Loading...
Сууцны доторх орчны агаар дахь РМ2.5 тоосонцор ба амьсгалын замын өвчний зарим шинж тэмдгүүдийг холбон судалсан дүн
Зохиогч
Б.Өлзийхутаг
Г.Энхжаргал
Д.Гантуяа
Л.Мөнх-Эрдэнэ
Он
2026 оны хоёрдугаар сарын 3
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
1
Start Page
116
End Page
123
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Агаарын бохирдол нь дэлхий нийтийн дунд нийгмийн эрүүл мэндийн ноцтой аюул, эрсдэл болоод буйг цөөнгүй судалгаагаар нотолсон байдаг. Монгол улс нь гадна, доторх орчны агаарын бохирдлоор дэлхийд тэргүүлж буй бөгөөд үүнээс шалтгаалсан өвчлөл, нас баралт нь жил бүр нэмэгдсээр байна. Хүн амьдралынхаа ихэнх хувийг доторх орчинд өнгөрүүлдэг бөгөөд доторх орчны агаарын бохирдлыг тогтмол үнэлэн, судлах шаардлагатай юм. Зорилго: Улаанбаатар, Дархан хотын айл өрхүүдийн сууцны доторх орчны агаар дахь РМ2.5 тоосонцрын агууламжийг амьсгалын замын өвчлөлийн зарим шинж тэмдгүүдтэй холбон судлах. Арга, аргачлал: Судалгааг аналитик судалгааны когорт загвараар 2023 оны 10 дугаар сараас 2025 оны 07 дугаар сарын хооронд гүйцэтгэсэн ба Улаанбаатар хотын төвийн 4 дүүрэг болон Дархан хотуудыг тус тус судалгаанд хамруулав. Улаанбаатар хотоос гэр, байшинд амьдардаг тус бүр 48 өрх, орон сууцанд амьдардаг 24 өрх, Дархан хотоос гэр, байшинд амьдардаг тус бүр 48 өрх, орон сууцны 24, нийт 240 өрхийг зорилтот түүврийн аргаар хамруулсан. Судалгаанд хамрагдсан айл өрхүүдэд шууд хэмжилтийн (PurpleAir) багажийг 3-4 долоо хоногийн туршид байршуулан доторх орчны агаар дахь РМ2.5 тоосонцрыг 24 цагийн турш хэмжсэн. Айл өрхийн доторх орчны агаар дахь РМ2.5 тоосонцрыг хэмжсэний дараа тухайн өрхөөс судалгаанд хамрагдсан 18-60 насны оролцогчдоос асуумжаар мэдээлэл цуглуулан, эрүүл мэндийн үзлэгт хамруулсан. Үр дүнгийн боловсруулалтыг STATA-19.0, R программуудыг ашиглан гүйцэтгэлээ. Үр дүн: Судалгаанд 213-239 айл өрхийг сонгосон ба үүнд 17-26 орон сууц, 42-58 байшин, 38-50 гэрт амьдардаг айл өрхүүд багтав. Улаанбаатар хотын айл өрхүүдийн доторх орчны агаарт агуулагдах PM2.5 тоосонцрын 24 цагийн дундаж агууламж өвөл, зуны улиралд Дархан хотын айл өрхүүдээс харьцангуй өндөр хэмжигдсэн. Улаанбаатар хотын дүүргүүдээс PM2.5 тоосонцрын хамгийн өндөр агууламж Сонгинохайрхан дүүрэгт, хамгийн бага агууламж Баянзүрх дүүрэгт хэмжигдсэн. Хотуудыг халаалтын төрлөөр нь авч үзвэл зуухтай айл өрхүүд төвлөрсөн халаалттай айл өрхүүдээс илүү бохирдолтой байна. Дархан хотын хувьд орон сууцанд хамгийн бага агууламж 22.78-31.53 мкг/м³, байшинд 44.53-68.17 мкг/м³-ийн хооронд, уламжлалт эсгий сууцанд (гэр) хамгийн өндөр агууламж тус тус хэмжигдсэн (63.20-68.25 мкг/м³). Харин Улаанбаатар хотын айл өрхүүдэд PM2.5 тоосонцрын агууламж бүх төрлийн сууцанд харьцангуй өндөр байсан бөгөөд орон сууцанд 41.61-58.37 мкг/м³, байшинд 79.22-92.50 мкг/м³, уламжлалт эсгий сууц болох гэрт 76.69-86.31 мкг/м³ тус тус байв. Зуны улиралд Дархан хотод PM2.5 тоосонцрын доторх агууламж орон сууцанд 3.10-10.03 мкг/м³, байшинд 7.67-14.37 мкг/м³, уламжлалт эсгий сууцанд (гэр) 7.98-17.90 мкг/м³ байв. Сууцны доторх орчны агаар дахь РМ2.5 тоосонцрын агууламж нь амьсгаадах, бие зарайх, бие сулрах, булчингаар өвдөх, дотор муухайрах, зүрх дэлсэх, найтаах, нус гарах, нүдний салст үрэвсэх, нүдний ухархайгаар хөндүүрлэж өвдөх, нүднээс нулимс гарах, толгой өвдөх, халуурах, хамар битүүрэх, ханиах, хоолны дуршил буурах, хоолой өвдөх, цэр гарах, цээж шуугих, цээжээр өвдөх зэрэгтэй статистик ач холбогдол бүхий хамааралтай байна. Дүгнэлт: Улаанбаатар, Дархан хотын айл өрхүүдийн доторх орчны агаар дахь РМ2.5 тоосонцрын 24 цагийн дундаж агууламж өвлийн улиралд Монгол улсын стандарт хэмжээнээс өндөр байгаа бөгөөд судалгааны 2 жилийн хугацаанд өвөл, зуны аль ч улиралд Улаанбаатар хотод Дархан хоттой харьцуулахад өндөр байна. Доторх орчны агаар дахь РМ2.5 тоосонцрын агууламж нь амьсгалын замын өвчний зарим шинж тэмдгүүдтэй статистик ач холбогдол бүхий хамааралтай байна.
Background: Numerous studies have shown that air pollution is a serious public health threat and risk worldwide. Mongolia is the world leader in outdoor and indoor air pollution, and the morbidity and mortality caused by it are increasing every year. People spend most of their lives indoors, and it is necessary to regularly assess and study indoor air pollution. Aim: To study the concentration of PM2.5 particles in the indoor air of households in Ulaanbaatar and Darkhan cities in relation to some symptoms of respiratory diseases. Materials and Methods: The study was conducted using an analytical cohort design from October 2023 to July 2025, and the 4 districts of the central Ulaanbaatar city and Darkhan cities were included in the study. A total of 240 households were included in the study, including 48 households living in ger and house, 24 households living in apartments, and 48 households living in ger and house, and 24 households living in apartments from Ulaanbaatar city. A direct measurement device (PurpleAir) was installed in the households for 3-4 weeks to measure PM2.5 particles in the indoor air for 24 hours. After measuring PM2.5 particles in the indoor air of the household, data were collected through questionnaires from the participants aged 18-60 who participated in the study and underwent health examinations. The results were processed using STATA-19.0 and R programs. Results: 213-239 households were selected for the study, including households living in 17-26 apartments, 42-58 houses, and 38-50 houses. The 24-hour average concentration of PM2.5 particles in the ambient air of households in Ulaanbaatar city was measured relatively higher in winter and summer than in households in Darkhan city. Among the districts of Ulaanbaatar city, the highest concentration of PM2.5 particles was measured in Songinokhairkhan district, and the lowest concentration was measured in Bayanzurkh district. Considering the cities by heating type, households with stoves are more polluted than households with centralized heating. In Darkhan city, the lowest concentration was measured in apartments (22.78-31.53 μg/m³), houses (44.53-68.17 μg/m³), and the highest concentration was measured in traditional felt houses (houses) (63.20-68.25 μg/m³). In Ulaanbaatar, PM2.5 concentrations were relatively high in all types of housing, including apartments (41.61-58.37 μg/m³), houses (79.22-92.50 μg/m³), and traditional felt dwellings (76.69-86.31 μg/ m³). In the summer, PM2.5 concentrations in Darkhan were 3.10-10.03 μg/m³ in apartments, 7.67-14.37 μg/m³ in houses, and 7.98-17.90 μg/m³ in traditional felt dwellings (houses). The concentration of PM2.5 particles in the ambient air of the settlement is statistically significantly associated with shortness of breath, fatigue, weakness, muscle pain, nausea, palpitations, sneezing, runny nose, conjunctivitis, pain in the eye socket, tearing of the eyes, headache, fever, nasal congestion, cough, loss of appetite, sore throat, phlegm, wheezing, and chest pain. Conclusion: The 24-hour average concentration of PM2.5 particles in indoor air in households in Ulaanbaatar and Darkhan cities is higher than the Mongolian standard during winter and is statistically significantly associated with some symptoms of respiratory diseases.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1585
Эшлэл
Д.Өлзиймаа, Б.Өлзийхутаг, Х.Сэр-Од, Ш.Шатар, С.Мягмарчулуун, Г.Энхжаргал нар. Сууцны доторх орчны агаар дахь РМ2.5 тоосонцор ба амьсгалын замын өвчний зарим шинж тэмдгүүдийг холбон судалсан дүн. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(1):116-123.