Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 8 of 8
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Оюуны хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн асран хамгаалагчийн амьдралын чанар, ачааллын хамаарлын судалгаа
    (2024-04-13)
    С.Дэлгэрмаа
    ;
    Г.Намуун
    ;
    ; ;
    Үндэслэл: Монгол Улсыг бусад улс оронтой харьцуулахад хөгжлийн бэрхшээлийн түвшин харьцангуй бага (1000 хүн амын дунд 8.4 -13.2%) боловч гэр бүлийн нэг гишүүн нь оюуны хөгжлийн бэрхшээлтэй байх нь асран халамжлагчийн бие бялдар, сэтгэл зүйн байдалд сөргөөр нөлөөлж, амьдралын ерөнхий түвшин буурахад хүргэдэг. Манай оронд өнөөгийн байдлаар оюуны хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний асрахуй, сувилахуй, өөртөө үйлчлэх чадварын түвшин, асран хамгаалагчийн ачаалал, амьдралын чанарыг үнэлсэн судалгаа хомс байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл болсон. Зорилго: Оюуны хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний асран хамгаалагчийн амьдралын чанар, ачаалал хоорондын хамаарлыг судлахад оршино. Арга, аргачлал: Судалгааг Улаанбаатар хотын 8 дүүргийн өрхийн эрүүл мэндийн төвийг түшиглэн 642 үйлчлүүлэгчийн асран хамгаалагчийг зорилтот түүврийн аргаар сонгон, асуумж судалгаа авсан. Асран хамгаалагчийн ачааллыг Буренс Заритын асуумж, амьдралын чанарыг WHOQOL-BREF асуумжаар үнэлэсэн. Судалгааны зөвшөөрөл авсны үндсэн дээр хэмжилтийг хийсэн. Статистик боловсруулалтыг SPSS 25.0 програм ашиглан хийлээ. Үр дүн: Асран хамгаалагчийн дундаж нас 52.6±13.2, 23.1% нь эрэгтэйчүүд байна. Асран хамгаалагчдын 36.3% нь тэтгэвэрт гарсан, 34.6% нь ажилгүй байлаа. Асран хамгаалагчдын амьдралын чанарын үнэлгээнд бие бялдрын үзүүлэлтийн дундаж утга 54.4±12.6, сэтгэл зүйн дундаж үзүүлэлт 58.5±12.2, нийгмийн харилцаа 65.0±16.8, хүрээлэн буй орчны хувьд 66.8±13.7 байна. Асран хамгаалагчдын сэтгэл санааны амьдралын чанар нь ачаалалтай урвуу хамааралтай байв (-0.21; 95% CI: -0.33, -0.09; p = 0.001). Асран хамгаалагчийн ачаалал нь амьдралын чанарын орчинтой эерэг хамааралтай байна (0.21; 95% CI: 0.10; 0.33; p<0.001). Харин амьдралын чанарын бие бялдрын болон нийгмийн харилцааны үзүүлэлтийн хувьд ачаалалтай статистик ач холбогдол бүхий хамааралгүй байна. Дүгнэлт: Асран хамгаалагчийн ачаалал нэмэгдэх тусам амьдралын чанарт сөргөөр нөлөөлж, асруулагчийн өдөр тутмын өөртөө үйлчлэх чадвар муу байх тусам асран хамгаалагчийн ачаалал нэмэгдэж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Оюуны хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн асран хамгаалагчийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн байдал, стрессийг даван туулах аргууд
    (2022-04-28)
    С.Дэлгэрмаа
    ;
    ;
    Н.Эрдэнэтуул
    ;
    Т.Ганцэцэг
    ;
    Оюуны хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст оюун ухааны чадварууд, ялангуяа өөртөө үйлчлэх чадвар хомс, байнгын хараа хяналт, асаргаанд байх нь асран хамгаалагчийн дунд нийгэм, сэтгэлзүй, сэтгэцийн эрүүл эрүүл мэндийн тусламж нь анзаардахгүйгээр сэтгэцийн тулгамдсан асуудал байж байдаг. Асран хамгаалагчдад байгаа сэтгэл гутрал, стрессийн асуудал нь асруулагчдад үзүүлж байгаа эмчилгээ, сувилгааны чанартай тусламж үзүүлэхэд хамааралтай байдаг. Энэхүү судалгаагаар оюуны хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн асран хамгаалагчдад тулгарч байгаа стресс, түгшилт, сэтгэл гутралын шинж тэмдгүүд, даван туулах чадвар, асруулагчийн амьдралын чанарыг үнэлэхийг зорилго болгосон. Арга, аргачлал: Асран хамгаалагчаас асран хамгаалагчийн ачааллыг үнэлэх (DASS 42), асруулагчийн амьдралын чанарын асуумж (WHOQOL-BREF), асран хамгаалагчийн тулгамдсан асуудлуудыг илрүүлэх (COPE) асуумжаар 642 асран хамгаалагчаас хамгаалагчийг зорилтот түүврийн аргаар сонгон, асуумж судалгаа авсан. Үр дүн: Асран хамгаалагчийн дунд амьдралын чанар буурах, сэтгэл түгшилт, сэтгэл гутрал шинж тэмдгүүд ньилэрсэн ч түүнийг анзаарахгүйгээр эерэгээр даван туулах хэв маяг харагдаж байна. Дүгнэлт: Оюуны хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст үзүүлж буй тусламж үйлчилгээний нэгэн чухал хэсэг нь асран хамгаалагч байна. Иймээс асран хамгаалагч өөртөө илэрч буй стресс, даван туулах хэв маягийг сайжруулах, сэтгэлзүйн тусламж үйлчилгээ чухал болохыг энэхүү судалгаанаас харагдаж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Улаанбаатар хотын ахмад настны эсрэг хүчирхийллийн хэлбэрүүд, үйлдлийг судалсан дүн
    (2024-12-21)
    Д.Долгорсүрэн
    ;
    ;
    Үндэслэл: Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын 2018 оны мэдээгээр Дэлхий дээр 2015 онд 60 ба түүнээс дээш настай хүн 900 сая байгаа бол 2050 онд 2 тэр бумаар өснө гэж тооцоолсон байна.1 Хятадын хүн амын дунд ахмад настнуудын хүчирхийлэл түгээмэл буюу 0.2%-64% байдаг болохыг судлаачид тогтоосон байна.2 Монгол улсад судлаач Р.Оюунханд нар ахмад настны хүчирхийлэлтэй холбоотой байж болохуйц зан төрхийн эмгэг, сэтгэл түгших, сэтгэл гутрах эмгэг хамгийн их байгааг цаашид нарийвчлан судлах шаардлагатай хэмээн дурдсан байна.3 Зорилго: Улаанбаатар хотын ахмад настны эсрэг хүчирхийллийн хэлбэрүүд, үйлдлийг судалсан дүн. Арга, аргачлал: Судалгааг нэг агшингийн загвараар, зорилтот түүврийн аргаар судалгааны тоон болон чанарын аргыг хослуулж мэдээ материалаа цуглуулсан. Үр дүн: Бидний судалгаанд 55-96 насны нийт 962 ахмад настан хамрагдсаны дундаж нас нь 65.6±7.49 жил, ам бүлийн дундаж тоо 3.33±1.96 байлаа. Хүчирхийлэлд өртсөн ахмад настнууд бие махбодын 161(16.7%), Сэтгэл санааны 295 (30.7%), Бэлгийн 26 (2.7%), Үл хайхрах 255 (26.5%), Эдийн засгийн 268 (27.9%) өртжээ. Үүнээс харахад аль ч хүчирхийллийн үед сэтгэл санааны хүчирхийлэлд давхар өртдөг байна. Бие махбодын хүчирхийлэл үйлдэл нь өшиглөх 72 (10.0%) алагдах 86 (8.6%), цохих 107(6.3%), 22.4% чимхэх 36 (13.5%), түлхэх 80 (9.2%), хазах, эд зүйл шидэх 81 (9.1%), үйлдэл нь статистик ач холбогдолтой байна (p<0.05). Үүнээс зэвсгийн чанартай эд зүйл тодруулахад хутга, мэс 15 (15.4%), мод чулуу 53 (11.9%), бусад шил сандал 29 (14.2%) ашигласан статистик ач холбогдолтой байв (p<0.05). Сэтгэл санааны хүчирхийлэл үйлдэл нь муу үгээр хараах 215 (22.3%), Загнах 224 (23.3%), буруутгах 160 (16.6%), айлгах 108 (11.2%), хардаж мөрдөх 33 (3.4%), сүрдүүлэх 84 (8.7%), сонирхол харгалзахгүй шийдвэр 67 (7.7%), ганцаардуулах 184 (19.1%), шийтгэнэ асрамжид өгнө гэж сүрдүүлэх 64 (6.7%) үйлдэл нь статистик ач холбогдолтой байна (p=0.000). Үл хайхрах хүчирхийллийн үйлдэл нь 190 (18.9%) гадуурхах, 190 (18.9%) ярихгүй байх,107 (11.3%) хэрэгцээ хангагдахгүй, 173 (18.8%) асаргаа хийгдэхгүй, 55 (5.7%) гэрээс хөөх, 36 (3.7%) эм уулгахгүй, 78 (8.1%) ад шоо үздэг байна (p=0.000). Эдийн засгийн хүчирхийлэл үйлдсэн үйлдэл нь эд хөрөнгө завших 73 (7.6%), мөнгө хулгайлах 110 (11.4%), зээл зөвшөөрөлгүй авхуулах 132 (137%), тэтгэвэр өгөхгүй байх 101(10.5%), өөрийн хэрэгцээнд зарцуулахгүй 174 (18.1%), орон байр зөвшөөрөлгүй зарах 31(3.2%), данснаас мөнгө зөвшөөрөлгүй авах 76 (7.9%), бичиг баримтад гарын үсэг зуруулах 33 (3.4%), ахуйн хэрэгцээ хангагдахгүй байх 67 (7.0%), эрүүл мэндийн хэрэгцээ хангагдахгүй 165171.2%), байх зэрэг хүчирхийлэх үйлдэл нь статистик ач холбогдолтой байлаа (p<0.05). Дүгнэлт: Хүчирхийллийн хэлбэрээр нь авч үзвэл бие махбодын 161 (16.7%), сэтгэл санааны 295 (30.7%), бэлгийн 26 (2.7%), үл хайхрах 255 (26.5%), эдийн засгийн 268 (27.9%) өртөж аль ч хүчирхийллийн үед сэтгэл санааны хүчирхийлэлд давхар өртдөг болох нь тодорхойлогдлоо.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Оюуны хомсдолтой хүмүүсийн өөртөө үйлчлэх чадвар, асран хамгаалагчийн ачааллын харилцан хамаарал
    Оюуны хомсдолын гол шинж нь юмс үзэгдлийн учир шалтгааныг ойлгох, суралцах, асуудлыг шийдвэрлэх оюуны чадамж дутуу хөгжсөн, эмнэлэг хэвтэх шаардлагагүй, нийгмийн харилцаанд оролцох оролцоо дутуу хөгжсөн, өдөр тутмын өөртөө үйлчлэх чадвар, энгийн үйлдлийн чадвар дутуу хөгжсөн байдаг. Монголын Үндэсний статистикийн хорооны мэдээгээр УБ хотод 2019 оны байдлаар нийт 10018 оюуны хомсдолтой хүмүүс байдаг бөгөөд үүнээс эрэгтэй 5065, эмэгтэй 4953 байна. Манай оронд оюуны хомсдолтой хүний сувилахуйн талаарх судалгааны ажил хийгдээгүй байгаа нь энэ судалгааг хийх үндэслэл болсон. Иймээс оюуны хомсдолтой хүний асран хамгаалагчдад үүсч буй ачааллыг үнэлэх зорилго тавьсан. Арга аргачлал: Судалгааг агшингийн судалгааны загвараар, зорилтот түүврийн аргаар Улаанбаатар хотын өрхийн эрүүл мэндийн төвүүдийн хяналтанд байгаа оюуны хомсдол онош нь батлагдсан 643 үйлчлүүлэгчийг сонгон, тэдний асран хамгаалагч нь судалгаанд оролцохыг зөвшөөрсний дагуу судалгааг явууллаа. Үр дүн: Заритын асуумжаар оюуны хомсдолтой хүний асран хамгаалагчийн ачааллыг үнэлэхэд 89.6% (n=576) нь ачаалалтай, 10.4% (n=67) нь ачаалалгүй байв. Судалгаанд хамрагдсан 643 хүний 75.6% өөртөө үйлчлэх чадвар сул байгаа нь асран хамгаалагчийн ачаалал даган ихэсдэг болох нь статистик ач холбогдол бүхий батлагдав. Дүгнэлт: Оюуны хомсдолтой хүний асран хамгаалагчийн ачааллыг оюуны хомсдолтой хүний өөртөө үйлчлэх чадвартай харьцуулахад асран хамгаалагчийн ачаалал нь өөртөө үйлчлэх чадвартай хамааралтай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    CRBN генийн 1274 C>T мутацийг оюуны хомсдолтой харьцуулан судалсан дүн
    (2024-03-20)
    М.Номундарь
    ;
    Т.Сувд
    ;
    Б.Хонгорзул
    ;
    Н.Цэвэлмаа
    ;
    Ц.Анужин
    Үндэслэл: Судлаачдын тогтоосноор оюуны хомсдол нь дэлхийн нийт хүн амын 1-3 хувийг эзэлдэг. Оношлоход хүнд, эмчилгээ хомс ба эмнэлзүйн илрэлээс хамааран насан туршид хараа хяналт тавих шаардлага гардаг зэрэг эрүүл мэндийн болон нийгмийн тулгамдаж буй асуудлын нэг юм. Судлаачид удамшлын гаралтай шалтгааныг зарим генийн мутацитай холбон тайлбарладгаас CRBN генийн 1274 C>T мутацийг оюуны хомсдол үүсэх эмгэг жамд оролцдог болохыг тогтоосон байдаг. Монгол улсад хийгдсэн судалгаа хомс байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: CRBN генийн 1274 C>T цэгэн мутацийг оюуны хомсдолтой холбон судлах. Арга, аргачлал: Бид энэхүү судалгааг аналитик судалгааны агшингийн загвараар хийж гүйцэтгэв. Судалгаанд нийт 315 хүнийг хамруулсан. Судалгаанд оролцогчдын цусны шинжлэгдэхүүнээс геномын ДНХ-ийг ялган, бай дарааллыг ПГУ аргаар олшруулсан. R419X мутацийг огтлогдсон хэрчмийн уртын полиморфизмын аргаар илрүүлсэн. Мутацийг шинжлэгдхүүнд нуклеотидын дараалал тогтоох аргаар баталгаажуулсан. Статистик боловсруулалтыг Microsoft Excel, SnapGene программуудыг ашиглан гүйцэтгэсэн. Үр дүн: Судалгаанд нийт 154 гэр бүлийн 315 хүн хамрагдсан ба үүнээс 61% нь эмэгтэй (n=192), 39% нь эрэгтэй (n=123), дундаж нас нь 38.55±18.55 жил байв. Судалгаанд оролцогчдын 219 нь хам шинжийн бус буюу зөвхөн оюуны хомсдол илэрсэн бол 96 нь хам шинжийн оюуны хомсдолтой байсан. Оюуны хомсдолыг хүндийн зэргээр ангилан үзэхэд F70 бүлгийн 226, F71 бүлгийн 54, F72 бүлгийн 22, F73 бүлгийн 13 оролцогч тус тус байсан ба зөвхөн оюуны хомсдол илэрсэн тохиолдолд нийт оролцогчийн 63.47% (n=139) нь хөнгөн, 21% (n=46) нь хүндэвтэр, 7.76% (n=17) нь хүнд, 7.76% (n=17) нь оюуны гүнзгий сааталтай, хам шинж илэрсэн нийт оролцогчдын 77.08% (n=74) нь хөнгөн, 9.38% (n=9) нь хүндэвтэр, 5.2% (n=5) нь хүнд, 8.33% (n=8) нь гүнзгий хэлбэрийн оюуны хомсдолтой байгаа нь тус тус тодорхойлогдлоо. Судалгаанд оролцогчдын дунд CRBN генийн 1274 C>T цэгэн мутаци илэрсэнгүй. Дүгнэлт: CRBN генийн 1274 C>T цэгэн мутаци илрээгүй нь Монгол оронд оюуны хомсдолтой хүн амын дунд СRBN генийн 1274 C>T мутацийн тархалт ховор байх боломжтойг харуулж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Цус ойртсон гэр бүл дэх зонхилон тохиолдох өвчлөлийг судалсан дүн
    (2023-11-03)
    Ч.Баттогтох
    ;
    Ж.Сарантуяа
    ;
    Б.Хонгорзул
    ;
    Н.Цэвэлмаа
    ;
    Т.Сувд
    Үндэслэл: Цус ойртолт нь хүн амын эрүүл мэндэд дараах ноцтой үр дагавар учруулдаг. Үүнд: Өвчний олон улсын X ангиллын 19 бүлэг өвчин, 32 төрлийн хорт хавдраар Монгол хүн өвдөж, эндэхэд цус ойртолт бодитой нөлөө үзүүлж байж болзошгүй юм. Манай улсад энэ төрлийн нарийвчилсан судалгааны сүүлийн жилүүдэд хийгдсэн тоо баримт хангалтгүй байгаа нь уг судалгааг зайлшгүй хийх нөхцөлийг бүрдүүлсэн. Иймд бид Монгол хүний удмын сангийн аюулгүй байдлыг хангах зорилгоор цус ойртсон гэр бүлийн дунд генеалогийн судалгаа хийж, цус ойртолтын түвшин, түгээмэл тохиолдох өвчлөлийг илрүүлэх, цаашлаад ДНХ-ийн түвшинд цус ойртолтыг тодорхойлон, өөрийн орны ард иргэдийн дунд хамгийн элбэг тохиолдож байгаа өвчлөл эмгэгийг тодорхойлох шаардлагатай байгаа нь бидний судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Цус ойртсон гэр бүлийг илрүүлэн, цус ойртолтын хэлбэр, төрлийг тогтоон өвчлөлийг илрүүлэх, генетик шинжилгээ хийх урьдчилсан нөхцөл бүрдүүлэх. Арга, аргачлал: Уг судалгааг агшны судалгааны загвар ашиглан хийсэн. Цус ойртсон гэр бүлийг илрүүлэхдээ удмын зургийг зурж, цус ойртолтын үндсэн загваруудыг тодорхойлон гаргалаа. Бүл дэх цус ойртолтын зэргийг инбридингийн итгэлцүүрээр тооцооллоо. Үр дүн: Цус ойртсон гэр бүлд төрсөн нийт 32 хүүхэд судалгаанд хамрагдсанаас 18-аас доош насны хүүхдийн 90%, 18-аас дээш насныхны 92%-д ямар нэг өвчин эмгэгтэй болох нь тогтоогдлоо. Цус ойртсон болон цус ойртсон байх өндөр магадлалтай гэр бүлийн дунд илэрч буй өвчлөлийг 5 бүлэг болгон ангилан үзэхэд удамшлын өвчин/ төрөлхийн хөгжлийн гажиг 25 (42.4%), оюуны хомсдол 45 (76.3%), танин мэдэхүйн хөнгөн бууралт 7 (11.8%), өсөлтийн хоцрогдол 6 (10.2%), эпилепси 9 (15.3%) тус тус илэрсэн ба оюуны хомсдол хамгийн өндөр хувьтай тодорхойлогдлоо. Дүгнэлт: Судалгаанд 3 аймгийн 43 сумын 185 өрхийг зорилтот түүврийн бүлэгт хамруулан судлахад цус ойртсон гэр бүлийн эзлэх хувь 30.8%, генеалогийн шинжилгээгээр баталгаажсан инбридингийн дундаж коэффициент FI=0.088867 байна. Цус ойртсон гэр бүлд төрсөн хүүхдүүдэд оюуны хомсдол дангаараа болон бие болон сэтгэцийн бусад эмгэгтэй хавсарсан хэлбэрээр зонхилон илэрч байна. Монгол Улсын хүн амын дунд цус ойртолтыг бодитоор тогтоох нарийвчилсан судалгааг удам зүйн шинжилгээний аргад тулгуурлан хамрах хүрээг өргөжүүлэн, тасралтгүй хийх шаардлагатай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Association Between Psychological Distress and Coping Styles in Family Caregivers of People with Intellectual Disability or Chronic Mental Disorder in Mongolia
    (MDPI AG, 2024-11) ; ; ;
    Nuden, Erdenetuul
    ;
    UNLABELLED: Around the world, family caregivers are an important source of support for people with intellectual disability (ID) and for those with severe mental disorder (SMD), although the level of support can be influenced by the culture and government healthcare systems in each country. However, there is little evidence about the mental health and coping mechanisms of these caregivers in low-income countries. To address this need, we aimed to elicit whether there are potential links between coping style, mental health, and perceived burden experienced by this group, using a sample from a central Asian upper middle-income country. METHODS: We recruited 120 participants, of which 60 were caregivers of people with ID and 60 of people with SMD. All participants were recruited from Ulaanbaatar, the capital city of Mongolia, Central Asia, and were asked to complete of the Depression, Anxiety and Stress Scale (DASS) and the Coping Orientation to Problems Experienced inventory scale (COPE). Multiple regression analyses were used to investigate associations between these measures. RESULTS: We found that DASS scores were significantly higher among the sample of caregivers of individuals with ID than in those of SMD. Mental and behavioral disorders were associated with higher DASS scores in the sample of caregivers of those with SMD. Good coping styles, indicated by higher scores in the COPE, were associated with increased age in caregivers of individuals with ID. CONCLUSION: Although overall the carers of people with SMD appeared to have better active coping skills and better acceptance of the caring role, they demonstrated comparatively high levels of stress. This study was not registered.
    Scopus© Citations 1
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,