Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 3 of 3
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Гэдэсний микробиомын бүрэлдэхүүн болон хоол хүнсний хэрэглээг насанд хүрсэн Монгол хүнд харьцуулан судалсан дүн
    (2024-01-21)
    Н.Туул
    ;
    Л.Хулан
    ;
    Х.Александер
    ;
    Б.Сабри
    ;
    С.Рафейла
    Үндэслэл: Олон зуун жилийн туршид хүний хоол боловсруулах Бичил биетний эрхтэн, шээс бэлгийн зам, нүд зэрэг салст бүрхэвч болон арьсанд бүрэлдэхүүн хэвийн бичил биетнүүд байрлаж ээдрээтэй боловч харилцан ашигтай Энтеротип харилцааг бий болгох замаар нэгэн цогц бүхэл экосистем болж Хот оршин буйг судалгаагаар нотолсоор байна. Гэдэсний бичил биетний Хөдөө зонхилох бүлэг нь Firmicutes, Bacterioides, Actinobacteria, ProteobacteӨтгөн ria, Fusobacteria, Verrucomicrobia ба үүний 90%-ийг Firmicutes, Bacterioides гэсэн 2 бүлэг эзэлдэг. Хүний микробиом нь таргалалт, чихрийн шижин, харшил, астма, ходоод гэдэсний замын архаг өвчлөл болон вирусийн өвөрмөц өвчинд өртөмтгий байдалд нөлөөлж болно. Иймд амьдрах орчин нөхцөл, хооллолтын байдлаар ялгаатай хот болон хөдөө амьдардаг насанд хүрсэн Монгол хүмүүсийн гэдэсний микробиомын онцлогийг судлах шаардлагатай байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Гэдэсний микробиомын бүрэлдэхүүн болон насанд хүрсэн монгол хүний хоол хүнсний хэрэглээг харьцуулан судлах. Арга, аргачлал: Бид судалгаагаа 2020-2023 оны хооронд нүүдлийн болон цагаан идээний өвөрмөц соёлтой Хөвсгөл, Булган, Дундговь аймгийн малчдаас 50, Улаанбаатар хотод оршин суугчдаас 50 оролцогчийг хамруулсан. Өтгөний микробиомын генетикийн судалгааг Макс Планкийн Хүн Төрөлхтний Түүхийн Хүрээлэнгийн Археогенетикийн лабораторид Illumina NGS төхөөрөмжийн тусламжтайгаар бактерийн бүтэн геномын дарааллыг тогтоосон. Статистикийн R программ болон MetaPhlAn хэрэглүүрийг ашиглан өгөгдлийн шинжилгээг хийж, бичил биетнийг зүйлийн түвшинд харьцууллаа. Хот, хөдөөгийн хамрагдагсдын микробиомын ялгаа болон хооллолтын байдлын хамаарлыг SPSS-25 программаар боловсруулав. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдагсдын 51%-ийг эрэгтэйчүүд, 49%-ийг эмэгтэйчүүд эзэлж, дундаж нас 42.4±14.3, БЖИ 26.6±4.9 кг/м2 байна. Хүнсний бүлэг тус бүрээр хоногийн хэрэглээг харьцуулахад хотоос хамрагдсан хүмүүс хөдөөгөөс хүнсний ногоо, жимсний хэрэглээгээр 6 дахин, махны хэрэглээгээр 3 дахин их байна. Харин хөдөөгөөс хамрагдсан хүмүүс хотоос сүү цагаан идээний хэрэглээгээр 6.5 дахин их, өөх тосны хэрэглээгээр 2 дахин их байгааг тус тус тодорхойллоо. Махны хэрэглээ эрэгтэй болон эмэгтэйчүүдэд ойролцоо боловч хүнсний ногоо, жимсний хэрэглээ нь эмэгтэйчүүдэд илүү байгаа нь ажиглагдлаа. Нийт бичил биетний 95% нь Firmicutes, Actinobacteria-ийн хүрээний бактериуд байна. Үйлдвэрийн сүү, тараг, уламжлалт сүү таргийн хэрэглээ хот болон хөдөөгийн хүн амд ялгаатай байна. Ялангуяа айраг, хоормогийн хэрэглээ Булган аймгаас хамрагдсан хүмүүст өндөр байв. Дүгнэлт: Хот болон хөдөөгөөс хамрагдсан нийт хүнд 13 хүрээний, 217 төрөл, 627 зүйл бичил биетэн илэрсэн ба микробиомын төрлийн түвшинд энтеротип 2 дугаар хэв шинж буюу Prevotella давамгайлан тодорхойлогдлоо. Хөдөөгөөс хамрагдсан хүмүүсийн сүүн хүчлийн бактери болон бифидобактерийг хотоос хамрагдсан хүмүүстэй харьцуулахад ялгаа ажиглагдсан (p=0.0001) бөгөөд эдгээр бактериуд хөдөөд илүү байв. Бактерийн ялгаатай байдал нь бэлчээрийн малын гаралтай мах, махан бүтээгдэхүүн, сүү цагаан идээ хэрэглэж буйтай холбоотой гэж үзэж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хүний гэдэсний микробиомыг бүрдүүлж байгаа хэвийн бичил биетэнд хооллолтын байдал нөлөөлөх нь
    (2024-04-13)
    Н.Туул
    ;
    Л.Хулан
    ;
    ;
    Х.Александер
    ;
    С.Рафейла
    Үндэслэл: Бидний амьдрах орчин, идэж буй хоол хүнс сүүлийн 30 жилийн хугацаанд их өөрчлөгдсөн болохыг цөөнгүй судлаачид дурьдсан байна. Манай орны хүмүүсийн хоол боловсруулах тогтолцооны хэвийн бичил биетэнд бэлчээрийн гаралтай мах, махан бүтээгдэхүүн, сүү, сүүн бүтээгдэхүүн зэрэг нь урт хугацаанд нөлөө үзүүлсээр ирсэн байдаг. Монгол орон бол эх газрын эрс тэс уур амьсгалтай, асар уудам газар нутагт хүн ам сийрэг оршин суудаг, бэлчээрийн мал аж ахуйн эртний уламжлал нь өнөөг хүртэл хадгалагдсан цөөн орны нэг юм. Монголчуудын уламжлалт цагаан идээг үйлдэх ур ухаан олон зууны туршид өөрчлөгдөж хувиралгүй, үеэс үед дамжин, уламжлагдан, хадгалагдан ирсэн түүхтэй. Тийм ч учраас Монгол хүний гэдэсний бичил биетний бүрэлдэхүүнийг судлан тогтоож, хооллолтын байдалтай нь холбон судлах шаардлагатай байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Насанд хүрсэн Монгол хүний гэдэсний микробиом дахь хэвийн бичил биетний эзлэх хувийг тогтоож, хоол хүнсний хэрэглээ хэрхэн нөлөөлж байгааг судлах. Арга, аргачлал: Бид судалгаагаа 2020-2023 оны хооронд бэлчээрийн мал аж ахуй эрхэлдэг 50, хотод оршин суудаг 50 оролцогчийг хамруулсан. Хүнсний асуумжийг ерөнхий асуумжийн 5 бүлэг (60 асуулт), хүнсний хэрэглээний давтамжийн талаар 11 бүлэг (215 асуулт), нийт 16 бүлэгтэй 275 асуулттай боловсруулж судалгааг авсан. Өтгөний дээжийг Герман улсын Макс Планкийн Хүн Төрөлхтний Түүхийн Хүрээлэнгийн Археогенетикийн лабораторид Illumina NGS төхөөрөмжийн тусламжтайгаар бактерийн бүтэн геномын дарааллыг тогтоосон. Статистикийн R программ болон MetaPhlAn хэрэглүүрийг ашиглан өгөгдлийн шинжилгээг хийж, бичил биетнийг зүйлийн түвшинд тодорхойлсон. Хот, хөдөөгийн хамрагдагсдын микробиомын ялгаа болон хооллолтын байдлын хамаарлыг SPSS-25 программаар боловсруулав. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдагсдын 51%ийг эрэгтэйчүүд, 49%-ийг эмэгтэйчүүд эзэлж, дундаж нас 42.4±14.3, БЖИ 26.6±4.9 кг/м2 байв. Хүнсний бүлэг тус бүрээр хоногийн хэрэглээг харьцуулахад хотоос хамрагдсан хүмүүс хөдөөгөөс хүнсний ногоо, жимсний хэрэглээгээр 6 дахин, махны хэрэглээгээр 3 дахин их байна. Ялангуяа айраг, хоормогийн хэрэглээ Булган аймгаас хамрагдсан хүмүүст өндөр байв. Дүгнэлт: Хот болон хөдөөгийн хүмүүсийн микробиомд Prevotella энтеротипийн хэлбэр түгээмэл байна. Actinobacteria-ийн хүрээний 99%-ийг Bfidobacterium-ийн төрөл зүйл эзэлж байна. Монгол хүний өтгөнд бифидобактери 4.3 дахин их, сүүн хүчлийн бактери 10 дахин их хэмжээтэй илэрсэн. Хөдөө болон хотоос хамрагдсан хүмүүсийн өтгөний ашигтай бактерийн хэмжээг харьцуулахад гэдэсний сүүн хүчлийн бактерийн тоон хэмжээ хөдөөд 60 дахин их, бифидобактерийн зүйлийн бүрдлийн олон янз байдал 2.9 дахин илүү байв. Эдгээр онцлог нь бэлчээрийн малын гаралтай мах, махан бүтээгдэхүүн, уламжлалт сүү цагаан идээ хэрэглэж буйтай холбоотой микробиомын онцлог шинж гэж үзэж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Ажиллагсдын хоол хүнсний хэрэглээг зөвлөмж хэмжээтэй харьцуулан судалсан дүн
    (2026-04-16)
    Н.Туул
    ;
    С.Мөнхжин
    ;
    Д.Амарлин
    ;
    Б.Оюунбилэг
    ;
    Үндэслэл: Сүүлийн жилүүдэд дэлхий дахинд, тэр дундаа хөгжиж буй орнуудад илүүдэл жин, таргалалт, халдварт бус архаг өвчний тархалт нэмэгдэж байгаа нь буруу хооллолт, хөдөлгөөний дутагдал, хэт боловсруулсан хүнсний хэрэглээтэй шууд холбоотой байна. Монгол Улсад хүн амын хоол тэжээлийн судалгаагаар жимс, хүнсний ногоо, сүү, сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээ хангалтгүй, харин мах, өөх тосны хэрэглээ харьцангуй өндөр хэвээр байна. Эрүүл мэндийн байгууллагын ажилтнууд нь эрүүл мэндийн боловсрол өндөртэй боловч ажлын онцлог, ачааллаас шалтгаалан хооллолтын буруу хэв маягтай байх эрсдэлтэй бүлэгт хамаардаг тул тэдний хооллолтын байдлыг үнэлэх шаардлага байна. Зорилго: Эрүүл мэндийн байгууллагын ажиллагсдын хоол хүнсний хэрэглээг Монгол хүний зөв хооллолтын зөвлөмж хэмжээтэй харьцуулан судлах. Арга, аргачлал: Судалгаанд Улаанбаатар хотын есөн эрүүл мэндийн байгууллагад ажиллаж буй 335 ажилтан (82.1% эмэгтэй, 17.9% эрэгтэй, нас 22–69) хамрагдсан. Судалгаанд 5 бүлэг, 35 асуулт бүхий ерөнхий асуумж болон 19 бүлэг, 182 асуулттай хоол хүнсний хэрэглээний асуумжийг ашиглан мэдээлэл цуглуулсан. Хоол хүнсний хэрэглээг стандартчилсан гарын баримжаа болон ахуйн хэмжээс (аяга, халбага гэх мэт)-д тулгуурлан үнэлсэн. Өгөгдлийг SPSS болон Microsoft Excel программ ашиглан статистик боловсруулалт хийсэн. Үр дүн: Оролцогчдын 85.4% нь тогтмол дасгал хөдөлгөөн хийдэггүй, 54.6% нь гэдэсний зовуурьтай байсан. Хооллолтын дэглэм алдагдсан байдал ажиглагдаж, оролцогчдын 63.3% нь оройн хоолыг тогтмол цагт хэрэглэдэггүй байв. Хүнсний бүлгээр авч үзвэл мах, махан бүтээгдэхүүний хэрэглээ дунджаар 307.81 гр буюу зөвлөмжөөс 1.5 дахин их байсан бол сүү, сүүн бүтээгдэхүүн (159.77 гр), хүнсний ногоо (162.47 гр), жимс (175.84 гр) нь тус тус зөвлөмжөөс 1.1–2.2 дахин бага байв. Үр тариа (470.17 гр) болон өөх тос (23.42 гр) нь зөвлөмжийн түвшинд ойролцоо байлаа. Нийт оролцогчдын 91.6% нь сүү, сүүн бүтээгдэхүүн, 95.5% нь хүнсний ногоо, 81.5% нь жимсийг хангалтгүй хэрэглэж байсан. Хэт боловсруулсан хүнсний хэрэглээ дунджаар 256.1 гр байсан бөгөөд өөх тосны хэрэглээтэй дунд зэргийн эерэг хамааралтай (r=0.506, p<0.001) байв. Мөн оролцогчдын ~60% нь хоногийн илчлэгийг зөвлөмжөөс хэтрүүлэн хэрэглэж, макро шим тэжээлийн хувьд уураг (66.3%), өөх тос (50.1%), нүүрс ус (41.8%)-ны хэт хэрэглээ ажиглагдсан. Дүгнэлт: Эрүүл мэндийн байгууллагын ажиллагсдын хооллолтын байдал зөвлөмж хэмжээнээс зөрүүтэй, илчлэгийн илүүдэл хэрэглээ, макро шим тэжээлийн тэнцвэргүй байдал, хэт боловсруулсан хүнсний өндөр хэрэглээ давамгайлж байна. Иймд жимс, хүнсний ногоо, сүү, сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээг нэмэгдүүлэх, мах болон боловсруулсан хүнсний хэрэглээг бууруулах, ажлын байранд эрүүл хооллолтыг дэмжих орчныг бүрдүүлэх шаардлагатай байна.