Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 10 of 13
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    An ultra-low-cost passive sampler for light-absorbing carbon (LAC): field evaluation in Mongolia
    (National Institute of Environmental Health Sciences, 2024-07-31)
    Bujin Bekbulat
    ;
    Ryan W. Allen
    ;
    ; ;
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Indoor Levels of Volatile Organic Compounds at Households in Ulaanbaatar City
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2023-06-30) ; ; ; ;
    Objectives: VOCs, or Volatile Organic Compounds, are a group of organic chemicals that can easily evaporate into the air at room temperature. They are called “volatile” because they have high vapor pressure and can readily form vapors or gases at normal atmospheric conditions. To address this knowledge gap, we aimed to assess VOC exposure and its associated health risks.Method: Samples were collected through the adsorbent tube, followed by detachment from the solvent by organic solvents solvent or methanol, and analyzed by gas chromatographic equipment attached with a flame ionization detector (FID). We selected 150 households from the Chingeltei and Bayangol districts in Ulaanbaatar city, specifically sections 4, 5, 6, and 12, to examine the levels of indoor VOCs in this study. We used the nonparametric Mann-Whitney U test to compare medians of VOC levels for two independent groups. Kruskal-Wallis test was carried out to determine if there was any significant difference between medians of VOC levels for more than two independent groups, including the type of paint used, wooden furniture used, and construction year.Results: We found no significant difference in benzene concentration among different types of households (p<0.8112). The highest benzene concentration (0.181 µg/m3) was measured in apartments and houses. Although there was no statistically significant difference between household room types, the kitchen had a higher benzene concentration than other rooms (p<0.8156). Factors such as household total volume, building construction year, and materials used for floors and walls did not significantly affect indoor benzene concentration. Most of the day, the benzene levels exceeded the standards set by the Indoor Air Quality Act of South Korea and the recommended levels by the Health Minister and Construction and Urban Development Minister of Mongolia. In 133 households in Ulaanbaatar city, indoor VOCs, specifically benzene concentration, exceeded the recommended level stated in Order No. A105/08 by the Health Minister and Construction and Urban Development Minister in 2017.Conclusion: Indoor benzene concentration did not vary significantly based on household type, room type, household volume, building construction year, construction wall material, construction floor material, whether new furniture was purchased or the dwelling was repaired and painted within the last two months, proximity to major roads, or indoor smoking status.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлын тойм судалгаа
    (2025-01-01)
    Б.Өлзийхутаг
    ;
    Г.Энхжаргал
    ;
    ;
    Г.Жаргалсайхан
    ;
    Үндэслэл: ДЭМБ-ын тоо, баримтаар агаарын бохирдлын улмаас 2021 онд дэлхийн хэмжээнд 8.1 сая хүн нас барж байгаа бөгөөд 5 хүртэлх насны хүүхдүүдийг оролцуулан дэлхий нийтийн хүн амын нийт нас баралтын хоёр дох шалтгаан болж байна. Мөн агаарын бохирдол нь цус харвалт, уушгины архаг бөглөрөлт өвчин, уушигны хорт хавдар, астма, зэрэг олон өвчинд нөлөөлж улмаар нас баралтад хүргэж байна. Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотын агаар дахь РМ2.5 тоосонцрын хоногийн дундаж агууламж өвлийн улиралд 750 мкг/м3 хүртэл нэмэгдэж байгаа нь ДЭМБ-ын зөвлөмж хэмжээнээс даруй 50 дахин ихсэж дэлхийн хамгийн их бохирдолтой хотын тоонд орж байна. Агаарын бохирдол нь Монгол улс төдийгүй дэлхийн олон улс оронд нийгмийн эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудал хэвээр байсаар байна. Агаарын ______________________ бохирдлын чиглэлээр хийгдсэн судалгаа, бүтээлүүдийг нэгтгэн дүгнэж, тоймлосон судалгаа хомс байгаа нь тус судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Монгол улсын төрийн өмчит их дээд сургуулиудын агаарын бохирдлын чиглэлээр хийгдсэн нэг сэдэвт бүтээлүүдийг тоймлон судалж, үр дүнг нэгтгэн дүгнэх. Арга, аргачлал: Агаарын бохирдлын чиглэлээр 2011-2024 онуудад магистр, докторын зэрэг хамгаалсан нэг сэдэвт бүтээлд системт тойм анализ хийв. Үр дүн: Магистр, доктор хамгаалсан бүтээлүүдийг тоймлон дүгнэвэл магистрын судалгааны нэг сэдэвт бүтээл 76.0% (п=19), докторын судалгааны нэг сэдэвт бүтээл 24.0% (п=6)-ийг эзэлж байна. Судлагдсан нийт бүтээлийн 36.0% (п=9) нь агаарын бохирдлын эрүүл мэндэд үзүүлэх нөлөөллийг, харин 64.0% (п=16) нь бусад чиглэлээр судалсан байна. Агаар дах РМ2.5 тоосонцрын 2011-2024 оны хоорондох хоногийн дундаж агууламж Монгол улсын агаарын чанарын стандарт хэмжээнээс 16 дахин их, 11-р сараас 2-р саруудад бохирдол хамгийн өндөр, харин 7-р сард хамгийн бага агууламжтай байгааг зарим судалгааны дүнд дурдсан байна. Мөн зарим судалгааны үр дүнгээр нийслэлд сайжруулсан түлш хэрэглэж эхэлсэн үеэс агаар дах РМ2.5 тоосонцрын хэмжээ буурсан байна. Агаарын бохирдол амьсгал, зүрх судасны өвчлөлд нөлөөлөхөөс гадна хавдрын эрсдэлийг нэмэгдүүлж, ургийн жинг бууруулсан үр дүнгүүд тодорхойлогдсон байна. Дүгнэлт: Монгол улсын төрийн өмчийн их дээд сургуулиудын агаарын бохирдлын нэг сэдэвт бүтээлүүдийг авч үзэхэд ихэвчлэн агаарын бохирдлын агууламж, концентраци болон эрүүл мэндийн нөлөөллийг судалсан бөгөөд цаашид агаарын бохирдлыг бууруулах чиглэлийн судалгааг их дээд сургуулиудын хамтын ажиллагаа, манлайллын оролцоотойгоор хийж, шийдвэр гаргагчдад хүргэх шаардлагатай байна. Агаарын бохирдол РМ2.5 тоосонцор Магистр Докторын бүтээл
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    РМ2.5 тоосонцорыг суурин болон шууд хэмжилтийн (PurpleAir) аргуудаар хэмжиж, харьцуулан судалсан дүн
    (2025-10-20) ;
    Г.Энхжаргал
    ;
    Г.Жаргалсайхан
    ;
    Б.Өлзийхутаг
    ;
    Үндэслэл: Орчны агаар дахь тоосонцор зүрх судасны болон амьсгалын замын өвчлөлд нөлөөлөх хүчин зүйл болж байна. Агаарын чанарын хэмжилтийг зөв оновчтой хийх нь нийгмийн эрүүл мэндийн хувьд чухал ач холбогдолтой. Иймд хотуудын агаарын чанарын суурин харуулын цэгт хэмжих боломжгүй байршилд зөөврийн шууд хэмжилтийн багаж (PurpleAir)-ийг өвлийн улиралд гадна орчинд ашиглах боломжтой эсэхийг суурин хэмжилтийн дүнтэй харьцуулан судлах шаардлагатай байна.Зорилго: Гадна орчны агаарт PurpleAir багажаар РМ2.5 тоосонцорыг хэмжиж, суурин хэмжилтийн цэгийн үр дүнтэй харьцуулж үнэлэх. Арга, аргачлал: Нийслэл Улаанбаатар хотод судалгааг хийж гүйцэтгэв. Судалгааны мэдээллийг өвлийн улиралд буюу 2024 оны 12-р сарын 9-ний өдрөөс 2025 оны 2-р сарын 14-ний хооронд 45 хоногийн турш цуглуулав. Шууд хэмжилтийг гэрлийн сарнилын багаж (PurpleAir Classic)-ийг нийт 25 байршилд байрлуулж 24 цагийн турш тасралтгүй хэмжилт хийсэн. Эдгээрээс 1 байршилд суурин хэмжилтийн цэгийн хажууд, 3 байршилд (Зүүн 4 зам, Яармаг, Сэлбэ) 200м дотор судалсан хугацааны РМ2.5 тоосонцрын мэдээллийг ашиглаж хэмжилтийн үр дүнг харьцуулсан. Мэдээлэлд R программ ашиглан статистик боловсруулалт хийж үр дүнг үнэлэв. Үр дүн: Суурин хэмжилтийн 13 цэгийн дундаж судалгааны хугацаанд 65мкг/м3 байсан бол шууд хэмжилтийн 25 PurpleAir багажийн дундаж утга 88мкг/м3 байсан. PurpleAir багажаар хэмжсэн дүнг UB2 суурин цэгтэй зэрэгцээ хэмжилт хийж хэмжилтийн үр дүнгийн нийцлийг шалгахад 2 хэмжилтийн дүн нийцэж (r=0.93, R2=0.87) байна (p<0.05). Зүүн 4 зам, Яармаг, Сэлбэ байршилд хийсэн хэмжилтийн дүнгүүд хамаарал дунд зэргийн хамааралтай (r=0.38, r=0.61, r=0.25) байна. Дүгнэлт: Гадна орчны агаарт РМ2.5 тоосонцрын агууламжийг автомат болон уламжлалт аргаар хэмжих боломжгүй нөхцөлд бага өртөгтэй, шууд хэмжилтийн багажаар хэмжилт хийж агаарын чанарыг хянах боломжтой байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Угаарын хийн хордлогын өнөөгийн байдал, хордлогын талаар иргэдийн мэдлэг, дадал, хандлагыг судалсан дүнгээс
    (2024-05-13) ; ;
    Г.Энхжаргал
    Үндэслэл: Хөгжиж буй улс орны иргэд гэр сууцаа халаах, хоол хийх зорилгоор уламжлалт галлагаа хийж байгаа нь дотоод орчны агаарын бохирдол, угаарын хийн хордлогод өртөхөд нөлөөлөх хүчин зүйл болж байна. Монгол Улсын Засгийн Газраас явуулж буй агаарын бохирдлыг бууруулах арга хэмжээний хүрээнд 2019 оны 62 дугаар тогтоолоор нийслэлд түүхий нүүрс хэрэглэхийг хориглож сайжруулсан түлш хэрэглэж эхэлсэн. Сайжруулсан түлш хэрэглэснээс хойш иргэдийн дунд угаарын хийн хордлогод өртөх, эмнэлэгийн тусламж авах тохиолдол нэмэгдэх хандлагатай байгаа нь судалгаа хийх хэрэгцээ буйг илтгэж байна. Зорилго: Нийслэлийн иргэдийн угаарын хийн хордлогын өнөөгийн байдал, угаарын хийн хордлогын талаар мэдлэг, дадал, хандлагыг судлах. Арга, аргачлал: Судалгааг аналитик судалгааны агшингийн загвар ашиглан гүйцэтгэв. Нийслэлд 2017-2022 онд бүртгэгдсэн угаарын хийн хордлогын тохиолдолд дескриптив шинжилгээ хийв. Нийслэлийн төвийн 6 дүүргээс галлагаа хийдэг 395 өрхийн иргэдийг сайн дураар хамруулж угаарын хийн талаарх мэдлэг, дадал, хандлагыг 52 асуулт бүхий 4 бүлэг асуумжийн хуудсаар асууж судлав. Үр дүн: Нийслэлд 2017-2022 онд угаарын хийн хордлогын нийт 5799 (эрэгтэй 55.9%, эмэгтэй 42.7%, тодорхойгүй 1.4%) тохиолдол бүртгэгджээ. Хүүхэд, залуучууд 78.4% (0-17 нас 36.1%, 18-30 нас 21.8%, 31-45 нас 20.5%)-ийг эзэлж байна. Асуумж судалгаанд нийт 395 иргэдийг (эрэгтэй 37.7%, эмэгтэй 62.3%) хамруулсан. Угаарын хийн хордлогоос урьдчилан сэргийлэх талаар мэдээлэл авдаг иргэдийн мэдлэг (p=0.0345), дадал (p=0.0002), хандлагa (p=0.0029) мэдээлэл огт авдаггүй иргэдээс ялгаатай байна. Гэр бүлийн гишүүдээр харьцуулахад дадал (p=0.0255) нь ялгаатай, боловсрол (p=0.0007), орлогын түвшин (p=0.0005), ажил эрхлэлтээр (p=0.0007) харьцуулхад мэдлэг нь тус тус ялгаатай байна. Иргэдийн мэдлэг тэдний дадал (p=0.0003; r=0.18) хандлага (p=0.0000; r=0.26) хооронд шууд, сул хамааралтай байна. Дүгнэлт: Чингэлтэй, Сонгинохайрхан дүүрэгт 10000 хүн амд ногдох хордлогын тохиолдол бусад дүүргээс өндөр байна. Дутуу шаталтын дүнд үүсэх угаарын хийнд өртөхөд хордлогын шинж тэмдэг, анхны тусламж, урьдчилан сэргийлэх талаар иргэдийн мэдлэг хангалтгүй байна. Цаашид мэдээлэл, сурталчилгааг сайн явуулах, мөн бага, дунд боловсролтой иргэдийн мэдлэгийг сайжруулах шаардлагатай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Дотоод орчин дахь дэгдэмхий органик нэгдлүүдийг тодорхойлсон дүн
    (2024-05-13)
    Г.Жаргалсайхан
    ;
    ;
    Г.Энхжаргал
    ;
    Үндэслэл: Сууцны дотоод орчны агаар үндсэн бохирдуулагчдад бензол, угаарын хий, формальдегид, нафтален, азотын давхар исэл, олон цагирагт нүүрсустөрөгчид, радон, трихлорэтилен, тетрахлорэтилен хамаарах ба эдгээрээс бензол, формальдегид, радон, трихлорэтилен бодисуудыг онцгойлон хүний эрүүл мэндэд хортой гэж үздэг. Улаанбаатар хотод гэр, орон сууц, байшин зэрэг дотоод орчинд РМ2.5 тоосонцор, азотын давхар исэл, хүхрийн давхар исэл зэрэг зарим бохирдуулагчдыг хэмжсэн хэдий ч ДОН-ийн бохирдолд өртөх байдлыг тодорхойлох судалгаа харьцангуй цөөн хийгдсэн байна. Зорилго: Улаанбаатар хотын Чингэлтэй, Баянгол дүүргээс нийт 180 өрхийг санамсаргүй түүвэрлэн гэрийн дотоод орчинд дэгдэмхийн органик нэгдлийг хэмжиж үнэлэх. Арга, аргачлал: Бид дотоод орчны агаар дахь дэгдэмхий органик нэгдлийн агууламжийг талбайн сорьц цуглуулах аргаар ба орчны температур, харьцангуй чийглэгийг шууд хэмжилтийн аргаар тодорхойлон сорьц цуглуулж тэмдэглэл хөтөлсөн. Дотоод орчинд дэгдэмхий органик нэгдлийг шинжлэхдээ нийт 180 сорьц цуглуулсан ба үүнээс 136 (76%) сорьцонд бензолын агууламж илрүүлэх хязгаараас дээш агууламжтай шинжлэгдсэн. Үр дүн: Бензолын агууламжийг сууцны төрлөөр авч үзэхэд статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай (р утга <0.0022) илэрч дундаж агууламж орон сууцанд өндөр байсан. Бензолын агууламжийн хамгийн их утга өрхийн эрүүл мэндийн төвд (0.284 мкг/м3) илэрсэн ба гэр, орон сууц, байшинд хамгийн бага (0.004 мкг/м3) байв. Хэмжилт хийсэн сууцны өрөө хооронд харьцуулахад мөн статистик ач холбогдол бүхий ялгаа илэрч (р<0.0046) сууцны гал тогооны өрөөнд дундаж агууламж хамгийн өндөр (0.072 мкг/м3) байв. Дүгнэлт: Сууцны дотоод орчинд агаарт бензолын бохирдлын түвшин зөвшөөрөх хэмжээнээс их байгаа нь хүн амын дунд цусны хорт хавдрын өвчлөлийн эрсдэлтэй нөхцөл үүсч буйг илтгэж байна. Сууцны дотоод орчинд бензолын агууламж сууцны төрөл, сууцны хэмжилт хийсэн өрөө хооронд ялгаатай байна. Бензолын агууламжийг бичил цаг уурын үзүүлэлттэй холбон судлахад агаарын харьцангуй чийглэгээс ач холбогдол бүхий хамаарч байв.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Орчны агаар дах тоосонцор (РМ2.5)-ын бохирдлыг түүхий нүүрс болон шахмал түлш хэрэглэдэг Монгол улсын хоёр хотыг харьцуулан судалсан дүнгээс
    (2025-05-05) ;
    Г.Энхжаргал
    ;
    Б.Батзориг
    ;
    Б.Өлзийхутаг
    ;
    Үндэслэл: Дэлхийн нийт хүн амын 99% ДЭМБ-ын агаарын чанарын зөвлөмж (15мг/м3)-өөс хэтэрсэн тоосонцор (РМ2.5)-ын бохирдолтой орчинд амьдарч байна. Дэлхийн дахинд агаарын бохирдлын улмаас жил бүр 4.2 сая хүн нас барж (2018) байна. Монгол улсын нийслэлд жил ирэх тутам агаарын бохирдол ихсэж, нийгмийн эрүүл мэндийн төдийгүй, улс орны тулгамдсан асуудал болж байна. Монгол улсын зарим хотуудын агаарын чанарыг харьцуулан судлах шаардлагатай байгаа нь энэхүү судалгааны ажлын үндэслэл болсон. Зорилго: Улаанбаатар болон Дархан хотуудын гадна орчны агаар дахь РМ2.5 тоосонцорын бохирдлыг судалж, харьцуулан үнэлэх Арга, аргачлал: Судалгаанд нийслэл Улаанбаатар болон Дархан хотуудыг хамруулж 2024 оны 12-р сарын 10-ны өдрөөс 2025 оны 2-р сарын 19-ний хооронд судалгааны мэдээллийг цуглуулсан. Сонгосон хот бүрд 30, нийт 60 байршилд шууд хэмжилтийн өртөг багатай (PurpleAir Classic+) багаж байрлуулж, 2 минутын интервалтай хэмжилт хийн мэдээлэлд цуглуулсан. Мэдээлэлд R программ ашиглан статистик боловсруулалт хийж үр дүнг үнэлэв. Хэмжилтийн дундаж үр дүнг Монгол улсын агаарын чанарын стандарт (MNS4585:2016), ДЭМБ-ийн зөвлөмжийн 24 цагийн утгатай харьцуулан үнэлэв. Үр дүн: Улаанбаатар хотын агаарт РМ2.5 тоосонцорын 24 цагийн дундаж агууламж 112.3±62.2 мкг/м3, харин Дархан хотын агаарт 30%-иар бага (79.2±25.6 мкг/м3) тодорхойлогдсон (p<0.05). Нийслэлийн агаар дахь тоосонцрын (РМ2.5) дундаж агууламжийг сараар харьцуулахад 2024 оны 12-р сард 119.9±67.7 мкг/м3, 2025 оны 1-р сард 113.5±60.8 мкг/м3, 2-р сард 95.0±51.9 мкг/м3 байгаа нь статистикийн хувьд ач холбогдол бүхий ялгаатай байв (p<0.05). Дархан хотын агаарт мөн дээрх саруудад 79.1±22.2 мкг/м3, 78.7±28.6 мкг/м3, 84.6±30.0 мкг/м3 тодорхойлогдсон (p>0.05). Өвлийн улиралд хэмжсэн 3 сарын хугацааны РМ2.5 тоосонцорыг 24 цагийн дундаж агууламжийг Монгол улсын стандарт (MNS4585:2016-д заасан 50 мкг/м3)-тай харьцуулахад нийслэлд 69.8%, Дархан хотод 64.6%-д хэтэрсэн байна. ДЭМБ-ийн зөвлөмжтэй харьцуулахад (15 мкг/м3) сонгосон хотуудад 93.4%-д хэтэрсэн байна. Дүгнэлт: Өвлийн саруудад, Дархан хотын агаар дахь РМ2.5 тоосонцорын агууламжийг нийслэлтэй харьцуулахад 30%-иар бага боловч сонгосон 2 хотуудын агаарын чанар Монгол улсын стандарт (MNS4585:2016) болон ДЭМБ-ийн зөвлөмжөөс хэтэрсэн байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Улаанбаатар болон Дархан хотын гадаад, дотоод орчны агаарын бохирдлын харьцуулсан судалгаа
    (2026-04-16) ;
    Б.Өлзийхутаг
    ;
    Б.Батзориг
    ;
    ;
    Б.Нямсүрэн
    Үндэслэл: Гадаад, дотоод орчны агаарын бохирдол нь дэлхий дахинд өвчлөлийн ачаалал, нас баралтын тэргүүлэх эрсдэлт хүчин зүйлсийн нэг бөгөөд нарийн ширхэгт тоосонцор (PM₂.₅)-ын өртөлт нь зүрх судас, амьсгалын тогтолцооны өвчлөлийн эрсдэлийг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ уушгины хорт хавдар, бодисын солилцооны болон мэдрэлийн тогтолцооны эмгэг үүсэх, дархлааны үйл ажиллагааны алдагдалд хүргэдэг. Монгол Улсын хот суурин газруудад өвлийн улиралд агаарын бохирдол өндөр түвшинд хүрдэг ба сүүлийн жилүүдэд ахуйн хэрэглээнд сайжруулсан түлшийг нэвтрүүлсэн ч дотоод болон гадаад орчны агаарын бохирдолд үзүүлэх нөлөө нь бүрэн судлагдаагүй хэвээр байна. Зорилго: Улаанбаатар, Дархан хотуудын гадаад орчин болон айл өрхийн сууцны доторх орчны агаарын бохирдлыг харьцуулан судлах. Арга, аргачлал: Судалгаанд Улаанбаатар, Дархан хотын гадна орчны агаарын бохирдлыг хянах суурин хэмжилтийн цэгүүдийн 2014-2026 оны хооронд үзүүлэлтийг ЦУОШГ-аас авч, өвөл зуны улиралд харьцуулан судласан. Дотоод орчны агаар дахь РМ2.5 тоосонцрын агууламжийг судлахдаа Улаанбаатар, Дархан хотын орон сууц, байшин, гэрт амьдардаг 240 айл өрхийг хамруулан 2023-2026 оны хооронд 3 жилийн туршид дагаж судласан. Шууд хэмжилтийн (Purple Air) багажийг ашиглан, айл өрх бүрт өвөл, зуны улиралд тус бүр 14-21 хоног байршуулж, 10 минутын давтамжтайгаар, 24 цагийн туршилд РМ2.5 тоосонцрын агууламжийг тодорхойлсон. Үр дүн: 2014-2026 оны хооронд Улаанбаатар хотын гадна орчны агаар дахь РМ2.5 тоосонцрын 24 цагийн дундаж агууламж 60.5 мкг/м3, РМ10 тоосонцрын 24 цагийн дундаж агууламж 117.3 мкг/м3, азотын давхар ислийн агууламж 37.3 мкг/м3, хүхрийн давхар ислийн дундаж агууламж 41.8 мкг/м3, озоны агууламж 27.5 мкг/м3 байсан бөгөөд нийслэлд сайжруулсан нүүрсийг хэрэглээнд нэвтрүүлснээс хойш тоосонцрын агууламж буурсан хандлагатай ч хүхрийн давхар ислийн агууламж нэмэгдсэн, мөн Дархан хоттой харьцуулахад өндөр байна. Дотоод орчны PM₂.₅ тоосонцрын дундаж агууламж Улаанбаатар хотод Дархан хоттой харьцуулахад өндөр түвшинд байна (60.7±86.1 vs 48.4±96.7). Сууцны төрлөөр статистикийн ач холбогдол бүхий ялгаатай (p<0.0001) байгаа бөгөөд хатуу түлш хэрэглэдэг байшин болон гэрт амьдардаг өрхүүдэд PM₂.₅-ийн агууламж өндөр, харин орон сууцанд хамгийн бага түвшинд байна. Эдгээр үр дүн нь дотоод орчны агаарын бохирдол нь хот хооронд, сууцны төрөл болон улирлаас хамааран мэдэгдэхүйц ялгаатай байгааг илтгэж, хүн амын өртөлтийн түвшин өндөр хэвээр байгааг харуулж байна. Дүгнэлт: Улаанбаатар хотын гадна орчны агаар дахь тоосонцор, азотын болон хүхрийн давхар исэл зэрэг бохирдуулагчдын түвшин Монгол Улсын стандарт болон ДЭМБ-ын зөвлөмж хэмжээнээс 1-4 дахин өндөр байна. Айл өрхийн дотоод орчны PM₂.₅-ийн бохирдол нь Дархан хоттой харьцуулахад Улаанбаатар хотод өндөр, сууцны төрөл болон улирлын нөлөөгөөр мэдэгдэхүйц ялгаатай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Улаанбаатар хотын ерөнхий боловсролын сургуулиудын анги танхимын агаарын чанарын үнэлгээ
    (2023-05-18) ;
    Г.Жаргалсайхан
    ;
    ; ;
    Г.Одмаа
    Үндэслэл: Агаарын бохирдол нь дэлхий дахинаа тулгамдаж байгаа асуудал бөгөөд хөгжиж буй орнуудын хүн ам, ялангуяа жирэмсэн эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд, өндөр настнуудад илүүтэй нөлөөлж байдаг. Тухайлбал: Нарийн ширхэгт тоосонцор (PM2.5) нь чихрийн шижингийн II хэлбэрийн эмгэгийг үүсгэдэг бөгөөд хүүхдийн танин мэдэхүйн хөгжилд саад учруулж, сэтгэцэд нөлөөлдөг. Түүнчлэн дэлхий хэмжээнд нялхсын эндэгдлийн 20 хувь нь агаарын бохирдлоос үүдэлтэй гэж үзэж байна. Зорилго: Ерөнхий боловсролын сургуулийн анги танхимын дотоод орчны агаарын чанарыг үнэлж, бохирдуулагч эх үүсвэрийг судлах.Арга, аргачлал: Судалгааг 2022 онд агшингийн судалгааны загвараар гүйцэтгэсэн. Судалгаанд зорилтот түүврийн аргаар Улаанбаатар хотын 10 Ерөнхий боловсролын сургуулийн 69 анги танхимыг хамруулсан. Үр дүн: Нийт анги танхимын 59 нь ерөнхий зохиомол агааржуулалттай боловч 44 ажилладаг, 15 нь ажиллагаагүй байв. Хэмжилт хийсэн анги танхимд агаарын хэмийн дундаж агууламж 22.6°С байна. Нийт 10 сургуулиас 9 (11.%) анги танхимд агаарын хэм ЗДХ буюу 18°С-д хүрээгүй бол 51 (64%) анги танхимд агаарын хэм ЗДХ буюу 22°С-ээс хэтэрсэн байна. Судалгаанд хамрагдсан нийт анги танхимын дотоод орчинд РМ2.5 тоосонцрын 8 цагийн дундаж агууламж 113.4 мкг/м3 (хамгийн бага утга 10.8 мкг/м3, хамгийн их утга 431.4 мкг/ м3) байв. Анги танхимын дотоод орчны агаар дахь РМ2.5 тоосонцрын агууламжийг улирлаар харьцуулж үзэхэд хавар (2022 оны 4-5-р сар/) дундаж агууламж 62.3±30.8 мкг/м3 хэмжигдсэн бол өвлийн улиралд (2022 оны 11-12 сар) 113.4±88.7 мкг/м3 тодорхойлогдсон нь статистикийн хувьд ач холбогдол бүхий ялгаатай (p=0.0057) байв. Дүгнэлт: Хэмжилт хийсэн нийт анги танхимын 54 (91.5%) ангид агаар солилцооны давтамж “Сургалт-Хүмүүжлийн Байгууллагад Мөрдөх Эрүүл Ахуй. Халдвар Хамгааллын Үлгэрчилсэн Дүрэм”-д заасан хэмжээнд хүрэхгүй байна. Анги танхимын дотоод орчны PM 2.5 тоосонцрын дундаж хэмжээ хаврын улиралд хүлцэх хэмжээнээс 1.2 дахин, өвлийн улиралд 2.3 дахин их байна. Өвлийн улиралд анги танхимын нарийн ширхэгт тоосонцрын бохирдол нэмэгдэж байгаа нь тодорхойлогдлоо.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Улаанбаатар хотын гадна орчны тоосонцрын агууламжийг шууд болон суурин харуулын цэгийн үзүүлэлттэй харьцуулан судалсан нь
    (2025-10-20)
    Б.Өлзийхутаг
    ;
    Г.Энхжаргал
    ;
    ;
    Б.Нямсүрэн
    ;
    Үндэслэл: Агаарын бохирдол нь аливаа улс орны эдийн засаг, техник технологийн хөгжлөөс үл хамааран хүн амын эрүүл мэндэд ноцтой эрсдэл дагуулдаг нийгмийн эрүүл мэндийн томоохон асуудлуудын нэг юм. ДЭМБ-ын 2021 оны мэдээгээр 10 хүн тутмын 9 нь бохирдсон агаараар амьсгалдаг ба цаг тутамд 800 хүн, минут тутамд 13 хүн агаарын бохирдлоос шалтгаалж нас бардаг байна. Агаарын бохирдлын удаан хугацааны нөлөөлөл нь уушгины архаг бөглөрөлт, уушги болон гуурсан хоолойн хорт хавдар, астма, цус харвалт зэрэг өвчнүүдийг үүсгэдэг. Монгол улсын дийлэнх хүн ам оршин суудаг Улаанбаатар хотод өвлийн улиралд агаарын бохирдол дээд цэгтээ хүрдэг. Тухайлбал судлаач Г.Энхжаргал (2012) нарын судалгаагаар нийслэл дэх РМ10, РМ2.5 тоосонцрын агууламж ДЭМБ-ын зөвлөмжөөс 7-8 дахин их байгааг тогтоосон. Дэлхийн олон улс орнууд агаарын бохирдлын хяналтдаа хямд өртөг бүхий шууд хэмжилтийн (Purple Air) багажийг өргөнөөр ашиглаж байна. Энэ нь хэрэглэхэд хялбар, өргөн сүлжээнд ашиглах боломжтой багаж бөгөөд ухаалаг хотын агаарын бохирдлын хяналтын салшгүй нэг хэсэг гэдгийг зарим судлаачид онцолсон. Харин манай улсад уг багажаар агаар дахь РМ2.5 тоосонцрын агууламжийг хэмжиж, албан ёсны хяналтын суурин хэмжилтийн цэгийн үзүүлэлттэй харьцуулсан судалгаа хомс байгаа нь судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Улаанбаатар хотын гадна орчин дахь РМ2.5 тоосонцрын бохирдлыг шууд хэмжилтийн (Purple Air) багажаар тодорхойлох. Арга, аргачлал: Судалгааг аналитик судалгааны агшингийн загвараар гүйцэтгэж, 2024 оны 12 дугаар сараас 2025 оны 02 дугаар сар хүртэлх хугацаанд нийслэлийн төвийн зарим дүүрэгт шууд хэмжилтийн (Purple Air) багажийг байршуулан 2 минутын давтамжтайгаар 24 цагийн туршид РМ2.5 тоосонцрын хэмжилт хийв. Үр дүнгийн статистик боловсруулалтыг SPSS-26 программ ашиглан хийв. Үр дүн: Улаанбаатар хотын агаар дахь РМ2.5 тоосонцрын дундаж агууламж өвлийн улиралд 66.68 мкг/м3 бөгөөд дүүргээр харьцуулахад СХД-т хамгийн өндөр буюу 118.58±90.22 мкг/м3, ХУД-т хамгийн бага 42.37±43.51 мкг/м3 тодорхойлогдсон. Долоо хоногийн гаригуудаар харьцуулахад Даваа (76.68±71.98 мкг/м3), Бямба (77.50±71.63 мкг/м3), Ням (80.34±74.45 мкг/м3) гарагуудад тус бүр хамгийн өндөр хэмжигдсэн байна. РМ2.5 тоосонцрын хамгийн өндөр агууламж оройны 18 цагаас шөнийн 01 цаг хүртэл тохиолдож, хамгийн бага агууламж өдрийн цагаар буюу 14-16 цагийн хооронд хэмжигдсэн байна. Өвлийн саруудаас 12 дугаар сард хамгийн өндөр буюу 74.22±73.45 мкг/м3 тодорхойлогдсон бол хоёрдугаар сард хамгийн бага буюу 50.25±57.44 мкг/м3 тус тус тодорхойлогдлоо. Дүгнэлт: Улаанбаатар хотын агаар дахь РМ2.5 тоосонцрын агууламж өвлийн улиралд Монгол улсын стандарт, техникийн ерөнхий шаардлагаас даруй 1.7 дахин их бөгөөд СХД-т хамгийн өндөр концентрацитай байна. РМ2.5 тоосонцрын хамгийн өндөр агууламж өвлийн саруудаас 12 дугаар сард болон шөнийн цагаар илүү их тохиолдож байна.