Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 10 of 31
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    A study on structure and functions of organs involved in the formation of Mongolian Khuumii sound
    (Mongolian Journals Online, 2020-10-27)
    Tsagaankhuu, Rentsendorj
    ;
    ; ; ;
    Palamdorj, Ganchimeg
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Molecular Biology of The Cell
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2021-12-30)
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    CBCT Evaluation of Cortical Bone Thickness for Orthodontic Mini-Screw
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2021-10-03) ;
    Erdenebulgan Batmunkh
    ;
    ; ;
    Sunjidmaa Zolzaya
    Objectives: This study aimed to assess mandibular and maxillary cortical bone thickness using a cone beam computer tomogram (CBCT) image to determine the safe zone to insert mini-screws. Methods: In this three factorial design study, we included 100 subjects divided into age group 1 (age 16-44 yrs.) and age group 2 (age 26-42 yrs.) that had taken a CBCT in the Department of Orthodontics, School of Dentistry, Mongolian National University Medical Sciences (MNUMS) from 2014-2021 We used CBCT images in the 100 subjects that were obtained with DENTRI (HDXWILL, Seoul, Korea) using OnDemand3D software for linear measurements. Results: The maxillary cortical bone thickness was heavier in the male gender at the premolar region level of 5 mm in age group I. Maximum maxillary cortical bone thickness as measured 7 mm from the Cemento-Enamel Junction (CEJ) between the 1st premolar and 2nd premolar was 0.99 mm, and the mandibular cortical bone thickness as measured 7 mm from the CEJ between the 1st molar and 2nd molar was 2.11 mm. Conclusion: This suggests that the maxillar and mandibular molar teeth cortical bone thickness on the buccal side of 7mm from the CEJ is considered to be the safest position to implant mini screws in cortical bone.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Vitamin Regulation of Osteoclast Differentiation
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2020-09-25) ; ;
    Zinamyadar, Munkhjargal
    ;
    ;
    Objectives: Vitamins play critical roles in cellular metabolism, growth, and many enzymatic processes of the human body. They are also crucial in signal transduction and transcription pathways of many processes, including osteoclast differentiation. This review focused on the positive or negative effect of vitamins on osteoclast differentiation in vivo and in vitro, especially signal transduction. Methods: A systematic review of the literature regarding the contributions of the osteoclast differentiation and vitamins was performed, and the most relevant findings on the effect of vitamins on osteoclast differentiation were selected. Results: Vitamin D, E, B1, B5, B6, and B12 have mainly anti-osteoporotic effects; however, their mechanism on osteoclast differentiation and activation are variable. Vitamins A and C have been considered to activate osteoclast differentiation and function, but some report a suppressive effect on osteoclast function. Vitamin K and B2 exert an inhibitory effect on osteoclast differentiation and activation both in vitro and in vivo. In contrast, a direct action of niacin, biotin, and folic acid on osteoclast differentiation and activation remains unclear. Conclusions: Collectively, vitamins act on osteoclast differentiation and function in various ways depending on cell type, cell maturation and microenvironment
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хэлэн доорхи ясны бичил бүтцийг судалсан дүн
    (2020-02-15)
    А.Уянга
    ;
    ;
    З.Сүнжидмаа
    ;
    ;
    А.Номинтуул
    Хэлэн доорх ясыг бүтээж буй гол хэсгүүд болох их бие болон их, бага эврүүд нь хоорондоо мөгөөрс болон ширхэглэг холбогч эдээр холбогддог ба насжих явцад уг хэсгийн эдийн бүрэлдэхүүн тодорхой хэмжээгээр өөрчлөгддөг зэргээс шалтгаалан түүний хэлбэр, хэмжээ нь эрэгтэй, эмэгтэй хүйст ялгаатай төдийгүй хүний амьдралын тодорхой үе шатуудад ч харилцан адилгүй байдаг тухай олон тооны судалгааны ажилд дурьдсан байна.2 Манай оронд хэлэн доорхи ясны бүтцийг тодорхойлсон судалгааны ажил ховор байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Хэлэн доорх ясны бичил бүтцийг тодорхойлох, Хэрэглэгдэхүүн, арга, аргачлал: Бид энэхүү судалгааг АШУҮИС-ийн судалгааны ёс зүйн хяналтын хорооны хурлын 2019.05.24-ны 2019/Д-06 тоот шийдвэрийн дагуу АШУҮИС-ийн Био-АС-ийн анатомийн тэнхим болон Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэнг тус тус түшиглэн хийж гүйцэтгэв. Үр дүн: Хэлэн доорх ясны их бие болон их эврүүдийн зааг хэсэг дэх эдүүд 31-65 насны эрэгтэйчүүдэд шиллэг мөгөөрс 24.8%, ясны татам (трабекул) 26.7%, ясны чөмөг 48.5% байсан бол мөн насны эмэгтэйчүүдэд шиллэг мөгөөрс 23%, ясны татам (трабекул) 29.1%, ясны чөмөг 47.9% тус тус байсан бөгөөд үнэмлэхүй тоон утгуудын хооронд ялгаа байсан боловч статистик ач холбогдол бүхий ялгаа илэрсэнгүй. Дүгнэлт: Хэлэн доорх ясны их бие болон их эврүүдийн зааг хэсгийг шиллэг мөгөөрс бүрдүүлж, түүнтэй холбогдож байгаа хэсгүүд нь ясны татам болон чөмөг агуулсан хэмт яснаас тогтож байна. Хэлэн доорх ясны эдийн бүрэлдэхүүний харьцаанд нас болон хүйсийн ялгаа илэрсэнгүй.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хамар тагнайн сувгийн морфометрийн үзүүлэлтүүдийг Cone-Beam Computed Tomography (CBCT)-ийн зурагт тодорхойлсон дүн
    (2020-04-13) ; ; ;
    З.Сүнжидмаа
    ;
    Б.Эрдэнэбулган
    Үндэслэл: Хамар тагнайн суваг (canalisnasopalatinus) нь хоншоорын шүдтэй болон шүдгүй эсэхээс шалтгаалж хүн бүрт харилцан адилгүй байдаг. Эдгээрийг судалж тодорхойлох нь гажиг заслын эмчилгээ, хэсгийн мэдээ алдуулалт хийх, хоншоорын үүдэн хэсэгтимплантийн суулгац хийх үе шат, үүдэн шүдийг хөдөлгөх, зэрэгт урьдчилан оношилгоо эмчилгээний төлөвлөгөө боловсруулахад чухал ач холбогдолтой. Өндөр хөгжилтэй улс орнуудад эдгээр оношилгоо,эмчилгээний төлөвлөгөөг өнөө цагт нүүр ам судлалын практикт хэрэглэгдэж буй дэвшилтэт технологийн нэг болох конус цацрагт компьютер томографийн буюу Cone-Beam Computed Tomography (CBCT) аппаратаар авсан зурагт үндэслэн хамар тагнайн сувгийн үзүүлэлтүүдийг өндөр нарийвчлалтайгаар урьдчилан тодорхойлж, тухайн хэсгийн бүтэц, үйл ажиллагааг хамгаалах зэргээр нарийн төлөвлөлт боловсруулалт хийж байгаа боловч одоогоор манай улсад энэ талаар бүрэн судлагдаж шийдэгдээгүй байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл болсон. Зорилго: Хамар тагнайн сувгийн морфометрийн үзүүлэлтүүдийг CBCT зурагт тодорхойлох. Материал арга зүй: Судалгааг ретроспектив судалгааны аргыг ашиглан 2014-2020 оны хооронд Анагаахын Шинжлэх ухааны Үндэсний Их сургуулийн (АШУҮИС) Нүүр ам судлалын эмнэлгийн (НАСЭ) Нүүр Амны Дүрс Оношилгооны тасагт конус цацрагт компьютер томографийн (CBCT) аппаратаар (HDX, WILL, DENTRI,.. Seoul, Korea) авагдсан16-48 насны эр, эм хүйсийн 100 шинжлүүлэгчийн хэсгийн (Free FOV) болон бүтэн (16см*8см) хэмжээс бүхий компьютер томографи зургийг зорилтот түүврийн аргаар түүвэрлэж 5 төрлийн шугаман хэмжилт хийсэн. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан 100 шинжлүүлэгчийн хамар тагнайн сувгийн урт, голчын хэмжээ, үүдэвчийн түүшийн ясны зузааныг хэмжихэд хүйсийн ялгаа ажиглагдсангүй. Хамар тагнайн сувгийн дундаж урт нь эрэгтэйчүүдэд 16.49±2.8 мм бол эмэгтэйчүүдэд 16.20±2.9 мм, сагиттал хавтгайд үүдэвчийн нүхний голч нь эрэгтэйчүүдэд 4.04±0.9 мм, эмэгтэйчүүдэд 4.02±0.9 мм байна. Харин вертикал хавтгайд үүдэвчийн нүхний голч эрэгтэйчүүдэд 4.18±0.6 мм бол эмэгтэйчүүдэд 4.03±0.7 мм, хамар тагнайн нүхний голч нь эрэгтэйчүүдэд 4.63±1.4 мм, эмэгтэйчүүдэд 4.75±1.2 мм байлаа. Үүдэвчийн түүшийн ясны зузаан нь эрэгтэйчүүдэд 5.89±1.4 мм байхад эмэгтэйчүүдэд 5.69±1 мм байна. Дүгнэлт: 16-48 насны Монгол хүний хамар тагнайн сувгийн дундаж урт 16.3 мм, хоншоорын үүдэвчийн нүхний голч 4.08 мм, хоншоорын үүдэвчийн түүшийн ясны зузаан хамгийн их хонхор хэсгээс хамар тагнайн сувгийн урд хана хүртэл 5.76 мм хүйсийн ялгаагүй байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Насанд хүрсэн Монгол хүний хэлэн доорх ясны морфометрийн зарим үзүүлэлтийг тодорхойлсон дүн
    (2020-04-13)
    А.Уянга
    ;
    ;
    З.Сүнжидмаа
    ;
    ;
    Ш.Цэцэгмаа
    Үндэслэл: Хэлэн доорхи яс (os hyoideum) нь хүний араг ясны тогтолцооноос хамгийн бага судлагдсан яс юм.1 Анатомийн үүднээс авч үзвэл уг яс нь толгойн ясны нүүрний хэсгийн ясанд хамаарагдах бөгөөд их бие, бага, их эврүүдээс тогтон хэлний уг, бамбайн мөгөөрсний (cartilago thyroidea) хооронд байрлахдаа ямар нэгэн ястай холбогдохгүйгээр булчин, холбоосоор татагдан орших өнчин ясны нэг төрөл юм. Хүний нэгэн биеийн хөгжлийн тодорхой шатанд гавлын заадас, эрүү, ээрцэг, багана нуруу, болон хэлэн доорхи яснуудад нас дагаж эрчимтэй өөрчлөлт явагддаг болохыг олон арван судалгаанд дурьдсан байна.2-4 Хэлэн доорхи яс нь ярих, зажлах, залгих, амьсгалах зэрэг олон эрхтний үйл ажиллагаанд оролцдог төдийгүй толгой-хүзүүний судас, мэдрэл дайран өнгөрөх уулзварт байрладагынхаа хувьд түүний хэлбэр хэмжээ нь олон янз байх нь эдгээр эрхтнүүдийн үйл ажиллагаанд шууд болон дам байдлаар нөлөөлдөг байна.5 Ийм ч учраас хэлэн доорхи ясны анатоми бүтцийн хувилбарууд, морфометрийн үзүүлэлтүүдийг тодорхойлох нь эмнэлзүйд уг ястай холбогдох булчин, холбоос тэдгээрийн бүтэц, үйлийн алдагдлаар илрэх ярих, зажлах, залгих болон нойрон дунд амьсгал тасалдах хам шинж (obstructive sleep apnea), хахах (dysphagia) зэрэг олон тооны хам шинж, шинж тэмдгүүдийг эрт илрүүлэх, урьдчилан сэргийлэхэд чухал ач холбогтолтой юм.6 Манай оронд хэлэн доорхи ясны бүтэц, морфометрийн үзүүлэлтүүдийг тодорхойлсон судалгааны ажил ховор байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Уруулын морфометрийн өнцгийн үзүүлэлтүүдийг насанд хүрсэн Монгол хүнд тодорхойлсон дүн
    (2021-11-01)
    Б.Зулчимэг
    ;
    ; ; ;
    Үндэслэл: Уруул нь анатоми бүтцийн хувьд арьс, булчин, салт бүрхүүлээс тогтох бөгөөд хоол боловсруулах, дуу авиа үүсгэх, ярих, нүүрний дүр төрхийг хувиргах, мэдэрхүйн зэрэг олон үүргийг гүйцэтгэхээс гадна нүүрний анатоми бүтцүүдийн харьцаанд голлох байрыг эзэлдэг эрхтэн юм. Уруулын хэлбэр, хэмжээнд нөлөөлөх төрөлхийн болон олдмол олон эмгэгүүд байх бөгөөд эдгээр нь тухайн хүний хэл яриа, бие-сэтгэхүйд тодорхой хэмжээгээр нөлөөлдөг болохыг олон тооны судаалгааны бүтээлд дурьдсан байна.1,2,3 Манай улсад гоо сайхны мэс засал эрчимтэй хөгжиж байгаа өнөө үед уг эрхтний морфометрийн үзүүлэлтүүдийг тодорхойлох шаардлага зүй ёсоор тавигдаж байна. Манай оронд уруулын хэвийн бүтэц, морфометрийн үзүүлэлтийн талаар хийгдсэн судалгааны ажил хомс байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Уруулын морфометрийн өнцгөн үзүүлэлтүүдийг орон зайн төлөвт судлах. Арга, аргачлал: Конус цацрагт компьютер томоргаммын (CBCT) зураг авхуулсан 16-54 насны эрэгтэй, эмэгтэй хүйсийн нийт 157 хүний судалгаанд хамруулах шалгуур хангасан зургийг түүвэрлэн авч OnDemand3D Dental (OrthopantomographOP300 ®) viewing software-ийн ашиглан, ретроспектив загвараар тодорхойлов. Тоон үзүүлэлтийг боловсруулахдаа SPSS 23.0 программыг ашиглан арифметик дундаж, стандарт хазайлт, стандарт алдаа, вариацын дээд, доод утгыг тодорхойлж үзүүлэлтүүдийн хоорондын хамаарлыг Пирсоны корреляцийн коэффциентоор хүйсийн хоорондын ялгааг ANOVA-г ашиглан тодорхойллоо. р-ийн утгыг р˂0.05-аас бага үед тухайн хоёр үзүүлэлтийн хооронд статистик үнэн магадлалтай ялгаатай гэж тооцоолов. Үр дүн: Бидний судалгаанд нийт 157 хүн хамрагдсан ба дундаж наслалт 28.4± 8.48 байсан. Өнцгөн хэмжээ (эгц урдаас) дээд уруулын өнцөг 136.80±12.92°, доод уруулын өнцөг 136.71±9.91°, өнцгөн хэмжээ (хажуу талаас) хамрын таславчийн доод цэгээс-дээд уруулын хоорондох өнцөг 147.97°±15.98, дээд уруул болон-амны завсар хоорондох өнцөг 141.44±13.49°, амны завсар болон-доод уруул хоорондох өнцөг 146.95±12.19°, доод уруул болон ооч уруулын ховил хоорондох өнцөг 139.71±11.37° тус тус байлаа. Дүгнэлт: Уруулын өнцгөн үзүүлэлт нь бэлгийн диморфизмээс шалтгаалахгүй, харин өнцгийн үзүүлэлт нь нас дагаж гардаг уруулын хэлбэрийн өөрчлөлттэй холбоотойгоор нэмэгдэж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Монгол хүүхдийн сэрээ булчирхайн морфометрийн зарим үзүүлэлтүүдийг судалсан дүн
    (2024-11-07)
    Г.Хоролсүрэн
    ;
    Б.Дагданбазар
    ;
    ;
    Д.Анужин
    ;
    Үндэслэл: ДЭМБ-аас өсөлт хөгжлийн байдалд үнэлгээ өгөх лавлагаа хэмжээг жин, насны үзүүлэлтэн дээр үндэслэн антропометрийн хөтөлбөр боловсруулж тухайн орны хүүхдийн бие бялдрын өсөлт, хөгжлийг 5-10 жил тутам судалан тогтоож үнэлгээ өгч эрүүл мэндийн лавлалгаа гаргахыг зөвлөдөг. Хүүхдийн эрүүл мэндийн байдлыг иж бүрнээр нь үнэлэх, урьдчилан сэргийлэх, эрүүлжүүлэх ажлын үр дүнг гаргахад зайлшгүй шаардлагатай анагаах ухаан хүн судлалын тулгамдсан асуудлын нэг хэвээр байна. Манай оронд судлаач М.Туул (2004), О.Эрдэнэзаяа (2007) нар сэрээ булчирхайн морфометрийн үзүүлэлтүүдийн талаар хийгдсэн судалгаанаас өөр судалгаа хараахан олдохгүй байгаа нь энхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: 0-14 насны Монгол хүүхдийн сэрээ булчирхайн үлэмж болон бичил бүтцийг судлан тогтоох. Арга, аргачлал: Бид энэхүү судалгааг агшингийн судалгааны загвараар хийж гүйцэтгэв. Ингэхдээ судалгааны материалаа санамсаргүй түүврийн аргаар ЭХЭМҮТ-д дотоод шүүрлийн бус шалтгаанаар эндсэн 0-14 насны нийт 255 тохиолдлоос судалгаанд хамруулах, хасах шалгуурыг үндэслэн 144 хүүхдийн сэрээ булчирхайг авч үлэмж болон бичил бүтцийг судлан тодорхойллоо. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан 0-14 хүртэлх насны хүүхдийг 9 бүлэг болгон (0-30 хоног, 1-3 сар, 4-6 сар, 79 сар, 10-12 сар, 1-3 нас, 4-6 нас, 6-11 нас, 12-14 нас) хүүхдийн биеийн жин, өндөр болон Сэрээ булчирхайн жин, хэмжээ, тухайн булчирхайн биеийн жингийн эзлэх хувийг тодорхойлон сэрээ булчирхайн хэвийн бүтцийг тогтоов. Судалгаанд хамрагдсдын 59% нь эрэгтэй, 41% нь эмэгтэй хүүхэд байлаа. Хүүхдийн Сэрээ булчирхайн морфометрийн үзүүлэлтүүд нь 1-3 нас хүртэл жигд өсч, 4-5 нас болон 6-11 насанд өсөлтийн эрчим нэмэгдэж, 12-14 насанд өсөлтийн эрчим бага зэрэг буурч байв. Дүгнэлт: Монгол хүүхдийн сэрээ булчирхайн хөгжил нь хүүдийн бие бялдрын хөгжилтэй харилцан уялдаатай явагдах ба биеийн өндөр жин нэмэгдэхэд бурчирхайн урт нь хувьд хурдацтай нэмэгдэж, өргөн, зузаан нь харьцангуй бага нэмэгдэж байгаа нь ажиглагдлаа.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Туршилтын амьтны уушгинд бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдрын үсэрхийллийн загвар үүсгэн судалсан дүн
    (2025-05-05)
    Д.Анужин
    ;
    Б.Маналжав
    ;
    М.Барсболд
    ;
    Ч.Алтанчимэг
    ;
    Б.Отгонсүрэн
    Үндэслэл: Өнөө үед бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдар (БШГХХ) нь дэлхий дахинд түгээмэл тохиолддог хорт хавдрын гуравдугаарт, хорт хавдрын шалтгаант нас баралтын хоёрдугаарт орж байна. БШГХХ нь элэг (50%), уушги (10-15%), хэвлийн гялтан хальс (4%), яс (10.723.7%), тархи (0.3-6%) болон нугас руу ихэвчлэн үсэрхийлдэг ба нийт тохиолдлын 35% нь анхдагч голомтоос тархахаас өмнө, 36% нь ойролцоох тунгалгийн булчирхайд үсэрхийлсэн үедээ, 23% нь алсын эд, эрхтэнд үсэрхийлсний дараа оношлогддог байна. Манай оронд туршилтын хулганад хорт хавдрын анхдагч загвар үүсгэсэн судалгааны ажил цөөнгүй байгаа ч туршилтын хулганы уушгинд хорт хавдрын үсэрхийллийн загвар үүсгэсэн судалгаа хомс байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: C57BL/6J хулганад MC38 хавдрын эсийн шугаман өсгөвөр ашиглан бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдрын үсэрхийллийг судлах. Арга, аргачлал: Бид энэхүү судалгааг АШУҮИСийн Био-Анагаахын хүрээлэнг түшиглэн хийж гүйцэтгэв. АШУҮИС-ийн Судалгааны ёс зүйн хяналтын хорооноос судалгааны ажлыг эхлүүлэх ёс зүйн зөвшөөрлийг авсны (хурлын тэмдэглэл №2023/3-09) үндсэн дээр лабораторид ажиллах аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журмыг чанд мөрдөн хийж гүйцэтгэв. АШУҮИС-ийн Туршилтын амьтны төвд үржүүлсэн C57BL/6J эрэгчин хулгана, хулганы MC38 бүдүүн шулуун гэдэсний хавдрын эсийн шугаман өсгөвөр ашиглав. Туршилтын хулганы сүүлний венд 0.25*106 MC38 эсийг (n=12) тарьж хавдрын үсэрхийллийн загвар үүсгэж, гистологи шинжилгээгээр дүгнэсэн. Үр дүн: Бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдар бусад эрхтэн рүү үсэрхийлсэн байдлыг судлахад хулганы уушгины эдийн хэвийн бичил бүтэц алдагдсан, гиперхроматик будагдсан, плеоморфик эс шигүү нэвчиж уушгины хэвийн бүтцийг алдагдуулсан голомттой харагдаж байв. Элэг, дэлүү, бөөр, бүдүүн гэдэсний гистологи бүтцэд өөрчлөлт ажиглагдсангүй. Дүгнэлт: Хулганы сүүлний венээр бүдүүн шулуун гэдэсний аденокарцинома MC38 эс тарихад уушгинд холбогч эдэн дэвсгэр бүхий гиперхроматик будагдсан, плеоморфик эс шигүү нэвчиж булчирхайлаг бүтэц бүхий хавдрын үсэрхийлэл үүсэж байна.