Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 10 of 13
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Люпус нефритийн оношилгоонд ийлдэсний цистатин С болон хавсарга С1q уургийн эсрэг бие тодорхойлж ач холбогдлыг судалсан үр дүн
    (2025-01-01)
    Б.Цэдэнсодном
    ;
    Б.Алтанзул
    ;
    Э.Байгалмаа
    ;
    Үндэслэл: Тогтолцооны улаан яршил нь шалтгаан тодорхойгүй архаг үрэвсэлт аутоиммуны өвчин юм. Ихэвчлэн арьс, үе мөч, бөөр, уушги, төв мэдрэл, зүрх судас, хоол боловсруулах, цусны эргэлтийн тогтолцоог гэмтээдэг. Бөөр гэмтээсэн хэлбэр нь люпус нефритээр илэрдэг. Люпус нефритийн олон улсын оношилгооны алтан стандарт нь бөөрний эдийн шинжилгээ ба нэмэлтээр оношилгоо болон хяналтад шээсний шинжилгээ, ийлдэс дэх креатинин, мочевин, цистатин С, антикардиолипин эсрэг бие, давхар утаслагт бөөмийн эсрэг эсрэг бие, хавсаргын С3, С4, анти-СЦ уураг зэргийг тодорхойлдог. Ижил төрлийн судалгаа Монголд хийгдээгүй байгаа нь судалгааны үндэслэл болов. Зорилго: Тогтолцооны улаан яршилтай эмчлүүлэгчдийн ийлдэсний цистатин С болон хавсарга С Ц уургийн эсрэгбие (ан ти -С ^-и й н түвшнийг тодорхойлон люпус нефритийг инвазив бус аргаар оношлох оношилгооны нэмэлт маркер болгон ашиглах боломжийг судлах. Арга, аргачлал: Судалгааг аналиптик судалгааны эмнэлэгт суурилсан агшингийн судлагааны загвараар 2022 оны 5 сараас 2024 оны 8 сар хүртэл хийж гүйцэтгэсэн. Улаанбаатар хотын Улсын Нэгдүгээр Төв Эмнэлэг (УНТЭ), Баянгол Дүүргийн Эрүүл Мэндийн Төв (БГДЭМТ), АШУҮИС-ийн Монгол-Япон Эмнэлэг (МЯЭ) тус бүрээр үйлчлүүлсэн 2012 оны 8^ГСС (8у81етю ^ирик СоИаЪогайпд СИтск) оношилгооны шалгуур хангасан 16-65 насны нийт 80 үйлчлүүлэгчийг судалгаанд хамруулсанаас люпус нефритгүй болон люпус нефриттэй гэх тус бүр 40 үйлчлүүлэгч бүхий 2 бүлэгт хуваасан. Нийт оролцогчдын ийлдэс дэх анти-СЦ, креатинин, цистатин С-ийн түвшнийг тодорхойлж, СКБ-ЕР1 (СЪготс кШпеу Шкеаке) гурван төрлийн томьёо тус бүрээр түүдгэнцэрийн шүүлтийн хурдыг тооцоолон бөөрний үйл ажиллагааны алдагдлын зэргийг бүлэг тус бүрт харьцуулсан. Судалгааны хоёр бүлгийн статистик үнэн магадлалыг Т-тест, Хи-квадрат тест ашиглан тооцсон. Үр дүн: Судалгаанд 4 (5%) нь эрэгтэй, 76 (95%) нь эмэгтэй, нийт 80 үйлчлүүлэгч хамрагдсанаас 38 (47.5%)-д үений үрэвсэл, 26 (32.5%)-д цусны эргэлтийн тогтолцоо, 8 (10%)-д уушгины завсрын эдийн өөрчлөлт, 6 (7.5%)-д арьсны талаас, 2 (2.5%)д мэдрэлийн эрхтэн тогтолцооны талаас эмнэлзүйн шинжүүд илэрсэн. Люпус нефриттэй бүлэгт ийлдэсний креатинин 9 (22.5%), цистатин С 24 (60%), анти-СЦ 28 (27%), мочевин 13 (32.5%) үйлчлүүлэгчдэд тус тус хэвийн түвшнөөс их тодорхойлогдсон нь люпус нефритгүй бүлгээс статистик ач холбогдол бүхий (р<0.001) ялгаатай байна. С К И -Е РТ ^^^ томьёоны дагуух тооцооллоор ТШХ 51 (63.7%) үйлчлүүлэгчдэд хэвийн буюу бөөрний үйл ажиллагааны алдагдалгүй байсан бол С К Б - Е Р 1 атинСтомьёоны дагуух тооцооллоор 38 (47.5%) үйлчлүүлэгчдэд бөөрний үйл ажиллагаа хэвийн байв (р=0.001). Дүгнэлт: Цистатин С-д суурилсан С К И -Е Р ^ ^ ^ Стомьёо нь креатининд суурилсан СКВ-ЕР! ^ ^ томьёотой харьцуулахад нь бөөрний үйл ажиллагааны алдагдлыг эрт үед илрүүлэх ач холбогдолтой байна. Түүнчлэн креатинин, цистатин С болон анти-СЦ уургийн хэмжээг хамтад нь тодорхойлох нь тогтолцооны улаан яршил өвчний үеийн люпус нефритийг эрт үед илрүүлэх, хүндрэлээс сэргийлэх лабораоторийн чухал үзүүлэлтүүд болж байна. Люпус нефрит Биомаркер Цистатин С Анти-СЦ Түүдгэнцэрийн шүүлтийн хурд
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Шегрен өвчин болон аутоиммун гепатит, анхдагч хатууралт холангит хавсарсан эмнэлзүйн ховор тохиолдол
    (2025-01-01) ;
    Б.Дуулим
    ;
    Д.Цолмон
    ;
    Шегрен өвчин нь гадаад шүүрлийн булчирхайн лимфоцитын нэвчилтээр тодорхойлогддог аутоиммун архаг үрэвсэлт өвчин бөгөөд ксеростоми, ксерофтальми зэрэг шинж тэмдгүүд илэрдэг. Энэхүү өвчин нь бие даасан хэлбэр болон бусад өвчнүүдтэй хавсарсан байдлаар илэрдэг. Ихэвчлэн ревматологийн талаас ревматоид артрит, тогтолцооны улаан яршлын үед тохиолддог бол бага хувьд нь бусад эрхтэн тогтолцоог хамарсан аутоиммун өвчнүүдтэй хавсардаг. Аутоиммун гепатит нь сийвэнгийн глобулин, эсрэгбиеийн түвшин нэмэгдсэнээр илэрдэг элэгний архаг үрэвсэл юм. Шегрен өвчин нь аутоиммун гепатитай хавсарч илрэх тохиолдол маш ховор бөгөөд зарим эх сурвалжаас үзэхэд зөвхөн 1.7%-д үүсдэг байна. Бидний эмнэлзүйн тохиолдлын хувьд 2022 онд шегрен өвчин оношлогдсон 52 настай эмэгтэйд гепатитын шинж тэмдэг илэрч аутоиммун гепатит оношлогдсон ховор тохиолдол юм. Аутоиммун гепатит нь бусад аутоиммун өвчинтэй хавсарсан тохиолдолд эмнэлзүйн шинж тэмдэг багатай илэрдэг учир онош батлагдахад тодорхой хугацаа ордог. Тохиолдлын танилцуулга: 52 настай, эмэгтэй 2020 оноос хойш нүд, ам хуурайших, нүд бүрэлзэх, шүлс ялгаралт багасах, ядарч сульдах зовуурь илэрсэн бөгөөд бодит үзлэгээр тунгалгийн булчирхай үе үе томордог гэх өгүүлэмжтэй байсан. 2022 оны 12 сард Монгол-Япон эмнэлгийн ревматологийн эмчид үзүүлсэн. Лабораторийн шинжилгээгээр апй-ЗЗА52, сепр-Ь, А ^А 1дС, РР эерэг, элэгний үйл ажиллагаа өөрчлөлттэй, ширмер тест эерэг, шүлс ялгаралт < 0.1 мл/мин байв. АС Р-Е^^АР 2016 оношилгооны шалгуурын дагуу 5 оноо хангаж Шегрен өвчний онош батлагдсан5. Эмчилгээнд гидроксихлорохин, глюкокортикостероид схемээр, ходоод хамгаалах, элэг хамгаалах, хүндрэлээс сэргийлэх эмчилгээ хийгдсэн. 2023 оны 3 сард хяналтын үзлэгт лабораторийн шинжилгээгээр элэгний үйл ажиллагаа өөрчлөлттэй, элэгний В, С вирусийн эсрэгбие сөрөг, ^мег-9-Ппе өөрчлөлтгүй байв. Шегрен өвчний талаас эмнэлзүйн эерэг динамиктай байсан учир гидроксихлорохины тунг бууруулж, бусад эмчилгээг хэвээр үргэлжлүүлэхээс гадна гастерэнтрологийн эмчид үзүүлэхийг зөвлөсөн. 2024 оны 8 сард хэвлийн зүүн талаар өвдөнө, нүүр шарлана гэх зовуурьтай Интермед эмнэлгийн гастроэнтрологийн эмчид үзүүлж шинжилгээ бүрдүүлэхэд хэвлийн хэт авиан шинжилгээ хэвийн, 1дО 132 Н, А ^А > 400 ШЦ Алат 119.2 Ц Ц Асат 132.8 Ш_ байсан тул аутоиммун гепатит сэжиглэж элэгний биопси хийсэн. Дүгнэлт: Шегрен өвчин болон аутоиммун гепатит хавсарсан тохиолдол нь эмнэлзүйд ховор тохиолддог бөгөөд энэ нь гадаадын судалгаагаар 1 %-иас бага тархалттай байдаг байна. Гэсэн хэдий ч аутоиммун гепатит нь оношлогдохгүй удсан тохиолдолд элэгний цирроз болон гепатоцеллюляр карцином зэрэг хүндрэлүүдэд хүргэж болзошгүй. Тиймээс шегрен оношлогдсон хүмүүст элэг цөсний талаас зовууриуд, лабораторийн шинжилгээгээр элэгний үйл ажиллагааны алдагдал илэрсэн тохиолдолд эсрэгбиеийн шинжилгээнүүд болон эдийн шинжилгээ хийснээр эрт үед илрүүлэх, ялган оношлох чухал ач холбогдолтойг энэхүү эмнэлзүйн тохиолдлоор онцолж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Тулай өвчин болон шинж тэмдэггүй сийвэнгийн шээсний хүчил ихсэлтийн зарим эрсдэлт хүчин зүйлийн судалгаа
    (2025-01-01) ; ; ;
    Д.Цолмон
    ;
    Б.Алтанзул
    Үндэслэл: Тулай нь дэлхийд хамгийн өргөн тархалттай олон үеийг гэмтээдэг үений архаг үрэвсэлт өвчин юм. УДаан хугацаанд эмчилгээ хийгээгүйн улмаас үе, зөөлөн эдэд моносодиумуратын тунадас хуримтлагдаж, үйл ажиллагааны алдагдалд хүргэж, улмаар амьдралын чанарыг бууруулдаг эмгэг юм. Тулай өвчний эрсдэлт хүчин зүйлд сийвэнгийн шээсний хүчил ихсэх, таргалалт, амьдралын буруу хэв маяг, зарим эмийн хэрэглээ зэрэг ордог. 2018 онд Ази номхон далайн №1гйюп сэтгүүлд хэвлэгдсэн судалгаанд мах, архи, хийжүүлсэн ундаа, фруктоз болон сахароз агуулсан ундааны хэрэглээ хэт их байх нь шээсний хүчлийн хэмжээ ихсэх, тулай өвчний эрсдэлийг нэмэгдүүлэх нөлөөтэй байгааг судалсан байна. Зорилго: Амбулаториор үйлчлүүлэгчдийн дунд тулай болон шинж тэмдэггүй сийвэнгийн шээсний хүчил ихсэлтийн зарим эрсдэлт хүчин зүйлийг судлах. А рга аргачлал: Судалгааг аналитик судалгааны агшингийн загвараар гүйцэтгэсэн бөгөөд үр дүнг “8Р88-29.0” программ ашиглан өгөгдлийг кодолж, алдааг шалгасны дараа боловсруулалтыг хийсэн. Үр дүн: Судалгааны хугацаанд нийт 145 хүн үзлэг шинжилгээнд хамрагдсан ба дундаж нас 55.0±13.9 ба хүйсийн хувьд 75.2% нь эрэгтэйчүүд байв. Оношилгооны шалгуурын дагуу 29.7% нь тулай, 35.2% нь шинж тэмдэггүйгээр шээсний хүчил ихэссэн, 35.2% нь хэвийн байв. Судалгаанд хамрагдагсдын нэг сарын хугацаанд ямар нэг хэмжээгээр хэрэглэдэг хүнсний бүтээгдэхүүн тус бүрийг судалгааны бүлгүүдээр авч үзэхэд архины хувьд статистик ач холбогдолтой байв. Нэг хүчин зүйлийн регрессийн шинжилгээгээр шээсний хүчил ихсэлтэд таргалалт, тулай өвчин үүсэлтэд эрэгтэй хүйс, харин архи хэрэглэх нь шээсний хүчлийн ихсэлт болон тулайн аль алины үүсэлтэд нөлөөлж болзошгүй эрсдэлт хүчин зүйл болох нь ажиглагдлаа. Дүгнэлт: Судалгаанд хамрагдагсдын 29.7% нь тулай, 35.2% нь шинж тэмдэггүйгээр шээсний хүчил ихсэлттэй байна. Таргалалт, эрэгтэй хүйс, архины хэрэглээ зэрэг нь шээсний хүчил ихсэлт, тулайн эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Ревматоид артриттай хүмүүст зүрх судасны эрсдэлийг тодорхойлсон дүн
    (2025-01-01) ;
    Д.Цолмон
    ;
    ;
    Б.Алтанзул
    ;
    Үндэслэл: Ревматоид артрит (РА)-тай өвчтөн нь зүрх судасны эмгэгээр өвдөх эрсдэл өндөр байдаг1. Монгол улсад үений үрэвсэлт өвчнүүдийн бүртгэл жил бүр нэмэгдэж байгаа бөгөөд зүрх судасны эмгэгийн шалтгаант нас баралт нь ямагт тэргүүлэх таван шалтгааны нэг болж байна2. Манай орны хувьд ревматоид артриттай хүмүүст зүрх судасны эрсдэлийг үнэлсэн судалгаанууд хараахан хийгдээгүй байгаа нь бидний судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Ревматоид артрит өвчтэй хүмүүст зүрх судасны эрсдэлийн зэрэг, эмнэлзүйн үнэлгээтэй харьцуулан судлах. Арга, аргачлал: Энэхүү судалгааг нэг агшингийн судалгааны загвараар 2024 оны 5 сараас 11 сар хүртэлх хугацаанд ревматоид артриттай 64 өвчтөнийг хамруулан хийж гүйцэтгэсэн. Ингэхдээ зүрх судасны эмгэгийн эрсдэлийг т8С О К Б болон ДЭМБ (ЖНО)-ийн зүрх судасны эмгэгийн эрсдэлийг тодорхойлох хүснэгтээр тус тус үнэлсэн. АШУҮИС-ийн Судалгааны Ёс Зүйн Хяналтын Хорооны 2024 оны 05 сарын 17-ны өдрийн хурлаар (Хурлын тэмдэглэл №2024/3-05) судалгааны ажлыг эхлүүлэх ёс зүйн зөвшөөрөл авсан. Үр дүн: Судалгаанд нийт РА-тай 64 өвчтөнийг хамруулснаас насны дундаж 55.2±9.7 жил, РА оношлогдсоноос хойших дундаж хугацаа нь 9.8±8.0 жил байв. Судалгаанд хамрагдагсдын 82.8% (п=53) нь эмэгтэй, 17.2% (п=11) нь эрэгтэй байлаа.Судалгаанд хамрагдсан РА-тай өвчтөнүүдийн зүрх судасны өвчний эрсдэлийг үнэлэхэд ДЭМБ эрсдэлийн индексийн дундаж нь 10.25±11, т8С О К Е эрсдэлийн үнэлгээний дундаж нь 2.9±4 байв (р=0.001). т8С О К Е эрсдэлийн үнэлгээгээр 43.8% (п=28) бага, 34.4% (п=22) нь дунд эрсдэлтэй, 15.6% (п=10) нь өндөр эрсдэлтэй, 6.3% (п=4) нь маш өндөр эрсдэлтэй тодорхойлогдсон. Оролцогчдын 40-55 болон 56-65 насны бүлэг нь т8С О К Е түвшинтэй (р<0.001) ач холбогдол бүхий ялгаатай байна. Лабораторийн шинжилгээний үзүүлэлтүүдээс СКР (ОК=0.05, г=0.35, 95% С1 0.9-3.2, р=0.004) статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай, эерэг хамааралтай; И ^^-С нь (ОК=2.3, г=-0.25, 95% С1 2.9-10.0, р<0.0001) ач холбогдол бүхий ялгаатай, сөрөг хамааралтай байв. Мөн т8С О К Е эрсдэлийн үнэлгээ нь судалгаанд оролцогсдын тамхидалт (ОК=1.6, 95% С1 1.1-2.4, р=0,036), хүйс (ОК=2.1, 95% С11.52.8, р<0.0001)-тэй статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай байв. Дүгнэлт: Судалгаанд нийт 64 оролцогч хамрагдсанаас ДЭМБ-ын үнэлгээгээр 17.2% нь ойрын 10 жилд зүрх судасны эмгэгээр өвдөх өндөр, маш өндөр эрсдэлтэй, шинэчлэгдсэн титэм судасны эрсдэлийн системчилсэн үнэлгээгээр 21.9% нь зүрх судасны эмгэгийн өндөр, маш өндөр эрсдэлтэй байв. Өвчний идэвхжилийн зэрэг нь зүрх судасны эрсдэлтэй ач холбогдол бүхий хамааралгүй байгаа ч үрэвслийн биомаркер болох Ц урвалж уураг нь зүрх судасны эрсдэлийн үнэлгээтэй статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай буюу эерэг хамааралтай байлаа.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Монголд тохиолдох Бехчетийн өвчний эмнэлзүйн онцлогийг судалсан үр дүн
    (2021-04-06) ; ; ;
    О.Шигеаки
    ;
    К.Нобуёши
    Бехчетийн өвчин (БӨ) нь амны хөндийн дахидаг шархлаа, нүдний судаслаг бүрхүүлийн үрэвсэл (увеит), арьсны эмгэг, бэлэг эрхтний шархлаагаар илэрдэг олон эрхтэн тогтолцоог хамардаг, өнөөг хүртэл шалтгаан тодорхойгүй байгаа өвчнүүдийн нэг бөгөөд хүнд явцтай сохролд хүргэдэг ховор тохиолддог эмгэг юм. Иймд энэхүү судалгааг Монголд тохиолдох БӨ-ний өвчний эмнэлзүйн шинж чанарыг судлах зорилгоор хийлээ. Арга зүй: Үйлчлүүлэгчийг 2015 оноос 2019 оны хооронд Улаанбатар хотын зургаан эмнэлгийн байгууллагаас илрүүлж үзлэгт хамруулав. Олон улсын судалгааны бүлгээс тогтоосон БӨ-ны оношилгооны шалгуур үзүүлэлтийн дагуу БӨ-г оношилсон. Үр дүн: Нийт жарaн таван үйлчлүүлэгч бүртгэгдсэн (22 эрэгтэй, 43 эмэгтэй) ба 1:1.95 харьцаагаар эмэгтэйчүүд давамгайлсан байна. Өвчин эхэлсэн нас нь 11-66 насны хооронд 22.2±10.0 жил (дундаж утга±СХ) байв. Амны хөндийн салстын шархлаа, нүдний үрэвсэл, бэлэг эрхтний шархлаа, арьсны эмгэг, арьс гэмтээх сорил, үе мөчний эмгэг, өнгөц судасны үрэвсэл, гүний судасны тромбоз, эпидидимит (зөвхөн эрэгтэйд) 100.0%, 63.1%, 89.2%, 81.5%, 7.7%, 86.2%, 32.3%, 4.6%, 13.6% нэрлэсэн дарааллаар тус тус тохиолдов. Харааны тавилан эрчүүдэд муу ≤20/200 байгаа нь эмэгтэйчүүдтэй харьцуулахад харьцангуй өндөр байлаа [31.8% vs 9.3%, IRR 4.55 (95% CI 1.16-17.82), p<0.05]. Aрьс гэмтээх сорил зөвхөн 7.7%-д эерэг гарсан ба дан эмэгтэй сүбьектүүдэд илэрсэн. Хамрын салст бүрхүүлийн шархлаа өвчтөнүүдийн 55.4%-д ажиглагдсан бөгөөд энэ нь Монгол орны байгаль орчны нөхцөл байдалтай холбоотой байж болох юм. Судалгаанд хамрагдсан үйлчлүүлэгчдийн 76.9% -д толгой өвдөх шинж ажиглагдлаа. Дүгнэлт: Монгол оронд БӨ нь эмэгтэйчүүдэд илүү тохиолдож байна. БӨ-тэй эрэгтэйчүүдэд нүдний панувеит илүү тохиолдож, нүдний хүндрэлийн улмаас харааны тавилан муутай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Ревматоид артриттай өвчтөний амьдралын чанарын үнэлгээг хийсэн байдал
    (2020-05-01)
    М.Зулжаргал
    ;
    ;
    Л.Мөнх-Эрдэнэ
    Introduction: Rheumatoid arthritis is a chronic, progressive and autoimmune disease which damaged the same joints on both sides of the body. Therefore, it has been negatively affecting patients’ quality of life, physical function for long period of time, and life expectancy. Purpose: To estimate self-assessed quality of life (QOL) of the rheumatoid arthritis (RA) patients, according to the classification of the functional activities. Materials and methods: In this study was used a cross sectional study design to performed the QOL of 120 RA patients at the rheumatology private clinic in Ulaanbaatar, from June 1 to July 1 and from October 1 to November 1, 2019. For the evaluation of the quality of the life of RA patients we used guideline in self-assessed quality of life. The patients’ functional activities status was assessed according to the revised criteria for the classification of functional activities of the RA patients by American College of Rheumatology in 1991 year. The mean, median, standard deviations, frequency of the findings were calculated using by a descriptive analysis of the STATA 12 program. Result: In the study, majority of patients were women, as 102 patients (85%) and the mean age (SD) of study population was 47.1 (±8.9) years. The study was showed that the mainly of the RA patients 82 (68%) were unemployment and almost of half of the involved in this study RA patients (54) were under the disability pension. The self-assessed quality of life was estimated regarding to functional activities status, class I (n=24)-0.71, II (n=70)-1.15, III (n=21)-1.45 and IV (n=5)1.89. Concluding previous result that the QOL of patients were “definitely worsened” in class I and II, nevertheless it will be recover based on the treatment. The QOL of patients was “need additional care” in class III and patients in class IV deteriorated, and they need permanent caregiver. Conclusion: 1. Most of the RA patients had moderate self-assessed quality of life 1.15(0.59) 2. According to the worsening of the functional activities status the RA patients had less self-assessed quality of life. Majority of RA patients, who were involved in this study, had class II of functional activities status.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Тулай өвчний эмнэлзүй ба хавсарсан өвчний судалгаа
    (2023-11-03) ; ;
    Д.Цолмон
    ;
    ;
    Б.Алтанзул
    Үндэслэл: Тулай нь дэлхийд хамгийн өргөн тархалттай олон үеийг гэмтээдэг үе мөчний архаг үрэвсэлт өвчин юм. Удаан хугацаанд эмчилгээ хийгээгүйн улмаас үе мөч, зөөлөн эдэд моносодиум уратын тунадас хуримтлагдаж, үйл ажиллагааны алдагдалд хүргэж, улмаар амьдралын чанарыг бууруулдаг эмгэг юм. Тулай өвчний эрсдэлт хүчин зүйлд сийвэнгийн шээсний хүчил ихсэх (гиперурикеми), таргалалт, амьдралын буруу хэв маяг (хоол хүнсний хэрэглээ), зарим эмийн хэрэглээ зэрэг ордог бол тулай өвчин болон сийвэнгийн шээсний хүчил ихсэх нь артерийн гипертензи, таргалалт, бодисын солилцооны хамшинж, чихрийн шижин хэвшинж хоёр, бөөрний архаг өвчин, бөөрний чулуу, бамбай булчирхайн үйл ажиллагааны алдагдал, хайрст үлд зэрэг өвчний эрсдэл болж байгаа нь судалгаагаар батлагдсан байна. Энэ өвчин нь хүн амын дунд эзлэх хувиар нь авч үзвэл Америкийн Нэгдсэн Улсад 3.9%, Франц улсад 0.9%, Нэгдсэн Вант улсад 1.4-2.5%, Германд 1.4% Европт 6.1% тус тус тохиолддог байна.3,4 Тулай өвчин архаг хэлбэрт шилжин цаг хугацаа өнгөрөх тусам өвдөлт нэмэгдэж амьдралын чанарыг бууруулдаг. Сүүлийн жилүүдэд тулай өвчний тохиолдол нэмэгдэхийн хэрээр өвчтөний хяналт сул байгаа бөгөөд шээсний хүчил бууруулах эмийн тунг буруу сонгох, эмчилгээнд үр дүнгүй байх, өвчтөний зүгээс уг өвчний талаарх эрүүл мэндийн боловсролын түвшин харилцан адилгүй, хоолны дэглэм баримтлахгүй, эмийн эмчилгээг таслах сөрөг байдал ажиглагдаж байна. Зорилго: Судалгаагаанд хамрагдагсдаас тулай өвчнийг илрүүлж, эмнэл зүйн илрэл ба хавсарсан өвчнийг судлах. Арга, аргачлал: Судалгааг аналитик судалгааны агшингийн загвараар гүйцэтгэсэн бөгөөд үр дүнг “SPSS-21.0” программ ашиглан өгөгдлийг кодолж, алдааг шалгасны дараа боловсруулалтыг хийсэн. Үр дүн: Судалгаанд нийт 18-82 насны 161 хүн хамрагдсан бөгөөд дундаж нас 56±13.6 жил байв. Хүйсээр хувьд авч үзвэл эрэгтэй 125 (77.6%), эмэгтэй 36 (22.4%) тус тус хамрагдав. Судалгаанд хамрагдагчдаас тулай өвчний шалгуурын дагуу үнэлэхэд нийт 43 (26.7%) хүнд тулай өвчин оношлогдсон бөгөөд үүнээс эрэгтэй 40 (93.02%), эмэгтэй 3 (6.97%) байна. Тулай өвчний эмнэлзүйн хувьд өвчний эхний өдрөө өвдөлт дээд хэмжээндээ хүрэх, үрэвссэн үений арьс улайх, хавдах, тэмтрэлтээр халуун байх зэрэг үрэвслийн шинж бүх оролцогчдод илэрсэн байна. Хөлийн шагай болон хөлийн нэгдүгээр шивнүүрийн нэгдүгээр үеийг хамран үрэвсүүлсэн байдал бүх оролцогчид тохиолдсон байна. Оролцогчдын хувьд тулайн дайрлагад нэгээс олон удаа өртсөн байгаа нь дахилттай тулайн тохиолдол 100% бүх оролцогчдод илэрснийг илтгэж байгаа бол архаг тофустай тулай 6.9%-д илэрсэн байна. Дүгнэлт: Эмнэл зүйд үрэвслийн шинжүүд тод илэрч байгаа бөгөөд завсарлагатай тулай болон тофустай тулай илүүтэй тохиолдож байна. Тулай өвчин оношлогдсон бүлэгт зүрх судасны болон бодисын солилцооны эмгэг илүүтэй хавсран тохиолдож байгаа боловч тулай өвчин нь өөрөө эдгээр эмгэг үүсэхэд нөлөөлдөггүй байна.