Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 10 of 20
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    CFH генийн полиморфизмыг насжилт хамааралт шар толбоны сөнөрөл ба VEGF-ийн эсрэг эмчилгээний үр дүнтэй холбон судалсан нь
    (2020-01-01) ; ;
    А.Ариунзаяа
    ;
    Ж.Сарантуяа
    CFH нь хавсрагын тогтолцооны зохицуулах үүрэгтэй гол уургуудын нэг юм. Өмнөх судалгаанууд CFH генийн полиморфизмууд болон гадаад хүчин зүйлүүд насжилт хамааралт шар толбоны сөнөрөл (НХШТС)-д тодорхой нөлөөтэй байгааг тогтоожээ. Иймээс бид НХШТС-д rs1065489, rs800292, rs1061170 полиморфизмуудын нөлөөг судлахаар зорилоо. Судалгааны тохиолдлын бүлэгт 161 (хуурай 95, нойтон 66), хяналтын бүлэгт 116 хүн оролцсон. ПГУ болон ОХУП аргаар полиморфизмуудыг илрүүллээ. CFH генийн генотипийн давтамжийг бүлгүүдэд харьцуулахад rs800292 G/G генотип (OR=5.96, 95% CI, 1.7420.4, p=0.004) НХШТС-д хүчтэй эрсдэлт нөлөөтэй байлаа. Мөн rs800292 полиморфизмын генотипийн давтамжийг бүлгүүдэд НХШТС-өөр өвчлөх эрсдлийг харьцуулахад G/G (OR=11.12, 95% CI, 3.06-40.34, p=0.0002) генотиптэй хүмүүс А/А генотиптэй хүмүүсээс НХШТС-өөр өвчлөх эрсдэл 11 дахин өндөр эрсдэлтэй байгааг тогтоолоо. T-T (OR=0.69, 95% CI, 0.49-0.97, p=0.035), T-A (OR=0.52, 95% CI, 0.37-0.74, p=0.0002), T-A (OR=0.31, 95% CI, 0.20-0.49, p<0.001) гаплотипүүд НХШТС-өөр өвчлөх эрсдлийг 1.5-3.3 дахин бууруулж байгааг тогтоолоо. Мөн бид rs1065489 полиморфизмын T/T генотип VEGF-ийн эсрэг эмчилгээтэй холбоотой байгааг тогтоолоо. Бидний судалгааны үр дүн CFH генийн rs1065489, rs800292, rs1061170 полиморфизмууд НХШТС үүсэхэд нөлөөлөх генетик эрсдэлт хүчин зүйл болж байгааг харуулж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Шээсний замын халдвар үүсгэгч E.Coli-н наалдах чадварт цангис жимсний хуурай хандны үзүүлэх нөлөөлийг судалсан дүн
    (2019-11-18)
    Б.Ариунзаяа
    ;
    Я.Мөнхдэлгэр
    ;
    ;
    Л.Пүрэвсүрэн
    ;
    Үндэслэл: Шээсний замын халдвар (ШЗХ) нь бүх насны хүнд хамгийн өндөр хувьтай тохиолддог халдварт өвчин юм. Цангис жимсний найрлаган дахь проантоцианин болон антоцианин нь (полифенолын бүлэг, фланойдын дэд бүлэг) ШЗХ-аас сэргийлж, халдварын тохиолдолыг бууруулдаг учраас байгалийн антибиотик хэмээн нэрлэдэг. Мөн түүнчлэн энэ жимсний бүрэлдэхүүн бодисууд нь ШЗХ үүсгэгч E.coli–н хөдөлгөөнийг саатуулдаг байна.[2-6] Иймд ШЗХ-ын гол үүсгэгч болдог E.coli нянгийн биофильм үүсгэх шинжийг тодорхойлж, цангис жимсний ханд нь ШЗХ үүсгэгч E.coli-н наалдах чадварт хэрхэн нөлөөлж буйг тодорхойлох нь бидний судалгааны ажлын үндэслэл болно. Материал арга зүй: Нянгийн хуванцар гадаргууд адгези болж биофильм үүсгэх шинжийг тодорхойлохдоо 96 худагтай хавтгай ёроолтой тавганд 0.45%-ийн глюкоз бүхий DMEM агуулсан орчинд нянгийн булингаас хийж, нэмэлтээр цангис жимсний хуурай ханд хийж 18-24 цагийн турш 370С хэмд өсгөвөрлөн 0.5%-ийн кристал виолетоор будаад ELISA аппаратад уншуулж дүгнэсэн.[7] Үр дүн: Нийт 21 нянд биофильм шинж илэрч, цангис жимсний хуурай ханд нянгийн биофильм шинж бууруулж буйг үнэлэхэд сайн 62% (13), дунд 38% (8) бууруулж байна. Дүгнэлт: E.coli нянгийн биофильм шинжийг цангис жимсний хуурай ханд бууруулж (p=0.32) байна
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Нүдний шар толбоны насжилт хамааралт сөнөрөлийн эрсдэлт хүчин зүйлс ба CFH генийн хамаарлыг судалсан дүн
    (2023-11-03)
    А.Ариунзаяа
    ;
    П.Золзаяа
    ;
    ;
    Т.Сувд
    ;
    Үндэслэл: Насжилт хамааралт шар толбоны сөнөрөл (НХШТС) нь өндөр настнуудын (>50) дунд харааны чадвар алдагдах эмгэгийн гол шалтгаануудын нэг болдог. Эрт үеийн НХШТС-ийн үед Брухын мембран болон торлог бүрхүүлийн нөсөөт давхарга хооронд товх үүсч шөнийн харах чадвар буурах, уншихад бэрхшээлтэй байх зэрэг шинж илэрдэг бол хожуу үед географик атропи, судаслаг давхаргад шинээр судасжилт үүсч, цааш сорвижиж харааны чадвар алдагддаг. Ингэснээр хөгшчүүдэд харааны чадвар буурах, хараагүйдлээс шалтгаалж гэмтэх, нийгмээс тусгаарлагдах, хэн нэгний асрамжинд байх шаардлага гарах зэрэг бэрхшээлүүд үүсч амьдралын чанар буурч байна. НХШТС нь нас, тамхи таталт, биеийн жингийн индекс өндөр байх, хооллолтын хэв маяг, удамшлын хүчин зүйлээс шалтгаалдаг. Тухайлбал CFH генийн үйл ажиллагааны домеин хэсэг дээрх хэд хэдэн нэг нуклеотидын полиморфизм НХШТС үүсэхэд нөлөөлж байгааг тогтоосон байна. Зорилго: CFH генийн rs1061170, rs1065489, rs800292 полиморфизмуудыг хүрээлэн буй орчны хүчин зүйлстэй хослуулан НХШТС-тэй холбон судлах, нөлөөлөх эрсдлийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Судалгааны тохиолдлын бүлэгт 161, хяналтын бүлэгт 116 хүнийг хамруулав. Бид тусгайлан боловсруулсан асуумжаар судалгаанд оролцогчдын ерөнхий мэдээлэл, эрсдэлт хүчин зүйлс болон биемахбодын хэмжилтийг хийж судалгаанд хамрагдагсдын нүдний үзлэг шинжилгээнд хамруулав. Бид судалгаанд оролцогчдын захын цуснаас геномын ДНХ-ийг ялган авч, ялгасан ДНХ-ээс полимеразын гинжин урвал (ПГУ) аргаар генийн өвөрмөц дарааллыг олшруулан үр дүнг гель электрофорезийн аргаар баталгаажуулсан. Статистик боловсруулалтыг SNPalyze программыг ашиглан гүйцэтгэлээ. Үр дүн: Судалгааны үр дүгээр нарны шил тогтмол хэрэглэдэггүй (OR=3.16, 95% CI 1.67-5.96, p<0.001), артерийн даралт ихдэлттэй байх (OR=2.29, 95% CI 1.37-3.83, p=0.002), цус шингэлэх эм хэрэглэдэг (OR=2.28, 95% CI 1.30-3.98, p=0.004) зэрэг нь НХШТС-д эрсдэлт нөлөөтэй байгаа нь тодорхойлогдлоо. Мөн rs800292 полиморфизмын генотипийн давтамжийг бүлгүүдэд НХШТС-өөр өвчлөх эрсдлийг харьцуулахад G/G (OR=11.12, 95% CI, 3.06-40.34, p=0.0002) генотиптэй хүмүүс А/А генотиптэй хүмүүсээс НХШТС-өөр өвчлөх эрсдэл 11 дахин өндөр эрсдэлтэй байгааг тогтоолоо. T-T (OR=0.69, 95% CI, 0.49-0.97, p=0.035), T-A (OR=0.52, 95% CI, 0.37-0.74, p=0.0002), T-A (OR=0.31, 95% CI, 0.20-0.49, p<0.001) гаплотипүүд НХШТС-өөр өвчлөх эрсдлийг 1.5-3.3 дахин бууруулж байгааг тогтоолоо. Дүгнэлт: 1.НХШТС-д нарны шил зүүдэггүй байх (p<0.001), артерийн гипертензитэй (p=0.0015), бүлэгнэлтийн эсрэг эм хэрэглэдэг нь (p=0.007) статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай буюу НХШТС-д эрсдэлт нөлөөтэй тодорхойлогдлоо. 2.CFH генийн rs1061170 полиморфизмын дээрх аллель, генотипүүд хуурай хэлбэрийн НХШТС-д эрсдэлт нөлөөгүй, харин нойтон хэлбэрийн НХШТС үүсэхэд нөлөөлөх эрсдэлт хүчин зүйл болж байгааг харуулж байна(p<0.001).
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    NR3C1 генийн rs41423247, rs6189/rs6190 полиморфизмуудыг гуурсан хоолойн багтраа өвчинтэй холбон судалсан нь
    (2022-11-02)
    Б.Золзаяа
    ;
    Д.Үүрийнцолмон
    ;
    ; ;
    Б.Минжин
    Үндэслэл: NR3C1 генийн rs41423247 ба rs6189/rs6190 полиморфизмууд нь гуурсан хоолойн багтраа өвчин (ГХБӨ)-д өртөмхий байдалд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг байх боломжтой юм. Мөн эдгээр полиморфизмууд нь глюкокортикойдод мэдрэг байдал нөлөөлдөг ажээ. Зорилго: rs41423247 ба rs6189/rs6190 полиморфизмуудын аллель, генотип, диплотипийн давтамжийг ГХБӨ-тэй хүмүүс ба хяналтын бүлгийн хооронд харьцуулан судлах. Арга, аргачлал: Бид тохиолдлын бүлэгт ГХБӨ-тэй болох нь оношлогдсон 194 хүн, хяналтын бүлэгт харьцангуй эрүүл 189 хүнийг оролцуулсан. Генотипүүдийг полимеразын гинжин урвал (ПГУ), огтлогдсон хэрчмийн уртын полиморфизм (ОХУП) аргаар тодорхойлсон. Үр дүн: rs41423247 полиморфизмын аллель, генотипийн давтамж бүлгүүдэд ойролцоо байсан (p>0.05). Хи квадрат анализаар rs6189/rs6190 полиморфизм нь бүлгүүдэд ач холбогдол бүхий ялгаатай байгааг тогтоосон. C/C+C/C бус диплотипийг тээгчдэд ГХБӨ-өөр өвчлөх эрсдэл нэмэгдсэн (OR=67.56, 95% CI, 4.10-1114.3, p=0.003) байгаа судалгааны үр дүнд ажиглагдлаа. Дүгнэлт: NR3C1 генийн rs6189/rs6190 полиморфизм нь Монголчуудын дунд ГХБӨ үүсэх, өртөмхий байдлыг бий болгох генетик хүчин зүйлийн нэг байж болохыг илтгэж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    SARS-CoV-2 вирусын халдварыг илрүүлэхэд ашиглаж буй нуклейн хүчил ялгах аргуудыг харьцуулан судалсан нь
    (2022-04-28)
    Ж.Тэмүүлэн
    ;
    ;
    Ц.Наранзул
    ;
    Б.Номин-Эрдэнэ
    ;
    Э.Ариунгэрэл
    Урвуу транскриптазит бодит хугацааны полимеразын гинжин урвал (БхУТ-ПГУ)-аар SARS-CoV-2 вирусын халдварыг илрүүлэхэд цэврээр ялгасан нуклейн хүчлийн гарц өндөр, цэвэршилт сайн, саатуулагчийн агууламжгүй байх зэрэг нь шинжилгээний хариу алдаагүй, үнэн зөв гарахад чухал ач холбогдолтой.1 Манай орны эмнэлзүйн молекул оношилгооны практикт вирусын нуклейн хүчлийг цэврээр ялгах хэд хэдэн үйлдвэрлэгчдийн ялгаатай цомог, төхөөрөмжүүдийг ашиглаж байна. Бид ийнхүү өөр өөр нуклейн хүчил ялгах аргуудыг ашиглах нь шинжилгээний үр дүн ба оношийн үл тохироонд нөлөөлөх хүчин зүйл болох боломжтой хэмээн таамаглаж энэхүү судалгааг хийлээ. Судалгааны ажлын зорилго нь Улаанбаатар хотод үйл ажиллагаа явуулж буй эмнэлзүйн лабораториудад SARSCoV-2-ийг илрүүлэхэд ашиглаж буй нуклейн хүчил ялгах аргуудыг харьцуулахад оршино. Судалгаанд SARS-CoV-2 эерэг 13, сөрөг 1 сорьц ашигласан. Бид хаалттай систем бүхий 5 ялгаатай автомат нуклейн хүчил ялгах төхөөрөмжүүдээр ялгасан нуклейн хүчилд хийгдсэн бхПГУ-ын шинжилгээний үр дүн ба Cт утгыг харьцуулсан. Статистик боловсруулалтанд ROC муруйн анализ, Фриедманы тест ба Манн Увитней Ю тест ашиглав. М12 аргаар ялгасан нуклейн хүчлийн сорьцуудад SARS-CoV-2-ийн бай дарааллуудын Cт утга харьцангуй бага тодорхойлогдсон. ROC муруйн анализаар сорьцын хариу ба ялгасан нуклейн хүчилд хийгдсэн бх-ПГУ-ын үр дүн судлахад M12 (AUC=1.00; 95% ИИ, 0.968-1.00) ба S48 (AUC=0.991; 95% ИИ, 0.951-1.00) аргууд харьцангуй өндөр нийцэмжтэй байлаа. Бидний судалгааны үр дүн M12 ба S48 аргуудаар ялгасан нуклейн хүчилд бх-ПГУ-ын Cт утга бага, AUC харьцангуй өндөр буюу уг аргууд нь өндөр үр ашигтай байгааг харуулж байна. Судалгаагаар харьцуулсан нуклейн хүчил ялгах аргуудын үр ашиг ялгаатай байгаа нь өөр өөр нуклейн хүчил ялгах арга ашиглах нь шинжилгээний үр дүнд нөлөөлөх хүчин зүйл болж буйг харуулж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    УАБӨ-ний эрсдэлд ADRB2 генийн rs1042719, rs1042720 полиморфизм ба тамхидалт нөлөөлөх нь
    (2022-12-26)
    Б.Сарнай
    ;
    ; ;
    Т.Сувд
    ;
    Үндэслэл: Уушгины архаг бөглөрөлт өвчин (УАБӨ) үүсэхэд нөлөөлдөг гадаад орчны болон удмын олон эрсдэлт хүчин зү лс ба даг. УАБӨ үүсэхэд нөлөөлөх эрсдэлт хүчин зү лс, эрт илрүүлэг, урьдчилан сэрги лэх арга замуудыг үргэлжлүүлэн судлах шаардлагта ба гаа билээ. Зорилго: ADRB2 гени н rs11168070, rs11959427, rs1042719, rs1042720 полиморфизмуудыг тохиолдол ба хяналтын бүлэгт харьцуулан УАБӨ-тэй холбон судлахаар болсон. Арга, аргачлал: Генотипүүдийг аллель өвөрмөц полимеразын гинжин урвалын аргаар тодорхойлсон. Үр дүн: Тамхидалт хамааралт хүчин зүйлийг харьцуулсан үр дүнгээр тамхичид (OR=1.68; 95% CI, 1.08–2.64, p=0.02), өдөрт 20-иос дээш тамхи татдаг хүмүүс (OR=2.9; 95% CI, 1.73–4.88, p<0.001) УАБӨ-өөр өвчлөх эрсдэл харьцангуй өндөр байлаа. rs1042719 (OR=1.58, 95% CI, 1.06–2.34, p=0.023) ба rs1042720 (OR=1.94, 95% CI, 1.21–3.12, p=0.006) полиморфизмын гетерозигот генотип нь УАБӨ-ий эрсдэлд нөлөөтэй нь тодорхойлогдсон. Дүгнэлт: ADRB2 гени н rs1042719, rs1042720 полиморфизмууд УАБӨ-д нөлөөлөх хүчин зүйл байж болох юм.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хам шинжийн бус дүлийрэлтэй тохиолдлуудад MT-RNR1 генийн m.1555A>G мутацийг илрүүлсэн дүн
    (2024-05-13)
    Ж.Тэмүүлэн
    ;
    ;
    Б.Дангаасүрэн
    ;
    П.Ганчимэг
    ;
    Д.Оюунзул
    Үндэслэл: Өнөө үед удамшлын шалтгаант дүлийг нөхцөлдүүлэгч 200 Аминогликозид гаруй генийн мутаци тодорхойлогдоод байна. Эдгээрээс митохондрийн бхПГУ геномын 12S рРНХ-ийг кодлогч MT-RNR1 генийн m.1555A>G, Mутаци m.1494C>T мутациуд эмийн шалтгаант хам шинжийн бус дүлийрэл Cонсгол алдалт үүсгэдэг өвөрмөц онцлогтой байдаг.1 Тодруулбал m.1555G эсвэл Урьдчилан m.1494T мутант аллелийг тээгч нь хэвийн сонсгол төрдөг боловч сэргийлэлт аминогликозидын бүлгийн антибиотикуудыг хэрэглэсний дараа олдмол байдлаар сонсголоо алддаг байна. Өөрөөр хэлбэл дээрх мутант аллелийг тээгч нь аминогликозидын бүлгийн антибиотик хэрэглэхгүй бол сонсгол алдалтаас урьдчилан сэргийлэх бүрэн боломжтой юм. Олон улсын эмнэлзүйн практикт шинэ төрсөн нярайд эсвэл үйлчлүүлэгчид аминогликозидын бүлгийн антибиотик эмчилгээ эхлэхийн өмнө m.1555A>G, m.1494C>T мутациудыг илрүүлэх шинжилгээг заавал өгөхийг зөвлөдөг. Монгол улсын эмнэлзүйн практикт энэ төрлийн шинжилгээ хараахан нэвтрээгүй байна. Мөн дээрх мутациудын тархалт, эмийн шалтгаант хам шинжийн бус дүлийрлийн генетик шалтгааныг тодруулан судалсан судалгааны мэдээлэл хомс байгаа нь бид энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Хамшинжийн бус дүлийрэлтэй тохиолдлуудад митохондрийн 12S рРНХ-ийг кодлогч MT-RNR1 генийн m.1555A>G, m.1494C>T мутациудыг бодит хугацааны полимеразын гинжин урвал (бхПГУ)-ын аргаар илрүүлж, мутацитай тохиолдол ба түүний гэр бүлд удамзүйн судалгаа хийх. Арга, аргачлал: Судалгаанд сайн дураар оролцох хүсэлтэй хам шинжийн бус дүлий болон сонсгол бууралттай 261 хүн оролцсон. Судалгаанд оролцогчдод аудиометрийн шинжилгээ хийж, эмийн шалтгаант сонсгол алдалт өгүүлэмжтэй 17 хүнд молекул биологийн шинжилгээ хийсэн. Ингэхдээ судалгаанд оролцогчдоос цус авч, ДНХ-ийг ялгаж цэвэршүүлэн, бхПГУ-ын аргаар m.1555A>G, m.1494C>T мутацийг илрүүлэх шинжилгээ хийж үр дүнг гаргав. Мутант аллель илэрсэн бүх тохиолдлыг баталгаажуулах зорилгоор нуклеотидын дараалал тогтоох шинжилгээ хийсэн. Үр дүн: Судалгаанд нийт оролцогчдын 58% нь эрэгтэй (n=152), 42% нь эмэгтэй (n=110) байв. Сонсгол алдалтыг аудиометрийн шинжилгээнд үндэслэн эмнэлзүйн оношоор ангилан үзэхэд 46.7% (n=122) нь дүлий, 24.1% (n=63) нь мэдрэлмэдрэхүйн дүлий, 11.1% (n=29) нь мэдрэл-мэдрэхүйн сонсгол бууралттай, 2.29% (n=6) нь дамжуулах хэлбэрийн сонсгол бууралттай, 15.7% (n=41) нь дотор чихний дунгийн суулгацтай байлаа. Эмийн шалтгаант сонсгол алдалт өгүүлэмжтэй 17 тохиолдолд бхПГУ-ын аргаар шинжилгээ хийхэд, нэг тохиолдолд m.1555G мутаци илэрлээ. Мутаци эерэг тодорхойлогдсон тохиолдлыг пробанд гэж үзэн клиник-генеаологийн аргаар гэр бүл, удмыг дагаж судлан, пробандын гэр бүлийн 2 гишүүнээс мутаци илрүүлэх зорилгоор сорьц авч, бхПГУ шинжилгээ хийхэд m.1555G мутаци мөн илэрсэн. Дүгнэлт: Бид судалгаагаар эмийн шалтгаант сонсгол алдалттай тохиолдлууд дундаас бхПГУ-аар MT-RNR1 генийн m.1555A>G мутациг илрүүлсэн ба түүний гэр бүлийн 2 гишүүнд ижил мутаци байгааг илрүүлж чадлаа. Генеалогийн судалгааны үр дүнгээр пробандын ээж m.1555G мутант аллелийн тээгч хэдий ч сонсгол хэвийн байсан ба цаашид пробандын гэр бүлийн бусад гишүүнийг мутаци илрүүлэх шинжилгээнд хамруулах, шинжилгээ хийлгэхээс өмнө аминогликозидын бүлгийн антибиотик хэрэглэхээс зайлсхийх шаардлагатай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Геномикс ба фармакогеномикс
    (2020-01-01) ; ;
    Ж.Сарантуяа
    Өвчин эмгэгийн молекул үндсийг тогтоох нь орчин үеийн анагаах ухааны оношилгоо, эмчилгээнд шинэ дэвшил авчирсаар байна. Геномиксыг судласнаар нэг болон олон генийн шалтгаант эмгэгийн молекул үндсийг мэдэж үүний дүнд бусад аргаар ялган оношлоход төвөгтэй тохиолдлуудыг бүрэн гүйцэд оношилж чадаж байна. Хүний удмын материал өвчин эмгэгт өртөмхий байдал төдийгүй бие махбодийн онцлогийг хадгалж байх тул эмгэг байдлаас урьдчилан сэргийлэх, хувь хүний анагаах ухааны салбар, эмийн сонголт, зохистой тун хэмжээг тогтоох зэргээр фармакогеномиксын салбарт үр дүнтэй байна. Урвалж, багаж тоног төхөөрөмжийн дэвшил, программчлалын хурдацтай хөгжлийн ачаар геномиксын судалгааны аргуудын үнэ өртөг асар ихээр буурч, цаг хугацаа хэмнэгдэн, бүтээмж хэдэн мянга дахин их болсноор ойрын ирээдүйд хүн бүр геномиксын шинжилгээнд хамрагдаж өвчин эмгэггүй урт наслах боломж бүрдэж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Монголд тохиолдох Бехчетийн өвчний эмнэлзүйн онцлогийг судалсан үр дүн
    (2021-04-06) ; ; ;
    О.Шигеаки
    ;
    К.Нобуёши
    Бехчетийн өвчин (БӨ) нь амны хөндийн дахидаг шархлаа, нүдний судаслаг бүрхүүлийн үрэвсэл (увеит), арьсны эмгэг, бэлэг эрхтний шархлаагаар илэрдэг олон эрхтэн тогтолцоог хамардаг, өнөөг хүртэл шалтгаан тодорхойгүй байгаа өвчнүүдийн нэг бөгөөд хүнд явцтай сохролд хүргэдэг ховор тохиолддог эмгэг юм. Иймд энэхүү судалгааг Монголд тохиолдох БӨ-ний өвчний эмнэлзүйн шинж чанарыг судлах зорилгоор хийлээ. Арга зүй: Үйлчлүүлэгчийг 2015 оноос 2019 оны хооронд Улаанбатар хотын зургаан эмнэлгийн байгууллагаас илрүүлж үзлэгт хамруулав. Олон улсын судалгааны бүлгээс тогтоосон БӨ-ны оношилгооны шалгуур үзүүлэлтийн дагуу БӨ-г оношилсон. Үр дүн: Нийт жарaн таван үйлчлүүлэгч бүртгэгдсэн (22 эрэгтэй, 43 эмэгтэй) ба 1:1.95 харьцаагаар эмэгтэйчүүд давамгайлсан байна. Өвчин эхэлсэн нас нь 11-66 насны хооронд 22.2±10.0 жил (дундаж утга±СХ) байв. Амны хөндийн салстын шархлаа, нүдний үрэвсэл, бэлэг эрхтний шархлаа, арьсны эмгэг, арьс гэмтээх сорил, үе мөчний эмгэг, өнгөц судасны үрэвсэл, гүний судасны тромбоз, эпидидимит (зөвхөн эрэгтэйд) 100.0%, 63.1%, 89.2%, 81.5%, 7.7%, 86.2%, 32.3%, 4.6%, 13.6% нэрлэсэн дарааллаар тус тус тохиолдов. Харааны тавилан эрчүүдэд муу ≤20/200 байгаа нь эмэгтэйчүүдтэй харьцуулахад харьцангуй өндөр байлаа [31.8% vs 9.3%, IRR 4.55 (95% CI 1.16-17.82), p<0.05]. Aрьс гэмтээх сорил зөвхөн 7.7%-д эерэг гарсан ба дан эмэгтэй сүбьектүүдэд илэрсэн. Хамрын салст бүрхүүлийн шархлаа өвчтөнүүдийн 55.4%-д ажиглагдсан бөгөөд энэ нь Монгол орны байгаль орчны нөхцөл байдалтай холбоотой байж болох юм. Судалгаанд хамрагдсан үйлчлүүлэгчдийн 76.9% -д толгой өвдөх шинж ажиглагдлаа. Дүгнэлт: Монгол оронд БӨ нь эмэгтэйчүүдэд илүү тохиолдож байна. БӨ-тэй эрэгтэйчүүдэд нүдний панувеит илүү тохиолдож, нүдний хүндрэлийн улмаас харааны тавилан муутай байна.