Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 5 of 5
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Туузан хорхойтох өвчний үүсгэгчийг митохондрийн ДНХ-ийн нуклеотидын дарааллаар илрүүлсэн дүн
    (2020-01-01) ;
    Ч.Ганцэцэг
    ;
    Ж.Хулан
    ;
    Туузан хорхой ангид анагаах ухааны болон мал эмнэлгийн холбогдол бүхий 3000 гаруй зүйлийн шимэгч хорхойнууд багтдаг. Эдгээр шимэгч хорхойнуудын завсрын болон жинхэнэ эзний газар зүйн тархалт, амьдралын мөчлөг, удамзүйн онцлог, байгаль, цаг уурын өөрчлөлтөөс шалтгаалан ангилал зүйд шинэ зүйл, дэд зүйл, гаплотипууд илрэх болсон. Иймд туузан хорхойн тархалтыг зүйл тус бүрээр тодорхойлох, тэдгээрийн удамзүйн холбоог судлах шаардлагатай байна. Нэг эгшингийн тохиолдлын сонголтоор 19-н аймгийн 23 сумаас чоно, үнэг, хярс, ирвэсний нийт 405 ялгадасны сорьцыг цуглуулж судалгаанд хамруулав. Эдгээр сорьцыг митохондрийн ДНХ-ийн аргаар судлахад 27.7 хувьд (112/405) туузан хорхойн ДНХ илэрсэн. Нуклеотидын дарааллыг тогтоон жишиг дараалалтай харьцуулан судлахад чононд AB792713 (Mesocestoides lineatus), AB792720 (Mesocestoides spp), ирвэст AB792719 (Mesocestoides spp), үнэгт AB792718 (Mesocestoides spp), AB792715 (Mesocestoides lineatus), хярст AB792716 (M. lineatus) халдварласан мезоцестоидесийн сox1 генийн зургаан гаплотип; Хярст AB792712 (Mesocestoides spp), ирвэст AB787556 (Mesocestoides spp), үнэгт AB787555 (Mesocestoides spp), AB787554 (Mesocestoides lineatus), AB793741 (Mesocestoides spp), чонод AB787552 (Mesocestoides lineatus) халдварласан мезоцестоидесийн 12S rRNA генийн зургаан гаплотип тус тус илэрч Genbank-нд бүртгүүлсэн. Cox1 болон 12S rRNA генээр тархалтыг тогтооход Сүхбаатар, Дорноговь, Баян-Өлгий, Баянхонгор, Ховд, Өвөрхангай, Төв, Говь-Алтай, Увс зэрэг арван аймагт мезоцестоидес илрэв. Энэхүү судалгааны хүрээнд Монгол улсын оюуны өмчийн газраас шинэ бүтээлийн патент (бүртгэлийн дугаар №4278) авсан.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Монголд ялгасан Taenia multiceps–ийн митохондрийн цитохром с оксидаза1 генийн нуклеотидийн дарааллын молекул генетикийн онцлог
    (2020-01-01) ;
    Ч.Ганцэцэг
    ;
    Ж.Хулан
    ;
    Ценуроз нь чоно, нохой зэрэг махчин амьтдын нарийн гэдсэнд шимэгчилдэг нэг метр орчим урт Taenia multiceps туузан хорхойн авгалдай (Coenurus cerebralis)-гаар үүсгэгдэг. Авгалдай нь цагаан өнгийн шингэнээр дүүрсэн уйланхай байдаг ба малын тархи, нугасанд байрлан шимэгчлэн амьдарна. Taenia multiceps-ийн амьдралын мөчлөгт өвсөн тэжээлтэн амьтад завсрын, харин нохой жинхэнэ эзэн болдог тул нохой элбэг газар уг авчин тархах магадлал өндөртэй юм. Монгол орны арван есөн аймаг, Улаанбаатар хотын есөн дүүргээс нохойн нийт 1422 ялгадасны дээжийг цуглуулан 1142 нохойн ялгадаснаас ДНХ ялган, мтДНХ-ийг илрүүлэх аргаар судлахад 21.9% (52/1142) дээжинд туузан хорхойгоор халдварласан байна. Судалгааны үр дүнд илэрсэн гаплотипуудийг GenBank-нд бүртгэлтэй лавлагаа дараалалтай харьцуулан дүйж удмын мод байгуулахад манай орны нохойн популяцид орчиж буй T. multicepsийн гаплотип газарзүйн хамааралтай ялгаралд орж генетикийн өвөрмөц бие даасан мөчир болж зурагдаж байна. Молекул эпидемиологийн судалгаагаар T. multiceps уулын хээр, ой, хээрийн бүсэд хамрагдах Төв аймгийн Лүн сум, Сэлэнгэ аймгийн Шаамар сум, уулын хээр, ой, хээр, цөлөрхөг хээрийн бүсэд хамрагдах Сүхбаатар аймгийн Дариганга сум, Өмнөговь аймгийн Булган сум, Ховд аймгийн Эрдэнэбүрэн сум, ГовьАлтай аймгийн Хасагт Хайрхан Улаан говь, Дархан хот, Улаанбаатар хотын зарим дүүргүүдэд тус тус илэрлээ.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Митохондрийн баркод ашиглан туузан хорхойн халдварын тархалтыг тогтоосон үр дүн
    (2022-04-28) ;
    Ө.Баярсайхан
    ;
    ;
    Ж.Хулан
    ;
    Б.Очирхуяг
    Митохондрийн дезоксирибонуклейн хүчлийн дарааллыг филогенетикийн шинжилгээ болон ангилал зүйд төрөл зүйлийг тодорхойлоход түгээмэл ашигладаг. Митохондрийн геном дахь цитохром С оксидазын дэд нэгж 1 (сох1) генийг баркод болгон ашиглахыг эрдэмтэд санал болгож байна. Митохондрийн геномын сох1 генийг ДНХийн баркод болгон ашиглах болсон нь бусад генүүдтэй харьцуулахад универсал праймерууд болон илүү филогенетикийн мэдээлэл агуулдаг учраас хамгийн тохиромжтой гэж үздэг. Иймд нохойн популяцид орчих туузан хорхойн халдварлалтыг митохондрийн сох1 генийн ДНХ-ийн баркод болгон ашиглан тодорхойлох зорилгоор энэхүү судалгааг хийж гүйцэтгэлээ. Нэг агшингийн тохиолдлын сонголтоор Монгол орны 21 аймгаас нийт 1242 ялгадсыг цуглуулав. Нохойны ялгадаснаас ДНХ–ийг ялгахдаа ялгадаснаас ДНХ ялгах цомог (Stool kit; - Qiagen, Germany) -ийг ашиглан үйлдвэрлэгчийн зааврын дагуу ялган цэвэршүүлэн сангерийн аргаар нуклеотидын дарааллыг тогтоосон. Судалгаанд хамрагдсан нийт дээжүүдийн cox1, 12S rRNA генийн нуклеотидийн дарааллыг тогтоон Genbank-нд хадгалагдаж буй жишиг дараалалтай харьцуулан судлахад 5.2% (64/1242)-д Taenia multiceps-ийн халдвар илэрсэн. T. multiceps-ийн халдварын тархалтыг байгалийн бүс бүслүүрээр авч үзвэл тайга (12.5%), ойт хээр (6.6%), хээр (4.7%), цөлөрхөг хээр (3.4%), цөлийн (2.3%) бүсэд тус тус илрэв. T. multiceps халдварын хамгийн өндөр хувь Хөвсгөл аймагт 13.2% (7/53) тодорхойлогдлоо. T. multiceps болон T. hydatigena зүйлүүдийн хооронд генетик зай харьцангуй хол буюу 1.140-1.168; T. hydatigena-ийн AB792722 гаплотип нь Т. hydatigena-н AB792721, AB792724 гаплотипүүдтэй генетик зай харьцангуй ойр буюу 0.002 байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    SARS-COV-2 вирусын халдварын хүндрэл ба GSTT1 ген
    (2022-04-28)
    Б.Оюундарь
    ;
    ;
    Э.Солонго
    ;
    Б.Очирхуяг
    ;
    Амьсгалын замын хүнд хэлбэрийн цочмог хам шинжийн коронавирус 2 (SARS-COV-2)-р үүсгэгдсэн Ковид 19 өвчин нь сүүлийн үед анагаахын шинжлэх ухааны шинэ сорилт болж байна. Генетик, биохимичидийн судалгааны ажлын үр дүнд шинэ коронавирусийн геномийг тодорхойлж, оношлогоо болон оношлуур бүтээгдсэн, SARSCOV-2 вирусийн генетик өвөрмөц байдал нь халдварлах процесс болон өвчиний хүндрэлд хэрхэн нөлөөлж буйг тогтоосон байна. Тухайлбал SARS-COV-2 вирусээр халдварласан өвчтөнүүдийн генетик өвөрмөц байдал өвчний явц, хүндрэл, эндэгдэлд нөлөөлдөг талаар судалгаанууд хийгдсэн байна. SARS-COV-2 нь цитокины үүсэлт, үрэвсэл болон эмгэг физиологийн бусад идэвхийг нөхцөлдүүлдэг исэлдэлтийн стресстэй холбоотой. Исэлдэлтийн стресс нь биологийн систем дэх антиоксидант болон прооксидантын тэнцвэрт байдлын алдагдлаар тодорхойлогдоно. Исэлдэлтийн стрессийн үед гидроксил, супероксид анион, азотын исэл, нитрозил анион зэрэг хүчилтөрөгч/азотын өндөр идэвхтэй хэлбэр үүсгэн янз бүрийн эсийг онилж ДНХ, уураг, липидийг гэмтээж SARSCOV-2-ын халдварыг оруулаад амьсгалын замын вирусын халдварын эмгэг жамыг нөхцөлдүүлдэг. SARS-COV-2 вирусын халдварын үед исэлдэлтийн стресстд орсоноор цитокинууд болон үрэвслийн бусад патофизиологийн процесс явагдана. Энэ үед GST ферментүүд глутатионы (GSH) электрофилтай холбогдох процессыг катализжуулж эсийг исэлдэн гэмтэхээс хамгаална. Үүнээс гадна уушгийг антиоксидант механизмаар хамгаалдаг байна. Бид судалгаагаараа COVID-19-ийн халдварын үед эрсдэлд оруулж байгаа GSTT1 генийн “Null” мутацийг тодорхойлов.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    GSTT1 генийн делецийг илрүүлсэн дүн
    (2021-11-01)
    Б.Оюундарь
    ;
    Х.Мөрөнгуа
    ;
    ; ;
    Б.Очирхуяг
    Глутатион S-трансфераза нь эсийн метаболизм болон исэлдэлтийн стрессээс үүссэн олон төрлийн хортой ксенобиотикүүд, электрофилик нэгдлүүдийг хоргүйжүүлэх үүрэгтэй, метаболизмын фаз II-д оролцдог бүлэг энзимүүд юм. GSTT1 генийн гомозигот делецийн үед дээрх энзимүүд нь идэвхээ бүрэн алдсан байх тул соматик мутаци үүсэж, улмаар хавдар болох эрсдэлийг нэмэгдүүлж байж болзошгүй гэж үздэг. Иймд тухайн генийн кодолдог энзим идэвхгүй буюу нийлэгжихгүй, дутагдалтай болох тул ихээхэн анхааран судалдаг. GSTM1, GSTT1 генийн делецийг бөөр, уушги, түрүү булчирхай, хөх, ходоод, улаан хоолой, бүдүүн нарийн гэдэсний хавдартай холбон судалсан судалгааны ажлууд нилээдгүй байна. Бид уг судалгаандаа Улаанбаатар хотын хүний популяцид GSTT1 генийн делецийн тархац хэрхэн илэрч байгааг судлахаар зорилоо. Судалгаандаа санамсаргүй түүврийн аргаар 100 хүний цусны дээжийг цуглуулан геномын ДНХ-г ялгаж, GSTT1 генийн делецийг ПГУ-аар тодорхойлов. Энэхүү судалгаагаар судалгаанд хамрагдсан нийт хүмүүсийн 40 хувьд GSTT1 генийн делеци илэрлээ.