үзүүлэлтийг харьцуулахдаа Fisher exact тест ашиглан статистикийн “R” программ дээр хийж гүйцэтгэсэн. ГА-ын далд тээгчийн судалгаанд хамрагдсан хүмүүст цус бүлэгнэлтийн VIII хүчин зүйлийн идэвхийг тодорхойлох шинжилгээг хийсэн. Үр дүн: Нийт 63 эмэгтэй 52 эмэгтэйд молекул генетикийн шинжилгээ хийгдсэн. Үүнээс 11 эмэгтэйн ураг төрлийн пробандад F8, F9 генийн эмгэг мутац илрээгүй тул далд тээгчийн шинжилгээний шалгуураар хасагдав. ГА-ын ураг төрлийн хамааралтай нийт 43 эмэгтэйд тодорхойлоход мутац илрүүлэхэд 26 нь (60.4%) далд тээгч, 17 нь (39.5%) тээгч биш байв. Гемофили Б-тэй 8 эрэгтэйн 6-д нь F9 генийн эмгэг мутац илэрсэн бөгөөд тэдний ураг төрлийн 7 эмэгтэйн 6 нь далд тээгч 1 тохиолдолд далд тээгч биш байв. ГА-ын гетерозигот далд тээгч эмэгтэйчүүдийн FVIII факторын дундаж идэвхжил 58.5±20.6OУН/ дл (n=17) байсан нь тээгч биш эмэгтэйчүүдийн (n=11; 101±28.8 OУН/дл)-ээс статистик үнэн магадлалтай бага байв (p<0.001). Далд тээгч эмэгтэйчүүдэд түгээмэл илэрдэг 9 шинжээс зөвхөн арьс салст амархан хөхрөх шинж статистик үнэн магадтай давамгай илэрч байв (OR:6.8; p<0.0069). Далд тээгч эмэгтэйчүүдэд сарын тэмдэгийн үргэлжлэх хугацаа уртсах, төрлөг, мэс засал, шүдний мэс ажилбарын дараа цус тогтохгүй удаан хугацаагүй байдаг ч бидний судалгаагаар статистик үнэн магадлалтай ялгаа ажиглагдсангүй. Дүгнэлт: Монголд оношлогдсон Гемофили А, Б-тэй эрэгтэйчүүдийн ураг төрлийн 50 эмэгтэйн 32 (64%) нь далд тээгч, 18 (36%) нь тээгч биш байв. Далд тээгч эмэгтэйчүүдийн сийвэнгийн бүлэгнэлтийн VIII фактор тээгч биш эмэгтэйчүүдийнхээс статистик үнэн магадлалтай бага байв (58.5±20.6ОУН/дл болон 101±28.8ОУН/дл; p<0.001). Далд тээгч эмэгэйчүүдэд арьс амархан хөхөрдөг гэсэн өгүүлэмж статистикийн хувьд үнэн магадлалтай их байв (OR=6.8; p=0.0069).
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Монгол улсын насанд хүрсэн хүн амын эрүүл мэндийн суурь мэдлэгийн түвшинг үнэлсэн нь
    (2026-05-22)
    С.Туяа
    ;
    ;
    Я.Энхжаргал
    Үндэслэл: Эрүүл мэндийн суурь мэдлэг (health literacy) нь хувь хүн өөрийн болон бусдын эрүүл мэндийн талаарх мэдээллийг олж авах, ойлгох, үнэлэх, улмаар тэдгээр мэдээллийг ашиглан эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг чанартай хүртэх, өдөр тутмын амьдралдаа зөв шийдвэр гаргах чадварыг багтаасан мэдлэг, хандлага, дадлын цогц ойлголт юм. Монгол улсын нийт насанд хүрсэн хүн амын эрүүл мэндийн суурь мэдлэгийн түвшинг үнэлсэн судалгаа хомс байгаа нь энэхүү судалгааы ажлын үндэслэл боллоо. Зорилго: Монгол улсын насанд хүрэгчдийн эрүүл мэндийн суурь мэдлэгийн түвшинг үнэлэх. Арга, аргачлал: Тоон судалгааны нэг агшингийн загвараар МУын 1500 насанд хүрэгчдийг хамруулж, асуумжийн аргаар судалгааг явуулав. Мэдээллийг Health Literacy Survey European Questionnaire (HLS-EU-Q47) буюу эрүүл мэндийн суурь мэдлэгийг үнэлдэг 47 асуулт бүхий асуумжийг ашигласан. Тус асуумж нь эрүүл мэндийн мэдээллийг олж авах, ойлгох, үнэлэх, ашиглах гэсэн дөрвөн чадварыг үнэлдэг. Асуулт бүрийг 1 (маш хэцүү)-ээс 4 (маш хялбар) хүртэлх 4 шатлалтай Ликертийн хэмжүүрээр оноо өндөр байх тусам эрүүл мэндийн суурь мэдлэгийн түвшин сайн гэж үнэллээ. Хэрэв 0–25 оноо бол суурь мэдлэг хангалтгүй, 25–33 оноо бол суурь мэдлэг хязгаарлагдмал, 33–42 оноо бол суурь мэдлэг хангалттай, 42-50 оноо бол суурь мэдлэг маш сайн гэж үнэлсэн. Үр дүн: Судалгаанд оролцогчдын дундаж нас 34.79±15.04 жил, үүний 42.1% нь эрэгтэй, 57.9% нь эмэгтэй, 52.1% нь гэр бүлтэй, 37.7% нь ганц бие байв. Боловсролын түвшингээр 43.2% нь бүрэн дунд, 40.5% нь дээд боловсролтой, 16.4% нь өдөр бүр тамхи хэрэглэдэг, 7.0% нь өдөр бүр согтууруулах ундаа хэрэглэдэг, 12.5% нь тогтмол дасгал хөдөлгөөн хийдэг гэж өөрийгөө үнэлсэн. Дээд боловсролтой иргэдийн 50.7% нь “Хангалттай болон маш сайн” мэдлэгтэй байгаа бол, дунд боловсролтой иргэдийн ердөө 27.1% нь энэ түвшинд байна. 1830 насныхан эрүүл мэндийн мэдээллийг хүлээн авах чадвар хамгийн өндөр 44.0% байгаа бол нас ахих тусам эрүүл мэндийн боловсролын түвшин буурч байна (p=0.014). Дүгнэлт: Монгол улсын насанд хүрсэн хүн амын эрүүл мэндийн суурь мэдлэгийн түвшин хангалттай байгаа боловч, эрүүл мэндийн мэдээлэл олж авах, үнэлэх, хэрэгжүүлэх чадвар хязгаарлагдмал байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Монголд оношлогдсон Гемофили А, Б өвчний зарим тохиолдлуудад F8, F9 генийн мутацийг илрүүлсэн дүн
    (2026-03-30)
    М.Пүрэвдорж
    ;
    И.Пүрэвдорж
    ;
    Б.Мөнхцэцэг
    ;
    Т.Тунгалагтамир
    ;
    Үндэслэл: Гемофили А, Б өвчин Х-хромосомын ноёлогдогч генээр удамшин дамждаг, цус бүлэгнэлтийн VIII, IX факторын хомсдолын шалтгаант цусархагшлын шинжээр илрэх моногенийн шалтгаант эмгэг юм. Ийм өвчнөөр эрэгтэй хүн өвдөж, эмэгтэй хүн шинж тэмдэггүй далд тээгч болно. Пробандад уг өвчний эмгэг аллелийг тодорхойлсноор нэгдүгээрт тухайн гэр бүл дэх мутацийг хэв шинжийг тодорхойлох, хоёрдугаарт садан төрлийн эмэгтэйчүүдэд далд тээгчийг илрүүлэх, улмаар пренаталь оношилгоог хийх, цус алдалтын эрсдлээс сэргийлэх, ингибитор үүсэх эрсдлийг тодорхойлох зэрэг олон талын ач холбогдолтой. Зорилго: Монголд оношилогдсон гемофили-А, Б-тэй хүмүүсийн дунд F8, F9 генийн мутацийг илрүүлэх. Арга, аргачлал: Уг судалгаанд 2013 оноос 2022 оны хооронд УНТЭ, ЭХЭМҮТ-ийн цусны эмгэг судлалын тасаг, АШУҮИС-ийн БАС-ийн Молекул биологи-Удамзүйн тэнхмийн “Удамзүйн зөвлөгөө өгөх кабинет”-аар үйлчлүүлж буй Гемофили А, Б оноштой хүмүүсийг хамруулсан. Мутац илрүүлэхдээ полимеразын гинжин урвал (ПГУ), урт бүтээгдэхүүнт-ПГУ, нуклеотидын дараалал тогтоох Sequence шинжилгээний аргыг ашиглав. Үр дүн: Судалгаанд Гемофили А (ГА)-гийн 27 гэр бүлийн 32 өвчтөн (хүнд хэлбэр 30, хүндэвтэр 1, хөнгөн хэлбэр 1), Гемофили Б (ГБ)-гийн 8 өвчтөн (хүнд хэлбэр 6, хөнгөн 2), нийт 40 хүн хамрагдсан. Үүнээс Эмнэлзүй-удам судлалын анализаар Гемофили А – гийн 5 гэр бүл, Гемофили Б-гийн 2 хүн тус бүр удмын өгүүлэмжтэй. Гемофили А-тай хүмүүсийн 90% (29/32)-д F8 генийн эмгэг мутаци илэрсэн. Хүндэвтэр ГА-тай нэг тохиолдолд полиморфизм, хөнгөн хэлбэрийн ГА-тай 1 хүнд 7-р интрон дахь нэг суурийн гээгдэл тус тус илэрсэн. Хүнд хэлбэрийн ГА-тай 25 гэр бүлийн 56% (14 гэр бүлийн 16 хүнд)-д интрон-22 инверси, 12%(3 гэр бүлийн 4 хүнд)-д интрон-1 инверси, хоёр хүнд (8%) F8 генийн нэг болон олон экзоны гээгдэл, 2 гэр бүлийн 3 хүнд миссенс, 2 хүнд нэг суурийн гээгдэл илэрсэн. Эдгээр эмгэг мутациас c.2240del мутаци нь F8 генийн мутацийн бүртгэлийн санд бүртгэгдээгүй буюу шинэ мутаци болохыг тодорхойлсон юм. Хүнд хэлбэрийн ГБ-тэй 6 тохиолдолд нийт 5 мутаци илэрсэн. Үүнээс c.187_188del болон с.1314_1314del гэсэн 2 мутаци нь F9 генийн мутацийн бүртгэлийн санд бүртгэгдээгүй байсан тул эдгээр нь шинэ мутаци болох нь тодорхойлогдлоо. Хөнгөн хэлбэрийн ГБ-тэй 2 хүнд ямар нэгэн мутаци илэрсэнгүй. Дүгнэлт: Хүнд хэлбэрийн гемофили А-ийн тохиолдлын дунд интрон-22 болон интрон-1 инверси мутаци өндөр давтамжтай илэрч байна. F8 генийн c.2240del, F9 генийн c.187_188del болон с.1314_1314del мутаци нь өмнө нь бүртгэгдэж байгаагүй бөгөөд эдгээр нь Гемофили өвчний хүнд хэлбэрийн фенотипийг үүсгэх шалтгаан болж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Саажилттай эмчлүүлэгчийн амьдралын өдөр тутмын үйл ажиллагааны чадварыг судалсан дүн
    (2026-02-03)
    В.Мөнхбаясгалан
    ;
    Г.Хулан
    Үндэслэл: Харвалт нь тархины бүтцэд гүнзгий органик өөрчлөлт (шигдээс, цус харвалт) үүсгэх мэдрэл эмгэгийн тогтвортой голомтот шинжүүдээр (саа, саажил хэл ярианы өөрчлөлт) тодорхойлогдоно. Тархинд цус харвах эмгэг нь дэлхий даяар эрүүл мэнд, нийгмийн тогтолцоонд санхүүгийн болон бусад үр дагаварт хүргэж буй гол асуудал хэвээр байна.Тархины харвалтаас амьд үлдсэн хүмүүсийн 20-40% нь саа саажил үүсдэг. Монгол улсад харвалт нь бие махбод, сэтгэл санаа, санхүү, тусламж үйлчилгээний хэрэгцээ, нийгэм, хүн ам зүйн тархалт, гэр бүлийн өдөр тутмын амьдралд ихээхэн нөлөөлж байгаа нь нийгмийн тулгамдсан асуудал болсоор байгаа тул энэхүү судалгааны ажлын үндэслэл болсон. Зорилго: Саажилттай эмчлүүлэгчийн амьдралын өдөр тутмын үйл ажиллагааны чадварыг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Судалгааг дескриптив судалгааны загвараар УНТЭ, УГТЭ, Сэргээн Засахын Клиникийн эмнэлэгт 2024 оны 1-4 сарын хооронд харвалтын дараах тасагт хэвтэн эмчлүүлж буй нийт 138 эмчлүүлэгчийг зорилтот түүврийн аргаар сонгон судалгаанд хамруулсан. Түүврийн хэмжээг power 3G анализын аргаар тооцсон. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан нийт 138 (100%) эмчлүүлэгчдын дундаж нас 50.914.3 жил байв. Хүйсийн хувьд 20-89 насны эрэгтэй 74 (53.6%), эмэгтэй 64 (46.4%) байснаас эрэгтэйчүүд дийлэнх байв. Саажилттай эмчлүүлэгчийн амьдралын өдөр тутмын үйл ажиллагааны чадварыг бартелийн индекс асуумжаар үнэлэхэд дийлэнх нь 76(55.1%) өдөр тутмын үйл ажиллагааны чадвар алдагдсан буюу дундаж утга 37.02±22.43 байгаа нь хүнд зэргийн хамааралтай буюу өөртөө үйлчлэх чадвар сул байгааг харуулж байна. Дүгнэлт: Саажилттай эмчлүүлэгчийн амьдралын өдөр тутмын үйл ажиллагааны чадварыг үнэлэхэд өөртөө үйлчлэх чадвар сул, заавал асран хамгаалагч хэрэгцээтэй байгаа нь тодорхойлогдсон байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Ходоодны хорт хавдар болон ийлдсийн пепсиногений хамаарал
    (2020-04-13)
    А.Дашмаа
    ;
    Л.Тулгаа
    ;
    Д.Ганчимэг
    ;
    М.Чинзориг
    ;
    Э.Эрхэмбаяр
    Монгол улс дэлхийд ходоодны хорт хавдрын нас баралтын түвшингээр хамгийн өндөр байна. Ходоодны хавдрыг эрт илрүүлж эмчлэх нь ходоодны хавдрын нас баралтыг бууруулахад чухал ач холбогдолтой юм. Иймээс ходоодны хавдрыг эрт үед нь оношлох чадвартай, хүн амын дунд эрт илрүүлэг хийхэд тохиромжтой, хялбар оношилгооны арга шаардлагатай байна. Зорилго: Ходоодны хорт хавдартай өвчтөнүүдийн ийлдсэнд пепсиноген I (ПГI), пепсиноген II (ПГII), пепсиноген I/II харьцаа (PGI/II) маркеруудыг үнэлэх. Судалгааны хэрэглэгдэхүүн ба арга зүй: Судалгааг тохиолдол хяналтын судалгааны загварыг ашиглан 2019-2020 оны хооронд Анагаах ухааны хүрээлэн (АУХ)ийн Хавдар судлалын сектор болон Хавдар судлалын үндэсний төв (ХСҮТ)-ийг түшиглэн хийж гүйцэтгэсэн. Судалгаанд хамрагдсан 2 бүлгийн ийлдсэнд ПГI, ПГII, ПГI/II харьцааг тодорхойлох шинжилгээг фермент холбох урвал-ELISA (enzyme linked immunosorbent assay) аргаар АУХ-ийн Эрдэм шинжилгээний төв лабораторид Финлянд улсын BIOHIT HealthCare үйлдвэрийн GastroPanel Elisa Kit цомог ашиглан Хятад улсын Biobase Biodustry үйлдвэрийн BIOBASE-EL10A reader төхөөрөмжөөр үйлдвэрлэгчийн заавар, удирдамжийн дагуу тодорхойлсон болно. Үр дүн: Бидний судалгаанд нийт 25-87 насны 82 оролцогч хамрагдсан бөгөөд дундаж нас 61.21, стандарт хазайлт 13.75 байлаа. Судалгааны бүлгүүдийн шинжилгээний үзүүлэлтүүдийн дундаж нь ПГI 78.76±60.56 нг/мл, ПГII 17.45±13.14 нг/мл, ПГI/II 5.28±4.18 байсан ба шинжилгээний үр дүнд боловсруулалт хийх зорилгоор хэт өндөр хэлбэлзэл бүхий утгуудыг хасч тооцоход тохиолдлын бүлэгт ПГI дундаж нь 43.35±36.67 нг/мл, хяналтын бүлэгт 68.11±35.39 нг/мл байсан ба статистикийн ач холбогдол бүхий ялгаатай (p=0.009), ПГII дундаж нь тохиолдлын бүлэгт 14.94±10.44 нг/мл, хяналтын бүлэгт 13.29±5.98 нг/мл байсан ба ач холбогдол бүхий ялгаагүй (p=0.434), ПГI/II харьцаа тохиолдлын бүлэгт 3.40±2.56, хяналтын бүлэгт 5.49±2.83 байсан ба статистикийн ач холбогдол бүхий ялгаатай (p=0.004) байна. Судалгаанд оролцогчдыг дундаж нас буюу 60-аас доош болон дээш гэж ангилан биомаркерын түвшинг үнэлэхэд PGI ба PGII түвшин <60 насанд 94.23±62.55 нг/мл, 21.47±16.03 нг/мл, >60 насанд 64.74±55.77 нг/мл, 13.79±8.49 нг/мл буюу нас ахих тусам PGI (p=0.027), PGII (p=0.007) түвшин статистикийн ач холбогдол бүхий ялгаатай буурч байна. Судалгаанд оролцогчдын ийлдсийн ПГI/II харьцаагаар бүлэглэн үнэлэхэд ийлдсийн ПГI (p=0.000) болон ПГI/II (p=0.000) харьцаа бүлэг хооронд статистикийн ач холбогдол бүхий ялгаатай буурч байна. Судалгааны бүлгүүдэд ПГI, ПГII, ПГI/II түвшинг олон хүчин зүйлийн регрессийн шинжилгээгээр харьцуулан судлахад ПГI ≤30нг/мл болон ПГI/II ≤4 багасах нь ходоодны хорт хавдартай статистик ач холбогдол бүхий хамааралтай байна(ПГI: OR=6.44, 95%CI 2.03-20.45, p=0.002; ПГI/II:OR=4.05, 95%CI 1.41-11.64, p=0.01). ПГI/II үзүүлэлтийн cut off хэмжээг 4 гэж үзэн мэдрэг, өвөрмөц чанарыг Youden-ий индексээр үнэлэхэд мэдрэг чанар 61%, өвөрмөц чанар 72.0% (PPV 67%, NPV 65%) байлаа. ПГI биомаркерын cut off хэмжээ 30 нг/мл, мэдрэг чанар 57%, өвөрмөц чанар 82% (PPV 72%, NPV 70%), ПГII биомаркерын cut off хэмжээ 14 нг/мл, мэдрэг чанар 50%, өвөрмөц чанар 58% (PPV 42%, NPV 65%) байна. Дүгнэлт: Ходоодны хорт хавдрын үед ийлдсийн ПГI түвшин болон ПГI/II харьцаа статистикийн ач холбогдол бүхий ялгаатай буурч байна. Ийлдсийн ПГ түвшин нас ахих тусам багасч байна. Ходоодны хавдрын үед ийлдсийн ПГII түвшингээс илүүтэй ПГI-н түвшин ач холбогдол өндөртэй байна. Ходоодны хорт хавдрыг оношлох cut off утга ПГI ≤30 нг/мл байхад мэдрэг чанар 57%, өвөрмөц чанар 82%, ПГI/II ≤4 байхад мэдрэг чанар 61%, өвөрмөц чанар 72.0% байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Ходоодны хорт хавдрын байрлалыг компьютерт томографи, дурангийн аргаар харьцуулан судалсан нь
    (2019-11-18)
    Я.Энхтуул
    ;
    Д.Түвшинжаргал
    ;
    Д.Мөнхбаатар
    2018 онд дэлхий нийтэд 18.1 сая хорт хавдрын шинэ тохиолдол бүртгэгдэж, 9.6 сая хүн нас баржээ. Үүнээс уушиг (1.8 сая), бүдүүн шулуун гэдэс (0.9 сая), ходоод (0.8 сая), элэг (0.8 сая), хөхний хорт хавдар (0.6 сая) тэргүүлж байна [1,2]. Дэлхий нийтэд ходоодны хорт хавдрын өвчлөлөөр Өмнөд Солонгос улс (100’000:39.6) нэгдүгээрт, Монгол улс (100’000:33.1) хоёрдугаарт, Япон улс (100’000:27.5) гуравдугаар байранд ордог боловч, ходоодны хорт хавдрын шалтгаант нас баралтаар Монгол улс (100’000:25.0) тэргүүн байранд, Япон улс (100’000: 9.5), Солонгос улс (100’000:7.0) улсууд 31,51-р байранд тус тус ордог ажээ [2].
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Тархины харвалттай эмчлүүлэгчдийн асран хамгаалагчийн ачааллыг судалсан дүн
    (2025-12-05)
    В.Мөнхбаясгалан
    ;
    Г.Хулан
    Үндэслэл: Тархины харвалт (инсульт-stroke)- судасны шалтгаанаар гэнэт цочмог үүсэж, тархины үйлийн хэсэгчилсэн ба бүрэн дутлын голомтот шинжүүдийг 24 цагаас илүү хугацаагаар дагуулах тархины цусны эргэлтийн цочмог хямралыг хэлдэг байна.2 Тархины харвалтын үед асран хамгаалагчийн ачаалал дэлхийн хэмжээнд 25-54% байна.8 Монгол улсад тархины харвалт нь нас баралтын тэргүүлэх шалтгаан болж байна.9 Асран хамгаалагч нар нийгмийн дэмжлэг дутмаг, нийгмийн халамжийн асаргааны тэтгэмжийн хэмжээг 2024 оны газрын шинэчилсэн тогтоолоор 302,500 төгрөгийн тэтгэмж сар бүр олгож байгаа хэдий ч хүртээмж бага, асран хамгаалагчид асар их ачаалалтай байгаа нь эрүүл мэнд төдийгүй, нийгмийн тулгамдсан асуудал болсоор байгаа тул энэхүү судалгааны ажлын үндэслэл боллоо10,11. Зорилго: Тархины харвалтай эмчлүүлэгчийн асран хамгаалагчийн ачааллыг үнэлэх. Арга, аргачлал: Судалгааг дескриптив судалгааны загвараар УНТЭ, УГТЭ, Сэргээн Засахын Клиникийн эмнэлэгт 2024 оны 1-4 сарын хооронд харвалтын дараах тасагт хэвтэн эмчлүүлж буй нийт 138 эмчлүүлэгчийн асран хамгаалагчийг зорилтот түүврийн аргаар сонгон асуумж судалгаанд хамруулсан. Түүврийн хэмжээг power 3G анализын аргаар тооцсон. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан нийт 138 (100%) асран хамгаалагчдын дундаж нас 50.914.3 жил байв. Хүйсийн хувьд 39 (28.3%) эрэгтэй, 99 (71.7%) нь эмэгтэйчүүд байв. Асран хамгаалагчийн ачааллыг Zarit асуумжаар үнэлэхэд дийлэнх 86 (62.3%) ачаалал их буюу, дундаж утга 43.05±10.39 байгаа нь маш их ачаалалтайг харуулж байна. Асран хамгаалагч нар 90 (65.2%) нь 6-12 сарын хугацаанд асран хамгаалагч хийж байгаа бөгөөд 50 (36.2%) өдөрт 21-24 цагийг асарч халамжлахад зарцуулж байна. Дүгнэлт: Асран хамгаалагч нарт анхаарал хандуулж, тэдэнд чиглэсэн нийгмийн бодлого хөтөлбөрийг цаашид хэрэгжүүлэх шаардлагатай байгаа нь тодорхойлогдлоо.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Ковид-19 цар тахлын үед эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлэгчдийн түгээмэл тохиолдох сэтгэцийн эмгэгийн эрсдэлт хүчин зүйлийг судалсан дүн
    (2025-12-05) ;
    А.Монголжин
    ;
    ;
    М.Уранчимэг
    ;
    М.Елик
    Үндэслэл: Ковид-19 цар тахал нь нийгмийн сэтгэцийн эрүүл мэнд төдийгүй эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлэгчдийн дунд сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, нойргүйдэл, гэмтлийн дараах стрессийн эмгэг (PTSD), хавсарсан эмгэг зэрэг өвчлөлийг нэмэгдүүлсэн тухай судлаачид онцолсоор байна. Сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, нойргүйдэл, ГДСЭ (PTSD) зэрэг сэтгэцийн эмгэгийн тархалтыг үнэлж, эрсдэлт хүчин зүйлийг тодорхойлох. Манай улсад энэ чиглэлээр хийгдсэн судалгааны ажил харьцангуй цөөн байгаа нь бидний судалгааны үндэслэл болсон. Зорилго: Сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, нойргүйдэл, ГДСЭ (PTSD) зэрэг сэтгэцийн эмгэгийн тархалтыг үнэлж, эрсдэлт хүчин зүйлсийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: АШУҮИС-ийн харьяа Монгол-Японы эмнэлэг, Төв эмнэлэг, болон Монгол Анагаах Ухааны Төв Эмнэлэг зэрэг эмнэлгүүдэд судалгааг хийсэн. Судалгаанд эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлж байсан нийт 552 оролцогч (399 тохиолдлын бүлэг, 153 хяналтын бүлэг) оролцсон. Сэтгэл гутрал (PHQ-9 ≥10), сэтгэл түгшилт (GAD-7 ≥10), нойргүйдэл (ISI ≥15), ГДСЭ - PTSD (PCL-5 ≥33) - ийг стандарт хэмжүүрээр үнэлэв. Хи-квадрат тест, бинар логистик регрессийн аргаар (бүлэг, нас, хүйсээр засварласан харьцуулсан харьцаа [cOR/aOR], 95% итгэх интервал [CI]) шинжилсэн. Үр дүн: Тохиолдлын бүлэгт сэтгэл гутрал (23.1% vs. 13.7%, p=0.015, cOR=1.884 [1.124-3.156]), сэтгэл түгшилт (16.8% vs. 11.1%, p=0.096), аль нэг сэтгэцийн эмгэг (18.0% vs. 13.7%, p=0.225) өндөр байсан бол нойргүйдэл бага (19.5% vs. 30.1%, p=0.008). PTSD хоёр бүлэгт бага (1.8% vs. 0.7%, p=0.333). Эрсдэлийн хүчин зүйлс: Эмэгтэй хүйс (p<0.001), залуу нас (p=0.004), ажилгүй байдал (p=0.017), өмнөх сэтгэлийн гэмтэл (p<0.001). Ковидын шинж тэмдэг (амьсгалахад бэрхшээлтэй) сэтгэл гутралын эрсдэлийг нэмэгдүүлсэн (p<0.001, cOR=2.828 [1.708-4.682]). Дүгнэлт: Ковид-19ийн эмнэлгийн хэвтэлт нь сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилтийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж, хүн ам зүй, эмнэлзүйн шинж тэмдэг зэрэг хүчин зүйлстэй хамааралтай төдийгүй цаашид уг бүлэгт чиглэсэн арга хэмжээ нь чухал болох нь тодорхойлогдлоо.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Сувилагчийн чадамжийг үнэлэх асуумжийн найдвартай болон хүчин төгөлдөр байдлыг тодорхойлох нь
    (2025-10-20)
    Алима (Alima)
    ;
    Г.Хулан
    ;
    Д.Солонго
    Үндэслэл: Монгол Улсад сувилагчдын мэргэжлийн чадамжийг үнэлэх стандартчилсан арга зүй, найдвартай ба хүчин төгөлдөр үнэлгээний хэрэгсэл хангалтгүй байна. Иймээс сувилагчдын мэргэжлийн чадамжийг үнэлэх асуумжийн дотоод найдвартай байдал болон бүтцийн хүчин төгөлдөр байдлыг тодорхойлох нь чухал ач холбогдолтой юм. Зорилго: Сувилагчийн чадамжийг үнэлэх асуумжийн дотоод найдвартай байдал болон бүтцийн хүчин төгөлдөр байдлыг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Судалгаанд Улаанбаатар хотын лавлагаа шатлалын эмнэлгүүдэд ажиллаж буй 390 сувилагч оролцсон ба өгөгдлийг SPSS-25.0 программ ашиглан боловсруулсан. Хэмжүүрийн дотоод найдвартай байдал өндөр (α=0.981) гарсан ба хүчин зүйлийн шинжилгээгээр 7 хүчин зүйл бүхий бүтэц тогтоогдсон нь асуумжийн хүчин төгөлдөр байдлыг баталж байна. Үр дүн: Сувилагчдын чадамжийг үнэлэх 55 асуулт бүхий асуумж нь маш сайн дотоод найдвартай байдлыг харуулсан (Cronbach-ийн альфа=0.981). Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) хэмжигдэхүүн 0.972 байсан бөгөөд Bartlett-ийн сферик байдлын шинжилгээний үр дүн утга бүхий гарсан (p<0.001). Энэ нь өгөгдөл хүчин зүйлийн шинжилгээ хийхэд тохиромжтой байгааг илтгэж байна. Дүгнэлт: 1. УБ хотын лавлагаа шатлалын эмнэлэгт ажилладаг сувилагч нарын чадамжийг үнэлэх 55 асуулт бүхий асуумжийн дотоод найдвартай байдал, бүтцийн хүчин төгөлдөр байдлыг тодорхойлсон. Чадамжийн 7 дэд хэмжээс бүрт өндөр найдвартай байдал ажиглагдсан (жишээлбэл: сэтгэн бодох–0.952, хууль ба ёс зүй–0.938 гэх мэт). 2. KMO-ийн утга (0.972) өндөр, Бартлетийн шинжилгээний үр дүн статистикийн хувьд ач холбогдолтой (p<0.001) гарсан нь фактор шинжилгээ хийхэд өгөгдөл тохиромжтой байсныг нотолж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Саа, саажилттай эмчлүүлэгчийн асран хамгаалагчийн өнөөгийн байдлыг судалсан дүн
    (2024-12-21)
    В.Мөнхбаясгалан
    ;
    Г.Хулан
    Үндэслэл: Тархины харвалт (инсульт-stroke)- судасны шалтгаанаар гэнэт цочмог үүсэж, тархины үйлийн хэсэгчилсэн ба бүрэн дутлын голомтот шинжүүдийг 24 цагаас илүү хугацаагаар дагуулах тархины цусны эргэлтийн цочмог хямралыг хэлдэг байна.2 Тархины цус харвалтын үед асран хамгаалагчийн ачаалал дэлхийн хэмжээнд 25-54% байна.8 Монгол улсад тархины цус харвалт нь нас баралтын тэргүүлэх шалтгаан болж байна.9 Асран хамгаалагч нар нийгмийн дэмжлэг дутмаг, нийгмийн халамжийн асаргааны тэтгэмжийн хэмжээг 2024 оны газрын шинэчилсэн тогтоолоор 302,500 төгрөгийн тэтгэмж сар бүр олгож байгаа нь хүртээмж бага, асран хамгаалагчид асар их ачаалалтай байгаа нь эрүүл мэнд төдийгүй, нийгмийн тулгамдсан асуудал болсоор байгаа нь энэхүү судалгааны ажлын үндэслэл болсон10,11 Зорилго: Саа, саажилттай эмчлүүлэгчийн асран хамгаалагчийн өнөөгийн байдлыг судлах. Арга, аргачлал: Судалгааг дескриптив судалгааны загвараар УНТЭ, УГТЭ, Сэргээн Засахын Клиникийн эмнэлэгт 2024 оны 1-4 сарын хооронд харвалтын дараах тасагт хэвтэн эмчлүүлсэн буй нийт 138 эмчлүүлэгчийн асран хамгаалагчийг зорилтот түүврийн аргаар сонгон асуумж судалгаанд хамруулсан. Түүврийн хэмжээг power 3G анализын аргаар тооцсон. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан нийт 138 (100%) асран хамгаалагчдын дундаж нас 50.9±14.3 жил байв. Хүйсийн хувьд эрэгтэй 39 (28.3%) ба эмэгтэй 99 (71.7%) нь эмэгтэйчүүд дийлэнх байв. Асран хамгаалагчийн ачааллыг Заритын асуумжаар үнэлэхэд дийлэнх 86 (62.3%) ачаалал их буюу, дундаж утга 43.05±10.39 байгаа нь маш их ачаалалтайг харуулж байна. Асран хамгаалагч нар 90 (65.2%) нь 6-12 сарын хугацаанд асран хамгаалагч хийж байгаа бөгөөд 50 (36.2%) өдөрт 21-24 цагийг асарч халамжлахад зарцуулж байна. Дүгнэлт: Асран хамгаалагч нарт анхаарал хандуулж, тэдэнд чиглэсэн нийгмийн бодлого хөтөлбөрийг цаашид хэрэгжүүлэх шаардлагатай байгаа нь тодорхойлогдсон байна.