Б.Цэлмэг
Loading...
Товч нэр
Б.Цэлмэг
Бүтэн нэр
Баатаржав Цэлмэг
Латин нэр
Baatarjav Tselmeg
Албан тушаал
Тэнхимийн эрхлэгч
Ахлах багш
14 results
Now showing 1 - 10 of 14
- Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Толгой хүзүүний хавдартай хүмүүст амны мөөгөнцөрт өвчний үүсгэгчийг судалсан нь(2023-02-16); ;Б.Оюунцэцэг; ; Г.НоминҮндэслэл: Толгой хүзүүний хавдрын үед туяа эмчилгээ хийлгэж байгаа хүмүүсийн шүлс ялгаралт буурсантай холбоотойгоор 55.2%-д амны мөөгөнцөрт өвчин илэрч амны хөндийд агуулагдах мөөг 27-77% хүртэл ихэссэн мэдээ байдаг. Амны мөөгөнцөрт өвчнийг үүсгэгч мөөгний 150-200 орчим төрөл тодорхойлогдсоноос Candida albicans нь хамгийн өндөр тархалттай тохиолддог бөгөөд эрүүл болон өвчтэй хүний 6080%-д нь илэрдэг эмгэг төрөгч юм. Түүнчлэн C. glabrata, C. krusei, C. parapsilosis, C. dubliniensis, C. tropicalis, C. kefyr, C. guilliermondii төрлүүд түгээмэл илэрдэг байна. Манай орны хувьд толгой хүзүүний хавдартай хүмүүсийн амны мөөгөнцөрт өвчний үүсгэгчийн зүйлийн талаар хийгдсэн судалгааны ажил хомс байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Арга, аргачлал: Бид энэхүү судалгааг хавдар судлалын үндэсний төвийн туяа эмчилгээний тасагт туяа эмчилгээг хийлгэн, хэвтэн эмчлүүлж байгаа болон өдрөөр эмчлүүлж байгаа үйлчлүүлэгч, толгой хүзүүний хавдрын тасагт эмчлүүлж байгаа үйлчлүүлэгчийн амны салстад гарсан морфологи элементээс арчдас авч, тэжээлт орчинд (амиес) хийв. Кандид хром агар дээр ургасан клоноос ялган дүйлт хийж, зүйлийг тодорхойлсон цэвэр өсгөврөөс тусгаар колони авч мөөгөнцрийн эсрэг эмэнд мэдрэг чанарын шинжилгээг хийв. Үүний тулд цэвэр хуруу шилэнд 3 мл салины уусмал хийгээд дээр нь мөөгний тусгаар колониос хийн булинга бэлтгэсэн. Булингыг Мак Фарландын 2.00 булингатай тэнцүү бэлтгэх ёстой бөгөөд үүнийг денсичекээр хэмжиж тохируулсан. Бэлтгэсэн мөөгний булингад мөөгний эмийн мэдрэг чанарын картны гуурс хэсгийг дүрээд Vitek-II compact төхөөрөмжид уншуулсан. Судалгааны үр дүнг статистикийн Stata-25, Microsoft Excel программ ашиглан боловсруулалт хийж, нарийвчилсан статистик шинжилгээг хийв. Үр дүн: Үүсгэгчийг илрүүлэх шинжилгээгээр толгой хүзүүний хавдрын эсрэг туяа эмчилгээ хийлгэж буй тохиолдлын бүлгийн үйлчлүүлэгдэд 100% амны мөөгөнцөрт өвчний үүсгэгч илэрсэн бол толгой хүзүүний хавдартай, туяа эмчилгээ, мэс засал хийлгээгүй хяналтын бүлгийн оролцогчдын 25%-д үүсгэгч илэрсэн байна. Үүсгэгчийг зүйлийн түвшинд судлахад тохиолдлын бүлгийн 75%-д Candida albicans, 15%-д Candida dubliniensis, 5%-д Candida sphrica, 5%-д Cryptococcus laurentii илэрсэн бол хяналтын бүлэгт 100% Candida albicans тодорхойлогдлоо. Дүгнэлт: Судалгааны хяналтын болон тохиолдлын бүлэгт мөөгөнцөрт өвчний үүсгэгчээс Candida albicans давамгайлан тодорхойлогдлоо. Тохиолдлын бүлэгт 100% үүсгэгч тодорхойлогдсон ба толгой хүзүүний хавдартай туяа эмчилгээ хийлгэж байгаа хүмүүст амны мөөгөнцөрт өвчин харьцангуй өндөр тохиолдож байна хэмээн бид дүгнэж байна. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Харааны бэрхшээлтэй болон хэвийн хараатай хүүхдийн амны хөндийн зарим үзүүлэлтийг харьцуулан судалсан дүнҮндэслэл: Харааны бэрхшээл нь хүүхдийн өдөр тутмын үйл ажиллагаа, боловсрол эзэмших боломж болон эрүүл ахуйн дадал хэвшил, амны хөндийн эрүүл ахуйг бие даан сахих чадварт сөргөөр нөлөөлдөг хүчин зүйл болдог. Иймд харааны бэрхшээлтэй хүүхдийн амны хөндийн төлөв байдлыг үнэлснээр нүүр амны эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний хүртээмжийг сайжруулах, урьдчилан сэргийлэх хөтөлбөр боловсруулахад ач холбогдолтой зэрэг нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Харааны бэрхшээлтэй ба хэвийн хараатай хүүхдийн шүд, амны хөндийн төлөв байдлыг харьцуулан судлах. Арга, аргачлал: Нийслэлийн ерөнхий боловсролын харааны бэрхшээлтэй хүүхдийн 116-р сургууль болон Логарифм сургуулийн 1-12 ангийн 174 хүүхдийг судалгаанд хамруулсан. Амны хөндийн үзлэгийг картад (ДЭМБ, 2013 он) тэмдэглэж, статистик боловсруулалт хийн дескриптив судалгааны нэг агшингийн загварын дагуу хийж гүйцэтгэлээ. Үр дүн: Харааны бэрхшээлтэй хүүхдийн дунд шүд цоорох өвчний тархалт 77%, эрчмийн үзүүлэлт 4.4±3.8 ЦЛА/ш+цл/ш, хэвийн хараатай хүүхдийн дунд шүд цоорох өвчний тархалт 75.9%, эрчмийн үзүүлэлт 4.7±3.8 ЦЛА/ ш+цл/ш байна. Харааны бэрхшээлтэй хүүхдийн дунд буйлны үрэвслийн тархалт 18.4% байсан бол хэвийн хараатай хүүхдийн дунд 11.5% байв. Шүд, амны эрүүл ахуйн үзүүлэлт нь харааны бэрхшээлтэй хүүхдийн дунд “Mуу” болон “Дунд” түвшин, хэвийн хараатай хүүхдийн дунд “Сайн” түвшин давамгайлсан байв. Дүгнэлт: 1. Судалгаанд хамрагдагсдын дунд шүд цоорох өвчний тархалт 76.4%, шүд цоорох өвчний эрчим 4.5±3.8 ЦЛА/ш+цл/ш буюу ДЭМБ-ын шалгуураар үнэлэхэд “Өндөр” түвшинд байв. Харааны бэрхшээлтэй хүүхдийн дунд шүд цоорох өвчний тархалт 77%, эрчмийн үзүүлэлт 4.4±3.8 ЦЛА/ш+цл/ш, хэвийн хараатай хүүхдийн дунд шүд цоорох өвчний тархалт 75.9%, эрчмийн үзүүлэлт 4.7±3.8 ЦЛА/ш+цл/ш байна. 2. Судалгаанд хамрагдагсдын 14.9% нь буйлны үрэвсэлтэй байсан ба харааны бэрхшээлтэй хүүхдийн дунд 18.4%, хэвийн хараатай хүүхдийн дунд 11.5% байв. 3. Судалгаанд хамрагдагсдын шүд, амны эрүүл ахуйн үзүүлэлт нь “Сайн” 66.7%, “Дунд” 18.4%, “Муу” 14.9% байсан ба бүлэг тус бүрээр харьцуулан үзвэл харааны бэрхшээлтэй хүүхдийн дунд “Муу” болон “Дунд” түвшин, хэвийн хараатай хүүхдийн дунд “Сайн” түвшин давамгайлсан байв. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Шүдний эмнэлэгт хандсан хүүхдийн айдас болон шүд цоорох өвчний хамаарлыг судалсан дүн (Удвал дент шүдний эмнэлгийн жишээ дээр)(2024-01-28) ;Б.Намуун ;Б.Баярмаа ;Г.Номин; Үндэслэл: Хөгжиж буй орнуудын хувьд шүд цоорох өвчин нь хүн амын дунд ялангуяа хүүхдийн дунд тогтмол давтамжтай тохиолддог учир цоорлын хүндрэлээс урьдчилан сэргийлэхийн тулд эмчилгээнд дасан зохицох үйл явц нь чухал байдаг. Хүүхдийн шүдний эмчилгээний үеийн айдас нь олон жилийн турш шүдний эмч нарт өдөр бүр тулгардаг томоохон асуудал болж, үзлэгийн үеийн менежментэд нөлөөлсөөр ирсэн. Зорилго: Хүүхдийн шүдний эмчилгээнээс айх айдсын түвшнийг шүд цоорох өвчний ээнэгшлийн байдалтай уялдуулан судлах. Арга, аргачлал: АШУҮИС-ийн НАСС-ийн ХНАСУС-ийн тэнхимийг түшиглэн, “Удвал дент” шүдний эмнэлгээр үйлчлүүлж буй 153 хүүхдийг хамруулсан. Үйлчлүүлэгч хүүхэд болон эцэг, эх, асран хамгаалагчаар асуумж болон The Dental Sub-scale of Children’s Fear Survey Schedule (CFSS-DS) сорилыг бөглүүлэн айдсын түвшнийг үнэлж, амны хөндийн үзлэг, эмчилгээ хийн дескриптив судалгааны нэг агшингийн загварын дагуу хийж гүйцэтгэлээ. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдагсдын ШЦӨний тархалт 94.3% байсан бол ШЦӨ-ний эрчмийн үзүүлэлт нь 6.12±3.2 ЦЛА/ш байна. Судалгаанд хамрагдагсдын шүдний эмчилгээнээс айх айдсын тархалт 51% буюу талаас дээш хувь нь 38 болон түүнээс дээш оноо авсан (95% CI:43%-59%) байв. Дүгнэлт: 1. Судалгаанд хамрагдагсдын дунд ШЦӨ-ний тархалт 94.3% байсан бол ШЦӨ-ний эрчмийн үзүүлэлт нь 6.12±3.2 ЦЛА/ш буюу ДЭМБ-ын шалгуураар үнэлэхэд “Өндөр” түвшинд байна. 2. Судалгаанд хамрагдсан 4-12 насны хүүхдийн дунд шүдний эмчилгээнээс айх айдсын тархалт 51% (95% CI:43%-59%) байгаа нь тодорхойлогдлоо. 3. Судалгаанд хамрагдагсдын айдсын түвшнийг ШЦӨ-ний ээнэгшилтэй харьцуулан судалж үзэхэд хүүхдийн цоорсон шүдний эзлэх хувь нэмэгдэх тусам шүдний эмчилгээнээс айх айдсын түвшин ихсэж байгаа нь ажиглагдлаа (p<0.001). - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Монгол улсад хэрэглэгдэж буй зарим шүдний ооны шүд, амны орчинд үзүүлэх нөлөөг судалсан нь(2026-05-22) ;Ц.Зултуяа ;Б.Оюунцэцэг ;Д.Оюунбат ;Б.ЧанцалдуламҮндэслэл: Шүлсний булчирхайнуудад үүсэж, цоргоор дамжин амны хөндийд ялгардаг цэвэр шүүрлийг шүлс гэнэ. Шүлс нь амны хөндийд байнга ялгарч салстыг цэвэрлэх, чийгшүүлэх, нөхөн төлжүүлэх, зажлах, залгих үйл ажиллагаанд хоолыг бэлтгэх, хоол боловсруулах, мэдээлэл дамжуулах, бичил биетүүдийн тэнцвэрийг хангаж нян, мөөгөнцөр, вирусийн эсрэг үйлчилгээг үзүүлдэг төдийгүй амны хөндийн төрөл бүрийн өвчнүүдийг эрт илрүүлэхэд тохиромжтой, олон найрлага бүхий биологийн шингэн юм. Сүүлийн үед шүлсийг ашиглан амны хөндийн эрүүл мэндийг тоон үзүүлэлтээр шинжлэн тогтоож, шүд цоорох өвчин (ШЦӨ) болон шүдний тулгуур эдийн өвчнөөр (ШТЭӨ) өвдөх эрсдэл төдийгүй өвчний эрт үеийн оношилгоог хийх боломжтой “Шүлсний олон талт шинжилгээ” (Salivary Multi Test) зарим улс орнуудад нэвтрээд байна. Монгол улсад өргөн дэлгэр хэрэглэгдэж буй эх орондоо үйлдвэрлэсэн, органик оонуудын шүд амны орчинд үзүүлэх нөлөөний эмнэл зүйн судалгаа төдийлөн хийгдээгүй тул энэхүү шүлсний шинжилгээ болон талсжилтыг ашиглан дээрх ооны нөлөөг судлах нь бидний судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Монгол улсад хэрэглэгдэж буй зарим ооны шүд, амны орчинд үзүүлэх нөлөөг судлах. Арга, аргачлал: Бид АШУҮИС-ийн Судалгааны Ёс Зүйн Хяналтын Хорооны 26/03-Б01 зөвшөөрлийн дагуу 15-17 насны 104 хүүхдийг хамруулан 4 бүлэгт ангилан асуумж цуглуулан, амны хөндийн үзлэг хийж, шүлсний олон талт шинжилгээ болон шүлсний талстжилтын шинжилгээг ашиглан ШЦӨ болон ШТЭӨ-ний эрсдэлийг үнэлэв. Цаашид хүүхэд бүрийг 14 болон 28 дахь хоногт давтан шинжлэв. Үр дүн: Судалгаанд оролцогчдын ШЦӨ-ний тархалт 88.5%, эрчим 5.56±4.3 ЦЛА/Ш байв. Цоорсон шүдний тоо нэмэгдэх тусам шүлсний буферийн багтаамж буурч урвуу хамааралтай (r=-0.24, p=0.01), шүлсний цагаан эсийн хэмжээ нь уурагтай эерэг хамааралтай (r=0.46, p=0.0000) байв. Буйлны үрэвсэлтэй бүлэгт нянгийн хэмжээ (p=0.02), цоорсон шүдний тоо (p=0.0001), цагаан эсийн хэмжээ (p=0.001), аммиакийн хэмжээ (p=0.03) зэрэг үзүүлэлтүүд нь хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад статистикийн ач холбогдол бүхий ялгаа илэрсэн. Амны эвгүй үнэр нь шүлсний нян, уураг, шүдний өнгөр болон цагаан эсийн хэмжээтэй шууд хамааралтай байв. Шүлсний талстжилтын хэлбэрээр ШЦӨ-д өртөх эрсдэл дунд буюу 2-р хэлбэр давамгайлж (55%) байна. Давтан хэмжилтээр хяналтын бүлэгт нянгийн хэмжээ 28.17-50.72 хүртэл өссөн бол туршилтын бүлгүүдэд харьцангуй тогтвортой байв. Ээзгийтэй ооны бүлэгт үзүүлэлтүүд тогтвортой, давстай ооны бүлэгт цагаан эс буурсан, clove навч агуулсан ооны бүлэгт pH тогтвортой байсан ч зарим үрэвслийн маркер өссөн хандлага ажиглагдсан. Туршилтын бүлгүүдэд өнгөрийн үзүүлэлт статистикийн хувьд ач холбогдол бүхий буурсан байна (p=0.001). Дүгнэлт: Монголд үйлдвэрлэсэн ээзгийтэй оо нь шүлсний нянгийн хэмжээг (44.88-44.44) бууруулж, талсжилтийн хэлбэрийг (2-р хэлбэрээс 44% нь 1-р хэлбэрлүү, 3-р хэлбэрээс 60% нь 2-р хэлбэрлүү) өөрчилж байв. Харин давстай оо шүлсний цагаан эсийн тоог (43.16-33.96) бууруулж байсан бол сlove навчтай ооны бүлэгт аммиакийн хэмжээ 41.52-48.04 жигд өссөн ба өнгөрийн үзүүлэлт хяналтын бүлэгт буурч (р=0.0000) байлаа. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Толгой хүзүүний хавдартай, бүрэн шүдэлбэртэй хүмүүсийн амны мөөгөнцөрт өвчний эмнэлзүйд илрэх шинж тэмдгийг судалсан нь(2023-05-18); ;Б.Оюунцэцэг ;Г.Номин; Үндэслэл: Мөөгөнцөрт өвчин (кандидоз, candidosis) гэдэг нь кандидын Цагаан өнгөр төрлийн нөхцөлт эмгэг төрөгч хөрөнгөн мөөгөнцөрөөр үүсгэгддэг арьс, C.Albicanes салст, дотор эрхтэнд тархдаг оппортунист халдвар юм. Амны салст, хэл, Салстын өвчин завьж, уруул, хатуу, зөөлөн тагнайд ээдэм шиг цагаан өнгөр тогтон хорсох, Ам хуурайших хуурайших, ам хатах өвдөх зовуурь ихэвчлэн эмнэл зүйд илэрдэг. Өвчин Үүсгэгч үүсгэх механизм нь бүрэн тогтоогдоогүй, үүсгэгчийн салст бүрхэвчид наалдах механизмаар тодорхойлогддог ч мөн эзэн биеийн хамгаалах чадвар, эпитель эсийн хориг, иммуноглобулин А, шүлсний хүчин зүйлс нь чухал нөлөөтэй. Шүдэлбэртэй, шүлс ялгаралт буурах, амны салстын эмгэгүүд, кортикостероид эмчилгээ хийлгэх, чихрийн шижинтэй, үений эмгэг өөрчлөлттэй, ХДХВ-ийн халдвартай, ДОХ-той, хорт хавдартай, дархлаа дарангуйлах эм хэрэглэдэг, толгой хүзүүний туяа эмчилгээ хийлгэх зэрэг нь эрсдэлт хүчин зүйл болдог. Амны мөөгөнцөр өвчин жил ирэх тусам нэмэгдэж байгаа ч шинж тэмдэг балархай хэлбэрээр явагдаж байна. Тиймээс лабораторийн шинжилгээгээр үүсгэгчийг зүйлийн түвшинд илрүүлэн эмнэлзүйд илрэх шинжийг тодорхойлох нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо.Зорилго: Толгой хүзүүний хавдартай, бүрэн шүдэлбэртэй хүмүүсийн амны мөөгөнцөрт өвчний эмнэлзүйн шинжийг судлах. Арга, аргачлал: Бид уг судалгааг тохиолдол хяналтын загварыг ашиглан хийж гүйцэтгэв. Ингэхдээ Хавдар судлалын үндэсний төвийн туяа эмчилгээний тасаг, толгой хүзүүний мэс заслын тасгаар үйлчлүүлж байгаа 40 үйлчлүүлэгч, Нүүр ам судлалын төв эмнэлэгээр үйлчлүүлж байгаа бүрэн шүдэлбэртэй болон шүдэлбэргүй 40 нийт 80 үйлчлүүлэгчийг хамруулсан. Оролцогчдоос 3 бүлэг 12 асуулт бүхий асуумж судалгааг авч, бодит үзлэгийг нэг эмч дагнан хийн мэдээллийг картад тэмдэглэсэн. Судалгаанд оролцогчдын амны салстаас арчдас авч үүсгэгчийг лабораторийн шинжилгээгээр ялган дүйсэн. Үүсгэгч илэрсэн оролцогчдыг тохиолдлын бүлэг, илрээгүй оролцогчдыг хяналтын бүлэгт хамрууллаа. АШУҮИС-ийн Судалгааны ёс зүйн хяналтын хорооноос судалгааг эхлүүлэх ёс зүйн зөвшөөрөл авсан. Судалгааны үр дүнг Stata-25 программыг ашиглан статистик боловсруулалтыг хийсэн. Үр дүн: Амны салстын мөөгөнцөрт өвчний үед илрэх эмнэлзүйн шинжийг асуумжийн аргаар судлахад тохиолдлын бүлэгт ам хуурайших 59.57%-д, аманд гашуу оргих 42.55%-д илэрч байсан бол хяналтын бүлэгт ам хуурайших 39.39%-д, аманд гашуу оргих 33.33%-д илэрч байсан бол бодит үзлэгээр тохиолдлын бүлэгт хэл өнгөртөх 42.55%д, салстад цайвар өнгөр үүсэх 42.55%-д, суурь салст улайх 36.17%-д, салст хуурайших 38.03%-д илэрсэн байна. Цагаан цайвар өнгөр үүссэн эмнэлзүйн шинж хяналтын болон тохиолдлын бүлэгт статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай байлаа (p=0.022). Дүгнэлт: Амны салстын мөөгөнцөрт өвчний эмнэлзүйд хэл өнгөртөх, салстад цайвар өнгөр үүсэх, суурь салст улайх, салст хуурайших шинжүүд харьцангуй өндөр тохиолдож байв. Мөөгөнцөрт өвчний үүсгэгч илэрсэн ч эмнэл зүйн шинж тэмдэг балархай тохиолдлууд давамгайж байгаа нь тодорхойлогдлоо. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн шүд цоорох өвчин ба шүлсний талстжилтын үнэлгээний хамаарал(2024-05-13) ;Г.Номин ;Ц.Зултуяа ;О.Номин-Эрдэнэ ;Б.РагчааО.ОюунбилэгҮндэслэл: Шүлс нь олон найрлага бүхий биологийн шингэн бөгөөд шүдийг эргэн эрдэсжүүлэхэд ионы солилцоо үүсгэх, шүдний өнгөрт хуримтлагдах бактерийн хүчлийн нөлөөнөөс шүдийг хамгаалдаг. Шүлс нь агаарт хатах үед бичил талстжилт үүсгэдэг ба уг шинж чанарт тулгуурлан шүд цоорох өвчний эрсдэлийг үнэлж болно. Сургуулийн өмнөх буюу бага насны хүүхдийн шүлснийг шинжлэн шүд цоорч эхлэхээс өмнө цоорлын эрсдлийг үнэлэх нь эмнэл зүйн олон талын ач холбогдолтой тул энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн шүд цоорох өвчин ба шүлсний талстжилтын үнэлгээний хамаарлыг судлах. Арга, аргачлал: Шүд цоорох өвчний эрсдэлийг шүлсний талстжилтаар үнэлэхдээ амны хөндийн ёроолоос 1 мл орчим шүлс цуглуулан, тавиур шилэн дээр дусааж өрөөний температурт хатаан бэлтгэж BX-10 электрон микроскопоор талстжилтын шинж чанарыг үнэлэв. Үр дүн: 1 дүгээр төрлийн талсжилттай оролцогчдод ШЦӨ-ний эрчим 8.764.46 цла/ш, 2 дугаар төрөлд 10.084.07 цла/ш, 3 дугаар төрөлд 11.45.77 цла/ш тус тус байв. Эмчлүүлсэн шүдний тоо болон талстжилтын үзүүлэлт хооронд эерэг, сул хамааралтай байсан бол (r=0.11 p=0.05) дендрит хоорондын дундаж урт 132.7µm байв. Шүлсний pH болон талстжилтын төрөл хооронд сөрөг, сул хамааралтай (r=0.11, p=0.04*) байлаа. Дүгнэлт: Хүүхдийн шүд цоорох өвчний эрсдэлийг үнэлэх үнэлгээнд талсжилтын аргыг ашиглах нь хямд, өвдөлт зовуурьгүй төдийгүй шүд цоорох өвчнийг эмнэл зүйн шинж тэмдэг илрэхээс өмнө урьдчилсан сэргийлж бага насны хүүхдүүдэд эмнэл зүйд хэрэглэх боломжтой арга болох нь тодорхойлогдлоо. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн шүдний гаралтай үрэвсэлт өвчний хүндрэлийн байдлыг тодорхойлсон дүн(2023-05-18) ;Г.Номин; ; ;Б.БаярмааҮндэслэл: Монгол улсын хүн амын дунд шүд цоорох өвчин, түүний Амны хөндийн хүндрэлийг бууруулах, урьдчилан сэргийлэх үйл ажиллагааны хүрээнд эрүүл мэнд олон хөтөлбөр хэрэгжүүлж, арга хэмжээг авч байгаа ч бодитой үр Хүндрэл дүнд хүрэхгүй байна. Ялангуяа бага насны хүүхдийн дунд шүд цоорох Хяналт өвчний тархалт өндөр байгаа нь тулгамдсан асуудал болж байна. Бага насны хүүхдэд тохиолддог эрт үеийн цоорол өндөр хувьтай байгаа нь эхийн төрөхийн өмнөх ба төрсний дараах үеийн эрүүл мэндийн байдал, амны хөндийн эрүүл мэндийн мэдлэг, дадалтай хангалтгүй байсантай шууд холбоотой байдаг. Эхийн шүд, амны хөндийн өвчлөл өндөр байх нь хүүхдийн халдварын цонх үеийг эрт эхлүүлж, эрт үеийн цооролд өртөх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг байна. Зорилго: Жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн дунд шүдний гаралтай үрэвсэлт өвчний байдлыг судлах Арга, аргачлал: Судалгаанд 2017-2022 оны хооронд УНТЭ-ийн ЭНМЗТ-аар үйлчлүүлсэн нийт 62 жирэмсэн эмэгтэйн өвчтөний түүхийг ашигласан болно. Үр дүн: Уг эмнэлгээр үйлчлүүлсэн нийт жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн өвчлөлийн байдлыг ангилан авч үзвэл 2017 онд 22.5%, 2018 онд 22.5%, 2019 онд 32.2%, 2020 онд 11.2%, 2021 онд 9.68%, 2022 онд 1.61% нь эрүү нүүр орчмын шүдний гаралтай үрэвсэлт өвчнүүдийн улмаас хэвтэн эмчлүүлсэн байна. Судалгаанд оролцогчдын дундаж нас нь 27.4±5.4 жил байсан ба насны бүлгээр ангилан үзэхэд 19 хүртэл нас 1.61%, 20-25 нас 40.32%, 26-30 нас 30.65%, 31-35 нас 17.74%, 36-40 нас 8.06%, 41-45 нас 1.61%-ийг тус тус эзэлж, дийлэнх буюу 71% нь 20-30 насны эмэгтэйчүүд байлаа. Судалгаанд оролцогчдын 58.06% Улаанбаатар хот, 41.94% нь хөдөө орон нутгийн харьяалалтай байсан ба амаржсан эмэгтэйчүүд 17.74%, жирэмсэн эмэгтэйчүүд 82.26%-ийг эзэлж байв. Жирэмсний хугацаагаар нь ангилбал 19.35% нь 1-12, 30.65% нь 13-24, 32.26% 25-40 долоо хоногтой байсан. Харин төрөлтийн тоог судлахад анхан төрөгч 31.37%, хоёрдогч 25.49%, гуравдагч 21.57%, дөрөвдөгч 17.65%, тав дахь 3.92% эзэлж байв. Судалгаанд оролцогчдын өвчний оношийг судлахад флегмон 61.29%, абсцесс 11.29%, периостит 11.29%, фурункулус 6.45%, шүдний гаралтай остеомиелит 4.84%, целлюлит 3.23%, хугарал 1.61% байсан ба эдгээрийн 88.71% нь шүдний гаралтай үрэвсэлт өвчнүүд байна. Энэхүү судалгааны үр дүнгээр жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн дунд шүдний гаралтай үрэвсэлт өвчний тохиолдол харьцангуй өндөр байгаа нь тодорхойлогдсон. Энэ нь манай оронд бага насны хүүхдэд тохиолддог эрт үеийн шүд цоорох өвчний тархалтыг бууруулахад чиглэсэн олон талын ажил хийгдэж байгаа ч суурь болон анхдагч сэргийлэлтийн нэг чухал хэсэг болох жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд хандсан үйл ажиллагаа хангалтгүй байгааг харуулж байна. Тиймээс жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн дунд суурь болон анхдагч урьдчилан сэргийлэх үйл ажиллагааг үр дүнтэйгээр эрчимжүүлэх нь хүн ам ялангуяа хүүхдийн шүд цоорох өвчний тархалтыг бууруулах шийдлийн нэг гэж үзэж байна. Дүгнэлт: Монгол жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн дунд шүдний гаралтай үрэвсэлт өвчний тохиолдол харьцангуй өндөр байгаа нь ажиглагдлаа. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Нүүр амны анхан шатны тусламж үйлчилгээний эрх зүйн орчны үнэлгээ(2026-09-15) ;Г.Номин ;Б.Оюунцэцэг; Үндэслэл: Шүд цоорох өвчин нь хүний зан үйл, хооллолт, амьдралын хэв маяг, эрүүл мэндийн боловсролоос хамаардаг, урьдчилан сэргийлэх боломжтой эмгэг юм. Монгол Улсад 2022 оноос эхэлсэн урьдчилан сэргийлэх үзлэгийн тоо мэдээнээс харахад 0-17 насны хүүхдийн (N258 008) 77.7% нь шүд цоорох өвчтэй байв. Хүүхдийн шүд цоорох өвчний тархалт, эрчмийг бууруулахын тулд зөвхөн цоорсон шүдийг эмчлэх бус, урьдчилан сэргийлэх, эрт илрүүлэх, амны хөндийн эрүүл мэндийн боловсрол олгоход чиглэсэн анхан шатны тусламж үйлчилгээний тогтолцоог бэхжүүлэх шаардлагатай байна. Зорилго: Монгол Улсын анхан шатны эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээнд дахь нүүр амны тусламж үйлчилгээний эрх зүйн орчин болон нөхцөлийг үнэлж, тулгамдсан асуудал, сайжруулах шаардлагатай чиглэлийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Бодлогын баримт бичгийн тойм судалгааны аргыг ашиглав. Судалгаанд 2026 оны байдлаар анхан шатны эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээ үзүүлэхэд мөрдөж буй эрх зүйн болон бодлогын баримт бичиг, шүд, амны хөндийн өвчлөлийн статистик мэдээлэл, салбарын хүний нөөц болон санхүүжилтийн холбогдох мэдээллийг хамруулсан. Цуглуулсан өгөгдлийг үндсэн чиглэлээр бүлэглэж, матриц үүсгэн харьцуулав. Үр дүн: Монгол Улсад мөрдөгдөж буй анхан шатны эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний тогтолцоог судлахад хүн амд шүд, нүүр амны тусламж үйлчилгээг урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр тэгш хүртээмжтэй, хүргэх нөхцөл хангалттай бүрдээгүй байна. Ялангуяа сум, тосгоны иргэд оршин суугаа нутаг дэвсгэртээ шүд, нүүр амны өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, эрт илрүүлэх, оношлох, эмчлэх тусламж үйлчилгээг цогцоор нь авах боломж хязгаарлагдмал байна. “Эрүүл шүд” арга хэмжээний хүрээнд урьдчилан сэргийлэлт, эрт илрүүлэг болон анхан шатны тусламжийг уялдуулахаар тусгасан нь бодлогын эерэг өөрчлөлт боловч хэрэгжилтийг хангах механизм хангалтгүй байна. Эрүүл мэндийн даатгалын сангаас хүүхэд, жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн шүдний эмчилгээний зардлыг санхүүжүүлж байгаа хэдий ч бусад насны бүлгийн хувьд шүд, амны хөндийн тусламж үйлчилгээний өртөг өндрөөс шалтгаалж, шаардлагатай тусламжийг цаг алдалгүй авч чадахгүй байна. Дүгнэлт: 1. Монгол Улсад анхан шатны тусламж үйлчилгээнд нүүр амны тусламж үйлчилгээг хэрэгжүүлэх эрх зүй, бодлогын үндэс бүрдсэн боловч үйлчилгээний хамрах хүрээ, хүний нөөц, дэд бүтэц, санхүүжилт, бүртгэл мэдээллийн тогтолцоог уялдуулсан зохицуулалт хангалтгүй байна. Ялангуяа сум, тосгон, алслагдсан бүс нутгуудад нүүр амны тусламж үйлчилгээний хүртээмж хязгаарлагдмал байгаа нь бодлогын зохицуулалтыг хэрэгжилтийн түвшинд бэхжүүлэх шаардлагатайг харуулж байна. 2. Нүүр амны тусламж үйлчилгээг анхан шатны тусламж үйлчилгээтэй интеграцчилан, шаардлагатай хүний нөөц, дэд бүтэц, санхүүжилт, бүртгэл мэдээллийн тогтолцоог үе шаттай бүрдүүлэн, сонгогдсон байгууллагад загвар үйлчилгээг туршин хэрэгжүүлж, үр дүнд үндэслэн улсын хэмжээнд өргөжүүлэх нь тохиромжтой юм. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Амны хөндийн эрүүл мэндийн байдлыг 12 настай Монгол хүүхдэд судалсан дүн(2023-02-16) ;Б.Баярмаа ;Г.Номин; ; Үндэслэл: Шүд цоорох өвчин (ШЦӨ) нь дэлхийн улс орны хөгжлийн Шүд цоорох өвчин чиг хандлагыг дагаад хүн амын дунд өндөр тархалттай тохиолддог Шүд цоорох өвчний халдварт өвчин юм. Дэлхийн улс орнуудын хөгжлийн түвшин, нийгэм тархалт эдийн засгийн хүчин зүйл, хүн амын боловсрол, амны хөндийн эрүүл Шүд цоорох өвчний мэндийн мэдлэг дадал зэргээс хамааран шүд цоорох өвчний тархалт эрчим харилцан адилгүй байдаг талаар судлаачид цөөнгүй дурьдсан байна. Амны эрүүл ахуй 2023 оны байдлаар Дэлхий даяар 3.5 тэрбум хүн амны хөндийн Байнгын шүдний өвчлөлтэй байгаагаас 2.3 тэрбум хүн байнгын шүдний шүд цоорох зуулт өвчтэй, 530 сая хүүхэд сүүн шүдний шүд цоорох өвчтэй байна. Харин манай оронд шүд цоорох өвчин жилээс жилд нэмэгдэж, буурахгүй байгаа нь олон судлаачдын судалгааны үр дүнгүүдээс харагдаж байна. ДЭМБ-ын зөвлөмж, шалгуур үзүүлэлтийн дагуу дэлхийн бусад улс орны үзүүлэлтүүдтэй харьцуулах, мэдээллийн сан бүрдүүлэхийн тулд 12 настай хүүхдийн амны хөндийн байдлыг судлан тогтоох нь судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: 12 настай хүүхдийн амны хөндийн эрүүл мэндийн байдлыг судлах. Арга, аргачлал: Энэхүү судалгааг АШУҮИС-ийн НАСС-ийн ХНАСУС-ийн тэнхимийн төсөлт ажлын хүрээнд 2015-2016 онуудад хийгдсэн Монгол орны 12 настай нийт 839 хүүхдийн амны хөндийн үзлэгийн картыг ашиглан шүд цоорох өвчний тархалт, эрчмийн үзүүлэлт, амны хөндийн эрүүл ахуйн үзүүлэлтийг судалсан болно. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдагсадын ШЦӨ-ний тархалт 77% байлаа. ШЦӨ-ний тархалтыг оршин суугаа байршлаар нь харьцуулан судалж үзэхэд нийслэл хотод амьдардаг хүүхдийн 81.4% нь, орон нутагт амьдардаг хүүхдийн 71.8% нь ШЦӨ-тэй гэсэн статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай үр дүн тодорхойлогдсон. Судалгааны үр дүнгээс харахад ШЦӨ-ний эрчим судалгаанд хамрагдсан 12 насны бүлэгт 2.3±0.03 Цоорсон, Ломбодсон, Авахуулсан/шүд (ЦЛА/ш) буюу ДЭМБ-ын шалгуураар үнэлэхэд “Бага” түвшинд байна. 12 настай хүүхдийн дунд ШЦӨ-ний эрчмийн үзүүлэлтийг цоорсон, ломбодуулсан болон авхуулсан шүдний үзүүлэлтээр судалж үзэхэд ломбодуулсан шүдний эзлэх хувь 23%, авхуулсан шүдний үзүүлэлт 6%, цоорсон шүдний үзүүлэлт 71% байгаа нь байнгын шүдний хувьд өндөр үзүүлэлт төдийгүй насан туршид байх байнгын шүд нь шүдэлсэн даруйдаа шүд цоорох өвчинд өртөж, авхуулж байгаа нь зайлшгүй анхаарах ёстой ноцтой асуудал юм. ШЦӨ-ний эрчмийн үзүүлэлтийг оршин суугаа байршлаар харьцуулан судлахад орон нутагт 2.1±0.10 ЦЛА/ш байхад нийслэл хотод 2.5±0.10 ЦЛА/ш байсан ба статистикийн хувьд ач холбогдол бүхий ялгаатай байна (p=0.0077). Судалгаанд хамрагдагсадын амны хөндийн эрүүл ахуйн байдал 54% нь хангалтгүй, 9.5% нь буйлны үрэвсэлтэй, 7.3% нь шүдний чулуутай байв. Нийслэл хотод амьдардаг 12 настай хүүхдийн 62.7% амны эрүүл ахуйн төлөв “Хангалтгүй” буюу хамгийн өндөр үзүүлэлт бүхий үр дүнтэй байлаа. Судалгаанд хамрагдагсадын буйлны байдлыг үнэлсэн дүнд нийслэл хотод амьдардаг хүүхдийн 12.8% нь буйлны үрэвсэлтэй гэсэн үр дүн нь орон нутагт амьдарч байгаа хүүхдээс 6.7%-иар илүү байсан бөгөөд статистикийн хувьд ач холбогдол бүхий ялгаатай байлаа (p=0.000). Орон нутагт амьдардаг хүүхдийн буйлны үрэвсэл илрээгүй болон харьцангуй бага илэрсэн үзүүлэлт нь хоол хүнсний хэрэглээ, нийгэм орчны нөлөө зэрэг хүчин зүйлсээс хамаарсан байх талтай. Дүгнэлт: Шүд цоорох өвчний тархалт нь 77% буюу өндөр, эрчмийн үзүүлэлт 2.3 ЦЛА/ш, амны хөндийн эрүүл ахуйн байдал хангалтгүй нь 54%, буйлны үрэвсэлтэй нь 9.5%, шүдний чулуутай 7.3% байгаа нь 12 настай хүүхдийн хувьд амны хөндийн эрүүл мэндийн байдал хангалтгүй байна. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, “Сэргээн засах клиник”-ийн шахмал шүдэлбэртэй үйлчлүүлэгчдэд амны мөөгөнцөрийн өвчний үүсгэгчийн зүйлийг тодорхойлсон нь(2024-05-13); ; ;Б.Оюунцэцэг ;Г.НоминБ.БаярмааҮндэслэл: Сүүлийн жилүүдэд хүн амын дундаж наслалт өсөн Candida albicans нэмэгдсээр байгаатай холбоотой шүдгүйдэл ихэсч, нүүр амны согог Шүлс заслын эмчилгээ, тэр дундаа авагддаг шүдэлбэрийн хэрэгцээ өссөөр Салстын өвчин байна. Манай орны хувьд 2009 оны байдлаар 65-74 насны хүмүүсийн Мөөг 21.6% нь бүрэн шүдгүй, 74.1% хэсгийн шүдгүйдэлтэй ба зөвхөн 4.1% нь л бүрэн шүдтэй байсан нь шүдгүйдэл өндөр хэмжээнд байгааг илэрхийлж байна. Хэдийгээр шахмал шүдэлбэр нь дэлхий нийтэд түр хэлбэрээр ашиглагддаг боловч манай орны хувьд олон жилээр тогтмол зүүх хандлагатай байдаг бөгөөд Монгол улсад 2014 онд хийгдсэн судалгаагаар 35-44 насны нийт 3117 хүмүүсийн 40% нь шүдэлбэртэй байсны 95% нь авагддаг шахмал шүдэлбэртэй байсан тоо баримт байна. Ахимаг насны хүмүүст шүлс ялгаралт багассантай холбоотойгоор амны шингэний физик, химийн шинж чанар өөрчлөгдсөнөөс салстын чийгшил, уян хатан байдал алдагдаж, хамгаалах чанар багасан амны мөөгөнцөрийн өвчнөөр өвчлөх эрсдэл ихэсч олон дагалдах зовууриуд илэрдэг. Иймд манай улсад түгээмэл ашигладаг шахмал, бүрэн шүдэлбэртэй үйлчлүүлэгчдийн амны салстын байдлыг мөөгөнцөрийн үүсгэгчтэй холбон судлах нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: “Сэргээн засах клиник”-ээр үйлчлүүлж буй шахмал шүдэлбэртэй үйлчлүүлэгчдэд амны мөөгөнцөрийн өвчний үүсгэгчийн зүйлийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Улаанбаатар хотын “Сэргээн засах клиник эмнэлэг”-т хэвтэн эмчлүүлж байгаа шахмал, бүрэн шүдэлбэртэй үйлчлүүлэгчдийн амны салстын байдлыг байгалийн гэрэлтүүлгийн дор үзлэгийн нэг удаагийн толь ашиглан тодорхойлж, амны салст, хэлнээс арчдас авч, тэжээлт орчинд (амиес) ургуулав. Кандид хром агар дээр ургасан, ялган дүйлт хийж, мөн VITEK 2 COMPACT аппаратын тусламжтай зүйлийг тодорхойлов. Судалгааны үр дүнг статистикийн Stata-25, Microsoft Excel программ ашиглан боловсруулалт хийж, нарийвчилсан статистик шинжилгээг хийсэн. Үр дүн: Шахмал бүрэн шүдэлбэртэй үйлчлүүлэгчдийн 45%-д ам хуурайших, 5%-д нь ам хорсох шинж тэмдэг илэрсэн ба үүсгэгчийг илрүүлэх шинжилгээгээр 75%д амны мөөгөнцөрийн өвчний үүсгэгч илэрсэн бол шахмал шүдэлбэр зүүдэггүй хяналтын бүлгийн үйлчлүүлэгчдийн 35%-д үүсгэгч илэрсэн байна. Дүгнэлт: Шахмал бүрэн шүдэлбэртэй үйлчлүүлэгчдэд амны мөөгөнцөрийн өвчний үүсгэгчийг ялган дүйж тодорхойлоход тохиолдлын бүлэгт 75%-д Candida albicans, 5%-д Candida rugosa, 5%-д Candida famata, 5%-д Candida ciferrii, 5%-д Candida dubliniensis тус тус тодорхойлогдсон бол хяналтын бүлэгт 35%-д Candida albicans илэрсэн үр дүн гарлаа. Тохиолдлын бүлэгт өвчний эмнэл зүйн шинж тэмдэг бүдэг илэрсэн ч эмгэг төрүүлэгч мөөгний хэд хэдэн зүйл хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад тодорхойлогдсон нь шахмал шүдэлбэртэй хүмүүст амны мөөгөнцөрийн өвчин архаг хэлбэрээр явагдаж байна гэж бид үзэж байна.
