Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 10 of 27
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Fusobacterim nucleatum, periodontal diseases, and preterm birth: a literature review
    (Periodontal Association - RPA, 2026-02-10)
    Barantsevich, E. P.
    ;
    Barantsevich, N. E.
    ;
    Orekhova, L. Yu.
    ;
    Shiyanova, A. D.
    ;
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Isolation and Preliminary Analysis of Bifidobacterium Strains from Fecal Samples of Mongolian Individuals
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2026-06-02) ;
    Hübner, Alexander
    ;
    ;
    Khuygaa, Ser-Od
    ;
    Stahl, Raphaela
    Objective: This study aimed to characterize Bifidobacterium species in the gut microbiome of ethnic Mongolian individuals, determine their distribution based on geographic location, age, and sex, and isolate representative strains under laboratory conditions. Methods: A total of 100 stool samples were collected from 50 urban and 50 rural participants over the age of 18, with a balanced gender ratio. Rural participants were herders and maintained a traditional nomadic lifestyle. Data analysis was conducted using the R software and MetaPhlAn tool to profile microbial communities at the species level. Results: A total of 13 Bifidobacterium species were identified across the 100 samples. Species such as B. adolescentis, B. angulatum, B. longum, B. bifidum, B. catenulatum, B. dentium, and B. breve were predominantly found in rural participants, whereas B. pseudocatenulatum, B. ruminantium, B. animalis, B. scardovii, and B. kashiwanohense were more prevalent in urban participants. The overall species richness of Bifidobacterium was 2.9 times higher in rural participants than in urban ones. Culturable isolates frequently showed 2–3 morphologically distinct colony types per sample. Conclusions: Bifidobacterium species richness increased with age in rural participants, whereas it decreased with age in urban participants. Female participants had greater species diversity than males.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Exploring Genetic Variants in Epidermal Differentiation Complex Genes in Severe Atopic Dermatitis: A Case Series
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2024-09-27) ;
    Sevjidmaa Baasanjav
    ;
    ;
    Khurelbaatar Naymdavaa
    ;
    Objective: The complex interplay between genetic and external factors contributes to the multifactorial nature of atopic dermatitis (AD). The study aimed to use next-generation sequencing (NGS) to identify and describe genetic alterations and polymorphisms in the epidermal differentiation complex (EDC) in two children with severe atopic dermatitis. Methods: A case-series study was conducted involving two children with severe atopic dermatitis, selected from a group of 103 based on questionnaire data, clinical manifestations (SCORAD index, skin moisture, trans-epidermal water loss), and laboratory tests (total IgE levels). Whole-exome sequencing (WES) was performed to analyze their genomic DNA. Results: Among the two participants, gene variants related to skin conditions, allergies, autoimmune disorders, and neurometabolic disorders were identified. Both participants exhibited variants in FLG, HRNR, and SPRR1B genes located in the Epidermal differentiation complex. Among these genetic variants, classifications such as “VUS/Weak Pathogenic” and “Likely Pathogenic” were observed, and synonymous variants were found alongside missense. A significant finding was the identification of rare alleles not documented in allele frequency databases. Conclusion: Identifying various alleles highlighted those multiple gene variants, acting together, may contribute to the development of the disease, warranting further investigation.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Гэдэсний микробиомын бүрэлдэхүүн болон хоол хүнсний хэрэглээг насанд хүрсэн Монгол хүнд харьцуулан судалсан дүн
    (2024-01-21)
    Н.Туул
    ;
    Л.Хулан
    ;
    Х.Александер
    ;
    Б.Сабри
    ;
    С.Рафейла
    Үндэслэл: Олон зуун жилийн туршид хүний хоол боловсруулах Бичил биетний эрхтэн, шээс бэлгийн зам, нүд зэрэг салст бүрхэвч болон арьсанд бүрэлдэхүүн хэвийн бичил биетнүүд байрлаж ээдрээтэй боловч харилцан ашигтай Энтеротип харилцааг бий болгох замаар нэгэн цогц бүхэл экосистем болж Хот оршин буйг судалгаагаар нотолсоор байна. Гэдэсний бичил биетний Хөдөө зонхилох бүлэг нь Firmicutes, Bacterioides, Actinobacteria, ProteobacteӨтгөн ria, Fusobacteria, Verrucomicrobia ба үүний 90%-ийг Firmicutes, Bacterioides гэсэн 2 бүлэг эзэлдэг. Хүний микробиом нь таргалалт, чихрийн шижин, харшил, астма, ходоод гэдэсний замын архаг өвчлөл болон вирусийн өвөрмөц өвчинд өртөмтгий байдалд нөлөөлж болно. Иймд амьдрах орчин нөхцөл, хооллолтын байдлаар ялгаатай хот болон хөдөө амьдардаг насанд хүрсэн Монгол хүмүүсийн гэдэсний микробиомын онцлогийг судлах шаардлагатай байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Гэдэсний микробиомын бүрэлдэхүүн болон насанд хүрсэн монгол хүний хоол хүнсний хэрэглээг харьцуулан судлах. Арга, аргачлал: Бид судалгаагаа 2020-2023 оны хооронд нүүдлийн болон цагаан идээний өвөрмөц соёлтой Хөвсгөл, Булган, Дундговь аймгийн малчдаас 50, Улаанбаатар хотод оршин суугчдаас 50 оролцогчийг хамруулсан. Өтгөний микробиомын генетикийн судалгааг Макс Планкийн Хүн Төрөлхтний Түүхийн Хүрээлэнгийн Археогенетикийн лабораторид Illumina NGS төхөөрөмжийн тусламжтайгаар бактерийн бүтэн геномын дарааллыг тогтоосон. Статистикийн R программ болон MetaPhlAn хэрэглүүрийг ашиглан өгөгдлийн шинжилгээг хийж, бичил биетнийг зүйлийн түвшинд харьцууллаа. Хот, хөдөөгийн хамрагдагсдын микробиомын ялгаа болон хооллолтын байдлын хамаарлыг SPSS-25 программаар боловсруулав. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдагсдын 51%-ийг эрэгтэйчүүд, 49%-ийг эмэгтэйчүүд эзэлж, дундаж нас 42.4±14.3, БЖИ 26.6±4.9 кг/м2 байна. Хүнсний бүлэг тус бүрээр хоногийн хэрэглээг харьцуулахад хотоос хамрагдсан хүмүүс хөдөөгөөс хүнсний ногоо, жимсний хэрэглээгээр 6 дахин, махны хэрэглээгээр 3 дахин их байна. Харин хөдөөгөөс хамрагдсан хүмүүс хотоос сүү цагаан идээний хэрэглээгээр 6.5 дахин их, өөх тосны хэрэглээгээр 2 дахин их байгааг тус тус тодорхойллоо. Махны хэрэглээ эрэгтэй болон эмэгтэйчүүдэд ойролцоо боловч хүнсний ногоо, жимсний хэрэглээ нь эмэгтэйчүүдэд илүү байгаа нь ажиглагдлаа. Нийт бичил биетний 95% нь Firmicutes, Actinobacteria-ийн хүрээний бактериуд байна. Үйлдвэрийн сүү, тараг, уламжлалт сүү таргийн хэрэглээ хот болон хөдөөгийн хүн амд ялгаатай байна. Ялангуяа айраг, хоормогийн хэрэглээ Булган аймгаас хамрагдсан хүмүүст өндөр байв. Дүгнэлт: Хот болон хөдөөгөөс хамрагдсан нийт хүнд 13 хүрээний, 217 төрөл, 627 зүйл бичил биетэн илэрсэн ба микробиомын төрлийн түвшинд энтеротип 2 дугаар хэв шинж буюу Prevotella давамгайлан тодорхойлогдлоо. Хөдөөгөөс хамрагдсан хүмүүсийн сүүн хүчлийн бактери болон бифидобактерийг хотоос хамрагдсан хүмүүстэй харьцуулахад ялгаа ажиглагдсан (p=0.0001) бөгөөд эдгээр бактериуд хөдөөд илүү байв. Бактерийн ялгаатай байдал нь бэлчээрийн малын гаралтай мах, махан бүтээгдэхүүн, сүү цагаан идээ хэрэглэж буйтай холбоотой гэж үзэж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хүний гэдэсний микробиомыг бүрдүүлж байгаа хэвийн бичил биетэнд хооллолтын байдал нөлөөлөх нь
    (2024-04-13)
    Н.Туул
    ;
    Л.Хулан
    ;
    ;
    Х.Александер
    ;
    С.Рафейла
    Үндэслэл: Бидний амьдрах орчин, идэж буй хоол хүнс сүүлийн 30 жилийн хугацаанд их өөрчлөгдсөн болохыг цөөнгүй судлаачид дурьдсан байна. Манай орны хүмүүсийн хоол боловсруулах тогтолцооны хэвийн бичил биетэнд бэлчээрийн гаралтай мах, махан бүтээгдэхүүн, сүү, сүүн бүтээгдэхүүн зэрэг нь урт хугацаанд нөлөө үзүүлсээр ирсэн байдаг. Монгол орон бол эх газрын эрс тэс уур амьсгалтай, асар уудам газар нутагт хүн ам сийрэг оршин суудаг, бэлчээрийн мал аж ахуйн эртний уламжлал нь өнөөг хүртэл хадгалагдсан цөөн орны нэг юм. Монголчуудын уламжлалт цагаан идээг үйлдэх ур ухаан олон зууны туршид өөрчлөгдөж хувиралгүй, үеэс үед дамжин, уламжлагдан, хадгалагдан ирсэн түүхтэй. Тийм ч учраас Монгол хүний гэдэсний бичил биетний бүрэлдэхүүнийг судлан тогтоож, хооллолтын байдалтай нь холбон судлах шаардлагатай байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Насанд хүрсэн Монгол хүний гэдэсний микробиом дахь хэвийн бичил биетний эзлэх хувийг тогтоож, хоол хүнсний хэрэглээ хэрхэн нөлөөлж байгааг судлах. Арга, аргачлал: Бид судалгаагаа 2020-2023 оны хооронд бэлчээрийн мал аж ахуй эрхэлдэг 50, хотод оршин суудаг 50 оролцогчийг хамруулсан. Хүнсний асуумжийг ерөнхий асуумжийн 5 бүлэг (60 асуулт), хүнсний хэрэглээний давтамжийн талаар 11 бүлэг (215 асуулт), нийт 16 бүлэгтэй 275 асуулттай боловсруулж судалгааг авсан. Өтгөний дээжийг Герман улсын Макс Планкийн Хүн Төрөлхтний Түүхийн Хүрээлэнгийн Археогенетикийн лабораторид Illumina NGS төхөөрөмжийн тусламжтайгаар бактерийн бүтэн геномын дарааллыг тогтоосон. Статистикийн R программ болон MetaPhlAn хэрэглүүрийг ашиглан өгөгдлийн шинжилгээг хийж, бичил биетнийг зүйлийн түвшинд тодорхойлсон. Хот, хөдөөгийн хамрагдагсдын микробиомын ялгаа болон хооллолтын байдлын хамаарлыг SPSS-25 программаар боловсруулав. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдагсдын 51%ийг эрэгтэйчүүд, 49%-ийг эмэгтэйчүүд эзэлж, дундаж нас 42.4±14.3, БЖИ 26.6±4.9 кг/м2 байв. Хүнсний бүлэг тус бүрээр хоногийн хэрэглээг харьцуулахад хотоос хамрагдсан хүмүүс хөдөөгөөс хүнсний ногоо, жимсний хэрэглээгээр 6 дахин, махны хэрэглээгээр 3 дахин их байна. Ялангуяа айраг, хоормогийн хэрэглээ Булган аймгаас хамрагдсан хүмүүст өндөр байв. Дүгнэлт: Хот болон хөдөөгийн хүмүүсийн микробиомд Prevotella энтеротипийн хэлбэр түгээмэл байна. Actinobacteria-ийн хүрээний 99%-ийг Bfidobacterium-ийн төрөл зүйл эзэлж байна. Монгол хүний өтгөнд бифидобактери 4.3 дахин их, сүүн хүчлийн бактери 10 дахин их хэмжээтэй илэрсэн. Хөдөө болон хотоос хамрагдсан хүмүүсийн өтгөний ашигтай бактерийн хэмжээг харьцуулахад гэдэсний сүүн хүчлийн бактерийн тоон хэмжээ хөдөөд 60 дахин их, бифидобактерийн зүйлийн бүрдлийн олон янз байдал 2.9 дахин илүү байв. Эдгээр онцлог нь бэлчээрийн малын гаралтай мах, махан бүтээгдэхүүн, уламжлалт сүү цагаан идээ хэрэглэж буйтай холбоотой микробиомын онцлог шинж гэж үзэж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Helicobacter pylori-ийн халдвар ба кларитромицины тэсвэржилтийг молекул биологийн шинжилгээгээр тодорхойлсон үр дүн
    (2025-10-20)
    Г.Золжаргал
    ;
    Б.Цолмон
    ;
    ; ;
    Үндэслэл: Helicobacter pylori (H.pylori)-ийн халдвар ойролцоогоор дэлхийн хүн амын 50%-д илэрч байна. Ходоодны хорт хавдраас сэргийлэх хамгийн үр дүнтэй арга бол H.pylori устгах эмчилгээг зөв, төгс хийх арга юм гэж судлаачид үзэж байна. Гэвч H.pylori устгах нэгдүгээр-сонголтын эмүүдийн нэг болох кларитромицинд тэсвэртэй H.pylori-ийн омгууд ихэссэнээр эмчилгээний үр дүн буурч байна. Сүүлийн жилүүдэд олон улсад H.pylori-ийн халдвар ба кларитромицины тэсвэржилтийг молекул биологийн аргаар илрүүлж, оношилгоо, эмчилгээний удирдамжид уг шинжилгээг тусгаж эхэлсэн байна. H.pylori-ийн тэсвэржилтийг ходоодны эдээс илрүүлэх аргын судлагдсан байдал цөөнгүй байгаа ч, практикт өтгөнд суурилсан судалгаа хомс байна. Зорилго: H.pylori-ийн халдвар ба кларитромицины тэсвэржилтийг ходоодны эд болон өтгөнд молекул биологийн аргаар илрүүлж, инвазив ба инвазив бус оношилгооны аргуудыг харьцуулан судлах. Арга, аргачлал: Эмнэлэгт суурилсан, нэг агшингийн судалгааны загвараар МонголЯпон эмнэлгийн дурангийн тасагт ходоодны биж хам шинжээр хандсан 18-80 насны, H.pylori-ийн халдвар хоёроос доошгүй аргаар батлагдсан 125 хүнийг хамруулав. Судалгаанд хамрагдсан хүмүүст инвазив (эмгэг бүтэцзүйн, ходоодны эдээс H.pylori илрүүлэх бх-ПГУ) болон инвазив бус (амьсгалын уреаза, өтгөнд H.pylori-ийн антиген илрүүлэх, өтгөнөөс H.pylori илрүүлэх бх-ПГУ) аргуудаар H.pylori-ийн халдварыг баталсан. Кларитромицины тэсвэржилтийн мутацийг ходоодны эд болон өтгөнөөс бодит хугацааны полимеразын гинжин урвалын (бх-ПГУ) аргаар тодорхойлсон. Кларитромицины тэсвэржилттэй бүлэгт рибосомын 23S генийн A2143G, A2142G, A2142C цэгэн мутацийг илрүүлсэн. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан хүмүүсийн 60% (75) нь эмэгтэй, 40% (50) нь эрэгтэй, дундаж нас 39±1 жил байв. H.pylori-ийн оношилгооны аргуудыг харьцуулан үнэлэхэд өтгөнд H.pylori-ийн антиген илрүүлэх аргаар 104 шинжлэгдэхүүнээс 91 (87.5%)-д эерэг, амьсгалын уреазын аргаар 51 шинжлэгдэхүүнээс 45 (88.2%)-д H.pylori илэрсэн. ENAT тээвэрлэх орчинд авсан өтгөнд бх-ПГУ аргаар 101 хүнээс хийж 76 (75.2%)-д эерэг гарсан бол боловсруулаагүй өтгөнд бх-ПГУ аргаар 87 хүнээс хийж 43 (49.4%)-д H.pylori илэрсэн. Оношилгооны аргуудын мэдрэг чанарыг тооцоход амьсгалын уреазын арга 94%, өтгөнд H. pylori-ийн антиген илрүүлэх арга 91% байсан бол бх-ПГУ аргын мэдрэг чанар ENAT тээвэрлэх орчинд 78%, боловсруулаагүй өтгөнд 49% байв. Судалгаанд хамрагдсан хүмүүсийн 36 (28.8%)-д кларитромицины тэсвэржилт илэрч, 89 (71.2%)-д илэрсэнгүй. Кларитромицины тэсвэржилт өтгөнд 21 (27.6%), ходоодны эдэд 36 (30.5%) илрэв. Ходоодны эдээс кларитромицины тэсвэржилтийн мутаци илэрсэн тохиолдлын 35 (97.2%) нь A2143G, 1 (2.8%) нь A2142G байсан бол өтгөнөөс илэрсэн тохиолдлын 21 (100%) нь A2143G мутаци байсан бөгөөд A2142G мутаци илрээгүй. Дүгнэлт: H.pylori-ийн халдвар ба кларитромицины тэсвэржилтийг илрүүлэхэд бх-ПГУ арга нь ходоодны эдэд өндөр үр дүнтэй байв. Өтгөнд суурилсан бх-ПГУ аргын мэдрэг чанар харьцангуй бага боловч ENAT сорьц тээвэрлэх орчныг ашигласнаар үр дүн сайжирч байна. Цаашид өтгөнөөс кларитромицины тэсвэржилтийг илрүүлэх бх-ПГУ аргын стандарчлал, сорьц боловсруулалтыг илүү нарийвчлан судлах боломжтой гэж үзэж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    ХӨСҮТ-д гэдэсний халдварын улмаас хэвтэн эмчлүүлсэн үйлчлүүлэгчдийн дунд цусан суулга, сальмонеллёзын халдварыг тодорхойлсон дүн
    (2024-01-28)
    Б.Нарантуяа
    ;
    Э.Цацрал
    ;
    ;
    Д.Мөнхзул
    ;
    Ч.Бадамцэрэн
    Үндэслэл: Эрүүл мэндийн статистик үзүүлэлтээр гэдэсний халдварт Сальмонеллёз өвчин Монгол улсад 2021 онтой харьцуулахад 2022 онд 3 дахин, 2023 Дизентери онд 7 дахин ихэссэн байгааг мэдээллэсэн. Дэлхийн улс орнуудад Халдварын тархалт антибиотикт тэсвэртэй бактераар үүсгэгдсэн гэдэсний халдварын үеийн Антибиотикийн эмчилгээ нь асуудал болсоор байна.Гэвч манай оронд антибиотикийн тэсвэржилт тэсвэржилтийн байдлыг тандах тогтолцоо сул, энэ чиглэлд нарийвчлан Эмгэгтөрөгч судалсан судалгаа хомс байна. Иймд зонхилон тохиолдох гэдэсний халдварын тархалт, антибиотикийн тэсвэржилтийг судлах зайлшгүй шаардлагатай байна. Зорилго: ХӨСҮТ-д гэдэсний халдварын улмаас хэвтэн эмчлүүлсэн үйлчлүүлэгчдийн дунд Сальмонеллёз, шигеллезын халдварын тархалтыг тогтоож, антибиотикийн тэсвэржилтийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Судалгааг агшингийн судалгааны аргаар хийж 2023 оны 07 сарын 01-ний өдрөөс 2023 оны 09 сарын 29ний хооронд гэдэсний халдварын шинж тэмдэгтэй ХӨСҮТ-д хандсан үйлчлүүлэгчийг хамрууллаа. Сорьцноос эмгэгтөрөгч бактерийг өсгөвөрлөж, ялган дүйлтийг Vitek 2 compact (BioMerieux, Франц улс), антибиотикт мэдрэг чанарыг Vitek 2 compact (BioMerieux, Франц улс) төхөөрөмжөөр болон дискнээс нэвчүүлэх аргаар (HiMedia, Энэтхэг) тодорхойлж, бх-ПГУ шинжилгээг STARMag 96 ProPrepC, Allplex™ GI-Bacteria Assay I, II (Seegene, Солонгос улс) ашиглан хийлээ. Статистик боловсруулалтыг SPSS-22 программаар гүйцэтгэв. Үр дүн: Судалгаанд гэдэсний халдварын өгүүлэмжтэй ХӨСҮТ-д хандаж хэвтэн эмчлүүлсэн Улаанбаатар хотын 225 (91.8%), орон нутгийн 20 (8.1%), нийт 245 үйлчлүүлэгчийг хамруулсан. Судалгаанд оролцогчдын дундаж нас 15 жил (13-17 CI 95%) байлаа. Судалгаанд оролцогчдын 43.7% (n=107) нь эмэгтэй, 56.3% (n=138) нь эрэгтэй оролцогчид байв. Судалгаанд хамрагдсан 245 үйлчлүүлэгчийн 21 буюу 8.5% (CI 95% 5.6-12.8%)-д Сальмонеллёз, 186 буюу 75.9% (CI 95% 70.1-80.9%)-д шигеллез, 38 буюу 15.5% (CI 95% 11.5-20.6%)-д бусад шалтгаант гэдэсний халдвар тус тус илэрлээ. Сальмонелез, шигеллез болон бусад халдвар илэрсэн байдлыг гэдэсний халдвар эмчилгээний үр дүн, нас, хүйс, бүс нутгаар харьцуулахад шигеллез халдварын хувьд нас, хүйс, өвчний эдгэрэлт (эмчилгээний үр дүн), бусад халдварын хувьд нас, хүйс нэг хүчин зүйлийн анализаар статистикийн үнэн магадтай ялгаатай байв (p<0.05). Шигеллезын үүсгэгчийн антибиотикийн тэсвэржилтийг тодорхойлоход ампициллинд 92.3% (CI 95% 80.7-97.25), ампициллин-сульбактамд 80.8% (CI 95% 67.3-89.6), ципрофлоксацинд 69.2% (CI 95% 55.0-80.5), левофлоксацин 63.5% (CI 95% 49.2-75.7), триметоприм-сульфометаксазолд 61.5% (CI 95% 47.3-74.0), гентамицинд 80.8% (CI 95% 67.3-89.6) байна. Харин пиперациллин-тазобактамд 98.1% (86.8-99.7), цефазолинд 50% (29.7-70.3), цефтриаксонд 82.7% (69.4-90.9), цефтазидимд 98.1% (86.8-99.7), цефипимд 100%, имипенемд 97.7% (84.2-99.7), меропенемд 97.7% (84.2-99.7), эртапенемд 100%, тобрамицинд 95.8% (72.6-99.5), амикацинд 100% мэдрэг байгаа нь тус тус тодорхойлогдлоо. Дүгнэлт: Судалгаанд хамрагдсан 245 үйлчлүүлэгчийн 21 буюу 8.5% (CI 95% 5.6-12.8%)-д Сальмонеллёз, 186 буюу 75.9% (CI 95% 70.1-80.9%)-д шигеллез, 38 буюу 15.5% (CI 95% 11.5-20.6%)-д бусад шалтгаант гэдэсний халдвар илэрлээ. Шигеллезын үүсгэгч ампициллин, ампициллин-сульбактам, ципрофлоксацин, триметопримсульфометаксазол, левофлоксацин, гентамицинд 61.5-92.3% тэсвэртэй, пиперациллин-тазобактам, цефтриаксон, цефтазидим, цефипим, имипенем, меропенем, эртапенем, тобрамицин, амикацинд 82.7100% мэдрэг байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Мэдээгүйжүүлгийн дараах танин мэдэхүйн бууралтын оношилгоонд цусны сийвэнгийн Aβ1-42 болон Tau биомаркеруудыг ашиглах нь
    (2024-03-20)
    П.Нарангэрэл
    ;
    Н.Батгомбо
    ;
    Д.Сумъяа
    ;
    А.Дэлгэрмөрөн
    ;
    Ц.Баярмаа
    Үндэслэл: Мэс заслын дараах танин мэдэхүйн алдагдал (postoperative cognitive dysfunction, POCD) нь зүрхний мэс засал, зүрхний бус бусад мэс засал, тайвшруулалт болон өвчин намдаах эмчилгээний дараа үүсэх боломжтой. Мэс заслын дараах танин мэдэхүйн бууралт нь мэс заслын төрлөөс хамааран харилцан адилгүй тохиолдох бөгөөд тархалт харилцан адилгүй (8.9% - 46.1%) байдаг. Цусны сийвэнд Aβ1-42, Tau уургийн хэмжээг тодорхойлох шинжилгээг POCD, тэнэгрэл, хөнгөн зэргийн танин мэдэхүйн алдагдал зэрэг эмгэгийн оношилгоонд хэрэглэж байна. Цусны ийлдсэд биомаркеруудыг тодорхойлох нь энэ эмгэгийг эрт илрүүлэх, эмгэг жамын талаархи ойлголтыг тодруулах, урьдчилан таамаглах, оношлох, эмчилгээний менежментийг сайжруулахад тусална. Манай улсад мэс заслын дараах танин мэдэхүйн алдагдалыг илрүүлэх, оношилгоо, эмчилгээний талаар хийгдсэн судалгаа, мэдээ хомс байгаа нь бидний судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Мэдээгүйжүүлгийн дараах танин мэдэхүйн бууралтын оношилгоонд цусны ийлдсийн шинэ биомаркеруудыг судлах. Арга, аргачлал: Судалгаанд ерөнхий болон бүсчилсэн мэдээгүйжүүлэгтэй мэс засалд орсон 65 болон түүнээс дээш насны нийт 34 хүн хамрагдсан. Судалгаанд хамрагдагчдаас мэдээгүйжүүлэг болон мэс заслын өмнө 24 цагийн дотор “Танин мэдэхүйг үнэлэх Монтреалын сорил (МоСА)”-р суурь танин мэдэхүйн байдлыг үнэлэн цусны шинжилгээгээр мэс засал, мэдээгүйжүүлгийн өмнөх цусны сийвэнгийн Aβ1-42, Tau уургийнг тодорхойлсон. Үр дүн: Мэс засал, мэдээгүйжүүлгийн өмнө 24 цагийн дотор үнэлсэн “Танин мэдэхүйн суурь үзүүлэлтүүдийг үнэлэх Монтреалын сорил (МоСА)” оноо ухамсарт ухаан балартал илрээгүй эмчлүүлэгчдэд (19.88±4.017) пг/мл, ухамсарт ухаан балартал илэрсэн эмчлүүлэгчдэд (13.38±9.07) пг/ мл буюу танин мэдэхүйн дунд зэргийн бууралт бүхий эмчлүүлэгчдэд ухамсарт ухаан балартал илэрч байлаа. Мэс заслын өмнөх Tau уургийн хэмжээ ухамсарт ухаан балартал илрээгүй эмчлүүлэгчдэд 10.52 (3.2215.78) пг/мл, мэс заслын дараа10.31 (3.37-14.28) пг/мл буюу статистик ялгаа бүхий өөрчлөлт ажиглагдсангүй (P=0.9751). Ухамсарт ухаан балартал илэрсэн бүлэгт мэс заслын өмнө 17.75 (3.59-25.69) пг/мл, мэс заслын дараа 7.57 (3.07-15.95) пг/мл буюу статистик ач холбогдол бүхий буурсан байна (P=0.0391). Ухамсарт ухаан балартал илэрсэн бүлэгт мэс заслын өмнөх Aβ1-42 уургийн хэмжээ 11.73 (9.73613.73) пг/мл, мэс заслын дараа 12.39 (9.89-14.87) пг/мл буюу статистик ялгаа бүхий өөрчлөлт ажиглагдсангүй (P=0.6406). Tau уургийн оношилгооны мэдрэг чанар болон өвөрмөц чанарыг ROC муруйгаар үнэлэхэд сийвэнгийн Tau уургийн мэс заслын өмнө мэдрэг чанар 75%, өвөрмөц чанар 73.08% тодорхойлогдлоо. Дүгнэлт: 1. Ерөнхий болон бүсчилсэн мэдээгүйжүүлэгтэйгээр мэс засалд орсон 65 болон түүнээс дээш насны эмчлүүлэгчдийн мэдээгүйжүүлгийн өмнөх цусны сийвэнгийн Tau уургийн хэмжээ өндөр байх тусам мэс заслын дараа ухамсарт ухаан балартал илэрч байгаа нь ажиглагдлаа. 2. Мэс заслын дараах ухамсарт ухаан балартлыг илрүүлэхэд мэс заслын өмнө цусны сийвэнгийн Tau биомаркерийг тодорохойлох оношлогооны мэдрэг, өвөрмөц чанар сайн байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Эрсдэлт бүлгийн эрчүүдийн бэлгийн зан үйлийн судалгаа
    (2024-05-13)
    Б.Мөнгөнцэцэг
    ;
    ; ;
    Д.Оюунбилэг
    ;
    Ж.Даваалхам
    Үндэслэл: Эрэгтэйчүүдтэй бэлгийн хавьталд ордог эрэгтэйчүүд (ЭБЭ) Трансжендер болон трансжендер эмэгтэй (TЖЭ) хүмүүст бэлгийн эрсдэлт зан үйл, Эрчүүдтэй нийгэм дэх эмзэг байр сууринаасаа болж халдварт өртөх эрсдэл өндөр бэлгийн хавьталд байдаг. Дэлхий даяар ЭБЭ нь ХДХВ-ийн халдвар авах магадлал нийт хүн ордог эрэгтэйчүүд амаас 19 дахин их байдаг ба трансжендэр эмэгтэйчүүдийн ХДХВ-ийн Оролцогчдод тархалт зарим оронд 40% хүртэл өндөр байдаг. Эрсдэлт бүлгийн ам тэр суурилсан дундаа ЭБЭ болон трансжендер хүмүүсийн дунд ХДХВ болон БЗДХ-ын түүвэрлэлт тархалт өндөр байх магадлалтай тэдний урьдчилан сэргийлэх мэдлэг, ХДХВ бэлгийн зан үйл, түүнд гарч буй өөрчлөлтийг үнэлэх шаардлагатай байна. Сэргийлэлт Зорилго: Эрсдэлт бүлгийн эрэгтэйчүүдийн ХДХВ/ДОХ-ын талаарх мэдлэг болон бэлгийн зан үйлийг судлах. Арга, аргачлал: Судалгааг агшингийн судалгааны загвараар оролцогчид суурилсан түүвэрлэлт (Respondent-Driven Sampling) аргаар түүвэрлэлт хийн асуумжийн арга болон лабораторийн шинжилгээгээр мэдээлэл цуглуулсан. Судалгаанд Улаанбаатар хотоос 413 ЭБЭ, 88 трансжендер эмэгтэйчүүд, ДарханУул аймгаас 85 ЭБЭ, нийт 586 оролцогч судалгаанд хамруулсан. Ёс зүйн зөвшөөрөл: АШУҮИС-ийн Судалгааны ёс зүйн хяналтын хорооны 2022 оны 12 сарын 16-ны өдрийн хурлын шийдвэрээр ёс зүйн зөвшөөрөл (№2022/3-11) авч судалгааг эхлүүлсэн. Үр дүн: Дархан-Уул аймгийн ЭБЭ бүлгийн оролцогчид бүгд 100% ХДХВ/ДОХ-ын талаар сонсож байсан, Улаанбаатар хотын ЭБЭ бүлгийн оролцогчдын 1.4% (n=7) сонсож байгаагүй бол ТЖЭ нар 100% ХДХВ, ДОХ-ын талаар сонссон гэж хариулсан байна. ЭБЭ бүлгийн оролцогчдын 89% нь, ТЖЭ нарын 88.5% нь бэлгийн үнэнч, нэг хавьтагчтай байснаар ХДХВ-ийн халдвар дамжих эрсдэл буурдаг, ЭБЭ 96% нь, ТЖЭ 97.7% нь бэлгийн хавьталд орох бүртээ бэлгэвчийг зөв хэрэглэснээр ХДХВ-ийн халдвараас сэргийлж чадна, 87% нь гаднаас нь харахад эрүүл хүн ХДХВ-ийн халдвартай байж болно гэж хариулсан байна. Мөн ЭБЭ 56% нь, ТЖЭ 38.8% нь шумуулд хазуулахад ХДХВ-ийн халдвар дамжихгүй, ТЖЭ 77% нь бэлгэвчгүй шулуун гэдсээр хавьталд орох нь ХДХВ, ДОХ-ын халдварт өртөх эрсдэл өндөр гэжээ. Судалгаанд оролцогчдын ЭБЭ бүлгийн оролцогчид 73% нь, ТЖЭ нарын 89.8% нь сүүлийн 12 сарын хугацаанд байнгын бус бэлгийн хавьтагчтай байсан. Сүүлийн 1 сарын хугацаанд байнгын бус бэлгийн хавьтагчийн тоо 1.6 байв. Мөн ЭБЭ бүлгийн оролцогчдын 3.2% нь сүүлийн 12 сарын хугацаанд төлбөр авч шулуун гэдсээр бэлгийн хавьталд орсон ба сүүлийн 1 сарын хугацаанд төлбөр авч бэлгийн хавьталд орсон хавьтагчийн тоо 1.4 байна Сүүлийн нэг сарын хугацаанд ТЖЭ нарын тохиолдлын бэлгийн хавьтагчийн тоо 3.4±2.3 байна. ХДХВ, ДОХ-ын халдвараас сэргийлэх яаралтай ууж хэрэглэдэг өртөлтийн дараах сэргийлэлт (PEP)-ийг ТЖЭ нарын 10.2%, ЭБЭ-ийн 6.4% нь хэрэглэдэг гэсэн бол өртөлтийн өмнөх сэргийлэлт (PrEP)-ийг ТЖЭ-ийн зөвхөн 5.7% нь хэрэглэсэн байна. Дүгнэлт: ЭБЭ болон Трансжендер эмэгтэйчүүдийн ХДХВ, ДОХ-ын талаарх ерөнхий мэдлэг сайн боловч бэлгийн эрсдэлт зан үйл болох бэлгэвчгүйгээр шулуун гэдсээр хавьталд орох, байнгын бэлгийн хавьтагчгүй байх, тохиолдлын бэлгийн хавьталд олон орох эрсдэлүүд байсаар байна. ТББ болон хүрч очих ажилтан ХДХВ/ДОХ, бэлгийн эрсдэлт зан үйл, өртөлтийн өмнөх болон дараах сэргийлэлтийн талаарх мэдлэг ойлголт өгөх ажлыг маш сайн хийдэг ч цаашид хэрэглээг хэвшүүлэх, хандлагыг төлөвшүүлэх шаардлагатайг харуулж байна.