Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 5 of 5
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Чанаргүй нойр, түүнд нөлөөлөх зарим хүчин зүйлсийг судалсан дүн
    (2025-01-01)
    Б.Пүрэвдулам
    ;
    ; ;
    Г.Цагаанхүү
    ;
    Ц.Дэлгэрмаа
    Үндэслэл: Нойрны чанар нь хүний бие махбодийн физиологийн хэвийн үйл ажиллагааг хангахад гол нөлөөтэй төдийгүй хувь хүний эрүүл мэндийн үндсэн тодорхойлогч болохыг судлаачид цохон тэмдэглэжээ. Нойрны чанар хангалтгүй байх нь бие, сэтгэцийн эрүүл мэндэд ихээхэн сөрөг нөлөө үзүүлж улмаар амьдралын чанарыг муутган, хувь хүний эдийн засагт хор хохиролтой хийгээд олон төрлийн хүчин зүйлсээс хамаардаг хэдий ч энэ талаарх судалгаа Монголд нарийвлан хийгдээгүй байна. Зорилго: Нойрны төвөөр үйлчлүүлэгчдийн дунд нойрны чанарыг үнэлэн, түүнд нөлөөлөх эрсдэлийн хүчин зүйлсийг судлах. Арга, аргачлал: Эмнэлэгт суурилсан агшингийн загвараар ТТАХНЭ-ийн Нойрны төвд 2024 оны 1-5 дугаар сар хүртэлх хугацаанд үйлчлүүлсэн 18-65 насны нийт 200 оролцогчдыг судалгаанд хамруулав. Судалгааны өгөгдөлийг цуглуулахдаа тусгайлан боловсруулсан бүтэцлэгдсэн асуумжийн аргыг ашигласан. Нойрны чанарыг Питтсбургийн нойрны ------------------------------чанарын индексийн Монгол хувилбарыг (ПНЧИ-М) ашиглан нойрны чанар “Сайн” (п=95), “Муу” (п=105) гэсэн шалгуураар (ПНЧИ-М нийт оноо < 5 ^8 > 6 ) оролцогчдийг хоёр бүлэгт хуваан шинжлэв. Мөн нас, хүйс, боловсролын түвшин зэрэг нийгэм-хүн амзүйн болон эмнэлзүйн эрсдэлийн хүчин зүйлсийг бүртгэсэн. Сэтгэл гутрал, түгшил, ба цочирдолын түвшинг ^ А 8 8 21 ферге88юп Апх^е1у 8йе88 8са1е) шалгуураар үнэлэн тодорхойлов. 1-тест, Манн-Витней Ю, Хи-квадрат эсвэл Фишерийн сорилыг ашиглан нэг хүчин зүйлийн дүн шинжилгээг хийв. Олон хүчин зүйлийн ложистик регрессийн загварыг ашиглан нойрны чанар “Муу” үр дүнд нөлөөлөх бие даасан эрсдэлийн хүчин зүйлийг тогтоов. Р<0.05 үед үр дүнг статистик ач холбогдолтой гэж үзсэн. Үр дүн: Судалгаанд нийт оролцогчдын 52.5% -д ПНЧИ-М нийт оноо > 6 шалгуураар нойрны чанар “Муу” байв. Нэг хүчин зүйлийн дүн шинжилгээгээр нас, эмэгтэйчүүд, сэтгэл гутрал, түгшилтэй байх, БЖИ > 25, архидал, архаг өвчин, эмийн хэрэглэгээ зэрэг нь нойрны чанар “Муу”-тай статистик ач холбогдол бүхий холбоотой байлаа (бүгд р<0.05). Олон хүчин зүйлийн ложистик регрессийн дүн шинжилгээгээр 50 < нас (ОК 3.133, 95% С1, 1.245-7.884, р < 0.05), БЖИ > 25 (ОК 2.084, 1.0394.179, р<0.05), архидал (ОК 3.018, 95% С1, 1.495-6.093, р<0.01) сэтгэл гутрал (ОК 15.957, 95% С1, 1.592-159.922, р<0.05) нойрны чанар “Муу” үр дүнг таамаглах бие даасан хүчин зүйлс болох нь тодорхойлогдов. Сэтгэл гутрал, архидал нь нойрны латенци уртсах, өдрийн идэвхи алдагдахад хамааралтай байв (р<0.05). Дүгнэлт: 1. Чанаргүй нойрны давтамж 52.5%-аар тогтоогдож, эмэгтэйчүүдэд эрэгтэйчүүдээс давамгайлж, тавиас дээш насанд түгээмэл байна. 2. Тавиас дээш нас, сэтгэл гутрал, БЖИ > 25, архидал нь нойрны хямралтай холбоотой бие даасан чухал эрсдэлийн хүчин зүйл болов. Нойрны латенцийн өөрчлөлт, нойр тасалдал болон өдрийн идэвхит үйл ажиллагааны алдагдал чанаргүй нойртой холбоотой байх магадтай. Нойрны хямрал Нойр тасалдал Сэтгэл гутрал Нойрны латенци
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Эпилепситэй эмчлүүлэгчдийн ой тогтоолтын өөрчлөлтийг үнэлсэн дүнгээс
    Үндэслэл: Ой тогтоолт гэдэг нь мэдээллийг тогтоох, хадгалах, сэргээн санах үйл ажиллагааны цогц нэгдэл бөгөөд сэтгэцийн органик Үг цээжлэх шалтгааны улмаас тооны болон чанарын өөрчлөлтүүдээр илэрдэг. Санах ой Эпилепси нь мэдрэл, сэтгэцийн шинжүүд хавсран илэрдэг эмгэг Анхаарал бөгөөд өвчний явц, эмийн эмчилгээний дэглэм баримтлах байдал, Илүү үг уналт таталтын давтамжаас хамааран ой тогтоолт буурч, хагас, бүтэн Эмийн дэглэм тэнэгрэлийн байдалд ордог. Ой тогтоолтын тооны болон чанарын баримтлах байдал өөрчлөлтийг тодорхойлох олон арга байдаг боловч эпилепсийн үеийн ойн өөрчлөлтийг А.Я.Луриягийн сорилыг ашиглан тогтоосон судалгаа одоогоор хангалтгүй байгаа тул бид механик ой тогтоолтыг шалгах энэхүү сорилыг цаашид нутагшуулах зорилгоор судалгаанд ашиглав. Зорилго: Эпилепситэй эмчлүүлэгчдийн ой тогтоолтын өөрчлөлтийг стандарт асуумжаар илрүүлэхэд оршино. Арга, аргачлал: Судалгааг эмнэлэгт суурилсан, дискрептив судалгааны агшингийн загвараар, асуумж судалгааны арга, 10 үг цээжлэх стандарт (А.Я. Луриягийн сорил) сорилыг ашиглан хийв. Судалгааг СЭМҮТ-ийг түшиглэн 2023 оны 7-р сарын 1-нээс 8-р сарын 1 хүртэлх хугацаанд хийсэн ба судалгааны Ёс зүйн зөвшөөрлийг түшиц байгууллага болох СЭМҮТ (2023 оны 06.14ний өдрийн 3/603) авсан ба мөн АШУҮИС-ийн Судалгааны Ёс зүйн Хяналтын Хорооны хурлаар хэлэлцүүлж судалгаа хийх зөвшөөрөл (2023.06.16-ны 2023/3-08) тус тус авсан болно. Цуглуулсан мэдээлэлд Мшгөкой ЩэМ, Мшгөкой Ехсе1 программуудыг ашиглан график дүрслэл, хүснэгт хийж, үр дүнгийн тоон үзүүлэлтүүдийг боловсруулахдаа 8Р8821.0 программыг тус тус ашиглав. Үр дүн: Судалгаанд өвчин нь 4-59 жил үргэлжилсэн, 25-59 насны эрэгтэй 19 (62.5%), эмэгтэй 11(36.3%) нийт 30 эмчлүүлэгч хамрагдсан бөгөөд тэдгээрийн 60%-д өвчин нь тархины гэмтлийн улмаас үүссэн, 18 нь бүрэн дундаас доош боловсролтой, 26 буюу 86.6% нь хөдөлмөрийн чадвар алдалт тогтоогдсон байв. Судалгаанд хамрагдагсдын 73.2% нь 7 хоногт 2-3 удаа унадаг, 73.3% нь эмийг эмчийн заавраар хэрэглэдэггүй, харин 56.7% нь эмийн эмчилгээний дэглэм баримталдаггүй байна. 10 үг тогтоох сорилын үр дүнг тооцвол давталт бүрд 1-9 үг хэлсэн байх бөгөөд давталт бүрийн дундаж утга нь 3.2-3.9, илүү үг хэлсэн давтамж 0.8 байна. Үг тогтоох сорилын үзүүлэлт нь өвчний үргэлжлэх хугацаанаас хамаарч буй эсэхийг судлан үзвэл өвчин нь 59 хүртэлх жил үргэлжилсэн эмчлүүлэгчдийн эргэн санасан үгийн тоо 1-3 байгаа нь өвчин удаан хугацаагаар үргэлжлэх нь ой тогтоолтыг бууруулдаг болохыг харуулж байна. Дүгнэлт: Эмчлүүлэгчдийн 73.3% эмийг эмчийн заалтаар хэрэглэдэггүй (р=0.35), 56.7% нь эмийн эмчилгээний дэглэм баримталдаггүй, механик ой тогтоолтын сорилын дундаж утга 3.2-3.9, өвчин удаан хугацаагаар үргэлжлэх тутам ой тогтоолт буурч байгаа үр дүнгээс үзвэл эмчлүүлэгчдийн ой тогтоолт буурахад олон шалтгаан нөлөөлж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Чамархайн эпилепсийн үеийн танин мэдэхүйн бууралт, нөлөөлөх зарим хүчин зүйлийг судалсан дүн
    (2023-05-18)
    С.Өлзийзаяа
    ;
    ;
    Үндэслэл: Эпилепсийн эмнэлзүйн хэлбэрүүдээс хэсэгчилсэн эпилепси 60%, үүнээс чамархайн эпилепси 40%-ийг эзэлдэг болохыг судлаачид тэмдэглэжээ.1 Эпилепсийн үед танин мэдэхүй, хэл яриа, анхаарал, гүйцэтгэх үйл, ойн алдагдал түгээмэл илэрдэг. Аль ч хэлбэрийн эпилепсийн үндсэн шинж тэмдэг нь уналт таталт бөгөөд уналтын эсрэг эм удаан хэрэглэх, уналтын давтамж ихсэхийн хэрээр ой тогтоолт, танин мэдэхүй, өдөр тутмын өөртөө үйлчлэх чадвар буурах, амьдралын явцад эзэмшсэн мэдлэг, чадвар, туршлагаа алдан улмаар зан төрхийн өөрчлөлт үүсэх нөхцөл бүрддэг байна.2 Зорилго: Эпилепсийн үеийн зан төрхийн өөрчлөлт, танин мэдэхүйн бууралт, түүний онцлог шинж, танин мэдэхүйн бууралтанд нөлөөлөх эрсдэлт хүчин зүйлсийг судлах. Aрга, аргачлал: Бид энэхүү судалгааг нэг агшингийн загвараар СЭМҮТийн хяналтны 337 эпилепситэй үйлчлүүлэгчдийн уналтын ерөнхий хэв шинж, зан төрхийн өөрчлөлт, түүнээс чамархайн эпилепситэй 50 үйлчлүүлэгчийн уналтын талаарх мэдээлэл, танин мэдэхүйн бууралтыг судлах асуумжийн дагуу хийж гүйцэтгэсэн. Үр дүн: Судалгаанд тархины цахилгаан бичлэгийн шинжилгээнд эпилепсийн идэвхижил чамархайн холболтод илэрч буйг үндэслэл болгон түүвэрлэхэд нийт 460 үйлчлүүлэгчээс 50 (10.8%) нь судалгаанд хамрагдах шалгуурыг хангасан. Судалгаанд хамрагдагсдын дундаж нас 43.78±8.20 жил, уналт эхэлсэн дундаж нас 14.54±9.48 жил, хүйсийн хувьд 26 (52%) нь эрэгтэй, 24 (48%) нь эмэгтэй байв. Танин мэдэхүйн өөрчлөлтөөс ой тогтоолт буурах (66%), анхаарал төвлөрөлт буурах (52%) шинжүүд илүүтэй илэрч байсан ба ой тогтоолт муудахад нөлөөлөх хүчин зүйлсийг судлахад нас нэгээр нэмэгдэхэд ой тогтоолт муудах эрсдэл 1.31%-иар ихэсч байв (P=0.04). Дүгнэлт: Чамархайн эпилепсийн үед танин мэдэхүйн бууралт зонхилон тохиолдох ба ой тогтоолт буурах (66%), анхаарал төвлөрөлт буурах (52%) шинжүүд илүү давамгайлж, ой тогтоолт муудахад үйлчлүүлэгчийн нас гол нөлөөтэй байгаа нь тодорхойлогдов. Мөн уналтын давтамж олон байх нь зан төрхийн өөрчлөлт үүсгэх эрсдэлт хүчин зүйл болж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Эпилепситэй эмчлүүлэгчдийн асран хамгаалагч нарт боловсрол олгох сургалтын урьдчилсан судалгааны үр дүн
    (2023-11-03)
    SU SARINA
    ;
    Г. Уранчимэг
    ;
    С.Долгорсүрэн
    ;
    ;
    Үндэслэл: Эпилепси нь олон шалтгааны улмаас үүсдэг, мэдрэл, сэтгэцийн олон шинж тэмдэгээр илэрдэг, даамжрах явцтай архаг өвчин бөгөөд эмчлүүлэгч, ар гэрийнхэн нь нийгмийн ялгаварлан гадуурхалд илүүтэй өртдөг. 2023 оны байдлаар дэлхий дахинаа 50 сая гаруй эпилепситэй хүн амьдарч байгаа ч тэд шаардлагатай тусламж үйлчилгээнд бүрэн хамрагдаж чаддаггүй байна. Эпилепсийн уналтын улмаас бэртэж гэмтэх, ой тогтоолт буурах, ухаан балартах, сэтгэц хөдөлгөөний дошгиролд орж өөртөө болон бусдад аюултай үйлдэл хийж болзошгүй байдаг тул байнгын хараа хяналт, бусдын тусламж дэмжлэг хэрэгтэй байдаг. Азийн улс орнуудад эпилепситэй хүмүүсийн асран хамгаалагч нарын дунд хийсэн судалгаагаар асран хамгаалагчийн 72.1% нь эмэгтэйчүүд, 55% нь тэдний эцэг эх нь, 51.4% нь ажил эрхэлдэггүй, асран хамгаалагчийн ачаалал их, сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, стресс ихтэй байсан учир цаашид асран хамгаалагч нарын ачааллыг бууруулах, халшрах байдал үүсэхээс сэргийлэхэд сэтгэлзүйн тусламж дэмжлэг, сургалт зайлшгүй хэрэгцээтэй байна хэмээн дүгнэжээ. Ижил тулгамдсан асуудалтай хүмүүс тулгамдсан асуудлаа зохистой шийдвэрлэх зорилгоор багаар хамтран ажиллаж сэтгэл санаагаа хуваалцахыг өөртөө туслах бүлэг хэмээн нэрлэдэг бөгөөд хэн нэгнийхээ буруу бодол, ойлголтыг залруулахын тулд танин мэдэхүйн сэтгэл заслын аргыг ашиглах нь үр дүнтэй тул бид эпилепситэй эмчлүүлэгчдийн асран хамгаалагч нарт сэтгэцийн боловсрол олгох сургалтыг хийх зорилгоор сэдвийг сонгосон болно. Зорилго: Эпилепситэй эмчлүүлэгчдийг асран хамгаалахад тулгамдаж буй асуудлыг судлан тогтоох. Арга, аргачлал: Судалгааг эмнэлэгт суурилсан, дискрептив судалгааны агшингийн загвараар, асуумж судалгааны аргаар хийв. Судалгааг СЭМҮТ-ийг түшиглэн 2023 оны 7 дугаар сарын 1-нээс 8 дугаар сарын 1 хүртэлх хугацаанд хийсэн ба судалгааны Ёс зүйн зөвшөөрлийг түшиц байгууллага болох СЭМҮТ (2023 оны 06.14-ний өдрийн 3/603), АШУҮИС-ийн Судалгааны Ёс зүйн Хяналтын Хорооны хурлаар хэлэлцүүлж судалгаа хийх зөвшөөрөл (2023.06.16-ны 2023/3-08) авсан. Цуглуулсан мэдээлэлд Microsoft Word, Microsoft Excel программуудыг ашиглан график дүрслэл, хүснэгт хийж, SPSS 21.0 программыг ашиглан статистик боловсруулалтыг хийсэн болно. Үр дүн: Судалгаанд 23-80 насны, эрэгтэй 8 (26.7%), эмэгтэй 22 (73.3%) асран хамгаалагчид хамрагдсан бөгөөд 69.3% нь 40-69 насныхан, 49.5 % нь тэтгэвэрт байдаг байна. Асран хамгаалагчдын олонхи нь эпилепситэй эмчлүүлэгчдийг 10-51 жил асран хамгаалсан аав, ээж (n=13, 42.9%), ах, эгч (n=7, 23.1%) нар нь тус тус байв. Эмчлүүлэгчдийн 36.1% нь өдөр бүр унадаг, өдөрт олон удаа унадаг тохиолдол байгаа ба асран хамгаалагч нарын өгүүлснээр нойр муу (n=27, 89.1%), хэт халуун бүгчим орчинд (n=26, 85.8%), ядарч сульдсан үед (n=24, 79.2%) уналт илрэх нь илүү бол согтууруулах ундаа хэрэглэх (n=6, 19.8%), уналтын нэг төрлийн эмийг өөр төрлийн эмээр сольж хэрэглэхэд (n=7, 23.1%) уналтанд бага нөлөөтэй хэмээн хариулсан нь статистик ач холбогдолгүй (p=0.21) байсан болно. Асран хамгаалагчдын 26.4 % нь уналтын улмаас эмчлүүлэгчийн шүд нь зуурсан үед амыг нь ангайлгахын тулд халбага, сэрээ зэрэг зүйлийг хийх нь зөв гэсэн бол 9. 9% нь зөв эсэхийг мэдэхгүй хэмээн хариулсан. Судалгаанд оролцсон асран хамгаалагчдын 42.9-69.3% нь өвчтөн дошгин ширүүн авир гаргадаг тул харилцахаас эмээж, татгалздаг, эмчлүүлэгчийг унаж татдаг гэдгийг бусдаас нуудаг (29.7%), уналтын үед дороо бие засахад нь сэжиглэдэг (29.7%), 5 тохиолдол нь өвчтөн ухаан алдан унасан үед гэр бүлийн зарим гишүүд айж зугтаадаг хэмээн хариулсан байна. Асран хамгаалагч нарын 4 нь урьд нь сургалтанд богино хугацаагаар хамрагдаж байсан, 26 (85.8%) нь сургалтанд хамрагдах шаардлагатай байна гэж хариулсан бөгөөд бид асуумж судалгаанд тулгуурлан асран хамгаалагч нарт боловсрол олгох сургалтын сэдвүүдийг тогтоон сургалт зохион байгуулахаар төлөвлөсөн болно. Дүгнэлт: Эпилепситэй эмчлүүлэгчдэд мэдрэл, сэтгэцийн олон шинжүүд хавсран илэрдэг, асран хамгаалагч нар нь уналт таталт илрэхэд нөлөөлөх зарим хүчин зүйл, уналтын үед авах арга хэмжээ, харилцааны талаар сөрөг хандлагатай байгаа тул асран хамгаалагч нараас авсан асуумжид тулгуурлан танин мэдэхүйн сэтгэл засал буюу сэтгэцийн боловсрол олгох сургалтыг зохион байгуулах шаардлагатай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Can MOCA Be Applied for Rough Cognitive Assessment in Patients with Epilepsy in Mongolia?
    (MDPI AG, 2025-05)
    Sodov, Ulziizaya
    ;
    ;
    Stefan, Hermann
    ;
    Introduction: Epilepsy is a chronic neurological disorder, with cognitive impairment being one of its most significant comorbidities. While the majority of individuals with epilepsy maintain regular intellectual abilities, they are more likely to experience cognitive impairment compared to a healthy control group of the same age and educational level. Aim: This study aimed to assess cognitive impairment during epilepsy, particularly temporal lobe epilepsy, and to evaluate the effectiveness of using the Montreal Cognitive Assessment (MoCA) test for cognitive screening in individuals with epilepsy. Materials and methods: One hundred and fifty subjects were included between 2022 and 2023, which were divided into 50 people diagnosed with temporal lobe epilepsy (TLE), 50 people with other types of epilepsy according to the International League Against Epilepsy (ILAE), and 50 healthy controls without epilepsy (HC). Results: Significant differences were found in the total mean scores of the MoCA between TLE, other types of epilepsy, and healthy control groups (p = 0.000), particularly in visuospatial orientation, concentration, memory recall, abstraction, and language skills. Conclusions: Evaluating cognitive impairment in epilepsy involves comprehensive neuropsychological assessments, which have significantly advanced in recent years. Nevertheless, we consider the Montreal Cognitive Assessment (MoCA) test to be an appropriate initial screening tool for assessing cognitive impairment in epilepsy.
    Scopus© Citations 3